ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ನೇತ್ರೇ ಚ ದಕ್ಷಿಣೇ ವಾಮೇ ಸೋಮಂ ಹೃದಿ ವಿಭುಂ ದ್ವಿಜಾಃ ಆಜಾನು ಪೃಥಿವೀತತ್ತ್ವಮ್ ಆನಾಭೇರ್ ವಾರಿಮಣ್ಡಲಮ್

ಬಲ ಮತ್ತು ಎಡ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸೋಮನು ಇದ್ದಾನೆ; ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ದೇವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ. ಮೊಣಕಾಲಿನಿಂದ ಭೂಮಿತತ್ತ್ವ, ನಾಭಿಯಿಂದ ನೀರಿನ ವಲಯ.

ಆಕಣ್ಠಂ ವಹ್ನಿತತ್ತ್ವಂ ಸ್ಯಾಲ್ ಲಲಾಟಾನ್ತಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ವಾಯವ್ಯಂ ವೈ ಲಲಾಟಾದ್ಯಂ ವ್ಯೋಮಾಖ್ಯಂ ವಾ ಶಿಖಾಗ್ರಕಮ್

ಕಂಠದವರೆಗೆ ಅಗ್ನಿತತ್ತ್ವ, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೇ; ಲಲಾಟದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ವಾಯುತತ್ತ್ವ; ಲಲಾಟದ ಆರಂಭದಿಂದ ಕೂದಲಿನ ತುದಿವರೆಗೆ ಆಕಾಶತತ್ತ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಹಂಸಾಖ್ಯಂ ಚ ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮ ವ್ಯೋಮ್ನಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ತತಃ ಪರಮ್ ವ್ಯೋಮಾಖ್ಯೋ ವ್ಯೋಮಮಧ್ಯಸ್ಥೋ ಹ್ಯ್ ಅಯಂ ಪ್ರಾಥಮಿಕಃ ಸ್ಮರೇತ್

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಹಂಸ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಇದ್ದಾನೆ; ಆಕಾಶಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಇದೆ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವವನನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಬೇಕು.

ನ ಜೀವಃ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಶ್ಚಾಥ ತಮಃ ಪುನಃ ಮಹಾಂಸ್ತಥಾಭಿಮಾನಶ್ ಚ ತನ್ಮಾತ್ರಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ

ಜೀವನು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲ, ಸತ್ತ್ವವೂ ಅಲ್ಲ, ರಜಸ್ಸು ಅಥವಾ ತಮಸ್ಸೂ ಅಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ಮಹತ್ತ್ವ, ಅಹಂಕಾರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಜೀವ ಅಲ್ಲ.

ವ್ಯೋಮಾದೀನಿ ಚ ಭೂತಾನಿ ನೈವೇಹ ಪರಮಾರ್ಥತಃ ವ್ಯಾಪ್ಯ ತಿಷ್ಠದ್ಯತೋ ವಿಶ್ವಂ ಸ್ಥಾಣುರಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ

ಆಕಾಶAdi ಭೂತಗಳೂ ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಅಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಎಲ್ಲಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಿರವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದೇತಿ ಸೂರ್ಯೋ ಭೀತಶ್ ಚ ಪವತೇ ವಾತ ಏವ ಚ ದ್ಯೋತತೇ ಚನ್ದ್ರಮಾ ವಹ್ನಿರ್ ಜ್ವಲತ್ಯಾಪೋ ವಹನ್ತಿ ಚ

ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಗಾಳಿ ಭಯದಿಂದ ಬೀಸುತ್ತದೆ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ, ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತದೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅದರ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ.

ದಧಾತಿ ಭೂಮಿರಾಕಾಶಮ್ ಅವಕಾಶಂ ದದಾತಿ ಚ ತದಾಜ್ಞಯಾ ತತಂ ಸರ್ವಂ ತಸ್ಮಾದ್ವೈ ಚಿನ್ತಯೇದ್ದ್ವಿಜಾಃ

ಭೂಮಿ ಧಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆಕಾಶವು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ದ್ವಿಜರೆ, ನೀವು ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.

ತೇನೈವಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ತಸ್ಮಾದ್ ಏತತ್ಸರ್ವಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ಸರ್ವರೂಪಮಯಃ ಶರ್ವ ಇತಿ ಮತ್ವಾ ಸ್ಮರೇದ್ಭವಮ್

ಎಲ್ಲವೂ ಅದರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಶರ್ವನು ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

ಸಂಸಾರವಿಷತಪ್ತಾನಾಂ ಜ್ಞಾನಧ್ಯಾನಾಮೃತೇನ ವೈ ಪ್ರತೀಕಾರಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತೋ ನಾನ್ಯಥಾ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ

ಸಂಸಾರದ ವಿಷದಿಂದ ಬಾಡಿದವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದ ಅಮೃತವೇ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ.

ಜ್ಞಾನಂ ಧರ್ಮೋದ್ಭವಂ ಸಾಕ್ಷಾಜ್ ಜ್ಞಾನಾದ್ ವೈರಾಗ್ಯಸಂಭವಃ ವೈರಾಗ್ಯಾತ್ಪರಮಂ ಜ್ಞಾನಂ ಪರಮಾರ್ಥಪ್ರಕಾಶಕಮ್

ಜ್ಞಾನವು ಧರ್ಮದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಜ್ಞಾನದಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ; ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಪರಮ ಜ್ಞಾನ ಉಂಟಾಗಿ, ಅದು ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಜ್ಞಾನವೈರಾಗ್ಯಯುಕ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿರ್ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ಯೋಗಸಿದ್ಧ್ಯಾ ವಿಮುಕ್ತಿಃ ಸ್ಯಾತ್ ಸತ್ತ್ವನಿಷ್ಠಸ್ಯ ನಾನ್ಯಥಾ

ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ ಹೊಂದಿದವನಿಗೆ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ. ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.

ತಮೋವಿದ್ಯಾಪದಚ್ಛನ್ನಂ ಚಿತ್ರಂ ಯತ್ಪದಮವ್ಯಯಮ್ ಸತ್ತ್ವಶಕ್ತಿಂ ಸಮಾಸ್ಥಾಯ ಶಿವಮಭ್ಯರ್ಚಯೇದ್ದ್ವಿಜಾಃ

ಅಂಧಕಾರ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿರುವ ಅದ್ಭುತ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು, ಸತ್ತ್ವಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವಿಟ್ಟು, ದ್ವಿಜರೆ, ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಯಃ ಸತ್ತ್ವನಿಷ್ಠೋ ಮದ್ಭಕ್ತೋ ಮದರ್ಚನಪರಾಯಣಃ ಸರ್ವತೋ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠಶ್ ಚ ಸದೋತ್ಸಾಹೀ ಸಮಾಹಿತಃ

ಯಾರು ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದು, ನನ್ನ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ನನ್ನ ಆರಾಧನೆಗೆ ತೊಡಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ, ಸದಾ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಿರುವರೋ—

ಸರ್ವದ್ವನ್ದ್ವಸಹೋ ಧೀರಃ ಸರ್ವಭೂತಹಿತೇ ರತಃ ಋಜುಸ್ವಭಾವಃ ಸತತಂ ಸ್ವಸ್ಥಚಿತ್ತೋ ಮೃದುಃ ಸದಾ

ಎಲ್ಲಾ ಜೋಡಣೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಧೈರ್ಯವಂತ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತ, ನೇರ ಸ್ವಭಾವದ, ಸದಾ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ, ಸದಾ ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದವನು—

ಅಮಾನೀ ಬುದ್ಧಿಮಾಞ್ಛಾನ್ತಸ್ ತ್ಯಕ್ತಸ್ಪರ್ಧೋ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ಸದಾ ಮುಮುಕ್ಷುರ್ಧರ್ಮಜ್ಞಃ ಸ್ವಾತ್ಮಲಕ್ಷಣಲಕ್ಷಣಃ

ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ, ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಶಾಂತ, ಸ್ಪರ್ಧೆ ತ್ಯಜಿಸಿದ, ಸದಾ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವ, ಸ್ವಾತ್ಮ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು—

ಋಣತ್ರಯವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಃ ಪೂರ್ವಜನ್ಮನಿ ಪುಣ್ಯಭಾಕ್ ಜರಾಯುಕ್ತೋ ದ್ವಿಜೋ ಭೂತ್ವಾ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಚ ಗುರೋಃ ಕ್ರಮಾತ್

ಮೂರು ಋಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ವಯಸ್ಸಾದ ದ್ವಿಜನಾಗಿ, ಗುರುನಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕಲಿಯುವನು—

ಅನ್ಯಥಾ ವಾಪಿ ಶುಶ್ರೂಷಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಕೃತ್ರಿಮವರ್ಜಿತಃ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಮನುಪ್ರಾಪ್ಯ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಭೋಗಾನನುಕ್ರಮಾತ್

ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೃತಕತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಹೊಂದುದು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ—

ಆಸಾದ್ಯ ಭಾರತಂ ವರ್ಷಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿಜ್ಜಾಯತೇ ದ್ವಿಜಾಃ ಸಂಪರ್ಕಾಜ್ಜ್ಞಾನಮಾಸಾದ್ಯ ಜ್ಞಾನಿನೋ ಯೋಗವಿದ್ಭವೇತ್

ಭಾರತವರ್ಷವನ್ನು ತಲುಪಿ, ದ್ವಿಜರೆ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಯೋಗಜ್ಞಾನಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಕ್ರಮೋ ಽಯಂ ಮಲಪೂರ್ಣಸ್ಯ ಜ್ಞಾನಪ್ರಾಪ್ತೇರ್ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ತಸ್ಮಾದನೇನ ಮಾರ್ಗೇಣ ತ್ಯಕ್ತಸಂಗೋ ದೃಢವ್ರತಃ

ಮಲದಿಂದ ತುಂಬಿರುವವನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಕ್ರಮ ಇದು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದೃಢವ್ರತದಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕು.

ಸಂಸಾರಕಾಲಕೂಟಾಖ್ಯಾನ್ ಮುಚ್ಯತೇ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಾಃ ಏವಂ ಸಂಕ್ಷೇಪತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮಯಾ ಯುಷ್ಮಾಕಮಚ್ಯುತಮ್

ಸಂಸಾರದ ವಿಷದ ಹೆಸರಿನ ಕಾಲಕೂಟದಿಂದ ಅವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಅವಿನಾಶಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ.

ಜ್ಞಾನಸ್ಯೈವೇಹ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಪ್ರಸಂಗಾದಿಹ ಶೋಭನಮ್ ಏವಂ ಪಾಶುಪತಂ ಯೋಗಂ ಕಥಿತಂ ತ್ವೀಶ್ವರೇಣ ತು

ಇಲ್ಲಿಗೆ ಜ್ಞಾನವೇ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ, ಅದರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಶುಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಪಾಶುಪತ ಯೋಗವನ್ನು ನಿಮಗೆ ಈಶ್ವರನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ನ ದೇಯಂ ಯಸ್ಯ ಕಸ್ಯಾಪಿ ಶಿವೋಕ್ತಂ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಾಃ ದಾತವ್ಯಂ ಯೋಗಿನೇ ನಿತ್ಯಂ ಭಸ್ಮನಿಷ್ಠಾಯ ಸುಪ್ರಿಯಮ್

ಮುನಿಗಳೇ, ಶಿವನು ಹೇಳಿದ ವಿಷಯವನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಕೊಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಸದಾ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರನಾದವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು.

ಯಃ ಪಠೇಚ್ಛೃಣುಯಾದ್ವಾಪಿ ಸಂಸಾರಶಮನಂ ನರಃ ಸ ಯಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಸಾಯುಜ್ಯಂ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ

ಯಾರು ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಈ ಸಂಸಾರದ ದುಃಖಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಏಕವಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ನಿಶಮ್ಯ ತೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಾಃ ಕುಮಾರಾದ್ಯಾಃ ಪಿನಾಕಿನಮ್ ಪ್ರೋಚುಃ ಪ್ರಣಮ್ಯ ವೈ ಭೀತಾಃ ಪ್ರಸನ್ನಂ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಕುಮಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಭಯದಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಧನುರ್ದಾರಿಯಾದ ಶಿವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.

ಏವಂ ಚೇದನಯಾ ದೇವ್ಯಾ ಹೈಮವತ್ಯಾ ಮಹೇಶ್ವರ ಕ್ರೀಡಸೇ ವಿವಿಧೈರ್ಭೋಗೈಃ ಕಥಂ ವಕ್ತುಮಿಹಾರ್ಹಸಿ

ಮಹೇಶ್ವರನೇ, ಹಿಮವಂತನ ಮಗಳಾದ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ನೀವು ಈ ರೀತಿ ವಿವಿಧ ಆನಂದಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಿರಿ ಎಂದಾದರೆ, ನಾವು ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಬೇಕು?

ಏವಮುಕ್ತಃ ಪ್ರಹಸ್ಯೇಶಃ ಪಿನಾಕೀ ನೀಲಲೋಹಿತಃ ಪ್ರಾಹ ತಾಮ್ ಅಂಬಿಕಾಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಸ್ಥಿತಾನ್ ದ್ವಿಜಾನ್

ಅವರು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ನೀಲಕಂಠನಾದ ಪಿನಾಕಿಯ ಶಿವನು ಅಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದ ದ್ವಿಜರನ್ನು ನೋಡಿ ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಬನ್ಧಮೋಕ್ಷೌ ನ ಚೈವೇಹ ಮಮ ಸ್ವೇಚ್ಛಾ ಶರೀರಿಣಃ ಅಕರ್ತಜ್ಞಃ ಪಶುರ್ಜೀವೋ ವಿಭುರ್ಭೋಕ್ತಾ ಹ್ಯಣುಃ ಪುಮಾನ್

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯು ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆತ್ಮನು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ, ಜೀವನು ಅನುಭವಿಸುವವನು, ಪರಮಾತ್ಮನು ಭೋಗಿಸುವವನು—ಇದು ಅವರಲ್ಲಿ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ.

ಮಾಯೀ ಚ ಮಾಯಯಾ ಬದ್ಧಃ ಕರ್ಮಭಿರ್ ಯುಜ್ಯತೇ ತು ಸಃ ಜ್ಞಾನಂ ಧ್ಯಾನಂ ಚ ಬನ್ಧಶ್ ಚ ಮೋಕ್ಷೋ ನಾಸ್ತ್ಯಾತ್ಮನೋ ದ್ವಿಜಾಃ

ಮಾಯೆಯಿಂದ ಬಂಧನವಾದ ಆತ್ಮನು ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನ, ಧ್ಯಾನ, ಬಂಧನ, ಮುಕ್ತಿ—ಇವು ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದವುಗಳಲ್ಲ, ದ್ವಿಜರೆ.

ಯದೈವಂ ಮಯಿ ವಿದ್ವಾನ್ ಯಸ್ ತಸ್ಯಾಪಿ ನ ಚ ಸರ್ವತಃ ಏಷಾ ವಿದ್ಯಾ ಹ್ಯಹಂ ವೇದ್ಯಃ ಪ್ರಜ್ಞೈಷಾ ಚ ಶ್ರುತಿಃ ಸ್ಮೃತಿಃ

ಯಾರು ನನನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಅರಿತಾನೋ, ಅವನಿಗೂ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಜ್ಞಾನವೇ ನಿಜವಾದ ವಿದ್ಯೆ; ನಾನು ಅರಿಯಬೇಕಾದವನು; ಇದೇ ಜ್ಞಾನ, ವೇದ, ಸ್ಮೃತಿ.