ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಅಸ್ಪರ್ಶಂ ತದರೂಪಂ ಚ ರಸಗನ್ಧವಿವರ್ಜಿತಮ್ ಅವ್ಯಯಂ ಚಾಪ್ರತಿಷ್ಠಂ ಚ ತನ್ನಿತ್ಯಂ ಸರ್ವಗಂ ವಿಭುಮ್

ಅದು ಸ್ಪರ್ಶವಿಲ್ಲದದು, ರೂಪವಿಲ್ಲದದು, ರುಚಿ ಮತ್ತು ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲದದು; ಅದು ನಾಶವಾಗದದು, ಆಧಾರವಿಲ್ಲದದು, ಶಾಶ್ವತ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವದು, ಪರಮಾಧಿಪತಿ.

ಮಹಾನ್ತಂ ತದ್ ಬೃಹನ್ತಂ ಚ ತದಜಂ ಚಿನ್ಮಯಂ ದ್ವಿಜಾಃ ಅಪ್ರಾಣಮಮನಸ್ಕಂ ಚ ತದಸ್ನಿಗ್ಧಮಲೋಹಿತಮ್

ಅದು ಮಹತ್ತರ, ವಿಶಾಲ, ಹುಟ್ಟದೆ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದದು, ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದದು, ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದದು, ತೇವವಿಲ್ಲದದು, ಕೆಂಪಾಗಿಲ್ಲದದು, ಮಹಾನ್ ದ್ವಿಜರೆ.

ಅಪ್ರಮೇಯಂ ತದಸ್ಥೂಲಮ್ ಅದೀರ್ಘಂ ತದನುಲ್ಬಣಮ್ ಅಹ್ರಸ್ವಂ ತದಪಾರಂ ಚ ತದಾನನ್ದಂ ತದಚ್ಯುತಮ್

ಅದು ಅಳವಡಿಸಲಾಗದದು, ಸ್ಥೂಲವಲ್ಲ, ಉದ್ದವಲ್ಲ, ಅತಿಯಾದದು ಅಲ್ಲ, ಚಿಕ್ಕದೂ ಅಲ್ಲ, ಅಂಚಿಲ್ಲದದು, ಆನಂದಮಯ, ಅಚಲ.

ಅನಪಾವೃತಮದ್ವೈತಂ ತದನನ್ತಮಗೋಚರಮ್ ಅಸಂವೃತಂ ತದಾತ್ಮೈಕಂ ಪರಾ ವಿದ್ಯಾ ನ ಚಾನ್ಯಥಾ

ಅದು ಮುಚ್ಚಲಾಗದದು, ದ್ವಂದ್ವವಿಲ್ಲದದು, ಅನಂತ, ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಹೊರಗಿನದು, ಮುಚ್ಚದದು, ಒಂದೇ ಸ್ವರೂಪದದು, ಪರಾ ಜ್ಞಾನ, ಬೇರೆ ಏನೂ ಅಲ್ಲ.

ಪರಾಪರೇತಿ ಕಥಿತೇ ನೈವೇಹ ಪರಮಾರ್ಥತಃ ಅಹಮೇವ ಜಗತ್ಸರ್ವಂ ಮಯ್ಯೇವ ಸಕಲಂ ಜಗತ್

ಪರಾ ಅಪರಾ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ, ಈ ಸಕಲ ಜಗತ್ತು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಇದೆ.

ಮತ್ತ ಉತ್ಪದ್ಯತೇ ತಿಷ್ಠನ್ ಮಯಿ ಮಯ್ಯೇವ ಲೀಯತೇ ಮತ್ತೋ ನಾನ್ಯದಿತೀಕ್ಷೇತ ಮನೋವಾಕ್ಪಾಣಿಭಿಸ್ ತಥಾ

ನನ್ನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ನನ್ನಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ, ನನ್ನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ; ನನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು, ಕೈಗಳಿಂದ ಕಾಣಲಾಗದು.

ಸರ್ವಮಾತ್ಮನಿ ಸಂಪಶ್ಯೇತ್ ಸಚ್ಚಾಸಚ್ಚ ಸಮಾಹಿತಃ ಸರ್ವಂ ಹ್ಯಾತ್ಮನಿ ಸಂಪಶ್ಯನ್ ನ ಬಾಹ್ಯೇ ಕುರುತೇ ಮನಃ

ಯಾವನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ನೋಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ನೋಡಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಧೋದೃಷ್ಟ್ಯಾ ವಿತಸ್ತ್ಯಾಂ ತು ನಾಭ್ಯಾಮುಪರಿತಿಷ್ಠತಿ ಹೃದಯಂ ತದ್ವಿಜಾನೀಯಾದ್ ವಿಶ್ವಸ್ಯಾಯತನಂ ಮಹತ್

ಕೆಳಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ಇಟ್ಟು, ನಾಭಿಯಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಗುಲ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಅಳೆಯುವಾಗ, ಹೃದಯವೇ ವಿಶ್ವದ ಮಹಾ ನಿವಾಸವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಹೃದಯಸ್ಯಾಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ತು ಪುಣ್ಡರೀಕಮವಸ್ಥಿತಮ್ ಧರ್ಮಕನ್ದಸಮುದ್ಭೂತಂ ಜ್ಞಾನನಾಲಂ ಸುಶೋಭನಮ್

ಈ ಹೃದಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಮಲವಿದೆ; ಅದು ಧರ್ಮದ ಮೂಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ಜ್ಞಾನ ರೂಪದ ದಂಡದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ.

ಐಶ್ವರ್ಯಾಷ್ಟದಲಂ ಶ್ವೇತಂ ಪರಂ ವೈರಾಗ್ಯಕರ್ಣಿಕಮ್ ಛಿದ್ರಾಣಿ ಚ ದಿಶೋ ಯಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಾದ್ಯಾಶ್ ಚ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಃ

ಅದಕ್ಕೆ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಎಂಟು ಬಿಳಿ ದಳಗಳಿವೆ, ಪರಮ ವೈರಾಗ್ಯದ ಗುಂಡಿದೆ; ಅದರ ರಂಧ್ರಗಳು ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಪ್ರಾಣಾದಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ.

ಪ್ರಾಣಾದ್ಯೈಶ್ಚೈವ ಸಂಯುಕ್ತಃ ಪಶ್ಯತೇ ಬಹುಧಾ ಕ್ರಮಾತ್ ದಶಪ್ರಾಣವಹಾ ನಾಡ್ಯಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಾಃ

ಪ್ರಾಣಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದವನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಹತ್ತು ನಾಡಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಮಹಾನ್ ಮುನಿಗಳೇ.

ದ್ವಿಸಪ್ತತಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ನಾಡ್ಯಃ ಸಮ್ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ ನೇತ್ರಸ್ಥಂ ಜಾಗ್ರತಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಕಣ್ಠೇ ಸ್ವಪ್ನಂ ಸಮಾದಿಶೇತ್

ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ನಾಡಿಗಳು ಇದ್ದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಕನಸು ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸುಷುಪ್ತಂ ಹೃದಯಸ್ಥಂ ತು ತುರೀಯಂ ಮೂರ್ಧನಿ ಸ್ಥಿತಮ್ ಜಾಗ್ರೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ವಿಷ್ಣುಶ್ ಚ ಸ್ವಪ್ನೇ ಚೈವ ಯಥಾಕ್ರಮಾತ್

ಗಾಢನಿದ್ರೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ, ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಿತಿ ತಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಇದ್ದಾರೆ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇದ್ದಾರೆ.

ಈಶ್ವರಸ್ತು ಸುಷುಪ್ತೇ ತು ತುರೀಯೇ ಚ ಮಹೇಶ್ವರಃ ವದನ್ತ್ಯ್ ಏವಮ್ ಅಥಾನ್ಯೇ ಽಪಿ ಸಮಸ್ತಕರಣೈಃ ಪುಮಾನ್

ಗಾಢನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರನು ಇದ್ದಾನೆ, ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ಇದ್ದಾನೆ. ಇತರರು ಕೂಡ ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ರೀತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ತಮಾನಸ್ತದಾ ತಸ್ಯ ಜಾಗ್ರದಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ಮನೋಬುದ್ಧಿರ್ ಅಹಙ್ಕಾರಂ ಚಿತ್ತಂ ಚೇತಿ ಚತುಷ್ಟಯಮ್

ಯಾವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೋ, ಅದನ್ನು ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂकार, ಚಿತ್ತ — ಈ ನಾಲ್ಕುಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.

ಯದಾ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಸ್ತ್ವೇತೈಃ ಸ್ವಪ್ನ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ಕರಣಾನಿ ವಿಲೀನಾನಿ ಯದಾ ಸ್ವಾತ್ಮನಿ ಸುವ್ರತಾಃ

ಯಾವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಅದನ್ನು ಕನಸು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುವಾಗ, ಒಳ್ಳೆಯವರೇ,

ಸುಷುಪ್ತಃ ಕರಣೈರ್ಭಿನ್ನಸ್ ತುರೀಯಃ ಪರಿಕೀರ್ತ್ಯತೇ ಪರಸ್ತುರೀಯಾತೀತೋ ಽಸೌ ಶಿವಃ ಪರಮಕಾರಣಮ್

ಅದು ಗಾಢನಿದ್ರೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹಾಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಾಗಿರುವ ಶಿವನು ಪರಮ ಕಾರಣನು.

ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತಿಶ್ ಚ ತುರೀಯಂ ಚಾಧಿಭೌತಿಕಮ್ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಂ ಚ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾಶ್ ಚಾಧಿದೈವಿಕಮುಚ್ಯತೇ

ಜಾಗೃತಿ, ಕನಸು, ಗಾಢನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅಧಿಭೌತಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಅಧಿದೈವಿಕವೂ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ಸರ್ವಮಹಮ್ ಏವೇತಿ ವೇದಿತವ್ಯಂ ವಿಜಾನತಾ ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾಸ್ ತಥಾ ಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ

ಇದು ಎಲ್ಲವೂ 'ನಾನು ಅದೇ' ಎಂದು ತಿಳಿಯುವವನು ಅರಿಯಬೇಕು. ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕೂಡ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೇ,

ಮನೋಬುದ್ಧಿರ್ ಅಹಙ್ಕಾರಶ್ ಚಿತ್ತಂ ಚೇತಿ ಚತುಷ್ಟಯಮ್ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಂ ಪೃಥಗೇವೇದಂ ಚತುರ್ದಶವಿಧಂ ಸ್ಮೃತಮ್

ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತ — ಈ ನಾಲ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳೆಂದು ನೆನಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಂ ಚೈವ ಶ್ರೋತವ್ಯಂ ಘ್ರಾತವ್ಯಂ ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ರಸಿತವ್ಯಂ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಸ್ಪರ್ಶಿತವ್ಯಂ ತಥೈವ ಚ

ನೋಡಬೇಕಾದುದು, ಕೇಳಬೇಕಾದುದು, ವಾಸನೆ ಪಡಬೇಕಾದುದು ಕ್ರಮವಾಗಿ, ರುಚಿ ನೋಡಬೇಕಾದುದು, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕಾದುದೂ ಹೀಗೆಯೇ.

ಮನ್ತವ್ಯಂ ಚೈವ ಬೋದ್ಧವ್ಯಮ್ ಅಹಂಕರ್ತವ್ಯಮೇವ ಚ ತಥಾ ಚೇತಯಿತವ್ಯಂ ಚ ವಕ್ತವ್ಯಂ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಾಃ

ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದುದು, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು, 'ನಾನು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕಾದುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದುದು, ಮಾತಾಡಬೇಕಾದುದು, ಮುನಿಪುಂಗವರೇ,

ಆದಾತವ್ಯಂ ಚ ಗನ್ತವ್ಯಂ ವಿಸರ್ಗಾಯಿತಮೇವ ಚ ಆನನ್ದಿತವ್ಯಮಿತ್ಯೇತೇ ಹ್ಯ್ ಅಧಿಭೂತಮನುಕ್ರಮಾತ್

ಪಡೆಯಬೇಕಾದುದು, ಹೋಗಬೇಕಾದುದು, ಬಿಡಬೇಕಾದುದು, ಆನಂದಿಸಬೇಕಾದುದು — ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಧಿಭೌತಿಕವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಆದಿತ್ಯೋ ಽಪಿ ದಿಶಶ್ಚೈವ ಪೃಥಿವೀ ವರುಣಸ್ ತಥಾ ವಾಯುಶ್ಚನ್ದ್ರಸ್ ತಥಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ರುದ್ರಃ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಏವ ಚ

ಸೂರ್ಯನು, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಭೂಮಿ, ವರుణನು, ವಾಯು, ಚಂದ್ರನು, ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ಅಗ್ನಿರಿನ್ದ್ರಸ್ ತಥಾ ವಿಷ್ಣುರ್ ಮಿತ್ರೋ ದೇವಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ಆಧಿದೈವಿಕಮೇವಂ ಹಿ ಚತುರ್ದಶವಿಧಂ ಕ್ರಮಾತ್

ಅಗ್ನಿ, ಇಂದ್ರ, ವಿಷ್ಣು, ಮಿತ್ರ ದೇವರು, ಪ್ರಜಾಪತಿ — ಹೀಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಧಿದೈವಿಕವೂ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ರಾಜ್ಞೀ ಸುದರ್ಶನಾ ಚೈವ ಜಿತಾ ಸೌಮ್ಯಾ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ಮೋಘಾ ರುದ್ರಾಮೃತಾ ಸತ್ಯಾ ಮಧ್ಯಮಾ ಚ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ

ಸುದರ್ಶನಾ, ಜಿತಾ, ಸೌಮ್ಯಾ ಎಂಬ ರಾಣಿಯರು ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಮೋಘಾ, ರುದ್ರಾಮೃತಾ, ಸತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮಾ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ,

ನಾಡೀ ರಾಶಿಶುಕಾ ಚೈವ ಅಸುರಾ ಚೈವ ಕೃತ್ತಿಕಾ ಭಾಸ್ವತೀ ನಾಡಯಶ್ಚೈತಾಶ್ ಚತುರ್ದಶನಿಬನ್ಧನಾಃ

ನಾಡಿಗಳು, ರಾಶಿ, ಶುಕಾ, ಅಸುರಾ, ಕೃತಿಕಾ, ಭಾಸ್ವತಿ — ಈ ನಾಡಿಗಳು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ವಾಯವೋ ನಾಡಿಮಧ್ಯಸ್ಥಾ ವಾಹಕಾಶ್ ಚ ಚತುರ್ದಶ ಪ್ರಾಣೋ ವ್ಯಾನಸ್ತ್ವಪಾನಶ್ ಚ ಉದಾನಶ್ ಚ ಸಮಾನಕಃ

ನಾಡಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಾಯುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗಿಸುವವುಗಳು ಹದಿನಾಲ್ಕು: ಪ್ರಾಣ, ವ್ಯಾನ, ಅಪಾನ, ಉದಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾನ.

ವೈರಮ್ಭಶ್ ಚ ತಥಾ ಮುಖ್ಯೋ ಹ್ಯ್ ಅನ್ತರ್ಯಾಮಃ ಪ್ರಭಞ್ಜನಃ ಕೂರ್ಮಕಶ್ ಚ ತಥಾ ಶ್ಯೇನಃ ಶ್ವೇತಃ ಕೃಷ್ಣಸ್ ತಥಾನಿಲಃ

ವೈರಂಭ, ಮುಖ್ಯ, ಅಂತರ್ಯಾಮ, ಪ್ರಭಂಜನ, ಕೂರ್ಮಕ, ಶ್ಯೇನ, ಶ್ವೇತ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.