ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ನನು ಸ್ವಭಾವಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಕಾಮೋ ದೃಷ್ಟೋ ನ ಚಾನ್ಯಥಾ ಶ್ರುತಿಃ ಪ್ರವರ್ತಿಕಾ ತೇಷಾಮ್ ಇತಿ ಕರ್ಮಣ್ಯತದ್ವಿದಃ

ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಮವು ಸಹಜವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ; ವೇದವು ಅವರಿಗೆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ನಿವೃತ್ತಿಲಕ್ಷಣೋ ಧರ್ಮಃ ಸಮರ್ಥಾನಾಮ್ ಇಹೋಚ್ಯತೇ ತಸ್ಮಾದಜ್ಞಾನಮೂಲೋ ಹಿ ಸಂಸಾರಃ ಸರ್ವದೇಹಿನಾಮ್

ಇಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಿಗೆ ಧರ್ಮವೆಂದರೆ ನಿರ್ಗಮನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸಂಸಾರದ ಮೂಲ ಅಜ್ಞಾನವೇ ಆಗಿದೆ.

ಕಲಾ ಸಂಶೋಷಮಾಯಾತಿ ಕರ್ಮಣಾನ್ಯಸ್ವಭಾವತಃ ಸಕಲಸ್ತ್ರಿವಿಧೋ ಜೀವೋ ಜ್ಞಾನಹೀನಸ್ತ್ವವಿದ್ಯಯಾ

ತಮಗೆ ಸ್ವಭಾವವಲ್ಲದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಜೀವು ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಂಧನವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ನಾರಕೀ ಪಾಪಕೃತ್ಸ್ವರ್ಗೀ ಪುಣ್ಯಕೃತ್ ಪುಣ್ಯಗೌರವಾತ್ ವ್ಯತಿಮಿಶ್ರೇಣ ವೈ ಜೀವಶ್ ಚತುರ್ಧಾ ಸಂವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ

ಪಾಪದ ಭಾರದಿಂದ ನರಕಕ್ಕೆ, ಪುಣ್ಯದ ಭಾರದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ, ಎರಡೂ ಮಿಶ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಿಶ್ರ ಫಲಕ್ಕೆ—ಹೀಗೆ ಜೀವು ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ.

ಉದ್ಭಿಜ್ಜಃ ಸ್ವೇದಜಶ್ಚೈವ ಅಣ್ಡಜೋ ವೈ ಜರಾಯುಜಃ ಏವಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೋ ದೇಹೀ ಕರ್ಮಣಾಜ್ಞೋ ಹ್ಯನಿರ್ವೃತಃ

ಜೀವನು ಮೊಳೆಯಿಂದ, ಬೆವರಿನಿಂದ, ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ, ಅಥವಾ ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಾಗಿ, ಕರ್ಮದಿಂದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗಿರದೆ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಜಯಾ ಕರ್ಮಣಾ ಮುಕ್ತಿರ್ ಧನೇನ ಚ ಸತಾಂ ನ ಹಿ ತ್ಯಾಗೇನೈಕೇನ ಮುಕ್ತಿಃ ಸ್ಯಾತ್ ತದಭಾವಾದ್ಭ್ರಮತ್ಯಸೌ

ಮಕ್ಕಳಿಂದ, ಕರ್ಮದಿಂದ, ಅಥವಾ ಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಒಳ್ಳೆಯವರೇ; ಕೇವಲ ತ್ಯಾಗದಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ—ಇವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜೀವನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಏವಮಜ್ಞಾನದೋಷೇಣ ನಾನಾಕರ್ಮವಶೇನ ಚ ಷಟ್ಕೌಶಿಕಂ ಸಮುದ್ಭೂತಂ ಭಜತ್ಯೇಷ ಕಲೇವರಮ್

ಹೀಗೆ, ಅಜ್ಞಾನ ದೋಷದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕರ್ಮಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಈ ದೇಹವು ಆರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಗರ್ಭೇ ದುಃಖಾನ್ಯನೇಕಾನಿ ಯೋನಿಮಾರ್ಗೇ ಚ ಭೂತಲೇ ಕೌಮಾರೇ ಯೌವನೇ ಚೈವ ವಾರ್ದ್ಧಕೇ ಮರಣೇ ಽಪಿ ವಾ

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕ ದುಃಖಗಳಿವೆ; ಹುಟ್ಟುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯೌವನದಲ್ಲಿ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಸಾಯುವಾಗಲೂ ದುಃಖವಿದೆ.

ವಿಚಾರತಃ ಸತಾಂ ದುಃಖಂ ಸ್ತ್ರೀಸಂಸರ್ಗಾದಿಭಿರ್ ದ್ವಿಜಾಃ ದುಃಖೇನೈಕೇನ ವೈ ದುಃಖಂ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತೀಹ ದುಃಖಿನಃ

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಚಿಂತಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ, ಹೆಂಗಸಿನ ಸಂಗಾದಿ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ದುಃಖಿಗಳಾದವರಿಗೆ ಒಂದು ದುಃಖವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ದುಃಖದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.

ನ ಜಾತು ಕಾಮಃ ಕಾಮಾನಾಮ್ ಉಪಭೋಗೇನ ಶಾಮ್ಯತಿ ಹವಿಷಾ ಕೃಷ್ಣವರ್ತ್ಮೇವ ಭೂಯ ಏವಾಭಿವರ್ಧತೇ

ಕಾಮವನ್ನು ಭೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಶಮನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಹವನದ ಮೇಲೆ ತುಪ್ಪ ಹಚ್ಚಿದಂತೆ ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾದ್ವಿಚಾರತೋ ನಾಸ್ತಿ ಸಂಯೋಗಾದಪಿ ವೈ ನೃಣಾಮ್ ಅರ್ಥಾನಾಮ್ ಅರ್ಜನೇ ಽಪ್ಯೇವಂ ಪಾಲನೇ ಚ ವ್ಯಯೇ ತಥಾ

ಆದುದರಿಂದ, ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದರೆ, ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗದಿಂದಲೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವದಲ್ಲಿಯೂ, ಉಳಿಸುವದಲ್ಲಿಯೂ, ಖರ್ಚು ಮಾಡುವದಲ್ಲಿಯೂ ಜನರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಪೈಶಾಚೇ ರಾಕ್ಷಸೇ ದುಃಖಂ ಯಾಕ್ಷೇ ಚೈವ ವಿಚಾರತಃ ಗಾನ್ಧರ್ವೇ ಚ ತಥಾ ಚಾನ್ದ್ರೇ ಸೌಮ್ಯಲೋಕೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ

ಪಿಶಾಚ, ರಾಕ್ಷಸ, ಯಕ್ಷ, ಗಂಧರ್ವ, ಚಂದ್ರ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಿಂತಿಸಿದರೆ ದುಃಖವೇ ಇದೆ, ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರೇ.

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇ ತಥಾ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪ್ರಾಕೃತೇ ಪೌರುಷೇ ತಥಾ ಕ್ಷಯಸಾತಿಶಯಾದ್ಯೈಸ್ತು ದುಃಖೈರ್ದುಃಖಾನಿ ಸುವ್ರತಾಃ

ಪ್ರಜಾಪತಿ ಲೋಕ, ಬ್ರಹ್ಮ ಲೋಕ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಲೋಕ, ಮಾನವ ಲೋಕ—ಎಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಷಯ, ಅತಿಯಾದುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ದುಃಖಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ, ಹೇ ಸತ್ಪ್ರವರರೇ.

ತಾನಿ ಭಾಗ್ಯಾನ್ಯಶುದ್ಧಾನಿ ಸಂತ್ಯಜೇಚ್ಚ ಧನಾನಿ ಚ ತಸ್ಮಾದಷ್ಟಗುಣಂ ಭೋಗಂ ತಥಾ ಷೋಡಶಧಾ ಸ್ಥಿತಮ್

ಆ ಭಾಗ್ಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ಶುದ್ಧವಲ್ಲ, ಅವನ್ನೂ, ಧನವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು; ಆದ್ದರಿಂದ ಎಂಟು ವಿಧದ ಭೋಗವನ್ನೂ, ಹದಿನಾರು ಭಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ಪ್ರಕಾರೇಣ ಸಂಸ್ಥಿತಂ ಚಾಪಿ ಸುವ್ರತಾಃ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶದ್ಭೇದಮನಘಾಶ್ ಚತ್ವಾರಿಂಶದ್ಗುಣಂ ಪುನಃ

ಹೇ ಸತ್ಪ್ರವರರೇ, ಅದು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತೆ ಪಾಪರಹಿತರೇ, ಮுப்பತ್ತೆರಡು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ನಲವತ್ತು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.

ತಥಾಷ್ಟಚತ್ವಾರಿಂಶಚ್ಚ ಷಟ್ಪಞ್ಚಾಶತ್ಪ್ರಕಾರತಃ ಚತುಃಷಷ್ಟಿವಿಧಂ ಚೈವ ದುಃಖಮೇವ ವಿವೇಕಿನಃ

ಹಾಗೆಯೇ ವಿವೇಕಿಗಳಿಗೆ ನಲವತ್ತೆಂಟು, ಅರವತ್ತಾರು ಮತ್ತು ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ದುಃಖಗಳಿವೆ.

ಪಾರ್ಥಿವಂ ಚ ತಥಾಪ್ಯಂ ಚ ತೈಜಸಂ ಚ ವಿಚಾರತಃ ವಾಯವ್ಯಂ ಚ ತಥಾ ವ್ಯೌಮ[ಂ] ಮಾನಸಂ ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ಭೂಮಿಯ, ನೀರಿನ, ಅಗ್ನಿಯ, ಗಾಳಿಯ, ಆಕಾಶದ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ,

ಆಭಿಮಾನಿಕಮಪ್ಯೇವಂ ಬೌದ್ಧಂ ಪ್ರಾಕೃತಮೇವ ಚ ದುಃಖಮೇವ ನ ಸಂದೇಹೋ ಯೋಗಿನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಾಮ್

ಅಹಂಕಾರದ, ಬುದ್ಧಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ದುಃಖಗಳೂ ಸಹ ಇವೆ. ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ದುಃಖವೇ.

ಗೌಣಂ ಗಣೇಶ್ವರಾಣಾಂ ಚ ದುಃಖಮೇವ ವಿಚಾರತಃ ಆದೌ ಮಧ್ಯೇ ತಥಾ ಚಾನ್ತೇ ಸರ್ವಲೋಕೇಷು ಸರ್ವದಾ

ದೇವತೆಗಳ ನಾಯಕರುಗಳಿಗೂ ದುಃಖವು ಇದ್ದೇ ಇದೆ, ಅದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ. ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಆರಂಭದಲ್ಲೂ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲೂ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲೂ ಸದಾ ದುಃಖವಿದೆ.

ವರ್ತಮಾನಾನಿ ದುಃಖಾನಿ ಭವಿಷ್ಯಾಣಿ ಯಥಾತಥಮ್ ದೋಷದುಷ್ಟೇಷು ದೇಶೇಷು ದುಃಖಾನಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ

ಈಗಿರುವ ದುಃಖಗಳು, ಮುಂದಾಗುವ ದುಃಖಗಳು, ದೋಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ದುಃಖಗಳಿವೆ.

ನ ಭಾವಯನ್ತ್ಯತೀತಾನಿ ಹ್ಯ್ ಅಜ್ಞಾನೇ ಜ್ಞಾನಮಾನಿನಃ ಕ್ಷುದ್ವ್ಯಾಧೇಃ ಪರಿಹಾರಾರ್ಥಂ ನ ಸುಖಾಯಾನ್ನಮುಚ್ಯತೇ

ತಾನು ಜ್ಞಾನಿಯಾಗೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಳೆಯ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅನ್ನವು ಸುಖವಲ್ಲ, ಅದು ಹಸಿವನ್ನು ಮತ್ತು ರೋಗವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಮಾತ್ರ.

ಯಥೇತರೇಷಾಂ ರೋಗಾಣಾಮ್ ಔಷಧಂ ನ ಸುಖಾಯ ತತ್ ಶೀತೋಷ್ಣವಾತವರ್ಷಾದ್ಯೈಸ್ ತತ್ತತ್ಕಾಲೇಷು ದೇಹಿನಾಮ್

ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಗಳಿಗೆ ಔಷಧಿ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಹಗುರಾಗಿಸಲು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ, ಚಳಿ, ಬಿಸಿಲು, ಗಾಳಿ, ಮಳೆ ಇವುಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ದುಃಖಮೇವ ನ ಸಂದೇಹೋ ನ ಜಾನನ್ತಿ ಹ್ಯಪಣ್ಡಿತಾಃ ಸ್ವರ್ಗೇ ಽಪ್ಯೇವಂ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಹ್ಯ್ ಅವಿಶುದ್ಧಕ್ಷಯಾದಿಭಿಃ

ಇದು ದುಃಖವೇ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ, ಅಶುದ್ಧಿ, ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ.

ರೋಗೈರ್ ನಾನಾವಿಧೈರ್ ಗ್ರಸ್ತಾ ರಾಗದ್ವೇಷಭಯಾದಿಭಿಃ ಛಿನ್ನಮೂಲತರುರ್ಯದ್ವದ್ ಅವಶಃ ಪತತಿ ಕ್ಷಿತೌ

ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೋಗಗಳು, ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಭಯ ಇವುಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಬೇರು ಕಡಿದ ಮರವು ಹೇಗೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದೀತೋ ಹಾಗೆ, ಜೀವಿಯೂ ಅವಶನಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.

ಪುಣ್ಯವೃಕ್ಷಕ್ಷಯಾತ್ತದ್ವದ್ ಗಾಂ ಪತನ್ತಿ ದಿವೌಕಸಃ ದುಃಖಾಭಿಲಾಷನಿಷ್ಠಾನಾಂ ದುಃಖಭೋಗಾದಿಸಂಪದಾಮ್

ಪುನ್ಯವೃಕ್ಷವು ಕ್ಷಯವಾದಾಗ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಕೂಡ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ; ದುಃಖವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೂ, ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುವವರಿಗೂ ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿ.

ಅಸ್ಮಾತ್ತು ಪತತಾಂ ದುಃಖಂ ಕಷ್ಟಂ ಸ್ವರ್ಗಾದ್ದಿವೌಕಸಾಮ್ ನರಕೇ ದುಃಖಮೇವಾತ್ರ ನರಕಾಣಾಂ ನಿಷೇವಣಾತ್

ಇಲ್ಲಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವವರಿಗೆ, ಸ್ವರ್ಗದ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುಃಖವು ತುಂಬಾ ಕಠಿಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ನರಕದಲ್ಲಿ ದುಃಖವು ಖಚಿತ, ಏಕೆಂದರೆ ನರಕ ಅನುಭವದಿಂದ ಅದು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಹಿತಾಕರಣಾಚ್ಚೈವ ವರ್ಣಿನಾಂ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಾಃ

ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಸಿರುವ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಕೂಡ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ಮೃಗೋ ಮೃತ್ಯುಭಯಸ್ಯ ಭೀತ ಉಚ್ಛಿನ್ನವಾಸೋ ನ ಲಭೇತ ನಿದ್ರಾಮ್ ಏವಂ ಯತಿರ್ಧ್ಯಾನಪರೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಸಂಸಾರಭೀತೋ ನ ಲಭೇತ ನಿದ್ರಾಮ್

ಹಾಗೆ, ಮೃಗವು ಮರಣ ಭಯದಿಂದ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಾನ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಲಾಗದಂತೆ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಮಹಾತ್ಮ ಯತಿಗೂ ಸಂಸಾರದ ಭಯದಿಂದ ನಿದ್ರೆ ಸಿಗದು.

ಕೀಟಪಕ್ಷಿಮೃಗಾಣಾಂ ಚ ಪಶೂನಾಂ ಗಜವಾಜಿನಾಮ್ ದೃಷ್ಟಮ್ ಏವಾಸುಖಂ ತಸ್ಮಾತ್ ತ್ಯಜತಃ ಸುಖಮುತ್ತಮಮ್

ಹುಳುಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಹಸುಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು—ಇವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದುಃಖ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತ್ಯಾಗಮಾಡುವವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪರಮ ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ.