ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಮುನಯಃ ಸಂಶಿತಾತ್ಮಾನಃ ಪ್ರಣೇಮುಸ್ತಂ ಗುಹಾಶ್ರಯಮ್ ಅಸ್ತುವಂಶ್ ಚ ತತಃ ಸರ್ವೇ ನೀಲಕಣ್ಠಮುಮಾಪತಿಮ್

ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡ ಮುನಿಗಳು ಆ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ನೀಲಕಂಠನಾದ ಉಮಾಪತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

ಅತ್ಯುಗ್ರಂ ಕಾಲಕೂಟಾಖ್ಯಂ ಸಂಹೃತಂ ಭಗವಂಸ್ತ್ವಯಾ ಅತಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಂ ಸರ್ವಂ ತ್ವಯಾ ದೇವ ವೃಷಧ್ವಜ

ಪ್ರಭೋ, ಕಾಲಕೂಟ ಎಂಬ ಭಯಾನಕ ವಿಷವನ್ನು ನೀವೇ ಹೀರಿಕೊಂಡಿರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವಾ, ಈ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.

ತೇಷಾಂ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭಗವಾನ್ನೀಲಲೋಹಿತಃ ಪ್ರಹಸನ್ಪ್ರಾಹ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ಸನನ್ದನಪುರೋಗಮಾನ್

ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನೀಲಲೋಹಿತನಾದ ವಿಶ್ವನಾಥನು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಗುತ್ತಾ, ಸನಂದನ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಕಿಮನೇನ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಾ ವಿಷಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಸುದಾರುಣಮ್ ಸಂಹರೇತ್ತದ್ವಿಷಂ ಯಸ್ತು ಸ ಸಮರ್ಥೋ ಹ್ಯನೇನ ಕಿಮ್

ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಈ ವಿಷದ ಮಹತ್ವವೇನು? ನಾನು ನಿಮಗೆ ಇನ್ನೂ ಭಯಾನಕವಾದ ವಿಷವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅದನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಯಾರಿಗಿದೆಯೋ ಅವನೇ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ—ಇದು ಅಷ್ಟೇನು?

ನ ವಿಷಂ ಕಾಲಕೂಟಾಖ್ಯಂ ಸಂಸಾರೋ ವಿಷಮುಚ್ಯತೇ ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನೇನ ಸಂಹರೇತ ಸುದಾರುಣಮ್

ಕಾಲಕೂಟ ಎನ್ನುವ ವಿಷವೇ ನಿಜವಾದ ವಿಷವಲ್ಲ; ಈ ಸಂಸಾರವೇ ನಿಜವಾದ ವಿಷ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆ ಭಯಾನಕ ವಿಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸಂಸಾರೋ ದ್ವಿವಿಧಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸ್ವಾಧಿಕಾರಾನುರೂಪತಃ ಪುಂಸಾಂ ಸಂಮೂಢಚಿತ್ತಾನಾಮ್ ಅಸಂಕ್ಷೀಣಃ ಸುದಾರುಣಃ

ಸಂಸಾರವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಮೂಢಚಿತ್ತರಿಗದು ತುಂಬಾ ಭಯಾನಕವಾಗಿಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗದಂತೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.

ಈಷಣಾರಾಗದೋಷೇಣ ಸರ್ಗೋ ಜ್ಞಾನೇನ ಸುವ್ರತಾಃ ತದ್ವಶಾದೇವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮೌ ನ ಸಂಶಯಃ

ಇಚ್ಛೆ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯ ದೋಷದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಧರ್ಮವೂ ಅಧರ್ಮವೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅದರ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಅಸನ್ನಿಕೃಷ್ಟೇ ತ್ವರ್ಥೇ ಽಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ತಚ್ಛ್ರವಣಾತ್ಸತಾಮ್ ಬುದ್ಧಿಮುತ್ಪಾದಯತ್ಯೇವ ಸಂಸಾರೇ ವಿದುಷಾಂ ದ್ವಿಜಾಃ

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ವಿಷಯವು ತಕ್ಷಣ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಮಾದ್ದೃಷ್ಟಾನುಶ್ರವಿಕಂ ದುಷ್ಟಮಿತ್ಯುಭಯಾತ್ಮಕಮ್ ಸಂತ್ಯಜೇತ್ಸರ್ವಯತ್ನೇನ ವಿರಕ್ತಃ ಸೋ ಽಭಿಧೀಯತೇ

ಆದುದರಿಂದ, ಯಾವುದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅಥವಾ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಕೆಟ್ಟದು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ವಿರಕ್ತನನ್ನೇ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಶಾಸ್ತ್ರಮಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಭಾಗಂ ಶ್ರುತೇಃ ಕರ್ಮಸು ತದ್ದ್ವಿಜಾಃ ಮೂರ್ಧಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸಾರಮ್ ಋಷೀಣಾಂ ಕರ್ಮಣಃ ಫಲಮ್

ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ, ವೇದದ ಕಾರ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಿರೋಭಾಗ, ಋಷಿಗಳ ಕರ್ಮದ ಸಾರ, ಫಲವಾಗಿದೆ.

ನನು ಸ್ವಭಾವಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಕಾಮೋ ದೃಷ್ಟೋ ನ ಚಾನ್ಯಥಾ ಶ್ರುತಿಃ ಪ್ರವರ್ತಿಕಾ ತೇಷಾಮ್ ಇತಿ ಕರ್ಮಣ್ಯತದ್ವಿದಃ

ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಮವು ಸಹಜವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ; ವೇದವು ಅವರಿಗೆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ನಿವೃತ್ತಿಲಕ್ಷಣೋ ಧರ್ಮಃ ಸಮರ್ಥಾನಾಮ್ ಇಹೋಚ್ಯತೇ ತಸ್ಮಾದಜ್ಞಾನಮೂಲೋ ಹಿ ಸಂಸಾರಃ ಸರ್ವದೇಹಿನಾಮ್

ಇಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಿಗೆ ಧರ್ಮವೆಂದರೆ ನಿರ್ಗಮನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸಂಸಾರದ ಮೂಲ ಅಜ್ಞಾನವೇ ಆಗಿದೆ.

ಕಲಾ ಸಂಶೋಷಮಾಯಾತಿ ಕರ್ಮಣಾನ್ಯಸ್ವಭಾವತಃ ಸಕಲಸ್ತ್ರಿವಿಧೋ ಜೀವೋ ಜ್ಞಾನಹೀನಸ್ತ್ವವಿದ್ಯಯಾ

ತಮಗೆ ಸ್ವಭಾವವಲ್ಲದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಜೀವು ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಂಧನವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ನಾರಕೀ ಪಾಪಕೃತ್ಸ್ವರ್ಗೀ ಪುಣ್ಯಕೃತ್ ಪುಣ್ಯಗೌರವಾತ್ ವ್ಯತಿಮಿಶ್ರೇಣ ವೈ ಜೀವಶ್ ಚತುರ್ಧಾ ಸಂವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ

ಪಾಪದ ಭಾರದಿಂದ ನರಕಕ್ಕೆ, ಪುಣ್ಯದ ಭಾರದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ, ಎರಡೂ ಮಿಶ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಿಶ್ರ ಫಲಕ್ಕೆ—ಹೀಗೆ ಜೀವು ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ.

ಉದ್ಭಿಜ್ಜಃ ಸ್ವೇದಜಶ್ಚೈವ ಅಣ್ಡಜೋ ವೈ ಜರಾಯುಜಃ ಏವಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೋ ದೇಹೀ ಕರ್ಮಣಾಜ್ಞೋ ಹ್ಯನಿರ್ವೃತಃ

ಜೀವನು ಮೊಳೆಯಿಂದ, ಬೆವರಿನಿಂದ, ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ, ಅಥವಾ ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಾಗಿ, ಕರ್ಮದಿಂದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗಿರದೆ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಜಯಾ ಕರ್ಮಣಾ ಮುಕ್ತಿರ್ ಧನೇನ ಚ ಸತಾಂ ನ ಹಿ ತ್ಯಾಗೇನೈಕೇನ ಮುಕ್ತಿಃ ಸ್ಯಾತ್ ತದಭಾವಾದ್ಭ್ರಮತ್ಯಸೌ

ಮಕ್ಕಳಿಂದ, ಕರ್ಮದಿಂದ, ಅಥವಾ ಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಒಳ್ಳೆಯವರೇ; ಕೇವಲ ತ್ಯಾಗದಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ—ಇವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜೀವನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಏವಮಜ್ಞಾನದೋಷೇಣ ನಾನಾಕರ್ಮವಶೇನ ಚ ಷಟ್ಕೌಶಿಕಂ ಸಮುದ್ಭೂತಂ ಭಜತ್ಯೇಷ ಕಲೇವರಮ್

ಹೀಗೆ, ಅಜ್ಞಾನ ದೋಷದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕರ್ಮಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಈ ದೇಹವು ಆರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಗರ್ಭೇ ದುಃಖಾನ್ಯನೇಕಾನಿ ಯೋನಿಮಾರ್ಗೇ ಚ ಭೂತಲೇ ಕೌಮಾರೇ ಯೌವನೇ ಚೈವ ವಾರ್ದ್ಧಕೇ ಮರಣೇ ಽಪಿ ವಾ

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕ ದುಃಖಗಳಿವೆ; ಹುಟ್ಟುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯೌವನದಲ್ಲಿ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಸಾಯುವಾಗಲೂ ದುಃಖವಿದೆ.

ವಿಚಾರತಃ ಸತಾಂ ದುಃಖಂ ಸ್ತ್ರೀಸಂಸರ್ಗಾದಿಭಿರ್ ದ್ವಿಜಾಃ ದುಃಖೇನೈಕೇನ ವೈ ದುಃಖಂ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತೀಹ ದುಃಖಿನಃ

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಚಿಂತಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ, ಹೆಂಗಸಿನ ಸಂಗಾದಿ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ದುಃಖಿಗಳಾದವರಿಗೆ ಒಂದು ದುಃಖವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ದುಃಖದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.

ನ ಜಾತು ಕಾಮಃ ಕಾಮಾನಾಮ್ ಉಪಭೋಗೇನ ಶಾಮ್ಯತಿ ಹವಿಷಾ ಕೃಷ್ಣವರ್ತ್ಮೇವ ಭೂಯ ಏವಾಭಿವರ್ಧತೇ

ಕಾಮವನ್ನು ಭೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಶಮನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಹವನದ ಮೇಲೆ ತುಪ್ಪ ಹಚ್ಚಿದಂತೆ ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾದ್ವಿಚಾರತೋ ನಾಸ್ತಿ ಸಂಯೋಗಾದಪಿ ವೈ ನೃಣಾಮ್ ಅರ್ಥಾನಾಮ್ ಅರ್ಜನೇ ಽಪ್ಯೇವಂ ಪಾಲನೇ ಚ ವ್ಯಯೇ ತಥಾ

ಆದುದರಿಂದ, ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದರೆ, ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗದಿಂದಲೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವದಲ್ಲಿಯೂ, ಉಳಿಸುವದಲ್ಲಿಯೂ, ಖರ್ಚು ಮಾಡುವದಲ್ಲಿಯೂ ಜನರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಪೈಶಾಚೇ ರಾಕ್ಷಸೇ ದುಃಖಂ ಯಾಕ್ಷೇ ಚೈವ ವಿಚಾರತಃ ಗಾನ್ಧರ್ವೇ ಚ ತಥಾ ಚಾನ್ದ್ರೇ ಸೌಮ್ಯಲೋಕೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ

ಪಿಶಾಚ, ರಾಕ್ಷಸ, ಯಕ್ಷ, ಗಂಧರ್ವ, ಚಂದ್ರ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಿಂತಿಸಿದರೆ ದುಃಖವೇ ಇದೆ, ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರೇ.

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇ ತಥಾ ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಪ್ರಾಕೃತೇ ಪೌರುಷೇ ತಥಾ ಕ್ಷಯಸಾತಿಶಯಾದ್ಯೈಸ್ತು ದುಃಖೈರ್ದುಃಖಾನಿ ಸುವ್ರತಾಃ

ಪ್ರಜಾಪತಿ ಲೋಕ, ಬ್ರಹ್ಮ ಲೋಕ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಲೋಕ, ಮಾನವ ಲೋಕ—ಎಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಷಯ, ಅತಿಯಾದುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ದುಃಖಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ, ಹೇ ಸತ್ಪ್ರವರರೇ.

ತಾನಿ ಭಾಗ್ಯಾನ್ಯಶುದ್ಧಾನಿ ಸಂತ್ಯಜೇಚ್ಚ ಧನಾನಿ ಚ ತಸ್ಮಾದಷ್ಟಗುಣಂ ಭೋಗಂ ತಥಾ ಷೋಡಶಧಾ ಸ್ಥಿತಮ್

ಆ ಭಾಗ್ಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ಶುದ್ಧವಲ್ಲ, ಅವನ್ನೂ, ಧನವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು; ಆದ್ದರಿಂದ ಎಂಟು ವಿಧದ ಭೋಗವನ್ನೂ, ಹದಿನಾರು ಭಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ಪ್ರಕಾರೇಣ ಸಂಸ್ಥಿತಂ ಚಾಪಿ ಸುವ್ರತಾಃ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶದ್ಭೇದಮನಘಾಶ್ ಚತ್ವಾರಿಂಶದ್ಗುಣಂ ಪುನಃ

ಹೇ ಸತ್ಪ್ರವರರೇ, ಅದು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತೆ ಪಾಪರಹಿತರೇ, ಮுப்பತ್ತೆರಡು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ನಲವತ್ತು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.

ತಥಾಷ್ಟಚತ್ವಾರಿಂಶಚ್ಚ ಷಟ್ಪಞ್ಚಾಶತ್ಪ್ರಕಾರತಃ ಚತುಃಷಷ್ಟಿವಿಧಂ ಚೈವ ದುಃಖಮೇವ ವಿವೇಕಿನಃ

ಹಾಗೆಯೇ ವಿವೇಕಿಗಳಿಗೆ ನಲವತ್ತೆಂಟು, ಅರವತ್ತಾರು ಮತ್ತು ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ದುಃಖಗಳಿವೆ.

ಪಾರ್ಥಿವಂ ಚ ತಥಾಪ್ಯಂ ಚ ತೈಜಸಂ ಚ ವಿಚಾರತಃ ವಾಯವ್ಯಂ ಚ ತಥಾ ವ್ಯೌಮ[ಂ] ಮಾನಸಂ ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ಭೂಮಿಯ, ನೀರಿನ, ಅಗ್ನಿಯ, ಗಾಳಿಯ, ಆಕಾಶದ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ,

ಆಭಿಮಾನಿಕಮಪ್ಯೇವಂ ಬೌದ್ಧಂ ಪ್ರಾಕೃತಮೇವ ಚ ದುಃಖಮೇವ ನ ಸಂದೇಹೋ ಯೋಗಿನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಾಮ್

ಅಹಂಕಾರದ, ಬುದ್ಧಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ದುಃಖಗಳೂ ಸಹ ಇವೆ. ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ದುಃಖವೇ.

ಗೌಣಂ ಗಣೇಶ್ವರಾಣಾಂ ಚ ದುಃಖಮೇವ ವಿಚಾರತಃ ಆದೌ ಮಧ್ಯೇ ತಥಾ ಚಾನ್ತೇ ಸರ್ವಲೋಕೇಷು ಸರ್ವದಾ

ದೇವತೆಗಳ ನಾಯಕರುಗಳಿಗೂ ದುಃಖವು ಇದ್ದೇ ಇದೆ, ಅದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ. ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಆರಂಭದಲ್ಲೂ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲೂ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲೂ ಸದಾ ದುಃಖವಿದೆ.