ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಬ್ರಹ್ಮಸಿದ್ಧಿಮವಾಪ್ನೋತಿ ವ್ರತೇನಾನೇನ ಸುಂದರಿ ಜಪೇಲ್ಲಕ್ಷಮನಾಲಸ್ಯೋ ನಿರ್ವಾತೇ ಧ್ವನಿವರ್ಜಿತೇ

ಸುಂದರಿಯೇ, ಈ ವ್ರತದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಯಾರಾದರೂ ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಶಾಂತವಾಗಿಯೂ, ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದೆ, ಲಕ್ಷ ಬಾರಿ ಜಪ ಮಾಡಿದರೆ ಈ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಮಧ್ಯರಾತ್ರೇ ಚ ಶಿವಯೋಃ ಪಶ್ಯತ್ಯೇವ ನ ಸಂಶಯಃ ಅನ್ಧಕಾರವಿನಾಶಶ್ ಚ ದೀಪಸ್ಯೇವ ಪ್ರಕಾಶನಮ್

ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನೂ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಹೇಗೆ ದೀಪ ಬೆಳಗಿದಾಗ ಕತ್ತಲೆ ದೂರವಾಗುತ್ತದೊ ಹಾಗೆ.

ಹೃದಯಾನ್ತರ್ಬಹಿರ್ವಾಪಿ ಭವಿಷ್ಯತಿ ನ ಸಂಶಯಃ ಸರ್ವಸಂಪತ್ಸಮೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಜಪೇದಯುತಮಾತ್ಮವಾನ್

ಹೃದಯದೊಳಗಾಗಲಿ ಹೊರಗಾಗಲಿ, ಇದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ ಹೊಂದಿದವನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಜಪ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸಬೀಜಸಂಪುಟಂ ಮನ್ತ್ರಂ ಶತಲಕ್ಷಂ ಜಪೇಚ್ಛುಚಿಃ ಮತ್ಸಾಯುಜ್ಯಮವಾಪ್ನೋತಿ ಭಕ್ತಿಮಾನ್ ಕಿಮತಃ ಪರಮ್

ಬೀಜಸಹಿತವಾದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ ಲಕ್ಷ ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿದರೆ, ಭಕ್ತನಿಗೆ ನನ್ನೊಡನೆ ಐಕ್ಯವಾಗುವ ಭಾಗ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ—ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಇನ್ನೇನು ಬೇಕು?

ಇತಿ ತೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಪಞ್ಚಾಕ್ಷರವಿಧಿಕ್ರಮಮ್ ಯಃ ಪಠೇಚ್ಛೃಣುಯಾದ್ವಾಪಿ ಸ ಯಾತಿ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್

ಈ ರೀತಿ ಐದು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರದ ಕ್ರಮವನ್ನು ನಿನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಓದುವವನು ಅಥವಾ ಕೇಳುವವನು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ರಾವಯೇಚ್ಚ ದ್ವಿಜಾಞ್ಛುದ್ಧಾನ್ ಪಞ್ಚಾಕ್ಷರವಿಧಿಕ್ರಮಮ್ ದೈವೇ ಕರ್ಮಣಿ ಪಿತ್ರ್ಯೇ ವಾ ಶಿವಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ

ಯಾರು ಶುದ್ಧರಾದ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಐದು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ದೈವಿಕ ಅಥವಾ ಪಿತೃಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರೂ ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಜಪಾಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠತಮಂ ಪ್ರಾಹುರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ದಗ್ಧಕಿಲ್ಬಿಷಾಃ ವಿರಕ್ತಾನಾಂ ಪ್ರಬುದ್ಧಾನಾಂ ಧ್ಯಾನಯಜ್ಞಂ ಸುಶೋಭನಮ್

ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಜಪವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವೈರಾಗ್ಯವಿರುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಧ್ಯಾನಯಜ್ಞವೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ತಸ್ಮಾದ್ವದಸ್ವ ಸೂತಾದ್ಯ ಧ್ಯಾನಯಜ್ಞಮಶೇಷತಃ ವಿಸ್ತಾರಾತ್ಸರ್ವಯತ್ನೇನ ವಿರಕ್ತಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್

ಆದುದರಿಂದ ಸೂತನೆ ಮತ್ತು ಇತರರೇ, ವೈರಾಗ್ಯವಿರುವ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಧ್ಯಾನಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ವಿವರಗಳೊಡನೆ ಹೇಳಿ.

ತೇಷಾಂ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮುನೀನಾಂ ದೀರ್ಘಸತ್ತ್ರಿಣಾಮ್ ರುದ್ರೇಣ ಕಥಿತಂ ಪ್ರಾಹ ಗುಹಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್

ಆ ಮುನಿಗಳು ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವರು ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹಾತ್ಮರ ಗುಹೆಗೆ ಹೋಗಿ, ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.

ಸಂಹೃತ್ಯ ಕಾಲಕೂಟಾಖ್ಯಂ ವಿಷಂ ವೈ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ಗುಹಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸುಖಾಸೀನಂ ಭವಾನ್ಯಾ ಸಹ ಶಙ್ಕರಮ್

ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಂದ ಕಾಲಕೂಟ ಎಂಬ ವಿಷವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು, ಭವಾನಿಯೊಡನೆ ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡ ಶಿವನು ಆ ಗುಹೆಗೆ ಬಂದನು.

ಮುನಯಃ ಸಂಶಿತಾತ್ಮಾನಃ ಪ್ರಣೇಮುಸ್ತಂ ಗುಹಾಶ್ರಯಮ್ ಅಸ್ತುವಂಶ್ ಚ ತತಃ ಸರ್ವೇ ನೀಲಕಣ್ಠಮುಮಾಪತಿಮ್

ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡ ಮುನಿಗಳು ಆ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ನೀಲಕಂಠನಾದ ಉಮಾಪತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

ಅತ್ಯುಗ್ರಂ ಕಾಲಕೂಟಾಖ್ಯಂ ಸಂಹೃತಂ ಭಗವಂಸ್ತ್ವಯಾ ಅತಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಂ ಸರ್ವಂ ತ್ವಯಾ ದೇವ ವೃಷಧ್ವಜ

ಪ್ರಭೋ, ಕಾಲಕೂಟ ಎಂಬ ಭಯಾನಕ ವಿಷವನ್ನು ನೀವೇ ಹೀರಿಕೊಂಡಿರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವಾ, ಈ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.

ತೇಷಾಂ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭಗವಾನ್ನೀಲಲೋಹಿತಃ ಪ್ರಹಸನ್ಪ್ರಾಹ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ಸನನ್ದನಪುರೋಗಮಾನ್

ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನೀಲಲೋಹಿತನಾದ ವಿಶ್ವನಾಥನು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಗುತ್ತಾ, ಸನಂದನ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಕಿಮನೇನ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಾ ವಿಷಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಸುದಾರುಣಮ್ ಸಂಹರೇತ್ತದ್ವಿಷಂ ಯಸ್ತು ಸ ಸಮರ್ಥೋ ಹ್ಯನೇನ ಕಿಮ್

ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಈ ವಿಷದ ಮಹತ್ವವೇನು? ನಾನು ನಿಮಗೆ ಇನ್ನೂ ಭಯಾನಕವಾದ ವಿಷವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅದನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಯಾರಿಗಿದೆಯೋ ಅವನೇ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ—ಇದು ಅಷ್ಟೇನು?

ನ ವಿಷಂ ಕಾಲಕೂಟಾಖ್ಯಂ ಸಂಸಾರೋ ವಿಷಮುಚ್ಯತೇ ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನೇನ ಸಂಹರೇತ ಸುದಾರುಣಮ್

ಕಾಲಕೂಟ ಎನ್ನುವ ವಿಷವೇ ನಿಜವಾದ ವಿಷವಲ್ಲ; ಈ ಸಂಸಾರವೇ ನಿಜವಾದ ವಿಷ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆ ಭಯಾನಕ ವಿಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸಂಸಾರೋ ದ್ವಿವಿಧಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸ್ವಾಧಿಕಾರಾನುರೂಪತಃ ಪುಂಸಾಂ ಸಂಮೂಢಚಿತ್ತಾನಾಮ್ ಅಸಂಕ್ಷೀಣಃ ಸುದಾರುಣಃ

ಸಂಸಾರವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಮೂಢಚಿತ್ತರಿಗದು ತುಂಬಾ ಭಯಾನಕವಾಗಿಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗದಂತೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.

ಈಷಣಾರಾಗದೋಷೇಣ ಸರ್ಗೋ ಜ್ಞಾನೇನ ಸುವ್ರತಾಃ ತದ್ವಶಾದೇವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮೌ ನ ಸಂಶಯಃ

ಇಚ್ಛೆ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯ ದೋಷದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಧರ್ಮವೂ ಅಧರ್ಮವೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅದರ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಅಸನ್ನಿಕೃಷ್ಟೇ ತ್ವರ್ಥೇ ಽಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ತಚ್ಛ್ರವಣಾತ್ಸತಾಮ್ ಬುದ್ಧಿಮುತ್ಪಾದಯತ್ಯೇವ ಸಂಸಾರೇ ವಿದುಷಾಂ ದ್ವಿಜಾಃ

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ವಿಷಯವು ತಕ್ಷಣ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಮಾದ್ದೃಷ್ಟಾನುಶ್ರವಿಕಂ ದುಷ್ಟಮಿತ್ಯುಭಯಾತ್ಮಕಮ್ ಸಂತ್ಯಜೇತ್ಸರ್ವಯತ್ನೇನ ವಿರಕ್ತಃ ಸೋ ಽಭಿಧೀಯತೇ

ಆದುದರಿಂದ, ಯಾವುದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅಥವಾ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಕೆಟ್ಟದು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ವಿರಕ್ತನನ್ನೇ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಶಾಸ್ತ್ರಮಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಭಾಗಂ ಶ್ರುತೇಃ ಕರ್ಮಸು ತದ್ದ್ವಿಜಾಃ ಮೂರ್ಧಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸಾರಮ್ ಋಷೀಣಾಂ ಕರ್ಮಣಃ ಫಲಮ್

ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ, ವೇದದ ಕಾರ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಿರೋಭಾಗ, ಋಷಿಗಳ ಕರ್ಮದ ಸಾರ, ಫಲವಾಗಿದೆ.

ನನು ಸ್ವಭಾವಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಕಾಮೋ ದೃಷ್ಟೋ ನ ಚಾನ್ಯಥಾ ಶ್ರುತಿಃ ಪ್ರವರ್ತಿಕಾ ತೇಷಾಮ್ ಇತಿ ಕರ್ಮಣ್ಯತದ್ವಿದಃ

ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಮವು ಸಹಜವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ; ವೇದವು ಅವರಿಗೆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ನಿವೃತ್ತಿಲಕ್ಷಣೋ ಧರ್ಮಃ ಸಮರ್ಥಾನಾಮ್ ಇಹೋಚ್ಯತೇ ತಸ್ಮಾದಜ್ಞಾನಮೂಲೋ ಹಿ ಸಂಸಾರಃ ಸರ್ವದೇಹಿನಾಮ್

ಇಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಿಗೆ ಧರ್ಮವೆಂದರೆ ನಿರ್ಗಮನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸಂಸಾರದ ಮೂಲ ಅಜ್ಞಾನವೇ ಆಗಿದೆ.

ಕಲಾ ಸಂಶೋಷಮಾಯಾತಿ ಕರ್ಮಣಾನ್ಯಸ್ವಭಾವತಃ ಸಕಲಸ್ತ್ರಿವಿಧೋ ಜೀವೋ ಜ್ಞಾನಹೀನಸ್ತ್ವವಿದ್ಯಯಾ

ತಮಗೆ ಸ್ವಭಾವವಲ್ಲದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಜೀವು ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಂಧನವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ನಾರಕೀ ಪಾಪಕೃತ್ಸ್ವರ್ಗೀ ಪುಣ್ಯಕೃತ್ ಪುಣ್ಯಗೌರವಾತ್ ವ್ಯತಿಮಿಶ್ರೇಣ ವೈ ಜೀವಶ್ ಚತುರ್ಧಾ ಸಂವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ

ಪಾಪದ ಭಾರದಿಂದ ನರಕಕ್ಕೆ, ಪುಣ್ಯದ ಭಾರದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ, ಎರಡೂ ಮಿಶ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಿಶ್ರ ಫಲಕ್ಕೆ—ಹೀಗೆ ಜೀವು ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ.

ಉದ್ಭಿಜ್ಜಃ ಸ್ವೇದಜಶ್ಚೈವ ಅಣ್ಡಜೋ ವೈ ಜರಾಯುಜಃ ಏವಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೋ ದೇಹೀ ಕರ್ಮಣಾಜ್ಞೋ ಹ್ಯನಿರ್ವೃತಃ

ಜೀವನು ಮೊಳೆಯಿಂದ, ಬೆವರಿನಿಂದ, ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ, ಅಥವಾ ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಾಗಿ, ಕರ್ಮದಿಂದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗಿರದೆ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಜಯಾ ಕರ್ಮಣಾ ಮುಕ್ತಿರ್ ಧನೇನ ಚ ಸತಾಂ ನ ಹಿ ತ್ಯಾಗೇನೈಕೇನ ಮುಕ್ತಿಃ ಸ್ಯಾತ್ ತದಭಾವಾದ್ಭ್ರಮತ್ಯಸೌ

ಮಕ್ಕಳಿಂದ, ಕರ್ಮದಿಂದ, ಅಥವಾ ಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಒಳ್ಳೆಯವರೇ; ಕೇವಲ ತ್ಯಾಗದಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ—ಇವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜೀವನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಏವಮಜ್ಞಾನದೋಷೇಣ ನಾನಾಕರ್ಮವಶೇನ ಚ ಷಟ್ಕೌಶಿಕಂ ಸಮುದ್ಭೂತಂ ಭಜತ್ಯೇಷ ಕಲೇವರಮ್

ಹೀಗೆ, ಅಜ್ಞಾನ ದೋಷದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕರ್ಮಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಈ ದೇಹವು ಆರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಗರ್ಭೇ ದುಃಖಾನ್ಯನೇಕಾನಿ ಯೋನಿಮಾರ್ಗೇ ಚ ಭೂತಲೇ ಕೌಮಾರೇ ಯೌವನೇ ಚೈವ ವಾರ್ದ್ಧಕೇ ಮರಣೇ ಽಪಿ ವಾ

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕ ದುಃಖಗಳಿವೆ; ಹುಟ್ಟುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯೌವನದಲ್ಲಿ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಸಾಯುವಾಗಲೂ ದುಃಖವಿದೆ.

ವಿಚಾರತಃ ಸತಾಂ ದುಃಖಂ ಸ್ತ್ರೀಸಂಸರ್ಗಾದಿಭಿರ್ ದ್ವಿಜಾಃ ದುಃಖೇನೈಕೇನ ವೈ ದುಃಖಂ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತೀಹ ದುಃಖಿನಃ

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಚಿಂತಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ, ಹೆಂಗಸಿನ ಸಂಗಾದಿ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ದುಃಖಿಗಳಾದವರಿಗೆ ಒಂದು ದುಃಖವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ದುಃಖದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.