ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಷಡ್ವಿಧಂ ಲಿಙ್ಗಮಿತ್ಯಾಹುರ್ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಚ ಪ್ರಭೇದತಃ ತೇಷಾಂ ಭೇದಾಶ್ಚತುರ್ಯುಕ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶದಿತಿ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರು ವಿಧಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳ ವಿವರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು ನಲವತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಶೈಲಜಂ ಪ್ರಥಮಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತದ್ಧಿ ಸಾಕ್ಷಾಚ್ಚತುರ್ವಿಧಮ್ ದ್ವಿತೀಯಂ ರತ್ನಜಂ ತಚ್ಚ ಸಪ್ತಧಾ ಮುನಿಸತ್ತಮಾಃ

ಮೊದಲನೆಯದು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಲಿಂಗ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ನೇರವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧವಾಗಿದೆ; ಎರಡನೆಯದು ರತ್ನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಲಿಂಗ, ಅದು ಏಳು ವಿಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ತೃತೀಯಂ ಧಾತುಜಂ ಲಿಙ್ಗಮ್ ಅಷ್ಟಧಾ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ತುರೀಯಂ ದಾರುಜಂ ಲಿಙ್ಗಂ ತತ್ತು ಷೋಡಶಧೋಚ್ಯತೇ

ಮೂರನೆಯದು ಲೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಲಿಂಗ, ಅದು ಎಂಟು ವಿಧವಾಗಿದೆ; ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗ, ಅದು ಹದಿನಾರು ವಿಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮೃನ್ಮಯಂ ಪಞ್ಚಮಂ ಲಿಙ್ಗಂ ದ್ವಿಧಾ ಭಿನ್ನಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ಷಷ್ಠಂ ತು ಕ್ಷಣಿಕಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಸಪ್ತಧಾ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಮ್

ಐದನೆಯದು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗ, ಅದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆರನೆಯದು ಕ್ಷಣಿಕವಾದ ಲಿಂಗ, ಅದು ಏಳು ವಿಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀಪ್ರದಂ ರತ್ನಜಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಶೈಲಜಂ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿದಮ್ ಧಾತುಜಂ ಧನದಂ ಸಾಕ್ಷಾದ್ ದಾರುಜಂ ಭೋಗಸಿದ್ಧಿದಮ್

ರತ್ನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಲಿಂಗವು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಲಿಂಗವು ಎಲ್ಲ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಲೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಲಿಂಗವು ನೇರವಾಗಿ ಧನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವು ಭೋಗಸಾಧನೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಮೃನ್ಮಯಂ ಚೈವ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾಃ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಕರಂ ಶುಭಮ್ ಶೈಲಜಂ ಚೋತ್ತಮಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮಧ್ಯಮಂ ಚೈವ ಧಾತುಜಮ್

ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವು ಕೂಡ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದವರೇ, ಶುಭಕರವಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು, ಲೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಧ್ಯಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಬಹುಧಾ ಲಿಙ್ಗಭೇದಾಶ್ ಚ ನವ ಚೈವ ಸಮಾಸತಃ ಮೂಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಥಾ ಮಧ್ಯೇ ವಿಷ್ಣುಸ್ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರಃ

ಲಿಂಗದ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ವಿಧಗಳಿವೆ; ಅದರ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ವಿಷ್ಣುವು ಇದ್ದಾನೆ.

ರುದ್ರೋಪರಿ ಮಹಾದೇವಃ ಪ್ರಣವಾಖ್ಯಃ ಸದಾಶಿವಃ ಲಿಙ್ಗವೇದೀ ಮಹಾದೇವೀ ತ್ರಿಗುಣಾ ತ್ರಿಮಯಾಂಬಿಕಾ

ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರುದ್ರ, ಮಹಾದೇವ, ಪ್ರಣವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸದಾಶಿವನು ಇದ್ದಾನೆ; ಲಿಂಗದ ವೇದಿಕೆಯು ಮಹಾದೇವಿಯಾಗಿದೆ, ಅವಳು ಮೂರು ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ತ್ರಿಮಯಾ ಅಂಬಿಕೆಯಾಗಿ ಇದ್ದಾಳೆ.

ತಯಾ ಚ ಪೂಜಯೇದ್ಯಸ್ತು ದೇವೀ ದೇವಶ್ ಚ ಪೂಜಿತೌ ಶೈಲಜಂ ರತ್ನಜಂ ವಾಪಿ ಧಾತುಜಂ ವಾಪಿ ದಾರುಜಮ್

ಯಾರು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ದೇವಿಯೂ ದೇವರೂ ಇಬ್ಬರೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ, ರತ್ನದಿಂದ, ಲೋಹದಿಂದ ಅಥವಾ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವಾಗಿರಬಹುದು.

ಮೃನ್ಮಯಂ ಕ್ಷಣಿಕಂ ವಾಪಿ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸ್ಥಾಪ್ಯ ಫಲಂ ಶುಭಮ್ ಸುರೇನ್ದ್ರಾಮ್ಭೋಜಗರ್ಭಾಗ್ನಿಯಮಾಮ್ಬುಪಧನೇಶ್ವರೈಃ

ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಥವಾ ಕ್ಷಣಿಕವಾದ ಲಿಂಗವನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರೆ, ದೇವತೆಗಳ, ಕಮಲದ, ಅಗ್ನಿಯ, ನೀರಿನ ಮತ್ತು ಧನದ ಒಡೆಯರಿಂದ ಶುಭ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಿದ್ಧವಿದ್ಯಾಧರಾಹೀನ್ದ್ರೈರ್ ಯಕ್ಷದಾನವಕಿನ್ನರೈಃ ಸ್ತೂಯಮಾನಃ ಸುಪುಣ್ಯಾತ್ಮಾ ದೇವದುನ್ದುಭಿನಿಃಸ್ವನೈಃ

ಸಿದ್ಧರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು, ನಾಗರಾಜರು, ಯಕ್ಷರು, ದಾನವರು, ಕಿನ್ನರರು ಇವರುಗಳೆಲ್ಲರೂ ಮಹಾಪುಣ್ಯಾತ್ಮನನ್ನು ದೇವದಂಡಿಗಳ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಭೂರ್ಭೂವಃಸ್ವರ್ಮಹರ್ಲೋಕಾನ್ ಕ್ರಮಾದ್ ವೈ ಜನತಃ ಪರಮ್ ತಪಃ ಸತ್ಯಂ ಪರಾಕ್ರಮ್ಯ ಭಾಸಯನ್ ಸ್ವೇನ ತೇಜಸಾ

ಅವನು ಭೂ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ, ಮಹರ್ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಜನರು ತಲುಪಬಹುದಾದ ಪರಮ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಲಿಙ್ಗಸ್ಥಾಪನಸನ್ಮಾರ್ಗನಿಹಿತಸ್ವಾಯತಾಸಿನಾ ಆಶು ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಮುದ್ಭಿದ್ಯ ನಿರ್ಗಚ್ಛನ್ನಿರ್ವಿಶಙ್ಕಯಾ

ಲಿಂಗ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ಸನ್ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ತನ್ನ ಉದ್ದವಾದ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತಾನೆ.

ಶೈಲಜಂ ರತ್ನಜಂ ವಾಪಿ ಧಾತುಜಂ ವಾಪಿ ದಾರುಜಮ್ ಮೃನ್ಮಯಂ ಕ್ಷಣಿಕಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್ಸಕಲಂ ವಪುಃ

ಕಲ್ಲಿನಿಂದ, ರತ್ನದಿಂದ, ಲೋಹದಿಂದ, ಮರದಿಂದ, ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಕ್ಷಣಿಕವಾದ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪೂರ್ಣ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು.

ವಿಧಿನಾ ಚೈವ ಕೃತ್ವಾ ತು ಸ್ಕನ್ದೋಮಾಸಹಿತಂ ಶುಭಮ್ ಕುನ್ದಗೋಕ್ಷೀರಸಂಕಾಶಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಯಃ ಸ್ಥಾಪಯೇನ್ನರಃ

ಸ್ಕಂದನ ಮಾಸದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಕುಂದ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಲಿಂಗವನ್ನು ಯಾರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಶುಭವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನೃಣಾಂ ತನುಂ ಸಮಾಸ್ಥಾಯ ಸ್ಥಿತೋ ರುದ್ರೋ ನ ಸಂಶಯಃ ದರ್ಶನಾತ್ಸ್ಪರ್ಶನಾತ್ತಸ್ಯ ಲಭನ್ತೇ ನಿರ್ವೃತಿಂ ನರಾಃ

ಮಾನವನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ರುದ್ರನು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನನ್ನು ನೋಡುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ ಜನರು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಯ ಪುಣ್ಯಂ ಮಯಾ ವಕ್ತುಂ ಸಮ್ಯಗ್ಯುಗಶತೈರಪಿ ಶಕ್ಯತೇ ನೈವ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾಸ್ ತಸ್ಮಾದ್ ವೈ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್ ತಥಾ

ಅವನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನೂರಾರು ಯುಗಗಳ ಕಾಲವೂ ನಾನು ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಮಹಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವನನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು.

ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಮರ್ತ್ಯಾನಾಂ ವಿಭೋರ್ದಿವ್ಯಂ ವಪುಃ ಶುಭಮ್ ಸಕಲಂ ಭಾವನಾಯೋಗ್ಯಂ ಯೋಗಿನಾಮೇವ ನಿಷ್ಕಲಮ್

ಪ್ರಭುವಿನ ದಿವ್ಯವಾದ ಶುಭರೂಪವು ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ರೂಪರಹಿತವಾಗಿದೆ.

ನಿಷ್ಕಲೋ ನಿರ್ಮಲೋ ನಿತ್ಯಃ ಸಕಲತ್ವಂ ಕಥಂ ಗತಃ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ಚಾಸ್ಮಾಕಂ ಯಥಾ ಪೂರ್ವಂ ಯಥಾ ಶ್ರುತಮ್

ಅವನು ರೂಪವಿಲ್ಲದವನು, ಶುದ್ಧನೂ ಶಾಶ್ವತನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಹೇಗೆ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು, ಹಿಂದೆ ಕೇಳಿದಂತೆ, ನಮಗೆ ವಿವರಿಸಬೇಕು.

ಪರಮಾರ್ಥವಿದಃ ಕೇಚಿದ್ ಊಚುಃ ಪ್ರಣವರೂಪಿಣಮ್ ವಿಜ್ಞಾನಮಿತಿ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಶ್ರುತಿಶಿರಸ್ಯಜಮ್

ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಅರಿತ ಕೆಲವರು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಣವರೂಪ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮಹಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದವರು ಅದನ್ನೇ ಜ್ಞಾನವೆಂದು, ವೇದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಶಬ್ದಾದಿವಿಷಯಂ ಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞಾನಮಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ತಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಭ್ರಾನ್ತಿರಹಿತಮ್ ಇತ್ಯನ್ಯೇ ನೇತಿ ಚಾಪರೇ

ಶಬ್ದಾದಿ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುವದನ್ನು ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಜ್ಞಾನವು ತಪ್ಪಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದೇ ಸತ್ಯ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಜ್ಜ್ಞಾನಂ ನಿರ್ಮಲಂ ಶುದ್ಧಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಂ ನಿರಾಶ್ರಯಮ್ ಗುರುಪ್ರಕಾಶಕಂ ಜ್ಞಾನಮ್ ಇತ್ಯನ್ಯೇ ಮುನಯೋ ದ್ವಿಜಾಃ

ಯಾವ ಜ್ಞಾನವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧವೂ, ಭೇದವಿಲ್ಲದೂ, ಅವಲಂಬನೆಯಿಲ್ಲದೂ, ಗುರುವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದೂ ಆಗಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನೇ ಕೆಲ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಜ್ಞಾನೇನೈವ ಭವೇನ್ಮುಕ್ತಿಃ ಪ್ರಸಾದೋ ಜ್ಞಾನಸಿದ್ಧಯೇ ಉಭಾಭ್ಯಾಂ ಮುಚ್ಯತೇ ಯೋಗೀ ತತ್ರಾನನ್ದಮಯೋ ಭವೇತ್

ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಅನುಗ್ರಹವು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡರಿಂದ ಯೋಗಿ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ವದನ್ತಿ ಮುನಯಃ ಕೇಚಿತ್ ಕರ್ಮಣಾ ತಸ್ಯ ಸಂಗತಿಮ್ ಕಲ್ಪನಾಕಲ್ಪಿತಂ ರೂಪಂ ಸಂಹೃತ್ಯ ಸ್ವೇಚ್ಛಯೈವ ಹಿ

ಕೆಲವು ಋಷಿಗಳು, ಅವನಿಗೆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಸಂಬಂಧ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕಲ್ಪಿತವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದು, ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ದ್ಯೌರ್ಮೂರ್ಧಾ ತು ವಿಭೋಸ್ತಸ್ಯ ಖಂ ನಾಭಿಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ಸೋಮಸೂರ್ಯಾಗ್ನಯೋ ನೇತ್ರೇ ದಿಶಃ ಶ್ರೋತ್ರಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ

ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಆಕಾಶವೇ ತಲೆ, ಆಂತರಿಕ್ಷವೇ ನಾಭಿ, ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯೇ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಅವನ ಕಿವಿಗಳು.

ಚರಣೌ ಚೈವ ಪಾತಾಲಂ ಸಮುದ್ರಸ್ತಸ್ಯ ಚಾಂಬರಮ್ ದೇವಾಸ್ತಸ್ಯ ಭುಜಾಃ ಸರ್ವೇ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ಚ ಭೂಷಣಮ್

ಪಾತಾಳವೇ ಅವನ ಕಾಲುಗಳು, ಸಮುದ್ರವು ಅವನ ವಸ್ತ್ರ, ದೇವತೆಗಳು ಅವನ ಕೈಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಅವನ ಆಭರಣಗಳು.

ಪ್ರಕೃತಿಸ್ತಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ಚ ಪುರುಷೋ ಲಿಙ್ಗಮುಚ್ಯತೇ ವಕ್ತ್ರಾದ್ವೈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಸರ್ವೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ಭಗವಾನ್ಪ್ರಭುಃ

ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಅವನ ಪತ್ನಿ, ಪುರುಷನನ್ನು ಲಿಂಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನು ಜನಿಸಿದರು.

ಇನ್ದ್ರೋಪೇನ್ದ್ರೌ ಭುಜಾಭ್ಯಾಂ ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಶ್ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ ವೈಶ್ಯಾಶ್ಚೋರುಪ್ರದೇಶಾತ್ತು ಶೂದ್ರಾಃ ಪಾದಾತ್ಪಿನಾಕಿನಃ

ಇಂದ್ರನು ಮತ್ತು ಉಪೇಂದ್ರನು ಅವನ ಕೈಗಳಿಂದ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಮಹಾತ್ಮನಿಂದ, ವೈಶ್ಯರು ಅವನ ತೊಡೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ಪಿನಾಕಧಾರಿಯ ಕಾಲಿನಿಂದ ಶೂದ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಪುಷ್ಕರಾವರ್ತಕಾದ್ಯಾಸ್ತು ಕೇಶಾಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ವಾಯವೋ ಘ್ರಾಣಜಾಸ್ತಸ್ಯ ಗತಿಃ ಶ್ರೌತಂ ಸ್ಮೃತಿಸ್ ತಥಾ

ಪುಷ್ಕರಾವರ್ತಕAdi ಇತ್ಯಾದಿ ಅವನ ಕೂದಲುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅವನ ಮೂಗಿನಿಂದ ವಾಯುಗಳು, ಕಿವಿಯಿಂದ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಯೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.