ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಪುಷ್ಕರಂ ಚಾನ್ತರಿಕ್ಷಂ ವೈ ರಥನೀಡಶ್ ಚ ಮನ್ದರಃ ಅಸ್ತಾದ್ರಿರುದಯಾದ್ರಿಶ್ ಚ ಉಭೌ ತೌ ಕೂಬರೌ ಸ್ಮೃತೌ

ಆ ರಥದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾದ್ಮವಾಗಿದ್ದು, ರಥದ ದೇಹವು ಮಂದರಪರ್ವತವಾಗಿತ್ತು; ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪರ್ವತಗಳು ಆ ರಥದ ಕುಂಬಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

ಅಧಿಷ್ಠಾನಂ ಮಹಾಮೇರುರ್ ಆಶ್ರಯಾಃ ಕೇಸರಾಚಲಾಃ ವೇಗಃ ಸಂವತ್ಸರಸ್ತಸ್ಯ ಅಯನೇ ಚಕ್ರಸಂಗಮೌ

ಈ ರಥದ ಆಧಾರ ಮಹಾಮೇರುಪರ್ವತ, ಅದರ ಬೆಂಬಲದ ಪರ್ವತಗಳು ಕೇಸರಾಚಲಗಳು. ಅದರ ವೇಗವಂತು ಒಂದು ವರ್ಷ, ಆಯನಗಳು ಅದರ ಚಕ್ರಗಳ ಸಂಧಿಗಳು.

ಮುಹೂರ್ತಾ ಬನ್ಧುರಾಸ್ತಸ್ಯ ಶಮ್ಯಾಶ್ಚೈವ ಕಲಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ತಸ್ಯ ಕಾಷ್ಠಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ಘೋಣಾ ಚಾಕ್ಷದಣ್ಡಾಃ ಕ್ಷಣಾಶ್ ಚ ವೈ

ಅದರ ಕ್ಷಣಗಳು ಬಂಧುರಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಶಮ್ಯೆಗಳು ಕಲಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ; ಅವುಗಳ ವಿಭಾಗಗಳು ಕಾಷ್ಠಗಳು, ಗೋಣಗಳು ಅಕ್ಷದಂಡಗಳು, ಕ್ಷಣಗಳು ಅದರ ದಂಡಗಳು.

ನಿಮೇಷಾಶ್ಚಾನುಕರ್ಷಾಶ್ ಚ ಈಷಾ ಚಾಸ್ಯ ಲವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ದ್ಯೌರ್ವರೂಥಂ ರಥಸ್ಯಾಸ್ಯ ಸ್ವರ್ಗಮೋಕ್ಷಾವುಭೌ ಧ್ವಜೌ

ನಿಮೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಕರ್ಷಗಳು ಅದರ ಭಾಗಗಳು; ಲವಗಳು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಅಳತೆ; ಆಕಾಶವು ಅದರ ಮುಚ್ಚಳ, ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಎರಡೂ ಅದರ ಧ್ವಜಗಳು.

ಧರ್ಮೋ ವಿರಾಗೋ ದಣ್ಡೋ ಽಸ್ಯ ಯಜ್ಞಾ ದಣ್ಡಾಶ್ರಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ದಕ್ಷಿಣಾಃ ಸಂಧಯಸ್ತಸ್ಯ ಲೋಹಾಃ ಪಞ್ಚಾಶದಗ್ನಯಃ

ಧರ್ಮ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ದಂಡ ಇವು ಅದರ ದಂಡಗಳು; ಯಜ್ಞಗಳು ಈ ದಂಡಗಳ ಆಧಾರ; ದಕ್ಷಿಣೆಗಳು ಅದರ ಸಂಧಿಗಳು, ಐವತ್ತಾರು ಅಗ್ನಿಗಳು ಅದರ ಲೋಹಗಳು.

ಯುಗಾನ್ತಕೋಟೀ ತೌ ತಸ್ಯ ಧರ್ಮಕಾಮಾವುಭೌ ಸ್ಮೃತೌ ಈಷಾದಣ್ಡಸ್ತಥಾವ್ಯಕ್ತಂ ಬುದ್ಧಿಸ್ತಸ್ಯೈವ ನಡ್ವಲಃ

ಯುಗದ ಎರಡು ಕೊನೆಗಳು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಾಮ ಎಂದು ನೆನಪಾಗಿವೆ; ದಂಡ ಅವ್ಯಕ್ತ, ಬುದ್ಧಿ ಅದರ ನಡುಗಡ್ಡಿ.

ಕೋಣಸ್ ತಥಾ ಹ್ಯಹಙ್ಕಾರೋ ಭೂತಾನಿ ಚ ಬಲಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ ತಸ್ಯೈವ ಭೂಷಣಾನಿ ಸಮನ್ತತಃ

ಕೋಣ ಅಹಂಕಾರ, ಭೂತಗಳು ಅದರ ಶಕ್ತಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಆಭರಣಗಳು.

ಶ್ರದ್ಧಾ ಚ ಗತಿರಸ್ಯೈವ ವೇದಾಸ್ತಸ್ಯ ಹಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಪದಾನಿ ಭೂಷಣಾನ್ಯೇವ ಷಡಙ್ಗಾನ್ಯುಪಭೂಷಣಮ್

ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಚಲನೆ ಅದರದೇ; ವೇದಗಳು ಅದರ ಕುದುರೆಗಳು; ಅಂಗಗಳು ಆಭರಣಗಳು, ಷಡಂಗಗಳು ಅದರ ಅಲಂಕಾರಗಳು.

ಪುರಾಣನ್ಯಾಯಮೀಮಾಂಸಾಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಸುವ್ರತಾಃ ವಾಲಾಶ್ರಯಾಃ ಪಟಾಶ್ಚೈವ ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಸಂಯುತಾಃ

ಪುರಾಣ, ನ್ಯಾಯ, ಮೀಮಾಂಸಾ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ರತಗಳು, ವಾಳಗಳ ಆಧಾರವಾದ ಪಟಗಳು ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿವೆ.

ಮನ್ತ್ರಾ ಘಣ್ಟಾಃ ಸ್ಮೃತಾಸ್ತೇಷಾಂ ವರ್ಣಾಃ ಪಾದಾಸ್ತಥಾಶ್ರಮಾಃ ಅವಚ್ಛೇದೋ ಹ್ಯನನ್ತಸ್ತು ಸಹಸ್ರಫಣಭೂಷಿತಃ

ಮಂತ್ರಗಳು ಅದರ ಘಂಟೆಗಳು, ವರ್ಣಗಳು ಅದರ ಪಾದಗಳು, ಆಶ್ರಮಗಳು ಅದರ ಆಧಾರಗಳು; ಅದರ ಗಡಿ ಅನಂತ, ಸಾವಿರ ಹುದಗಳ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ದಿಶಃ ಪಾದಾ ರಥಸ್ಯಾಸ್ಯ ತಥಾ ಚೋಪದಿಶಶ್ ಚ ಹ ಪುಷ್ಕರಾದ್ಯಾಃ ಪತಾಕಾಶ್ ಚ ಸೌವರ್ಣಾ ರತ್ನಭೂಷಿತಾಃ

ದಿಕ್ಕುಗಳು ಈ ರಥದ ಚಕ್ರಗಳು, ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಹಾಗೆ; ಪದ್ಮಾದಿ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಗಾರದ, ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಧ್ವಜಗಳು ಅದರ ಪತಾಕೆಗಳು.

ಸಮುದ್ರಾಸ್ತಸ್ಯ ಚತ್ವಾರೋ ರಥಕಮ್ಬಲಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಗಙ್ಗಾದ್ಯಾಃ ಸರಿತಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಸರ್ವಾಭರಣಭೂಷಿತಾಃ

ನಾಲ್ಕು ಸಮುದ್ರಗಳು ಅದರ ರಥದ ಹಗ್ಗಗಳು; ಗಂಗಾದಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನದಿಗಳು ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಚಾಮರಾಸಕ್ತಹಸ್ತಾಗ್ರಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಸ್ತ್ರೀರೂಪಶೋಭಿತಾಃ ತತ್ರತತ್ರ ಕೃತಸ್ಥಾನಾಃ ಶೋಭಯಾಂಚಕ್ರಿರೇ ರಥಮ್

ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರು ಚಾಮರಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಸ್ತ್ರೀರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಂತು, ರಥದ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು.

ಆವಹಾದ್ಯಾಸ್ ತಥಾ ಸಪ್ತ ಸೋಪಾನಂ ಹೈಮಮುತ್ತಮಮ್ ಸಾರಥಿರ್ಭಗವಾನ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ದೇವಾಭೀಷುಧರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಅಲ್ಲಿ ಏಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಂಗಾರದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ; ಸಾರಥಿ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮ, ದೇವತೆಗಳು ಆಯುಧಧಾರಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರತೋದೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಣವೋ ಬ್ರಹ್ಮದೈವತಮ್ ಲೋಕಾಲೋಕಾಚಲಸ್ತಸ್ಯ ಸಸೋಪಾನಃ ಸಮನ್ತತಃ

ಅದರ ಚುಚ್ಚು ಬ್ರಹ್ಮ; ಓಂ ಎಂಬ ಪ್ರಣವ ಬ್ರಹ್ಮದ ದೈವ; ಲೋಕಾಲೋಕ ಪರ್ವತ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಿದೆ.

ವಿಷಮಶ್ ಚ ತದಾ ಬಾಹ್ಯೋ ಮಾನಸಾದ್ರಿಃ ಸುಶೋಭನಃ ನಾಸಾಃ ಸಮನ್ತತಸ್ತಸ್ಯ ಸರ್ವ ಏವಾಚಲಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಮನುಸ್ಸಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ಹೊರಗಿನ ಅಸಮ ಪರ್ವತ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ; ಸುತ್ತಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತಗಳು ಅದರ ಮೂಗುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತಲಾಃ ಕಪೋತಾಃ ಕಾಪೋತಾಃ ಸರ್ವೇ ತಲನಿವಾಸಿನಃ ಮೇರುರೇವ ಮಹಾಛತ್ರಂ ಮನ್ದರಃ ಪಾರ್ಶ್ವಡಿಣ್ಡಿಮಃ

ತಲಗಳು, ಕಪೋತಗಳು, ಕಾಪೋತಗಳು—ಎಲ್ಲಾ ತಳಭಾಗದ ನಿವಾಸಿಗಳು; ಮೇರು ಮಹಾ ಛತ್ರ, ಮಂದರ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಡಿಂಡಿಮ.

ಶೈಲೇನ್ದ್ರಃ ಕಾರ್ಮುಕಂ ಚೈವ ಜ್ಯಾ ಭುಜಙ್ಗಾಧಿಪಃ ಸ್ವಯಮ್ ಕಾಲರಾತ್ರ್ಯಾ ತಥೈವೇಹ ತಥೇನ್ದ್ರಧನುಷಾ ಪುನಃ

ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿ ಧನುಸ್ಸು, ಜ್ಯಾ ನಾಗರಾಜನೇ; ಕಾಲರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತೆ ಅದರ ಧನುಸ್ಸಿನ ಜ್ಯಾ ಆಗಿವೆ.

ಘಣ್ಟಾ ಸರಸ್ವತೀ ದೇವೀ ಧನುಷಃ ಶ್ರುತಿರೂಪಿಣೀ ಇಷುರ್ವಿಷ್ಣುರ್ಮಹಾತೇಜಾಃ ಶಲ್ಯಂ ಸೋಮಃ ಶರಸ್ಯ ಚ

ಘಂಟೆ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ, ಧನುಸ್ಸಿನ ವೇದರೂಪಿಣಿ; ಬಾಣ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವಿಷ್ಣು, ಅದರ ಅಗ್ರಭಾಗ ಸೋಮ.

ಕಾಲಾಗ್ನಿಸ್ತಚ್ಛರಸ್ಯೈವ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತೀಕ್ಷ್ಣಃ ಸುದಾರುಣಃ ಅನೀಕಂ ವಿಷಸಮ್ಭೂತಂ ವಾಯವೋ ವಾಜಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಕಾಲದ ಅಗ್ನಿಯೇ ಅವನ ಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ತುಂಬಾ ಭಯಾನಕವಾಗಿದೆ. ವಿಷದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಗಾಳಿಗಳು ಅವನ ಕುದುರೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಏವಂ ಕೃತ್ವಾ ರಥಂ ದಿವ್ಯಂ ಕಾರ್ಮುಕಂ ಚ ಶರಂ ತಥಾ ಸಾರಥಿಂ ಜಗತಾಂ ಚೈವ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಪ್ರಭುಮೀಶ್ವರಮ್

ಈ ರೀತಿ ದೇವಮಯವಾದ ರಥವನ್ನೂ, ಧನುಸ್ಸನ್ನೂ, ಬಾಣವನ್ನೂ, ಸಾರಥಿಯನ್ನೂ, ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಮಾಡಿದನು.

ಆರುರೋಹ ರಥಂ ದಿವ್ಯಂ ರಣಮಣ್ಡನಧೃಗ್ ಭವಃ ಸರ್ವದೇವಗಣೈರ್ಯುಕ್ತಂ ಕಮ್ಪಯನ್ನಿವ ರೋದಸೀ

ಭವನು ಯುದ್ಧದ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಆ ದಿವ್ಯ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಂಪಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.

ಋಷಿಭಿಃ ಸ್ತೂಯಮಾನಶ್ ಚ ವನ್ದ್ಯಮಾನಶ್ ಚ ಬನ್ದಿಭಿಃ ಉಪನೃತ್ತಶ್ಚಾಪ್ಸರಸಾಂ ಗಣೈರ್ನೃತ್ಯವಿಶಾರದೈಃ

ಋಷಿಗಳು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ, ಗಾಯಕರು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ, ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿಯಾದ ಅಪ್ಸರಸರು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಸುತ್ತಲೂ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಸುಶೋಭಮಾನೋ ವರದಃ ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯೈವ ಚ ಸಾರಥಿಮ್ ತಸ್ಮಿನ್ನಾರೋಹತಿ ರಥಂ ಕಲ್ಪಿತಂ ಲೋಕಸಂಭೃತಮ್

ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಸಾರಥಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಲೋಕಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಸಿದ್ಧವಾದ ರಥವನ್ನು ಏರಿದನು.

ಶಿರೋಭಿಃ ಪತಿತಾ ಭೂಮೀಂ ತುರಗಾ ವೇದಸಂಭವಾಃ ಅಥಾಧಸ್ತಾದ್ರಥಸ್ಯಾಸ್ಯ ಭಗವಾನ್ ಧರಣೀಧರಃ

ವೇದಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕುದುರೆಗಳು ತಲೆಯಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವು. ಆಗ ಆ ಭಗವಂತನು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವವನು, ತನ್ನ ರಥದ ಕೆಳಗೆ ನಿಂತನು.

ವೃಷೇನ್ದ್ರರೂಪೀ ಚೋತ್ಥಾಪ್ಯ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ವೈ ಕ್ಷಣಮ್ ಕ್ಷಣಾನ್ತರೇ ವೃಷೇನ್ದ್ರೋ ಽಪಿ ಜಾನುಭ್ಯಾಮಗಮದ್ಧರಾಮ್

ವೃಷಭರಾಜನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನು ಅವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆ ವೃಷಭರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಮೊಣಕಾಲಿನಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.

ಅಭೀಷುಹಸ್ತೋ ಭಗವಾನ್ ಉದ್ಯಮ್ಯ ಚ ಹಯಾನ್ ವಿಭುಃ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ದೇವಸ್ಯ ವಚನಾದ್ವೈ ರಥಂ ಶುಭಮ್

ಭಗವಂತನು ಬಾಣವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ, ದೇವರ ಮಾತಿನಂತೆ ಶುಭಕರವಾದ ರಥವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ತತೋ ಽಶ್ವಾಂಶ್ಚೋದಯಾಮಾಸ ಮನೋಮಾರುತರಂಹಸಃ ಪುರಾಣ್ಯುದ್ದಿಶ್ಯ ಖಸ್ಥಾನಿ ದಾನವಾನಾಂ ತರಸ್ವಿನಾಮ್

ನಂತರ ಅವನು ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿರುವ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಬಲಶಾಲಿ ದಾನವರು ಕಡೆಗೆ ಓಡಿಸಿದನು.

ಅಥಾಹ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರೋ ದೇವಾನಾಲೋಕ್ಯ ಶಙ್ಕರಃ ಪಶೂನಾಮಾಧಿಪತ್ಯಂ ಮೇ ದತ್ತಂ ಹನ್ಮಿ ತತೋ ಽಸುರಾನ್

ಆಗ ಭಗವಂತನಾದ ರುದ್ರನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, 'ಪಶುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಪತ್ಯ ನನಗೆ ದೊರೆತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.