ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಅತ್ಯನ್ತನಿರ್ಮಲೇ ಸಮ್ಯಕ್ ಸುಪ್ರಲಿಪ್ತೇ ವಿಚಿತ್ರಿತೇ ದರ್ಪಣೋದರಸಂಕಾಶೇ ಕೃಷ್ಣಾಗರುಸುಧೂಪಿತೇ

ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧವಾದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಲೇಪಿಸಿದ, ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಕನ್ನಡಿಯೊಳಗಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಕಪ್ಪು ಅಗರುದ ಸುಗಂಧ ತುಂಬಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ—

ನಾನಾಪುಷ್ಪಸಮಾಕೀರ್ಣೇ ವಿತಾನೋಪರಿ ಶೋಭಿತೇ ಫಲಪಲ್ಲವಮೂಲಾಢ್ಯೇ ಕುಶಪುಷ್ಪಸಮನ್ವಿತೇ

ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಮೇಲಿಂದ ಹಾರುವ ತೊಗಲುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮೊಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನೆಲದ ಬಳಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಕುಶ ಮತ್ತು ಹೂಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡ ಜಾಗದಲ್ಲಿ—

ಸಮಾಸನಸ್ಥೋ ಯೋಗಾಙ್ಗಾನ್ಯ್ ಅಭ್ಯಸೇದ್ಧೃಷಿತಃ ಸ್ವಯಮ್ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಗುರುಂ ಪಶ್ಚಾದ್ ಭವಂ ದೇವೀಂ ವಿನಾಯಕಮ್

ಸರಿಯಾಗಿ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು, ಮೊದಲಿಗೆ ಗುರುವನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಭವ, ದೇವಿ ಮತ್ತು ವಿನಾಯಕನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಯೋಗದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

ಯೋಗೀಶ್ವರಾನ್ ಸಶಿಷ್ಯಾಂಶ್ ಚ ಯೋಗಂ ಯುಞ್ಜೀತ ಯೋಗವಿತ್ ಆಸನಂ ಸ್ವಸ್ತಿಕಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ಪದ್ಮಮರ್ಧಾಸನಂ ತು ವಾ

ಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಯೋಗೇಶ್ವರರು ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಸ್ತಿಕ, ಬಂಧ, ಪದ್ಮ ಅಥವಾ ಅರ್ಧಪದ್ಮಾಸನವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಬೇಕು.

ಸಮಜಾನುಸ್ ತಥಾ ಧೀಮಾನ್ ಏಕಜಾನುರಥಾಪಿವಾ ಸಮಂ ದೃಢಾಸನೋ ಭೂತ್ವಾ ಸಂಹೃತ್ಯ ಚರಣಾವುಭೌ

ಎರಡು ಮೊಣಕಾಲುಗಳು ಸಮವಾಗಿ ಇರಲಿ, ಅಥವಾ ಒಂದು ಮೊಣಕಾಲು ಕೂಡ ಇರಬಹುದು; ದೇಹ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ, ಎರಡೂ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಸಂವೃತಾಸ್ಯೋಪಬದ್ಧಾಕ್ಷ ಉರೋ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಚಾಗ್ರತಃ ಪಾರ್ಷ್ಣಿಭ್ಯಾಂ ವೃಷಣೌ ರಕ್ಷಂಸ್ ತಥಾ ಪ್ರಜನನಂ ಪುನಃ

ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಎದೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹಿಡಿದು, ಪಾದಗುಡುಗಳಿಂದ ವೃಷಣಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಪುರುಷಾಂಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ಕಿಂಚಿದುನ್ನಾಮಿತಶಿರ ದನ್ತೈರ್ದನ್ತಾನ್ನ ಸಂಸ್ಪೃಶೇತ್ ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ನಾಸಿಕಾಗ್ರಂ ಸ್ವಂ ದಿಶಶ್ಚಾನವಲೋಕಯನ್

ತಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲೆತ್ತಿಕೊಂಡು, ಹಲ್ಲುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಶಿಸದಂತೆ, ಮೂಗಿನ ತುದಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕುಗಳೆಡೆಗೆ ನೋಡದೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ತಮಃ ಪ್ರಚ್ಛಾದ್ಯ ರಜಸಾ ರಜಃ ಸತ್ತ್ವೇನ ಛಾದಯೇತ್ ತತಃ ಸತ್ತ್ವಸ್ಥಿತೋ ಭೂತ್ವಾ ಶಿವಧ್ಯಾನಂ ಸಮಭ್ಯಸೇತ್

ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ರಾಜಸದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ, ರಾಜಸವನ್ನು ಸಾತ್ವಿಕದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ, ನಂತರ ಸಾತ್ವಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಓಂಕಾರವಾಚ್ಯಂ ಪರಮಂ ಶುದ್ಧಂ ದೀಪಶಿಖಾಕೃತಿಮ್ ಧ್ಯಾಯೇದ್ವೈ ಪುಣ್ಡರೀಕಸ್ಯ ಕರ್ಣಿಕಾಯಾಂ ಸಮಾಹಿತಃ

ಓಂ ಎಂಬ ಶುದ್ಧ ಪರಮ ರೂಪವನ್ನು, ದೀಪದ ಜ್ವಾಲೆಯಂತಿರುವುದನ್ನು, ಕಮಲದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

ನಾಭೇರಧಸ್ತಾದ್ವಾ ವಿದ್ವಾನ್ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಕಮಲಮುತ್ತಮಮ್ ತ್ರ್ಯಙ್ಗುಲೇ ಚಾಷ್ಟಕೋಣಂ ವಾ ಪಞ್ಚಕೋಣಮಥಾಪಿ ವಾ

ಅಥವಾ, ಜ್ಞಾನಿಯು ನಾಭಿಯಿಂದ ಕೆಳಗಡೆ, ಮೂರು ಬೆರಳಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ, ಎಂಟು ಅಥವಾ ಐದು ದಳಗಳಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಮಲವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬಹುದು.

ತ್ರಿಕೋಣಂ ಚ ತಥಾಗ್ನೇಯಂ ಸೌಮ್ಯಂ ಸೌರಂ ಸ್ವಶಕ್ತಿಭಿಃ ಸೌರಂ ಸೌಮ್ಯ ತಥಾಗ್ನೇಯಮ್ ಅಥ ವಾನುಕ್ರಮೇಣ ತು

ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿಯ ತ್ರಿಕೋಣವನ್ನು, ಚಂದ್ರಮಂಡಲ, ಸೂರ್ಯಮಂಡಲವನ್ನು ಅವುಗಳ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ—

ಆಗ್ನೇಯಂ ಚ ತತಃ ಸೌರಂ ಸೌಮ್ಯಮೇವಂ ವಿಧಾನತಃ ಅಗ್ನೇರಧಃ ಪ್ರಕಲ್ಪ್ಯೈವಂ ಧರ್ಮಾದೀನಾಂ ಚತುಷ್ಟಯಮ್

ಮೊದಲು ಅಗ್ನಿಯು, ನಂತರ ಸೂರ್ಯ, ನಂತರ ಚಂದ್ರ, ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಧರ್ಮಾದಿಗಳ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

ಗುಣತ್ರಯಂ ಕ್ರಮೇಣೈವ ಮಣ್ಡಲೋಪರಿ ಭಾವಯೇತ್ ಸತ್ತ್ವಸ್ಥಂ ಚಿನ್ತಯೇದ್ರುದ್ರಂ ಸ್ವಶಕ್ತ್ಯಾ ಪರಿಮಣ್ಡಿತಮ್

ಅವನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಮಂಡಲದ ಮೇಲೆ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಸಾತ್ವಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆವರಿಸಲಾದ ರುದ್ರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ನಾಭೌ ವಾಥ ಗಲೇ ವಾಪಿ ಭ್ರೂಮಧ್ಯೇ ವಾ ಯಥಾವಿಧಿ ಲಲಾಟಫಲಿಕಾಯಾಂ ವಾ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಧ್ಯಾನಂ ಸಮಾಚರೇತ್

ಯಾವಾಗಲೂ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಗಂಟಲಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಲಲಾಟದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ತಲೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

ದ್ವಿದಲೇ ಷೋಡಶಾರೇ ವಾ ದ್ವಾದಶಾರೇ ಕ್ರಮೇಣ ತು ದಶಾರೇ ವಾ ಷಡಸ್ರೇ ವಾ ಚತುರಸ್ರೇ ಸ್ಮರೇಚ್ಛಿವಮ್

ಎರಡು ದಳಗಳಲ್ಲಾದರೂ, ಹದಿನಾರು ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಾದರೂ, ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಾದರೂ, ಹತ್ತು ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಾದರೂ, ಆರು ಬದಿಗಳಲ್ಲಾದರೂ, ನಾಲ್ಕು ಬದಿಗಳಲ್ಲಾದರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಕನಕಾಭೇ ತಥಾಗಾರಸಂನಿಭೇ ಸುಸಿತೇ ಽಪಿ ವಾ ದ್ವಾದಶಾದಿತ್ಯಸಂಕಾಶೇ ಚನ್ದ್ರಬಿಮ್ಬಸಮೇ ಽಪಿ ವಾ

ಆ ಸ್ಥಳವು ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅರಮನೆಯಂತಿದ್ದರೂ, ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಹನ್ನೆರಡು ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಚಂದ್ರಬಿಂಬದಂತೆ ಇದ್ದರೂ,

ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಟಿನಿಭೇ ಸ್ಥಾನೇ ಚಿನ್ತಯೇತ್ಪರಮೇಶ್ವರಮ್ ಅಗ್ನಿವರ್ಣೇ ಽಥವಾ ವಿದ್ಯುದ್ ವಲಯಾಭೇ ಸಮಾಹಿತಃ

ಮಿಂಚಿನ ಹೊಳಪಿನಂತಹ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಾದರೂ, ಅಗ್ನಿಯ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಾದರೂ, ಅಥವಾ ಮಿಂಚಿನ ವಲಯದಂತಿದ್ದರೂ, ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ವಜ್ರಕೋಟಿಪ್ರಭೇ ಸ್ಥಾನೇ ಪದ್ಮರಾಗನಿಭೇ ಽಪಿ ವಾ ನೀಲಲೋಹಿತಬಿಮ್ಬೇ ವಾ ಯೋಗೀ ಧ್ಯಾನಂ ಸಮಭ್ಯಸೇತ್

ವಜ್ರದ ತುದಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಾದರೂ, ಪದ್ಮರಾಗದಂತಿದ್ದರೂ, ನೀಲಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ವಲಯದಲ್ಲಾದರೂ ಯೋಗಿ ಧ್ಯಾನ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

ಮಹೇಶ್ವರಂ ಹೃದಿ ಧ್ಯಾಯೇನ್ ನಾಭಿಪದ್ಮೇ ಸದಾಶಿವಮ್ ಚನ್ದ್ರಚೂಡಂ ಲಲಾಟೇ ತು ಭ್ರೂಮಧ್ಯೇ ಶಂಕರಂ ಸ್ವಯಮ್

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು, ನಾಭಿಯ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವನನ್ನು, ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಚೂಡನನ್ನು, ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ದಿವ್ಯೇ ಚ ಶಾಶ್ವತಸ್ಥಾನೇ ಶಿವಧ್ಯಾನಂ ಸಮಭ್ಯಸೇತ್ ನಿರ್ಮಲಂ ನಿಷ್ಕಲಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸುಶಾನ್ತಂ ಜ್ಞಾನರೂಪಿಣಮ್

ದಿವ್ಯವಾದ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು—ಅದು ನಿರ್ಮಲ, ನಿರ್ವಿಕಾರ, ಶಾಂತ, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪವಾದ ಬ್ರಹ್ಮ.

ಅಲಕ್ಷಣಮನಿರ್ದೇಶ್ಯಮ್ ಅಣೋರಲ್ಪತರಂ ಶುಭಮ್ ನಿರಾಲಮ್ಬಮ್ ಅತರ್ಕ್ಯಂ ಚ ವಿನಾಶೋತ್ಪತ್ತಿವರ್ಜಿತಮ್

ಅದು ಲಕ್ಷಣವಿಲ್ಲದ್ದು, ವರ್ಣನೆಗೆ ಬಾರದದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದದ್ದು, ಶುಭವಾದದ್ದು, ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ್ದು, ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸಿಗದದ್ದು, neither ಹುಟ್ಟುವದು nor ನಾಶವಾಗುವದು.

ಕೈವಲ್ಯಂ ಚೈವ ನಿರ್ವಾಣಂ ನಿಃಶ್ರೇಯಸಮ್ ಅನುತ್ತಮಮ್ ಅಮೃತಂ ಚಾಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಹ್ಯ್ ಅಪುನರ್ಭವಮ್ ಅದ್ಭುತಮ್

ಅದು ಕೈವಲ್ಯ, ನಿರ್ವಾಣ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಶುಭ, ಅಮೃತ, ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲದ ಅದ್ಭುತ.

ಮಹಾನನ್ದಂ ಪರಾನನ್ದಂ ಯೋಗಾನನ್ದಮನಾಮಯಮ್ ಹೇಯೋಪಾದೇಯರಹಿತಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮತರಂ ಶಿವಮ್

ಅದು ಮಹಾನಂದ, ಪರಮಾನಂದ, ಯೋಗಾನಂದ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದ್ದು, ತ್ಯಾಗ-ಗ್ರಹಣವಿಲ್ಲದ್ದು, ಸೂಕ್ಷ್ಮಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಶಿವ.

ಸ್ವಯಂವೇದ್ಯಮವೇದ್ಯಂ ತಚ್ ಛಿವಂ ಜ್ಞಾನಮಯಂ ಪರಮ್ ಅತೀನ್ದ್ರಿಯಮ್ ಅನಾಭಾಸಂ ಪರಂ ತತ್ತ್ವಂ ಪರಾತ್ಪರಮ್

ಆ ಶಿವನು ಜ್ಞಾನಮಯ, ತಾನೇ ತಿಳಿಯುವದು, ತಿಳಿಯಲಾಗದದು, ಪರಮ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅತೀತ, ರೂಪವಿಲ್ಲದ್ದು, ಪರತತ್ತ್ವ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿದ್ದು.

ಸರ್ವೋಪಾಧಿವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಂ ಧ್ಯಾನಗಮ್ಯಂ ವಿಚಾರತಃ ಅದ್ವಯಂ ತಮಸಶ್ಚೈವ ಪರಸ್ತಾತ್ಸಂಸ್ಥಿತಂ ಪರಮ್

ಎಲ್ಲಾ ಉಪಾಧಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ವಿಚಾರದಿಂದ ಪೂರೈಸಬಹುದಾದ, ಅದೆಕೈವಲ್ಯ, ಅಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪಾರಾಗಿರುವ ಪರಮ.

ಮನಸ್ಯೇವಂ ಮಹಾದೇವಂ ಹೃತ್ಪದ್ಮೇ ವಾಪಿ ಚಿನ್ತಯೇತ್ ನಾಭೌ ಸದಾಶಿವಂ ಚಾಪಿ ಸರ್ವದೇವಾತ್ಮಕಂ ವಿಭುಮ್

ಹೀಗಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೃದಯದ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು, ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವನನ್ನು, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ವಿಭುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ದೇಹಮಧ್ಯೇ ಶಿವಂ ದೇವಂ ಶುದ್ಧಜ್ಞಾನಮಯಂ ವಿಭುಮ್ ಕನ್ಯಸೇನೈವ ಮಾರ್ಗೇಣ ಚೋದ್ಘಾತೇನಾಪಿ ಶಂಕರಮ್

ದೇಹದೊಳಗೆ ಶುದ್ಧಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಶಿವನನ್ನು, ಕನ್ಯಾಸಾ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಅಥವಾ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವ ವಿಧಾನದಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಕ್ರಮಶಃ ಕನ್ಯಸೇನೈವ ಮಧ್ಯಮೇನಾಪಿ ಸುವ್ರತಃ ಉತ್ತಮೇನಾಪಿ ವೈ ವಿದ್ವಾನ್ ಕುಮ್ಭಕೇನ ಸಮಭ್ಯಸೇತ್

ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕನ್ಯಾಸಾ ಮಾರ್ಗದಿಂದ, ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗದಿಂದ, ಅಥವಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದಿಂದ, ಜ್ಞಾನಿಯು ಕುಂಭಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

ದ್ವಾತ್ರಿಂಶದ್ ರೇಚಯೇದ್ಧೀಮಾನ್ ಹೃದಿ ನಾಭೌ ಸಮಾಹಿತಃ ರೇಚಕಂ ಪೂರಕಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಕುಮ್ಭಕಂ ಚ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಕುಳಿತು, ಜ್ಞಾನಿಯು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಬಾರಿ ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಬಿಡಬೇಕು; ಪೂರಕ ಮತ್ತು ರೆಚಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕುಂಭಕವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.