ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಏಕವಿಂಶಮಥರ್ವಾಣಮ್ ಆಪ್ತೋರ್ಯಾಮಾಣಮ್ ಏವ ಚ ಅನುಷ್ಟುಭಂ ಸವೈರಾಜಮ್ ಉತ್ತರಾದಸೃಜನ್ಮುಖಾತ್

ಅಥರ್ವಣ, ಆಪ್ತೋರ್ಯಾಮ, ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಮತ್ತು ಸವೈರಾಜ—ಇವುಗಳನ್ನು ಅವನು ಉತ್ತರ ಬಾಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ವಿದ್ಯುತೋ ಽಶನಿಮೇಘಾಂಶ್ ಚ ರೋಹಿತೇನ್ದ್ರಧನೂಂಷಿ ಚ ತೇಜಾಂಸಿ ಚ ಸಸರ್ಜಾದೌ ಕಲ್ಪಸ್ಯ ಭಗವಾನ್ಪ್ರಭುಃ

ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಮಿಂಚು, ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೋಡಗಳು, ಬಣ್ಣದ ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಉಚ್ಚಾವಚಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಗಾತ್ರೇಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಜಜ್ಞಿರೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತು ಪ್ರಜಾಸರ್ಗಂ ಸೃಜತೋ ಹಿ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ

ಬ್ರಹ್ಮನು ಜೀವಿಗಳ ಸಂತಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಎತ್ತರವಾದವುಗಳೂ, ಕಡಿಮೆಯಾದವುಗಳೂ ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.

ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ಚತುಷ್ಟಯಂ ಪೂರ್ವಂ ದೇವಾಸುರನರಾನ್ಪಿತೄನ್ ತತೋ ಽಸೃಜತ್ ಸ ಭೂತಾನಿ ಸ್ಥಾವರಾಣಿ ಚರಾಣಿ ಚ

ಮೊದಲು ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ನಂತರ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾವರಚರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.

ಯಕ್ಷಾನ್ಪಿಶಾಚಾನ್ ಗನ್ಧರ್ವಾಂಸ್ ತ್ವ್ ಅಥೈವಾಪ್ಸರಸಾಂ ಗಣಾನ್ ನರಕಿನ್ನರರಕ್ಷಾಂಸಿ ವಯಃಪಶುಮೃಗೋರಗಾನ್

ಅನಂತರ ಯಕ್ಷರು, ಪಿಶಾಚರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪುಗಳು, ನಾಗರು, ಕಿನ್ನರರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಹಸುಗಳು, ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಅವ್ಯಯಂ ಚ ವ್ಯಯಂ ಚಾಪಿ ಯದಿದಂ ಸ್ಥಾಣುಜಙ್ಗಮಮ್ ತೇಷಾಂ ವೈ ಯಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಪ್ರಾಕ್ಸೃಷ್ಟ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಪೇದಿರೇ

ಅವನು ನಾಶವಾಗದ ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗುವ, ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಚರ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಅವುಗಳು ಹಿಂದಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವು.

ತಾನ್ಯೇವ ಪ್ರತಿಪದ್ಯನ್ತೇ ಸೃಜ್ಯಮಾನಾಃ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹಿಂಸ್ರಾಹಿಂಸ್ರೇ ಮೃದುಕ್ರೂರೇ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮೇ ನೃತಾನೃತೇ

ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಆ ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಅವು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿರಲಿ, ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿರಲಿ, ಮೃದುವಾಗಿರಲಿ, ಕ್ರೂರವಾಗಿರಲಿ, ಧರ್ಮವಾಗಿರಲಿ, ಅಧರ್ಮವಾಗಿರಲಿ, ಸತ್ಯವಾಗಿರಲಿ, ಅಸತ್ಯವಾಗಿರಲಿ.

ತದ್ಭಾವಿತಾಃ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ ತಸ್ಮಾತ್ತತ್ತಸ್ಯ ರೋಚತೇ ಮಹಾಭೂತೇಷು ಸೃಷ್ಟೇಷು ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷು ಮೂರ್ತಿಷು

ಆ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಜೀವಿಗಳು ತಮಗೆ ತಕ್ಕಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಮಹಾಭೂತಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಿನಿಯೋಗಂ ಚ ಭೂತಾನಾಂ ಧಾತೈವ ವ್ಯದಧಾತ್ ಸ್ವಯಮ್ ಕೇಚಿತ್ಪುರುಷಕಾರಂ ತು ಪ್ರಾಹುಃ ಕರ್ಮ ಸುಮಾನವಾಃ

ಭಗವಂತನೇ ಜೀವಿಗಳ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಶ್ರಮವೇ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

ದೈವಮಿತ್ಯಪರೇ ವಿಪ್ರಾಃ ಸ್ವಭಾವಂ ಭೂತಚಿನ್ತಕಾಃ ಪೌರುಷಂ ಕರ್ಮ ದೈವಂ ಚ ಫಲವೃತ್ತಿಸ್ವಭಾವತಃ

ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅದನ್ನು ವಿಧಿಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಭೂತಗಳ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವವರು ಅದನ್ನು ಸ್ವಭಾವವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಶ್ರಮ, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಧಿ ಎಲ್ಲವೂ ಫಲವನ್ನು ತಮಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕೊಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ನ ಚೈಕಂ ನ ಪೃಥಗ್ಭಾವಮ್ ಅಧಿಕಂ ನ ತತೋ ವಿದುಃ ಏತದೇವಂ ಚ ನೈಕಂ ಚ ನಾಮಭೇದೇನ ನಾಪ್ಯುಭೇ

ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಒಂದೇ ಎಂದು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಂದು, ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚೆಂದು ಯಾರೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ, ಹೆಸರು ಬದಲಾಗಿರುವುದೂ ಅಲ್ಲ, ಎರಡೂ ಸೇರಿಯೂ ಅಲ್ಲ.

ಕರ್ಮಸ್ಥಾ ವಿಷಮಂ ಬ್ರೂಯುಃ ಸತ್ತ್ವಸ್ಥಾಃ ಸಮದರ್ಶನಾಃ ನಾಮ ರೂಪಂ ಚ ಭೂತಾನಾಂ ಕೃತಾನಾಂ ಚ ಪ್ರಪಞ್ಚನಮ್

ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರು ಭೇದವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಸತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದವರು ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ; ಜೀವಿಗಳ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ರೂಪಗಳು ಅವರ ಕರ್ಮದ ಫಲವಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.

ವೇದಶಬ್ದೇಭ್ಯ ಏವಾದೌ ನಿರ್ಮಮೇ ಸ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಋಷೀಣಾಂ ನಾಮಧೇಯಾನಿ ಯಾಶ್ ಚ ವೇದೇಷು ವೃತ್ತಯಃ

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ವೇದದ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಋಷಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು.

ಶರ್ವರ್ಯನ್ತೇ ಪ್ರಸೂತಾನಾಂ ತಾನ್ಯೇವೈಭ್ಯೋ ದದಾತ್ಯಜಃ ಏವಂವಿಧಾಃ ಸೃಷ್ಟಯಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಃ

ರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರಿಗೆ ಅವನು ಅವೇ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಈ ರೀತಿ ಅವ್ಯಕ್ತ ಜನನವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಶರ್ವರ್ಯನ್ತೇ ಪ್ರದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಸಿದ್ಧಿಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಮಾನಸೀಮ್ ಏವಂಭೂತಾನಿ ಸೃಷ್ಟಾನಿ ಸ್ಥಾವರಾಣಿ ಚರಾಣಿ ಚ

ರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಜೀವಿಗಳು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಇಂತಹ ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಚರ ಜೀವಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಯದಾಸ್ಯ ತಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ಸೃಷ್ಟಾ ನ ವ್ಯವರ್ಧನ್ತ ಸತ್ತಮಾಃ ತಮೋಮಾತ್ರಾವೃತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತದಾ ಶೋಕೇನ ದುಃಖಿತಃ

ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಕೇವಲ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ದುಃಖದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡನು.

ತತಃ ಸ ವಿದಧೇ ಬುದ್ಧಿಮ್ ಅರ್ಥನಿಶ್ಚಯಗಾಮಿನೀಮ್ ಅಥಾತ್ಮನಿ ಸಮದ್ರಾಕ್ಷೀತ್ ತಮೋಮಾತ್ರಾಂ ನಿಯಾಮಿಕಾಮ್

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಾರಿಸಿದನು; ಆಗ ತನ್ನೊಳಗೆ ಕೇವಲ ಅಂಧಕಾರವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿದನು.

ರಜಃಸತ್ತ್ವಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ವರ್ತಮಾನಾಂ ಸ್ವಧರ್ಮತಃ ತತಃ ಸ ತೇನ ದುಃಖೇನ ದುಃಖಂ ಚಕ್ರೇ ಜಗತ್ಪತಿಃ

ರಾಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸತ್ವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಉಳಿದನು; ಆ ದುಃಖದಿಂದ ಲೋಕಪತಿಯಾದ ಅವನು ದುಃಖವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ತಮಶ್ ಚ ವ್ಯನುದತ್ಪಶ್ಚಾದ್ ರಜಃ ಸತ್ತ್ವಂ ತಮಾವೃಣೋತ್ ತತ್ತಮಃ ಪ್ರತಿನುನ್ನಂ ವೈ ಮಿಥುನಂ ಸಮಜಾಯತ

ನಂತರ ಅವನು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದನು; ರಾಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸತ್ವವು ಅದನ್ನು ಆವೃತಮಾಡಿದವು; ಆ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ತಳ್ಳಿದಾಗ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಹುಟ್ಟಿತು.

ಅಧರ್ಮಸ್ತಮಸೋ ಜಜ್ಞೇ ಹಿಂಸಾ ಶೋಕಾದಜಾಯತ ತತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ಸಮುದ್ಭೂತೇ ಮಿಥುನೇ ದಾರುಣಾತ್ಮಿಕೇ

ಅಧರ್ಮವು ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿತು; ದುಃಖದಿಂದ ಹಿಂಸೆಯು ಉದಯವಾಯಿತು. ಈ ಎರಡು ಭಯಾನಕ ಗುಣಗಳ ಸಂಗದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಯಾನಕವಾದದ್ದು ಜನಿಸಿತು.

ಗತಾಸುರ್ ಭಗವಾನ್ ಆಸೀತ್ ಪ್ರೀತಿಶ್ ಚೈನಮ್ ಅಶಿಶ್ರಿಯತ್ ಸ್ವಾಂ ತನುಂ ಸ ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಾಮಪೋಹತ ಭಾಸ್ವರಾಮ್

ಆ ಭಗವಂತನು ಪ್ರಾಣವಿಟ್ಟು ಹೋದಾಗ ಪ್ರೀತಿಯು ಅವನನ್ನು ಆವರಿಸಿತು. ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.

ದ್ವಿಧಾ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ವಕಂ ದೇಹಮ್ ಅರ್ಧೇನ ಪುರುಷೋ ಽಭವತ್ ಅರ್ಧೇನ ನಾರೀ ಸಾ ತಸ್ಯ ಶತರೂಪಾ ವ್ಯಜಾಯತ

ತನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಮಾಡಿ, ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಪುರುಷನಾಗಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಹೆಂಗಸಾಗಿ, ಆ ಹೆಂಗಸು ಶತರೂಪೆಯಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿದಳು.

ಪ್ರಕೃತಿಂ ಭೂತಧಾತ್ರೀಂ ತಾಂ ಕಾಮಾದ್ವೈ ಸೃಷ್ಟವಾನ್ಪ್ರಭುಃ ಸಾ ದಿವಂ ಪೃಥಿವೀಂ ಚೈವ ಮಹಿಮ್ನಾ ವ್ಯಾಪ್ಯಧಿಷ್ಠಿತಾ

ಪ್ರಭುವಾದವರು ಆಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಕೃತಿಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತಾಯಿ ಎಂಬಂತೆ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಆಕೆಯ ಮಹಿಮೆ ಮೂಲಕ ಆಕೆ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು.

ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸಾ ತನುಃ ಪೂರ್ವಾ ದಿವಮಾವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ ಯಾ ತ್ವರ್ಧಾತ್ಸೃಜತೋ ನಾರೀ ಶತರೂಪಾ ವ್ಯಜಾಯತ

ಬ್ರಹ್ಮನ ಆ ಹಿಂದಿನ ದೇಹವು ಆಕಾಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿದಿದೆ; ಅವನು ಅರ್ಧ ಭಾಗದಿಂದ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ ಶತರೂಪೆ ಹುಟ್ಟಿದಳು.

ಸಾ ದೇವೀ ನಿಯುತಂ ತಪ್ತ್ವಾ ತಪಃ ಪರಮದುಶ್ಚರಮ್ ಭರ್ತಾರಂ ದೀಪ್ತಯಶಸಂ ಪುರುಷಂ ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತ

ಆ ದೇವಿಯು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಮಹಿಮೆಗೂಡಿದ ಪುರುಷನನ್ನು ತನ್ನ ಭರ್ತನಾಗಿ ಪಡೆದಳು.

ಸ ವೈ ಸ್ವಾಯಂಭುವಃ ಪೂರ್ವಂ ಪುರುಷೋ ಮನುರುಚ್ಯತೇ ತಸ್ಯೈವ ಸಪ್ತತಿಯುಗಂ ಮನ್ವನ್ತರಮಿಹೋಚ್ಯತೇ

ಆ ಪುರುಷನು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಅವನ ಎಪ್ಪತ್ತು ಯುಗಗಳ ಕಾಲವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಮನ್ವಂತರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಲೇಭೇ ಸ ಪುರುಷಃ ಪತ್ನೀಂ ಶತರೂಪಾಮ್ ಅಯೋನಿಜಾಮ್ ತಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಸ ರಮತೇ ತಸ್ಮಾತ್ಸಾ ರತಿರುಚ್ಯತೇ

ಆ ಪುರುಷನು ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟದ ಶತರೂಪೆಯನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಪಡೆದನು. ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಆಕೆ ರತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಳು.

ಪ್ರಥಮಃ ಸಂಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಾ ಕಲ್ಪಾದೌ ಸಮಪದ್ಯತ ವಿರಾಜಮ್ ಅಸೃಜದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸೋ ಽಭವತ್ ಪುರುಷೋ ವಿರಾಟ್

ಆದಿಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಂಗಮ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿರಾಟ್ ಎಂಬ ಮಹಾಪುರುಷನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಸಮ್ರಾಟ್ ಚ ಶತರೂಪಾ ವೈ ವೈರಾಜಃ ಸ ಮನುಃ ಸ್ಮೃತಃ ಸ ವೈರಾಜಃ ಪ್ರಜಾಸರ್ಗಂ ಸಸರ್ಜ ಪುರುಷೋ ಮನುಃ

ಶತರೂಪೆ ಸಮ್ರಾಜ್ಞಿಯಾಗಿದಳು; ವಿರಾಟ್‌ನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪುರುಷನು ಮನುವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಆ ವಿರಾಟ್‌ನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮನುವು ಪ್ರಜೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು.