ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ರಾಕ್ಷಸಾ ನಾಮ ತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ ಕ್ಷುಧಾವಿಷ್ಟಾ ನಿಶಾಚರಾಃ ಯೇ ಽಬ್ರುವನ್ ಯಕ್ಷಮೋ ಽಮ್ಭಾಂಸಿ ತೇಷಾಂ ಹೃಷ್ಟಾಃ ಪರಸ್ಪರಮ್

ಅವರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುವ ರಾಕ್ಷಸರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು; 'ನಾವು ಅಂಭಾಂಸಿಗಳನ್ನು ಭೋಗಿಸೋಣ' ಎಂದು ಹೇಳಿದವರು ಪರಸ್ಪರ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.

ತೇನ ತೇ ಕರ್ಮಣಾ ಯಕ್ಷಾ ಗುಹ್ಯಕಾ ಗೂಢಕರ್ಮಣಾ ರಕ್ಷೇತಿ ಪಾಲನೇ ಚಾಪಿ ಧಾತುರೇಷ ವಿಭಾಷ್ಯತೇ

ಆ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಯಕ್ಷರು, ಗುಹ್ಯಕರು, ಗುಪ್ತ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವರು ಎನಿಸಿದರು; 'ರಕ್ಷ' ಎಂಬ ಧಾತು ರಕ್ಷಿಸುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ಚ ಯಕ್ಷತಿರ್ ಧಾತುರ್ ಭಕ್ಷಣೇ ಸ ನಿರುಚ್ಯತೇ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹ್ಯಪ್ರಿಯೇಣಾಸ್ಯ ಕೇಶಾಃ ಶೀರ್ಣಾಸ್ತು ಧೀಮತಃ

ಹೀಗಾಗಿ 'ಯಕ್ಷ' ಎಂಬ ಧಾತು ಭಕ್ಷಿಸುವ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ; ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಜ್ಞಾನಿಯು ಅಸಮಾಧಾನದಿಂದ ತನ್ನ ಕೂದಲುಗಳು ಉದುರಿದವು.

ತೇ ಶೀರ್ಣಾಶ್ಚೋತ್ಥಿತಾ ಹ್ಯೂರ್ಧ್ವಂ ತೇ ಚೈವಾರುರುಧುಃ ಪ್ರಭುಮ್ ಹೀನಾಸ್ತಚ್ಛಿರಸೋ ವಾಲಾ ಯಸ್ಮಾಚ್ಚೈವಾವಸರ್ಪಿಣಃ

ಯಾರ ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತೋ ಅವರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿದರು, ಪ್ರಭುವಿಗಾಗಿ ಅಳಿದವರು ತಮ್ಮ ತಲೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು; ಅವರಿಂದ 'ವಾಲಾ' ಎಂಬ ಜೀವಿಗಳು ಇಳಿದು ಬಂದವು.

ವ್ಯಾಲಾತ್ಮಾನಃ ಸ್ಮೃತಾ ವಾಲಾ ಹೀನತ್ವಾದಹಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಪತತ್ವಾತ್ಪನ್ನಗಾಶ್ಚೈವ ಸರ್ಪಾಶ್ಚೈವಾವಸರ್ಪಣಾತ್

'ವಾಲಾ' ಎಂಬವರು ಹಾವುಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ; ಅವರಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಹಾವುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಬೀಳುವುದರಿಂದ ಪನ್ನಗರು, ಹಾರುವುದರಿಂದ ಸರ್ಪಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ತಸ್ಯ ಕ್ರೋಧೋದ್ಭವೋ ಯೋ ಽಸೌ ಅಗ್ನಿಗರ್ಭಃ ಸುದಾರುಣಃ ಸ ತು ಸರ್ಪಾನ್ ಸಹೋತ್ಪನ್ನಾನ್ ಆವಿವೇಶ ವಿಷಾತ್ಮಕಃ

ಅವನ ಕೋಪದಿಂದ ಭಯಾನಕವಾದ, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಭಯಂಕರ ಜೀವಿ ಉದಯವಾಯಿತು; ಅದು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಹಾವುಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ವಿಷದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಸರ್ಪಾನ್ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಕ್ರೋಧಾತ್ಮಾನೋ ವಿನಿರ್ಮಮೇ ವರ್ಣೇನ ಕಪಿಶೇನೋಗ್ರಾಸ್ ತೇ ಭೂತಾಃ ಪಿಶಿತಾಶನಾಃ

ಹಾವುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ನಂತರ, ಆ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದವನು ಕೋಪದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ, ಕಪ್ಪು-ಬಣ್ಣದ, ಭಯಂಕರ ಸ್ವಭಾವದ, ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಭೂತತ್ವಾತ್ತೇ ಸ್ಮೃತಾ ಭೂತಾಃ ಪಿಶಾಚಾಃ ಪಿಶಿತಾಶನಾತ್ ಪ್ರಸನ್ನಂ ಗಾಯತಸ್ತಸ್ಯ ಗನ್ಧರ್ವಾ ಜಜ್ಞಿರೇ ಯದಾ

ಅವರು ಭೂತಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಜೀವಿಗಳು; ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಪಿಶಾಚರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವನು ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಹಾಡಿದಾಗ ಗಂಧರ್ವರು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಧಯತೀತ್ಯೇಷ ವೈ ಧಾತುಃ ಪಾನತ್ವೇ ಪರಿಪಠ್ಯತೇ ಧಯನ್ತೋ ಜಜ್ಞಿರೇ ವಾಚಂ ಗನ್ಧರ್ವಾಸ್ತೇನ ತೇ ಸ್ಮೃತಾಃ

'ಧಯತಿ' ಎಂಬ ಧಾತು ಕುಡಿಯುವುದು ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಗಂಧರ್ವರು ಮಾತನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ಹುಟ್ಟಿದರು, ಅದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಸಿಕ್ಕಿತು.

ಅಷ್ಟಸ್ವೇತಾಸು ಸೃಷ್ಟಾಸು ದೇವಯೋನಿಷು ಸ ಪ್ರಭುಃ ತತಃ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದತೋ ಽನ್ಯಾನಿ ವಯಾಂಸಿ ವಯಸಾಸೃಜತ್

ಎಂಟು ಬಿಳಿ ದೇವತೆಗಳ ವರ್ಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ನಂತರ, ಆ ಪ್ರಭು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಅವರ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಸ್ವಚ್ಛನ್ದತಃ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಾಂಸಿ ವಯಸಾ ಚ ವಯಾಂಸಿ ಚ ಪಶೂನ್ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ ದೇವೇಶೋ ಽಸೃಜತ್ಪಕ್ಷಿಗಣಾನಪಿ

ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ನಂತರ ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

ಮುಖತೋ ಽಜಾಃ ಸಸರ್ಜಾಥ ವಕ್ಷಸಶ್ ಚಾವಯೋ ಽಸೃಜತ್ ಗಾಶ್ಚೈವಾಥೋದರಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪಾರ್ಶ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಚ ವಿನಿರ್ಮಮೇ

ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಆಡುಗಳನ್ನು, ಎದೆಯಿಂದ ಕುರಿಗಳನ್ನು, ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹಸುಗಳನ್ನು, ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಿಂದ ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು.

ಪದ್ಭ್ಯಾಂ ಚಾಶ್ವಾನ್ ಸಮಾತಙ್ಗಾನ್ ರಾಸಭಾನ್ ಆವಯಾನ್ ಮೃಗಾನ್ ಉಷ್ಟ್ರಾನಶ್ವತರಾಂಶ್ಚೈವ ತಥಾನ್ಯಾಶ್ಚೈವ ಜಾತಯಃ

ಅವನ ಕಾಲಿನಿಂದ ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಕತ್ತೆಗಳು, ಒಂಟೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಅಶ್ವತರಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಭೇದದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಓಷಧ್ಯಃ ಫಲಮೂಲಿನ್ಯೋ ರೋಮಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಜಜ್ಞಿರೇ ಏವಂ ಪಶ್ವೋಷಧೀಃ ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ಯೂಯುಜತ್ ಸೋ ಽಧ್ವರೇ ಪ್ರಭುಃ

ಅವನ ರೋಮಗಳಿಂದ ಔಷಧಿಗಳು, ಹಣ್ಣು-ಮೂಲಿಕೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಆ ಪ್ರಭು ಅವುಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದನು.

ಗೌರಜಃ ಪೂರುಷೋ ಮೇಷೋ ಹ್ಯ್ ಅಶ್ವೋ ಽಶ್ವತರಗರ್ದಭೌ ಏತಾನ್ಗ್ರಾಮ್ಯಾನ್ಪಶೂನಾಹುರ್ ಆರಣ್ಯಾನ್ವೈ ನಿಬೋಧತ

ಎಮ್ಮೆ, ಮನುಷ್ಯ, ಕುರಿ, ಕುದುರೆ, ಅಶ್ವತರ, ಕತ್ತೆ—ಇವುಗಳನ್ನು ಗೃಹಪಾಲಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಈಗ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೇಳು.

ಶ್ವಾಪದೋ ದ್ವಿಖುರೋ ಹಸ್ತೀ ವಾನರಾಃ ಪಕ್ಷಿಪಞ್ಚಮಾಃ ಔದಕಾಃ ಪಶವಃ ಷಷ್ಠಾಃ ಸಪ್ತಮಾಸ್ತು ಸರೀಸೃಪಾಃ

ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಎರಡು ಕಪಾಲುಳ್ಳವುಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಕೋತಿಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಐದನೇ ವರ್ಗ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಆರನೇದು, ಸರ್ಪಗಳು ಏಳನೇದು.

ಮಹಿಷಾ ಗವಯಾಕ್ಷಾಶ್ ಚ ಪ್ಲವಂಗಾಃ ಶರಭಾ ವೃಕಾಃ ಸಿಂಹಸ್ತು ಸಪ್ತಮಸ್ತೇಷಾಮ್ ಆರಣ್ಯಾಃ ಪಶವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಎಮ್ಮೆ, ಕಾಡೆಮ್ಮೆ, ಗವಯ, ಕೋತಿ, ಶರಭ, ತೋಳ, ಸಿಂಹ—ಇವು ಏಳನೇ ವರ್ಗ; ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗಾಯತ್ರಂ ಚ ಋಚಂ ಚೈವ ತ್ರಿವೃತ್ಸಾಮರಥಂತರಮ್ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಂ ಚ ಯಜ್ಞಾನಾಂ ನಿರ್ಮಮೇ ಪ್ರಥಮಾನ್ ಮುಖಾತ್

ಗಾಯತ್ರಿ, ಋಕ್, ತ್ರಿವೃತ್ತು, ಸಾಮ, ರಥಂತರ, ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ—ಈ ಮೊದಲಾದ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ಬಾಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಯಜೂಂಷಿ ತ್ರೈಷ್ಟುಭಂ ಛನ್ದಸ್ತೋಮಂ ಪಞ್ಚದಶಂ ತಥಾ ಬೃಹತ್ಸಾಮ ತಥೋಕ್ಥ್ಯಂ ಚ ದಕ್ಷಿಣಾದಸೃಜನ್ಮುಖಾತ್

ಯಜುಸ್ಸು, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸು, ಛಂದಸ್ತೋಮ, ಪಂಚದಶ, ಬೃಹತ್ಸಾಮ, ಉಕ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾ—ಇವುಗಳನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ಬಾಯಿಂದ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

ಸಾಮಾನಿ ಜಗತೀಛನ್ದಸ್ತೋಮಂ ಸಪ್ತದಶಂ ತಥಾ ವೈರೂಪಮತಿರಾತ್ರಂ ಚ ಪಶ್ಚಿಮಾದಸೃಜನ್ಮುಖಾತ್

ಸಾಮಗಾನಗಳು, ಜಗತೀ ಛಂದಸ್ಸು, ಛಂದಸ್ತೋಮ, ಸಪ್ತದಶ, ವೈರೂಪ, ಅತಿರಾತ್ರ—ಇವುಗಳನ್ನು ಅವನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಾಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಏಕವಿಂಶಮಥರ್ವಾಣಮ್ ಆಪ್ತೋರ್ಯಾಮಾಣಮ್ ಏವ ಚ ಅನುಷ್ಟುಭಂ ಸವೈರಾಜಮ್ ಉತ್ತರಾದಸೃಜನ್ಮುಖಾತ್

ಅಥರ್ವಣ, ಆಪ್ತೋರ್ಯಾಮ, ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಮತ್ತು ಸವೈರಾಜ—ಇವುಗಳನ್ನು ಅವನು ಉತ್ತರ ಬಾಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ವಿದ್ಯುತೋ ಽಶನಿಮೇಘಾಂಶ್ ಚ ರೋಹಿತೇನ್ದ್ರಧನೂಂಷಿ ಚ ತೇಜಾಂಸಿ ಚ ಸಸರ್ಜಾದೌ ಕಲ್ಪಸ್ಯ ಭಗವಾನ್ಪ್ರಭುಃ

ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಮಿಂಚು, ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೋಡಗಳು, ಬಣ್ಣದ ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಉಚ್ಚಾವಚಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಗಾತ್ರೇಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಜಜ್ಞಿರೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತು ಪ್ರಜಾಸರ್ಗಂ ಸೃಜತೋ ಹಿ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ

ಬ್ರಹ್ಮನು ಜೀವಿಗಳ ಸಂತಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಎತ್ತರವಾದವುಗಳೂ, ಕಡಿಮೆಯಾದವುಗಳೂ ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.

ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ಚತುಷ್ಟಯಂ ಪೂರ್ವಂ ದೇವಾಸುರನರಾನ್ಪಿತೄನ್ ತತೋ ಽಸೃಜತ್ ಸ ಭೂತಾನಿ ಸ್ಥಾವರಾಣಿ ಚರಾಣಿ ಚ

ಮೊದಲು ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ನಂತರ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾವರಚರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.

ಯಕ್ಷಾನ್ಪಿಶಾಚಾನ್ ಗನ್ಧರ್ವಾಂಸ್ ತ್ವ್ ಅಥೈವಾಪ್ಸರಸಾಂ ಗಣಾನ್ ನರಕಿನ್ನರರಕ್ಷಾಂಸಿ ವಯಃಪಶುಮೃಗೋರಗಾನ್

ಅನಂತರ ಯಕ್ಷರು, ಪಿಶಾಚರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪುಗಳು, ನಾಗರು, ಕಿನ್ನರರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಹಸುಗಳು, ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಅವ್ಯಯಂ ಚ ವ್ಯಯಂ ಚಾಪಿ ಯದಿದಂ ಸ್ಥಾಣುಜಙ್ಗಮಮ್ ತೇಷಾಂ ವೈ ಯಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಪ್ರಾಕ್ಸೃಷ್ಟ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಪೇದಿರೇ

ಅವನು ನಾಶವಾಗದ ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗುವ, ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಚರ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಅವುಗಳು ಹಿಂದಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವು.

ತಾನ್ಯೇವ ಪ್ರತಿಪದ್ಯನ್ತೇ ಸೃಜ್ಯಮಾನಾಃ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹಿಂಸ್ರಾಹಿಂಸ್ರೇ ಮೃದುಕ್ರೂರೇ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮೇ ನೃತಾನೃತೇ

ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಆ ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಅವು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿರಲಿ, ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿರಲಿ, ಮೃದುವಾಗಿರಲಿ, ಕ್ರೂರವಾಗಿರಲಿ, ಧರ್ಮವಾಗಿರಲಿ, ಅಧರ್ಮವಾಗಿರಲಿ, ಸತ್ಯವಾಗಿರಲಿ, ಅಸತ್ಯವಾಗಿರಲಿ.

ತದ್ಭಾವಿತಾಃ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ ತಸ್ಮಾತ್ತತ್ತಸ್ಯ ರೋಚತೇ ಮಹಾಭೂತೇಷು ಸೃಷ್ಟೇಷು ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷು ಮೂರ್ತಿಷು

ಆ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಜೀವಿಗಳು ತಮಗೆ ತಕ್ಕಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಮಹಾಭೂತಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಿನಿಯೋಗಂ ಚ ಭೂತಾನಾಂ ಧಾತೈವ ವ್ಯದಧಾತ್ ಸ್ವಯಮ್ ಕೇಚಿತ್ಪುರುಷಕಾರಂ ತು ಪ್ರಾಹುಃ ಕರ್ಮ ಸುಮಾನವಾಃ

ಭಗವಂತನೇ ಜೀವಿಗಳ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಶ್ರಮವೇ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.