ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ನ್ಯಾಯತಃ ಸೇವ್ಯಮಾನಸ್ತು ಸ ಏವಂ ಸ್ವಸ್ಥತಾಂ ವ್ರಜೇತ್ ಯಥೈವ ಮೃಗರಾಙ್ನಾಗಃ ಶರಭೋ ವಾಪಿ ದುರ್ಮದಃ

ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಸ್ಥಿರತೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿ, ಆನೆ ಅಥವಾ ಜಿಂಕೆ, ಅವು ಅಶಾಂತವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಶಾಂತವಾಗುವಂತೆ.

ಕಾಲಾನ್ತರವಶಾದ್ಯೋಗಾದ್ ದಮ್ಯತೇ ಪರಮಾದರಾತ್ ತಥಾ ಪರಿಚಯಾತ್ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ಸಮತ್ವಂ ಚಾಧಿಗಚ್ಛತಿ

ಕಾಲಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ, ಅದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ যত್ನದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ಪರಿಚಯದಿಂದ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸಮತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಯೋಗಾದಭ್ಯಸತೇ ಯಸ್ತು ವ್ಯಸನಂ ನೈವ ಜಾಯತೇ ಏವಮಭ್ಯಸ್ಯಮಾನಸ್ತು ಮುನೇಃ ಪ್ರಾಣೋ ವಿನಿರ್ದಹೇತ್

ಯೋಗದ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಹೀಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಮುನಿಯ ಪ್ರಾಣ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮನೋವಾಕ್ಕಾಯಜಾನ್ ದೋಷಾನ್ ಕರ್ತುರ್ದೇಹಂ ಚ ರಕ್ಷತಿ ಸಂಯುಕ್ತಸ್ಯ ತಥಾ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮೇನ ಧೀಮತಃ

ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಿಯ ದೇಹವನ್ನು, ಜ್ಞಾನಿಯು ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡಿದಾಗ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ದೋಷಾತ್ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ನಶ್ಯನ್ತಿ ನಿಶ್ವಾಸಸ್ತೇನ ಜೀರ್ಯತೇ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮೇನ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ದಿವ್ಯಾಃ ಶಾನ್ತ್ಯಾದಯಃ ಕ್ರಮಾತ್

ಆದಕಾರಣ ದೋಷಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ದಿವ್ಯವಾದ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಣಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ.

ಶಾನ್ತಿಃ ಪ್ರಶಾನ್ತಿರ್ದೀಪ್ತಿಶ್ ಚ ಪ್ರಸಾದಶ್ ಚ ತಥಾ ಕ್ರಮಾತ್ ಆದೌ ಚತುಷ್ಟಯಸ್ಯೇಹ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಶಾನ್ತಿರಿಹ ದ್ವಿಜಾಃ

ಶಾಂತಿ, ಪರಮ ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಕಾಶ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ; ಈ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಶಾಂತಿ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ದ್ವಿಜರೆ.

ಸಹಜಾಗನ್ತುಕಾನಾಂ ಚ ಪಾಪಾನಾಂ ಶಾನ್ತಿರ್ ಉಚ್ಯತೇ ಪ್ರಶಾನ್ತಿಃ ಸಂಯಮಃ ಸಮ್ಯಗ್ ವಚಸಾಮಿತಿ ಸಂಸ್ಮೃತಾ

ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೂ ಅಥವಾ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿಯೂ ಬಂದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದೇ ಶಾಂತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಪರಮ ಶಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಎಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಕಾಶೋ ದೀಪ್ತಿರಿತ್ಯುಕ್ತಃ ಸರ್ವತಃ ಸರ್ವದಾ ದ್ವಿಜಾಃ ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಸಾದಸ್ತು ಬುದ್ಧೇರ್ವೈ ಮರುತಾಮಪಿ

ಪ್ರಕಾಶವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುವ ಬೆಳಕು, ದ್ವಿಜರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಕೂಡ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಸೇರಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವಾಯುಗಳಿಗೂ.

ಪ್ರಸಾದ ಇತಿ ಸಮ್ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸ್ವಾನ್ತೇ ತ್ವಿಹ ಚತುಷ್ಟಯೇ ಪ್ರಾಣೋ ಽಪಾನಃ ಸಮಾನಶ್ ಚ ಉದಾನೋ ವ್ಯಾನ ಏವ ಚ

ಈ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು 'ಪ್ರಸಾದ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳಿವೆ: ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ಉದಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ.

ನಾಗಃ ಕೂರ್ಮಸ್ತು ಕೃಕಲೋ ದೇವದತ್ತೋ ಧನಂಜಯಃ ಏತೇಷಾಂ ಯಃ ಪ್ರಸಾದಸ್ತು ಮರುತಾಮಿತಿ ಸಂಸ್ಮೃತಃ

ನಾಗ, ಕೂರ್ಮ, ಕೃಕಲ, ದೇವದತ್ತ ಮತ್ತು ಧನಂಜಯ — ಇವುಗಳನ್ನು ವಾಯುಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಯಾಣಂ ಕುರುತೇ ತಸ್ಮಾದ್ ವಾಯುಃ ಪ್ರಾಣ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ ಅಪಾನಯತ್ಯಪಾನಸ್ತು ಆಹಾರಾದೀನ್ ಕ್ರಮೇಣ ಚ

ಚಲನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ವಾಯುವನ್ನು ಪ್ರಾಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅಪಾನವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ.

ವ್ಯಾನೋ ವ್ಯಾನಾಮಯತ್ಯಙ್ಗಂ ವ್ಯಾಧ್ಯಾದೀನಾಂ ಪ್ರಕೋಪಕಃ ಉದ್ವೇಜಯತಿ ಮರ್ಮಾಣಿ ಉದಾನೋ ಽಯಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ

ವ್ಯಾನವು ಅಂಗಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೋಗಾದಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದು ಮರ್ಮಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕದಡುವುದೂ ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಉದಾನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಮಂ ನಯತಿ ಗಾತ್ರಾಣಿ ಸಮಾನಃ ಪಞ್ಚ ವಾಯವಃ ಉದ್ಗಾರೇ ನಾಗ ಆಖ್ಯಾತಃ ಕೂರ್ಮ ಉನ್ಮೀಲನೇ ತು ಸಃ

ಸಮಾನವು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ; ಈ ಐದು ವಾಯುಗಳು ಹೀಗೆ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿವೆ. ನಾಗನು ಉಗುಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಕೂರ್ಮನು ಕಣ್ಣು ತೆಗೆಯಲು ಕಾರಣ.

ಕೃಕಲಃ ಕ್ಷುತಕಾಯೈವ ದೇವದತ್ತೋ ವಿಜೃಮ್ಭಣೇ ಧನಂಜಯೋ ಮಹಾಘೋಷಃ ಸರ್ವಗಃ ಸ ಮೃತೇ ಽಪಿ ಹಿ

ಕೃಕಲನು ಹಸಿವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ದೇವದತ್ತನು ಜಂಭಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಧನಂಜಯನು ಮಹಾ ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿದ್ದು ಸತ್ತ ನಂತರವೂ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಇತಿ ಯೋ ದಶವಾಯೂನಾಂ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮೇನ ಸಿಧ್ಯತಿ ಪ್ರಸಾದೋ ಽಸ್ಯ ತುರೀಯಾ ತು ಸಂಜ್ಞಾ ವಿಪ್ರಾಶ್ಚತುಷ್ಟಯೇ

ಹೀಗೆ, ಈ ಹತ್ತು ವಾಯುಗಳ ಪ್ರಸಾದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರುಗಳು ದ್ವಿಜರೆ, ಈ ನಾಲ್ಕಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.

ವಿಸ್ವರಸ್ತು ಮಹಾನ್ ಪ್ರಜ್ಞೋ ಮನೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚಿತಿಃ ಸ್ಮೃತಿಃ ಖ್ಯಾತಿಃ ಸಂವಿತ್ತತಃ ಪಶ್ಚಾದ್ ಈಶ್ವರೋ ಮತಿರೇವ ಚ

ವಿಶ್ವ, ಮಹಾನ್, ಪ್ರಜ್ಞಾ, ಮನಸ್ಸು, ಬ್ರಹ್ಮ, ಚಿತ್ತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಖ್ಯಾತಿ, ಸಂವಿತ್, ನಂತರ ಈಶ್ವರ ಮತ್ತು ಮತಿಯೆಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಇವೆ.

ಬುದ್ಧೇರೇತಾಃ ದ್ವಿಜಾಃ ಸಂಜ್ಞಾ ಮಹತಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ ಅಸ್ಯಾ ಬುದ್ಧೇಃ ಪ್ರಸಾದಸ್ತು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮೇನ ಸಿಧ್ಯತಿ

ಈ ಹೆಸರುಗಳು ಬುದ್ಧಿಗೆ, ಮಹತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ದ್ವಿಜರೆ, ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಈ ಬುದ್ಧಿಯ ಪ್ರಸಾದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಸ್ವರೋ ವಿಸ್ವರೀಭಾವೋ ದ್ವಂದ್ವಾನಾಂ ಮುನಿಸತ್ತಮಾಃ ಅಗ್ರಜಃ ಸರ್ವತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಮಹಾನ್ಯಃ ಪರಿಮಾಣತಃ

ವಿಶ್ವವೆಂದರೆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿತ್ವ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಗಳ ಪೈಕಿ ಹಿರಿಯದು; ಮಹಾನ್ ಅಂದರೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು.

ಯತ್ಪ್ರಮಾಣಗುಹಾ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಮನಸ್ತು ಮನುತೇ ಯತಃ ಬೃಹತ್ತ್ವಾದ್ ಬೃಂಹಣತ್ವಾಚ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮವಿದಾಂವರಾಃ

ಯಾವುದು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವೂ, ಮನಸ್ಸು ಯಿಂದ ಯೋಚನೆ ಆಗುತ್ತದೆ; ಅದರ ಮಹತ್ವದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರದಿಂದ ಅದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞರು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣಿ ಭೋಗಾರ್ಥಂ ಯಚ್ಚಿನೋತಿ ಚಿತಿಃ ಸ್ಮೃತಾ ಸ್ಮರತೇ ಯತ್ಸ್ಮೃತಿಃ ಸರ್ವಂ ಸಂವಿದ್ವೈ ವಿನ್ದತೇ ಯತಃ

ಚಿತ್ತಿ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು; ಸ್ಮೃತಿ ಎಂದರೆ ನೆನಪಿಸುವುದು, ಸಂವಿತ್ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವದು.

ಖ್ಯಾಯತೇ ಯತ್ತ್ವಿತಿ ಖ್ಯಾತಿರ್ ಜ್ಞಾನಾದಿಭಿರ್ ಅನೇಕಶಃ ಸರ್ವತತ್ತ್ವಾಧಿಪಃ ಸರ್ವಂ ವಿಜಾನಾತಿ ಯದೀಶ್ವರಃ

ಯಾವುದರಿಂದ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತವೆಯೋ ಅದನ್ನು ಖ್ಯಾತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಜ್ಞಾನಾದಿಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ; ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವವನು ಈಶ್ವರ.

ಮನುತೇ ಮನ್ಯತೇ ಯಸ್ಮಾನ್ ಮತಿರ್ಮತಿಮತಾಂವರಾಃ ಅರ್ಥಂ ಬೋಧಯತೇ ಯಚ್ಚ ಬುಧ್ಯತೇ ಬುದ್ಧಿರುಚ್ಯತೇ

ಯಾವುದರಿಂದ ಯೋಚನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಗಣನೆ ಆಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಮತಿಯೆಂದು, ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದನ್ನು ಬುದ್ಧಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಅಸ್ಯಾ ಬುದ್ಧೇಃ ಪ್ರಸಾದಸ್ತು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮೇನ ಸಿಧ್ಯತಿ ದೋಷಾನ್ವಿನಿರ್ದಹೇತ್ಸರ್ವಾನ್ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಾದಸೌ ಯಮೀ

ಈ ಬುದ್ಧಿಯ ಪ್ರಸಾದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು — ಇದನ್ನು ಯಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪಾತಕಂ ಧಾರಣಾಭಿಸ್ತು ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರೇಣ ನಿರ್ದಹೇತ್ ವಿಷಯಾನ್ವಿಷವದ್ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಧ್ಯಾನೇನಾನೀಶ್ವರಾನ್ ಗುಣಾನ್

ಪಾಪವನ್ನು ಧಾರಣೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರದಿಂದ ನಾಶ ಮಾಡಬೇಕು; ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿಷದಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಇಶ್ವರತ್ವವಿಲ್ಲದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಸಮಾಧಿನಾ ಯತಿಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಪ್ರಜ್ಞಾವೃದ್ಧಿಂ ವಿವರ್ಧಯೇತ್ ಸ್ಥಾನಂ ಲಬ್ಧ್ವೈವ ಕುರ್ವೀತ ಯೋಗಾಷ್ಟಾಙ್ಗಾನಿ ವೈ ಕ್ರಮಾತ್

ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಯತಿಶ್ರೇಷ್ಠರು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು; ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ಯೋಗದ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

ಲಬ್ಧ್ವಾಸನಾನಿ ವಿಧಿವದ್ ಯೋಗಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥಮ್ ಆತ್ಮವಿತ್ ಆದೇಶಕಾಲೇ ಯೋಗಸ್ಯ ದರ್ಶನಂ ಹಿ ನ ವಿದ್ಯತೇ

ಯೋಗ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಆತ್ಮಜ್ಞನು, ಯೋಗದ ಸಮಯ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯೋಗದ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಗ್ನ್ಯಭ್ಯಾಸೇ ಜಲೇ ವಾಪಿ ಶುಷ್ಕಪರ್ಣಚಯೇ ತಥಾ ಜನ್ತುವ್ಯಾಪ್ತೇ ಶ್ಮಶಾನೇ ಚ ಜೀರ್ಣಗೋಷ್ಠೇ ಚತುಷ್ಪಥೇ

ಅಗ್ನಿಯ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿರಲಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ಒಣ ಎಲೆಗಳ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತುಂಬಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ಹಾಳಾದ ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ಅಥವಾ ದಾರಿಗಳ ಸೇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರಲಿ—

ಸಶಬ್ದೇ ಸಭಯೇ ವಾಪಿ ಚೈತ್ಯವಲ್ಮೀಕಸಂಚಯೇ ಅಶುಭೇ ದುರ್ಜನಾಕ್ರಾನ್ತೇ ಮಶಕಾದಿಸಮನ್ವಿತೇ

ಶಬ್ದವಿರುವ ಅಥವಾ ಭಯವಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿರಲಿ, ಹುಳಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ಅಶುದ್ಧ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ಕೆಟ್ಟ ಜನರು ತುಂಬಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಹಲ್ಲುಹಾಕುವ ಕೀಟಗಳು ತುಂಬಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿರಲಿ—

ನಾಚರೇದ್ದೇಹಬಾಧಾಯಾಂ ದೌರ್ಮನಸ್ಯಾದಿಸಮ್ಭವೇ ಸುಗುಪ್ತೇ ತು ಶುಭೇ ರಮ್ಯೇ ಗುಹಾಯಾಂ ಪರ್ವತಸ್ಯ ತು

ದೇಹದ ನೋವು ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಶಾಂತಿ ಇರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಾರದು; ಬದಲಾಗಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ, ಶುಭವಾದ, ಸುಂದರವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಉತ್ತಮ.