ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಮಹೇಶ್ವರಾತ್ತ್ರಯೋ ದೇವಾ ಜಜ್ಞಿರೇ ಜಗದೀಶ್ವರಾತ್ ಶಾಶ್ವತಾಃ ಪರಮಾ ಗುಹ್ಯಃ ಸರ್ವಾತ್ಮಾನಃ ಶರೀರಿಣಃ

ಮಹೇಶ್ವರನಿಂದ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನಿಂದ, ಮೂರು ದೇವತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ಅವರು ಶಾಶ್ವತರು, ಪರಮರು, ಗುಪ್ತರೂ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವರು.

ಏತ ಏವ ತ್ರಯೋ ದೇವಾ ಏತ ಏವ ತ್ರಯೋ ಗುಣಾಃ ಏತ ಏವ ತ್ರಯೋ ಲೋಕಾ ಏತ ಏವ ತ್ರಯೋ ಽಗ್ನಯಃ

ಈ ಮೂರು ದೇವತೆಗಳು ಮೂರು ಗುಣಗಳೇ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳೇ, ಮತ್ತು ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪರಸ್ಪರಾಶ್ರಿತಾ ಹ್ಯೇತೇ ಪರಸ್ಪರಮನುವ್ರತಾಃ ಪರಸ್ಪರೇಣ ವರ್ತನ್ತೇ ಧಾರಯನ್ತಿ ಪರಸ್ಪರಮ್

ಇವು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ, ಪರಸ್ಪರ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಇರುತ್ತವೆ, ಒಬ್ಬರೊಡನೆ ಒಬ್ಬರು ನಡೆದುಕೊಂಡು, ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಿಥುನಾ ಹ್ಯೇತೇ ಅನ್ಯೋನ್ಯಮುಪಜೀವಿನಃ ಕ್ಷಣಂ ವಿಯೋಗೋ ನ ಹ್ಯೇಷಾಂ ನ ತ್ಯಜನ್ತಿ ಪರಸ್ಪರಮ್

ಇವು ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಿಯಾಗಿವೆ, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಬೇರ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಎಂದಿಗೂ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಈಶ್ವರಸ್ತು ಪರೋ ದೇವೋ ವಿಷ್ಣುಶ್ ಚ ಮಹತಃ ಪರಃ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ರಜಸಾ ಯುಕ್ತಃ ಸರ್ಗಾದೌ ಹಿ ಪ್ರವರ್ತತೇ

ಪರಮೇಶ್ವರನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೇವತೆ, ವಿಷ್ಣು ಮಹತ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನವನು, ಬ್ರಹ್ಮನು ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪರಃ ಸ ಪುರುಷೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸಾ ಪರಾ ಸ್ಮೃತಾ

ಆ ಪರಮಾತ್ಮನು ಪುರುಷ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಪ್ರಕೃತಿ ಕೂಡ ಪರಮ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಧಿಷ್ಠಿತಾ ಸಾ ಹಿ ಮಹೇಶ್ವರೇಣ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಚೋದ್ಯಮನೇ ಸಮನ್ತಾತ್ ಅನುಪ್ರವೃತ್ತಸ್ತು ಮಹಾಂಸ್ತದೇನಾಂ ಚಿರಸ್ಥಿರತ್ವಾದ್ ವಿಷಯಂ ಶ್ರಿಯಃ ಸ್ವಯಮ್

ಅವಳು ಮಹೇಶ್ವರನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದಾಗ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಮಹಾನ್ ಅವಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ; ಅವಳು ಸ್ವತಃ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗುತ್ತಾಳೆ.

ಪ್ರಧಾನಗುಣವೈಷಮ್ಯಾತ್ ಸರ್ಗಕಾಲಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಈಶ್ವರಾಧಿಷ್ಠಿತಾತ್ಪೂರ್ವಂ ತಸ್ಮಾತ್ಸದಸದಾತ್ಮಕಾತ್

ಪ್ರಧಾನದ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾಲ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಈಶ್ವರನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅದು ಸತ್ತೂ ಅಸತ್ತೂ ಇರುವ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಸಂಸಿದ್ಧಃ ಕಾರ್ಯಕರಣೇ ರುದ್ರಶ್ಚಾಗ್ರೇ ಹ್ಯವರ್ತತ ತೇಜಸಾಪ್ರತಿಮೋ ಧೀಮಾನ್ ಅವ್ಯಕ್ತಃ ಸಮ್ಪ್ರಕಾಶಕಃ

ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಫಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ರುದ್ರನು ಮೊದಲು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು; ಅವನು ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಿಲ್ಲದವನು, ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಅವ್ಯಕ್ತರೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸ ವೈ ಶರೀರೀ ಪ್ರಥಮಃ ಸ ವೈ ಪುರುಷ ಉಚ್ಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ಭಗವಾಂಸ್ತಸ್ಮಾಚ್ ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ

ದೇಹವಿರುವವನು ಮೊದಲನೇವನು; ಅವನನ್ನೇ ಪುರುಷನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನಿಂದಲೇ ಕರುಣಾಮಯನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದನು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಸಿದ್ಧಃ ಕಾರ್ಯಕಾರಣೇ ತಥಾ ವೈ ಸಮವರ್ತತ ಏಕ ಏವ ಮಹಾದೇವಸ್ ತ್ರಿಧೈವಂ ಸ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ

ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಫಲದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣನಾದ ಅವನು ಹೀಗೆಯೇ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಮಹಾದೇವನು ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದರೂ, ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಅಪ್ರತೀಪೇನ ಜ್ಞಾನೇನ ಐಶ್ವರ್ಯೇಣ ಸಮನ್ವಿತಃ ಧರ್ಮೇಣ ಚಾಪ್ರತೀಪೇನ ವೈರಾಗ್ಯೇಣ ಚ ತೇ ಽನ್ವಿತಾಃ

ಅಪ್ರತಿಮವಾದ ಜ್ಞಾನ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವವರು, ಈ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಸಮಾನರಲ್ಲ.

ಅವ್ಯಕ್ತಾಜ್ಜಾಯತೇ ತೇಷಾಂ ಮನಸಾ ಯದ್ಯದೀಹಿತಮ್ ವಶೀಕೃತತ್ವಾತ್ತ್ರೈಗುಣ್ಯಂ ಸಾಪೇಕ್ಷತ್ವಾತ್ಸ್ವಭಾವತಃ

ಅಪ್ರಕಟದಿಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಏನು ಬಯಸಿತೋ ಅದು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅವರು ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅವು ಅವಶ್ಯವಾಗಿವೆ.

ಚತುರ್ಮುಖಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮತ್ವೇ ಕಾಲತ್ವೇ ಚಾನ್ತಕಃ ಸ್ಮೃತಃ ಸಹಸ್ರಮೂರ್ಧಾ ಪುರುಷಸ್ ತಿಸ್ರೋ ಽವಸ್ಥಾಃ ಸ್ವಯಂಭುವಃ

ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೆಂದು, ಕಾಲನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಂತ್ಯಕರನೆಂದು, ಸಾವಿರ ತಲೆಗಳಿರುವ ಸ್ವಯಂಭುವು ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮತ್ವೇ ಸೃಜತೇ ಲೋಕಾನ್ ಕಾಲತ್ವೇ ಸಂಕ್ಷಿಪತ್ಯಪಿ ಪುರುಷತ್ವೇ ಹ್ಯುದಾಸೀನಸ್ ತಿಸ್ರೋ ಽವಸ್ಥಾಃ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ

ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕಾಲನಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಪುರುಷನಾಗಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ—ಇವು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳು.

ಬ್ರಹ್ಮಾ ಕಮಲಗರ್ಭಾಭೋ ರುದ್ರಃ ಕಾಲಾಗ್ನಿಸನ್ನಿಭಃ ಪುರುಷಃ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷೋ ರೂಪಂ ತತ್ಪರಮಾತ್ಮನಃ

ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಮಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಂತೆ, ರುದ್ರನು ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ, ಪುರುಷನು ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು—ಇವು ಪರಮಾತ್ಮನ ರೂಪಗಳು.

ಏಕಧಾ ಸ ದ್ವಿಧಾ ಚೈವ ತ್ರಿಧಾ ಚ ಬಹುಧಾ ಪುನಃ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಶರೀರಾಣಿ ಕರೋತಿ ವಿಕರೋತಿ ಚ

ಒಂದಾಗಿ, ಎರಡಾಗಿ, ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೆ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ದೇಹಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನಾನಾಕೃತಿಕ್ರಿಯಾರೂಪನಾಮವನ್ತಿ ಸ್ವಲೀಲಯಾ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಶರೀರಾಣಿ ಕರೋತಿ ವಿಕರೋತಿ ಚ

ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳು, ಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳಿಂದ, ತನ್ನ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನು ದೇಹಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತ್ರಿಧಾ ಯದ್ವರ್ತತೇ ಲೋಕೇ ತಸ್ಮಾತ್ತ್ರಿಗುಣ ಉಚ್ಯತೇ ಚತುರ್ಧಾ ಪ್ರವಿಭಕ್ತತ್ವಾಚ್ ಚತುರ್ವ್ಯೂಹಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ

ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ತ್ರಿಗುಣನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಚತುರ್ವ್ಯೂಹನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯದಾಪ್ನೋತಿ ಯದಾದತ್ತೇ ಯಚ್ಚಾತ್ತಿ ವಿಷಯಾನಯಮ್ ಯಚ್ಚಾಸ್ಯ ಸತತಂ ಭಾವಸ್ ತಸ್ಮಾದಾತ್ಮಾ ನಿರುಚ್ಯತೇ

ಅವನು ಏನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಏನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಯಾವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೋ, ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇರುವನೋ—ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಆತ್ಮನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಋಷಿಃ ಸರ್ವಗತತ್ವಾಚ್ಚ ಶರೀರೀ ಸೋ ಽಸ್ಯ ಯತ್ಪ್ರಭುಃ ಸ್ವಾಮಿತ್ವಮಸ್ಯ ಯತ್ಸರ್ವಂ ವಿಷ್ಣುಃ ಸರ್ವಪ್ರವೇಶನಾತ್

ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು ಆದ್ದರಿಂದ ಋಷಿಯೆಂದು, ದೇಹವಿರುವವನು ಆತನ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಭು ಎಂದು, ಎಲ್ಲದರ ಒಡೆಯನಾದ್ದರಿಂದ ವಿಷ್ಣುವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಭಗವಾನ್ ಭಗವದ್ಭಾವಾನ್ ನಿರ್ಮಲತ್ವಾಚ್ಛಿವಃ ಸ್ಮೃತಃ ಪರಮಃ ಸಮ್ಪ್ರಕೃಷ್ಟತ್ವಾದ್ ಅವನಾದ್ ಓಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ

ದೈವಿಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು ಆದ್ದರಿಂದ ಭಗವಂತನೆಂದು, ಶುದ್ಧನಾದ್ದರಿಂದ ಶಿವನೆಂದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮನಾದ್ದರಿಂದ ಪರಮನೆಂದು, ರಕ್ಷಕನಾದ್ದರಿಂದ ಓಮೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಸರ್ವವಿಜ್ಞಾನಾತ್ ಸರ್ವಃ ಸರ್ವಮಯೋ ಯತಃ ತ್ರಿಧಾ ವಿಭಜ್ಯ ಚಾತ್ಮಾನಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ

ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನಾದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವಜ್ಞನೆಂದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವನೆಂದು, ಆತ್ಮವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸೃಜತೇ ಗ್ರಸತೇ ಚೈವ ರಕ್ಷತೇ ಚ ತ್ರಿಭಿಃ ಸ್ವಯಮ್ ಆದಿತ್ವಾದ್ ಆದಿದೇವೋ ಽಸಾವ್ ಅಜಾತತ್ವಾದ್ ಅಜಃ ಸ್ಮೃತಃ

ಅವನು ತಾನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಹಿಂಪಡಿ, ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮೊದಲನೆಯವನು ಆದ್ದರಿಂದ ಆದಿದೇವನೆಂದು, ಜನನವಿಲ್ಲದವನು ಆದ್ದರಿಂದ ಅಜನೆಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪಾತಿ ಯಸ್ಮಾತ್ಪ್ರಜಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಜಾಪತಿರ್ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ ದೇವೇಷು ಚ ಮಹಾನ್ದೇವೋ ಮಹಾದೇವಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ

ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನಾದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿಯೂ, ದೇವರಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನೆಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ವಗತ್ವಾಚ್ಚ ದೇವಾನಾಮ್ ಅವಶ್ಯತ್ವಾಚ್ಚ ಈಶ್ವರಃ ಬೃಹತ್ತ್ವಾಚ್ಚ ಸ್ಮೃತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಭೂತತ್ವಾದ್ಭೂತ ಉಚ್ಯತೇ

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈಶ್ವರನೆಂದು, ವಿಶಾಲನಾದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನೆಂದು, ಭೂತರೂಪನಾದ್ದರಿಂದ ಭೂತನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಃ ಕ್ಷೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನಾದ್ ಏಕತ್ವಾತ್ಕೇವಲಃ ಸ್ಮೃತಃ ಯಸ್ಮಾತ್ಪುರ್ಯಾಂ ಸ ಶೇತೇ ಚ ತಸ್ಮಾತ್ಪೂರುಷ ಉಚ್ಯತೇ

ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿದವನಾದ್ದರಿಂದ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನೆಂದು, ಒಬ್ಬನೇ ಇರುವವನಾದ್ದರಿಂದ ಏಕನೆಂದು, ದೇಹರೂಪವಾದ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸುವವನಾದ್ದರಿಂದ ಪುರುಷನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅನಾದಿತ್ವಾಚ್ಚ ಪೂರ್ವತ್ವಾತ್ ಸ್ವಯಂಭೂರಿತಿ ಸಂಸ್ಮೃತಃ ಯಾಜ್ಯತ್ವಾದುಚ್ಯತೇ ಯಜ್ಞಃ ಕವಿರ್ ವಿಕ್ರಾನ್ತದರ್ಶನಾತ್

ಆದಿಕಾಲವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಇದ್ದವನು ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ವಯಂಭೂ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನು ಎಂಬುದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಯಜ್ಞ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಅವನು ಕವಿ, ಮಹಾ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನು ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕ್ರಮಣಃ ಕ್ರಮಣೀಯತ್ವಾತ್ ಪಾಲಕಶ್ಚಾಪಿ ಪಾಲನಾತ್ ಆದಿತ್ಯಸಂಜ್ಞಃ ಕಪಿಲೋ ಹ್ಯ್ ಅಗ್ರಜೋ ಽಗ್ನಿರಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ

ಅವನ ಚಲನೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕ್ರಮಣ ಎಂದು, ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಪಾಳಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಆದಿತ್ಯ, ಕಪಿಲ, ಹಿರಿಯವನು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.