ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಏತತ್ಕಾಲಾನ್ತರಂ ಜ್ಞೇಯಮ್ ಅಹರ್ವೈ ಪಾರಮೇಶ್ವರಮ್ ರಾತ್ರಿಶ್ಚೈತಾವತೀ ಜ್ಞೇಯಾ ಪರಮೇಶಸ್ಯ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ

ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಪರಮೇಶ್ವರನ ಹಗಲಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಪರಮೇಶ್ವರನ ರಾತ್ರಿಯೂ ಇದೇ ಪ್ರಮಾಣದದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಅಹಸ್ತಸ್ಯ ತು ಯಾ ಸೃಷ್ಟಿಃ ರಾತ್ರಿಶ್ ಚ ಪ್ರಲಯಃ ಸ್ಮೃತಃ ನಾಹಸ್ತು ವಿದ್ಯತೇ ತಸ್ಯ ನ ರಾತ್ರಿರಿತಿ ಧಾರಯೇತ್

ಕೈಗಳಿಲ್ಲದವನ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ, ರಾತ್ರಿ ಎಂದರೆ ಲಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕೈಗಳಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ನಿಜವಾದ ರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ ಲಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಉಪಚಾರಸ್ತು ಕ್ರಿಯತೇ ಲೋಕಾನಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾಶ್ ಚ ಮಹಾಭೂತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಚ

ಈ ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಮಹಾಭೂತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರೂಪಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಬುದ್ಧಿಶ್ ಚ ಸಹ ದೈವತೈಃ ಅಹಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಪರಮೇಶಸ್ಯ ಧೀಮತಃ

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು, ಬುದ್ಧಿಯೂ ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ, ಕೈಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಪರಮೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.

ಅಹರನ್ತೇ ಪ್ರಲೀಯನ್ತೇ ರಾತ್ರ್ಯನ್ತೇ ವಿಶ್ವಸಂಭವಃ ಸ್ವಾತ್ಮನ್ಯವಸ್ಥಿತೇ ವ್ಯಕ್ತೇ ವಿಕಾರೇ ಪ್ರತಿಸಂಹೃತೇ

ರಾತ್ರಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರಪಂಚ ಉಂಟಾಗುವಾಗ ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ; ವ್ಯಕ್ತರೂಪವೂ ಅದರ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳೂ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಸಾಧರ್ಮ್ಯೇಣಾವತಿಷ್ಠೇತೇ ಪ್ರಧಾನಪುರುಷಾವುಭೌ ತಮಃಸತ್ತ್ವರಜೋಪೇತೌ ಸಮತ್ವೇನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೌ

ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪುರುಷ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಒಂದಾಗಿ, ಅಂಧಕಾರ, ಸತ್ವ ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸು ಹೊಂದಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ.

ಅನುಪೃಕ್ತಾವಭೂತಾಂ ತಾವ್ ಓತಪ್ರೋತೌ ಪರಸ್ಪರಮ್ ಗುಣಸಾಮ್ಯೇ ಲಯೋ ಜ್ಞೇಯೋ ವೈಷಮ್ಯೇ ಸೃಷ್ಟಿರುಚ್ಯತೇ

ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆತು, ಗುಣಗಳು ಸಮನಾದಾಗ ಲಯವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾದಾಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ತಿಲೇ ಯಥಾ ಭವೇತ್ತೈಲಂ ಘೃತಂ ಪಯಸಿ ವಾ ಸ್ಥಿತಮ್ ತಥಾ ತಮಸಿ ಸತ್ತ್ವೇ ಚ ರಜಸ್ಯನುಸೃತಂ ಜಗತ್

ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ ಇದ್ದಂತೆ, ಜಗತ್ತು ಕೂಡ ತಮಸ್ಸು, ಸತ್ವ ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಪಾಸ್ಯ ರಜನೀಂ ಕೃತ್ಸ್ನಾಂ ಪರಾಂ ಮಾಹೇಶ್ವರೀಂ ತಥಾ ಅರ್ಹಮುಖೇ ಪ್ರವೃತ್ತಶ್ ಚ ಪರಃ ಪ್ರಕೃತಿಸಂಭವಃ

ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಮಹೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಅರ್ಹನ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಟು, ಪರಮಾತ್ಮನು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಕ್ಷೋಭಯಾಮಾಸ ಯೋಗೇನ ಪರೇಣ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ಪ್ರಧಾನಂ ಪುರುಷಂ ಚೈವ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಸ ಮಹೇಶ್ವರಃ

ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪರಮ ಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪುರುಷರನ್ನು ಚಲಿಸಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮಹೇಶ್ವರನಾದನು.

ಮಹೇಶ್ವರಾತ್ತ್ರಯೋ ದೇವಾ ಜಜ್ಞಿರೇ ಜಗದೀಶ್ವರಾತ್ ಶಾಶ್ವತಾಃ ಪರಮಾ ಗುಹ್ಯಃ ಸರ್ವಾತ್ಮಾನಃ ಶರೀರಿಣಃ

ಮಹೇಶ್ವರನಿಂದ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನಿಂದ, ಮೂರು ದೇವತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ಅವರು ಶಾಶ್ವತರು, ಪರಮರು, ಗುಪ್ತರೂ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವರು.

ಏತ ಏವ ತ್ರಯೋ ದೇವಾ ಏತ ಏವ ತ್ರಯೋ ಗುಣಾಃ ಏತ ಏವ ತ್ರಯೋ ಲೋಕಾ ಏತ ಏವ ತ್ರಯೋ ಽಗ್ನಯಃ

ಈ ಮೂರು ದೇವತೆಗಳು ಮೂರು ಗುಣಗಳೇ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳೇ, ಮತ್ತು ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪರಸ್ಪರಾಶ್ರಿತಾ ಹ್ಯೇತೇ ಪರಸ್ಪರಮನುವ್ರತಾಃ ಪರಸ್ಪರೇಣ ವರ್ತನ್ತೇ ಧಾರಯನ್ತಿ ಪರಸ್ಪರಮ್

ಇವು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ, ಪರಸ್ಪರ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಇರುತ್ತವೆ, ಒಬ್ಬರೊಡನೆ ಒಬ್ಬರು ನಡೆದುಕೊಂಡು, ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಿಥುನಾ ಹ್ಯೇತೇ ಅನ್ಯೋನ್ಯಮುಪಜೀವಿನಃ ಕ್ಷಣಂ ವಿಯೋಗೋ ನ ಹ್ಯೇಷಾಂ ನ ತ್ಯಜನ್ತಿ ಪರಸ್ಪರಮ್

ಇವು ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಿಯಾಗಿವೆ, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಬೇರ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಎಂದಿಗೂ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಈಶ್ವರಸ್ತು ಪರೋ ದೇವೋ ವಿಷ್ಣುಶ್ ಚ ಮಹತಃ ಪರಃ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ರಜಸಾ ಯುಕ್ತಃ ಸರ್ಗಾದೌ ಹಿ ಪ್ರವರ್ತತೇ

ಪರಮೇಶ್ವರನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೇವತೆ, ವಿಷ್ಣು ಮಹತ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನವನು, ಬ್ರಹ್ಮನು ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪರಃ ಸ ಪುರುಷೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸಾ ಪರಾ ಸ್ಮೃತಾ

ಆ ಪರಮಾತ್ಮನು ಪುರುಷ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಪ್ರಕೃತಿ ಕೂಡ ಪರಮ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಧಿಷ್ಠಿತಾ ಸಾ ಹಿ ಮಹೇಶ್ವರೇಣ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಚೋದ್ಯಮನೇ ಸಮನ್ತಾತ್ ಅನುಪ್ರವೃತ್ತಸ್ತು ಮಹಾಂಸ್ತದೇನಾಂ ಚಿರಸ್ಥಿರತ್ವಾದ್ ವಿಷಯಂ ಶ್ರಿಯಃ ಸ್ವಯಮ್

ಅವಳು ಮಹೇಶ್ವರನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದಾಗ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಮಹಾನ್ ಅವಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ; ಅವಳು ಸ್ವತಃ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗುತ್ತಾಳೆ.

ಪ್ರಧಾನಗುಣವೈಷಮ್ಯಾತ್ ಸರ್ಗಕಾಲಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಈಶ್ವರಾಧಿಷ್ಠಿತಾತ್ಪೂರ್ವಂ ತಸ್ಮಾತ್ಸದಸದಾತ್ಮಕಾತ್

ಪ್ರಧಾನದ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾಲ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಈಶ್ವರನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅದು ಸತ್ತೂ ಅಸತ್ತೂ ಇರುವ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಸಂಸಿದ್ಧಃ ಕಾರ್ಯಕರಣೇ ರುದ್ರಶ್ಚಾಗ್ರೇ ಹ್ಯವರ್ತತ ತೇಜಸಾಪ್ರತಿಮೋ ಧೀಮಾನ್ ಅವ್ಯಕ್ತಃ ಸಮ್ಪ್ರಕಾಶಕಃ

ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಫಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ರುದ್ರನು ಮೊದಲು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು; ಅವನು ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಿಲ್ಲದವನು, ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಅವ್ಯಕ್ತರೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸ ವೈ ಶರೀರೀ ಪ್ರಥಮಃ ಸ ವೈ ಪುರುಷ ಉಚ್ಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ಭಗವಾಂಸ್ತಸ್ಮಾಚ್ ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ

ದೇಹವಿರುವವನು ಮೊದಲನೇವನು; ಅವನನ್ನೇ ಪುರುಷನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನಿಂದಲೇ ಕರುಣಾಮಯನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದನು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಸಿದ್ಧಃ ಕಾರ್ಯಕಾರಣೇ ತಥಾ ವೈ ಸಮವರ್ತತ ಏಕ ಏವ ಮಹಾದೇವಸ್ ತ್ರಿಧೈವಂ ಸ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ

ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಫಲದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣನಾದ ಅವನು ಹೀಗೆಯೇ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಮಹಾದೇವನು ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದರೂ, ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಅಪ್ರತೀಪೇನ ಜ್ಞಾನೇನ ಐಶ್ವರ್ಯೇಣ ಸಮನ್ವಿತಃ ಧರ್ಮೇಣ ಚಾಪ್ರತೀಪೇನ ವೈರಾಗ್ಯೇಣ ಚ ತೇ ಽನ್ವಿತಾಃ

ಅಪ್ರತಿಮವಾದ ಜ್ಞಾನ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವವರು, ಈ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಸಮಾನರಲ್ಲ.

ಅವ್ಯಕ್ತಾಜ್ಜಾಯತೇ ತೇಷಾಂ ಮನಸಾ ಯದ್ಯದೀಹಿತಮ್ ವಶೀಕೃತತ್ವಾತ್ತ್ರೈಗುಣ್ಯಂ ಸಾಪೇಕ್ಷತ್ವಾತ್ಸ್ವಭಾವತಃ

ಅಪ್ರಕಟದಿಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಏನು ಬಯಸಿತೋ ಅದು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅವರು ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅವು ಅವಶ್ಯವಾಗಿವೆ.

ಚತುರ್ಮುಖಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮತ್ವೇ ಕಾಲತ್ವೇ ಚಾನ್ತಕಃ ಸ್ಮೃತಃ ಸಹಸ್ರಮೂರ್ಧಾ ಪುರುಷಸ್ ತಿಸ್ರೋ ಽವಸ್ಥಾಃ ಸ್ವಯಂಭುವಃ

ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೆಂದು, ಕಾಲನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಂತ್ಯಕರನೆಂದು, ಸಾವಿರ ತಲೆಗಳಿರುವ ಸ್ವಯಂಭುವು ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮತ್ವೇ ಸೃಜತೇ ಲೋಕಾನ್ ಕಾಲತ್ವೇ ಸಂಕ್ಷಿಪತ್ಯಪಿ ಪುರುಷತ್ವೇ ಹ್ಯುದಾಸೀನಸ್ ತಿಸ್ರೋ ಽವಸ್ಥಾಃ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ

ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕಾಲನಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಪುರುಷನಾಗಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ—ಇವು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳು.

ಬ್ರಹ್ಮಾ ಕಮಲಗರ್ಭಾಭೋ ರುದ್ರಃ ಕಾಲಾಗ್ನಿಸನ್ನಿಭಃ ಪುರುಷಃ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷೋ ರೂಪಂ ತತ್ಪರಮಾತ್ಮನಃ

ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಮಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಂತೆ, ರುದ್ರನು ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ, ಪುರುಷನು ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು—ಇವು ಪರಮಾತ್ಮನ ರೂಪಗಳು.

ಏಕಧಾ ಸ ದ್ವಿಧಾ ಚೈವ ತ್ರಿಧಾ ಚ ಬಹುಧಾ ಪುನಃ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಶರೀರಾಣಿ ಕರೋತಿ ವಿಕರೋತಿ ಚ

ಒಂದಾಗಿ, ಎರಡಾಗಿ, ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೆ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ದೇಹಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನಾನಾಕೃತಿಕ್ರಿಯಾರೂಪನಾಮವನ್ತಿ ಸ್ವಲೀಲಯಾ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಶರೀರಾಣಿ ಕರೋತಿ ವಿಕರೋತಿ ಚ

ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳು, ಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳಿಂದ, ತನ್ನ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನು ದೇಹಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತ್ರಿಧಾ ಯದ್ವರ್ತತೇ ಲೋಕೇ ತಸ್ಮಾತ್ತ್ರಿಗುಣ ಉಚ್ಯತೇ ಚತುರ್ಧಾ ಪ್ರವಿಭಕ್ತತ್ವಾಚ್ ಚತುರ್ವ್ಯೂಹಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ

ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ತ್ರಿಗುಣನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಚತುರ್ವ್ಯೂಹನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.