ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಅಙ್ಗಾರಸದೃಶೀ ನಾರೀ ಘೃತಕುಮ್ಭಸಮಃ ಪುಮಾನ್ ತಸ್ಮಾನ್ನಾರೀಷು ಸಂಸರ್ಗಂ ದೂರತಃ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್

ಹೆಂಗಸುಗಳು ಕೆಂಡದಂತಿರುತ್ತಾರೆ, ಪುರುಷನು ತುಪ್ಪದ ಹಂಡದಂತಿರುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಂಗಸರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಭೋಗೇನ ತೃಪ್ತಿರ್ನೈವಾಸ್ತಿ ವಿಷಯಾಣಾಂ ವಿಚಾರತಃ ತಸ್ಮಾದ್ವಿರಾಗಃ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಮನಸಾ ಕರ್ಮಣಾ ಗಿರಾ

ವಿಷಯಗಳ ಅನುಭವದಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು.

ನ ಜಾತು ಕಾಮಃ ಕಾಮಾನಾಮ್ ಉಪಭೋಗೇನ ಶಾಮ್ಯತಿ ಹವಿಷಾ ಕೃಷ್ಣವರ್ತ್ಮೇವ ಭೂಯ ಏವಾಭಿವರ್ಧತೇ

ಬಯಕೆಗಳು ಇಚ್ಛಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದರಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಶಮನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬೆಂಕಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಹಾಕಿದಂತೆ, ಅವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ತ್ಯಾಗಃ ಸದಾ ಕಾರ್ಯಸ್ ತ್ವ್ ಅಮೃತತ್ವಾಯ ಯೋಗಿನಾ ಅವಿರಕ್ತೋ ಯತೋ ಮರ್ತ್ಯೋ ನಾನಾಯೋನಿಷು ವರ್ತತೇ

ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಗಿಗಳು ಅಮರತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ವೈರಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯನು ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾನೆ.

ತ್ಯಾಗೇನೈವಾಮೃತತ್ವಂ ಹಿ ಶ್ರುತಿಸ್ಮೃತಿವಿದಾಂ ವರಾಃ ಕರ್ಮಣಾ ಪ್ರಜಯಾ ನಾಸ್ತಿ ದ್ರವ್ಯೇಣ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ

ಅಮರತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ವೇದ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಕರ್ಮದಿಂದ, ಸಂತಾನದಿಂದ ಅಥವಾ ಧನದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.

ತಸ್ಮಾದ್ವಿರಾಗಃ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಮನೋವಾಕ್ಕಾಯಕರ್ಮಣಾ ಋತೌ ಋತೌ ನಿವೃತ್ತಿಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್

ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಕರ್ಮಗಳ ಮೂಲಕ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿರತಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯಮಾಃ ಸಂಕ್ಷೇಪತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ನಿಯಮಾಂಶ್ ಚ ವದಾಮಿ ವಃ ಶೌಚಮಿಜ್ಯಾ ತಪೋ ದಾನಂ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯೋಪಸ್ಥನಿಗ್ರಹಃ

ಯಮಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ; ಈಗ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಶುದ್ಧತೆ, ಹೋಮ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ.

ವ್ರತೋಪವಾಸಮೌನಂ ಚ ಸ್ನಾನಂ ಚ ನಿಯಮಾ ದಶ ನಿಯಮಃ ಸ್ಯಾದನೀಹಾ ಚ ಶೌಚಂ ತುಷ್ಟಿಸ್ತಪಸ್ ತಥಾ

ವ್ರತ, ಉಪವಾಸ, ಮೌನ ಮತ್ತು ಸ್ನಾನ — ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ನಿಯಮಗಳಿವೆ; ಜೊತೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿರಹಿತತೆ, ಶುದ್ಧತೆ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು ಕೂಡ.

ಜಪಃ ಶಿವಪ್ರಣೀಧಾನಂ ಪದ್ಮಕಾದ್ಯಂ ತಥಾಸನಮ್ ಬಾಹ್ಯಮಾಭ್ಯನ್ತರಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಶೌಚಮಾಭ್ಯನ್ತರಂ ವರಮ್

ಜಪ, ಶಿವನ ಭಕ್ತಿ, ಪದ್ಮಾಸನ ಮುಂತಾದ ಆಸನಗಳು, ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ಬಾಹ್ಯಶೌಚೇನ ಯುಕ್ತಃ ಸಂಸ್ ತಥಾ ಚಾಭ್ಯನ್ತರಂ ಚರೇತ್ ಆಗ್ನೇಯಂ ವಾರುಣಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಶಿವಪೂಜಕೈಃ

ಒಬ್ಬನು ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಶಿವಭಕ್ತನು ಅಗ್ನಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಶುದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಸ್ನಾನಂ ವಿಧಾನತಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಪಶ್ಚಾದ್ ಆಭ್ಯನ್ತರಂ ಚರೇತ್ ಆ ದೇಹಾನ್ತಂ ಮೃದಾಲಿಪ್ಯ ತೀರ್ಥತೋಯೇಷು ಸರ್ವದಾ

ವಿಧಾನಾನುಸಾರ ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಮಣ್ಣನ್ನು ಲೇಪಿಸಿ ತೀರ್ಥದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅವಗಾಹ್ಯಾಪಿ ಮಲಿನೋ ಹ್ಯ್ ಅನ್ತಃ ಶೌಚವಿವರ್ಜಿತಃ ಶೈವಲಾ ಝಷಕಾ ಮತ್ಸ್ಯಾಃ ಸತ್ತ್ವಾ ಮತ್ಸ್ಯೋಪಜೀವಿನಃ

ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರೂ ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆ ಇಲ್ಲದವನು ಶುದ್ಧನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಶೈವಲ, ಮೀನು ಮತ್ತು ಮೀನು ತಿನ್ನುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೂಡ ಇರುತ್ತವೆ.

ಸದಾವಗಾಹ್ಯ ಸಲಿಲೇ ವಿಶುದ್ಧಾಃ ಕಿಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ತಸ್ಮಾದಾಭ್ಯನ್ತರಂ ಶೌಚಂ ಸದಾ ಕಾರ್ಯಂ ವಿಧಾನತಃ

ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಅವು ಶುದ್ಧವಾಗದಿದ್ದರೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸದಾ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಾಮ್ಭಸಿ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಸಕೃದಾಲಿಪ್ಯ ಭಾವತಃ ಸುವೈರಾಗ್ಯಮೃದಾ ಶುದ್ಧಃ ಶೌಚಮೇವಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್

ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಶುದ್ಧ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ ಎಂಬ ಮಣ್ಣನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಲೇಪಿಸಿದವನು ಶುದ್ಧನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ—ಇದೆ ಶುದ್ಧತೆಯ ಉಪದೇಶ.

ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಸಿದ್ಧಯೋ ದೃಷ್ಟಾ ನೈವಾಶುದ್ಧಸ್ಯ ಸಿದ್ಧಯಃ ನ್ಯಾಯೇನಾಗತಯಾ ವೃತ್ತ್ಯಾ ಸಂತುಷ್ಟೋ ಯಸ್ತು ಸುವ್ರತಃ

ಶುದ್ಧನಾದವನಲ್ಲಿಯೇ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ, ಅಶುದ್ಧನಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿ ಇಲ್ಲ; ಧರ್ಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಂದುದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದಿರುವ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧನು ಸಫಲನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸಂತೋಷಸ್ತಸ್ಯ ಸತತಮ್ ಅತೀತಾರ್ಥಸ್ಯ ಚಾಸ್ಮೃತಿಃ ಚಾನ್ದ್ರಾಯಣಾದಿನಿಪುಣಸ್ ತಪಾಂಸಿ ಸುಶುಭಾನಿ ಚ

ಅವನಿಗೆ ಸದಾ ಸಂತೋಷವಿರುತ್ತದೆ, ಹಳೆಯ ಲಾಭವನ್ನು ನೆನೆಸುವುದಿಲ್ಲ; ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ಮುಂತಾದ ಶುಭ ತಪಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ片ಪಟುವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಸ್ತು ಜಪಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಪ್ರಣವಸ್ಯ ತ್ರಿಧಾ ಸ್ಮೃತಃ ವಾಚಿಕಶ್ಚಾಧಮೋ ಮುಖ್ಯ ಉಪಾಂಶುಶ್ಚೋತ್ತಮೋತ್ತಮಃ

ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವೆಂದರೆ ಜಪ; ಪ್ರಣವ ಜಪ ಮೂರು ವಿಧ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಬಾಯಿಂದ ಮಾಡುವದು ಕಡಿಮೆ, ತುಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವದು ಉತ್ತಮ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡುವದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ.

ಮಾನಸೋ ವಿಸ್ತರೇಣೈವ ಕಲ್ಪೇ ಪಞ್ಚಾಕ್ಷರೇ ಸ್ಮೃತಃ ತಥಾ ಶಿವಪ್ರಣೀಧಾನಂ ಮನೋವಾಕ್ಕಾಯಕರ್ಮಣಾ

ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಜಪವೇ ವಿಶಾಲವಾದದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ; ಹೀಗೆಯೇ ಶಿವನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೂಲಕ ಮಾಡಬೇಕು.

ಶಿವಜ್ಞಾನಂ ಗುರೋರ್ಭಕ್ತಿರ್ ಅಚಲಾ ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ನಿಗ್ರಹೋ ಹ್ಯಪಹೃತ್ಯಾಶು ಪ್ರಸಕ್ತಾನೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ

ಶಿವಜ್ಞಾನ, ಗುರುಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾದ ಸ್ಥಿರತೆ, ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಆಸಕ್ತಿಯಾದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲಾ ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಷಯೇಷು ಸಮಾಸೇನ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ಚಿತ್ತಸ್ಯ ಧಾರಣಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಸ್ಥಾನಬನ್ಧಃ ಸಮಾಸತಃ

ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಧಾರಣೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಯಾಃ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯೇನ ಧ್ಯಾನಂ ಚ ಸಮಾಧಿಶ್ ಚ ವಿಚಾರತಃ ತತ್ರೈಕಚಿತ್ತತಾ ಧ್ಯಾನಂ ಪ್ರತ್ಯಯಾನ್ತರವರ್ಜಿತಮ್

ಅದು ಸ್ಥಿರವಾದಾಗ ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಒಂದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿರುವುದು ಧ್ಯಾನ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಲ್ಲದೆ.

ಚಿದ್ಭಾಸಮರ್ಥಮಾತ್ರಸ್ಯ ದೇಹಶೂನ್ಯಮಿವ ಸ್ಥಿತಮ್ ಸಮಾಧಿಃ ಸರ್ವಹೇತುಶ್ ಚ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ

ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯದ ಅರಿವು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದು, ದೇಹವಿಲ್ಲದಂತೆ ಅನುಭವವಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾದುದು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಣಃ ಸ್ವದೇಹಜೋ ವಾಯುರ್ ಯಮಸ್ತಸ್ಯ ನಿರೋಧನಮ್ ತ್ರಿಧಾ ದ್ವಿಜೈರ್ಯಮಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಮನ್ದೋ ಮಧ್ಯೋತ್ತಮಸ್ ತಥಾ

ಪ್ರಾಣ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ವಾಯು. ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಯಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಮವನ್ನು ಮೂರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಸೌಮ್ಯ, ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ದ್ವಿಜರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಾಣಾಪಾನನಿರೋಧಸ್ತು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಸ್ಯ ಮಾನಂ ತು ಮಾತ್ರಾದ್ವಾದಶಕಂ ಸ್ಮೃತಮ್

ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ಮಾತ್ರೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನೀಚೋ ದ್ವಾದಶಮಾತ್ರಸ್ತು ಉದ್ಧಾತೋ ದ್ವಾದಶಃ ಸ್ಮೃತಃ ಮಧ್ಯಮಸ್ ತು ದ್ವಿರುದ್ಧಾತಶ್ ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಮಾತ್ರಕಃ

ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣ ಹನ್ನೆರಡು ಮಾತ್ರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ ಹನ್ನೆರಡು ಮಾತ್ರೆ, ಮಧ್ಯಮವು ಅದರ ಎರಡು ಪಟ್ಟು, ಅಂದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರೆ.

ಮುಖ್ಯಸ್ತು ಯಸ್ತ್ರಿರುದ್ಧಾತಃ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶನ್ಮಾತ್ರ ಉಚ್ಯತೇ ಪ್ರಸ್ವೇದಕಮ್ಪನೋತ್ಥಾನಜನಕಶ್ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ಮುಖ್ಯವಾದದು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದದ್ದು, ಅಂದರೆ ಮೂರೂವತ್ತಾರು ಮಾತ್ರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೆವರು, ಕಂಪನ ಮತ್ತು ದೇಹವು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಆನನ್ದೋದ್ಭವಯೋಗಾರ್ಥಂ ನಿದ್ರಾಘೂರ್ಣಿಸ್ತಥೈವ ಚ ರೋಮಾಞ್ಚಧ್ವನಿಸಂವಿದ್ಧಸ್ವಾಙ್ಗಮೋಟನಕಮ್ಪನಮ್

ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆನಂದ ಉಂಟುಮಾಡಲು, ಹಾಗೆಯೇ ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ತಲೆಸುತ್ತು ಉಂಟಾಗಲು, ರೋಮಾಂಚನ, ಧ್ವನಿ, ಅರಿವು, ದೇಹದ ಕಂಪನ ಮತ್ತು ತಡಿತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಭ್ರಮಣಂ ಸ್ವೇದಜನ್ಯಾ ಸಾ ಸಂವಿನ್ಮೂರ್ಛಾ ಭವೇದ್ಯದಾ ತದೋತ್ತಮೋತ್ತಮಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಃ ಸುಶೋಭನಃ

ತಲೆಸುತ್ತು ಮತ್ತು ಬೆವರಿನಿಂದ ಮೂರ್ಛೆ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅದನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಗರ್ಭೋ ಽಗರ್ಭ ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಸಜಪೋ ವಿಜಪಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಇಭೋ ವಾ ಶರಭೋ ವಾಪಿ ದುರಾಧರ್ಷೋ ಽಥ ಕೇಸರೀ

ಬೀಜಯುತ ಅಥವಾ ಬೀಜವಿಲ್ಲದೆ, ಜಪದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಜಪವಿಲ್ಲದೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಅದು ಏನು ಹಂದಿಯಂತೆ, ಜಿಂಕೆಯಂತೆ, ಹಿಡಿಯಲು ಕಷ್ಟವಾದದು ಅಥವಾ ಸಿಂಹದಂತೆ ಇರಬಹುದು.