ಆತ್ಮವತ್ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಹಿತಾಯೈವ ಪ್ರವರ್ತನಮ್ ಅಹಿಂಸೈಷಾ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ಯಾ ಚಾತ್ಮಜ್ಞಾನಸಿದ್ಧಿದಾ
ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಹಿಂಸೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ.
ದೃಷ್ಟಂ ಶ್ರುತಂ ಚಾನುಮಿತಂ ಸ್ವಾನುಭೂತಂ ಯಥಾರ್ಥತಃ ಕಥನಂ ಸತ್ಯಮಿತ್ಯುಕ್ತಂ ಪರಪೀಡಾವಿವರ್ಜಿತಮ್
ನೋಡಿದದ್ದು, ಕೇಳಿದದ್ದು, ಊಹಿಸಿದದ್ದು, ಸ್ವಾನುಭವಿಸಿದದ್ದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡದಿರುವುದು ಸತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ನಾಶ್ಲೀಲಂ ಕೀರ್ತಯೇದೇವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಮಿತಿ ಶ್ರುತಿಃ ಪರದೋಷಾನ್ ಪರಿಜ್ಞಾಯ ನ ವದೇದಿತಿ ಚಾಪರಮ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಟ್ಟ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಬಾರದು ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ದೋಷಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೂ ಅವನ್ನು ಹೇಳಬಾರದು—ಇದು ಮತ್ತೊಂದು ನಿಯಮ.
ಅನಾದಾನಂ ಪರಸ್ವಾನಾಮ್ ಆಪದ್ಯಪಿ ವಿಚಾರತಃ ಮನಸಾ ಕರ್ಮಣಾ ವಾಚಾ ತದಸ್ತೇಯಂ ಸಮಾಸತಃ
ಪರರ ಸೊತ್ತನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ—even ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ—ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಇರುವುದೇ ಅಸ್ತೇಯವೆಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು.
ಮೈಥುನಸ್ಯಾಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ಹಿ ಮನೋವಾಕ್ಕಾಯಕರ್ಮಣಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಮಿತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಯತೀನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಾಮ್
ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ, ದೇಹದಿಂದ ಕಾಮಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗದೆ ಇರುವುದೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಎಂದು ಯತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಇಹ ವೈಖಾನಸಾನಾಂ ಚ ವಿದಾರಾಣಾಂ ವಿಶೇಷತಃ ಸದಾರಾಣಾಂ ಗೃಹಸ್ಥಾನಂ ತಥೈವ ಚ ವದಾಮಿ ವಃ
ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ವೈಖಾನಸರು, ವಿದಾರರು, ಪತ್ನಿಯುಳ್ಳವರು ಮತ್ತು ಗೃಹಸ್ಥರು—ಇವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೇ ನಿಯಮವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಸ್ವದಾರೇ ವಿಧಿವತ್ಕೃತ್ವಾ ನಿವೃತ್ತಿಶ್ಚಾನ್ಯತಃ ಸದಾ ಮನಸಾ ಕರ್ಮಣಾ ವಾಚಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್
ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಭೋಗ ಮಾಡಿ, ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ದೂರವಿರಬೇಕು—ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ—ಇದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮೇಧ್ಯಾ ಸ್ವನಾರೀ ಸಮ್ಭೋಗಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ನಾನಂ ಸಮಾಚರೇತ್ ಏವಂ ಗೃಹಸ್ಥೋ ಯುಕ್ತಾತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ನ ಸಂಶಯಃ
ತಮ್ಮ ಶುದ್ಧ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಭೋಗವಾದ ಮೇಲೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹೀಗಾಗಿ ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ ಹೊಂದಿರುವ ಗೃಹಸ್ಥನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಅಹಿಂಸಾಪ್ಯೇವಮೇವೈಷಾ ದ್ವಿಜಗುರ್ವಗ್ನಿಪೂಜನೇ ವಿಧಿನಾ ಯಾದೃಶೀ ಹಿಂಸಾ ಸಾ ತ್ವಹಿಂಸಾ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಾ
ಇದೇ ರೀತಿ, ದ್ವಿಜರು, ಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಾಗ ಸಂಭವಿಸುವ ಹಿಂಸೆ ಕೂಡ ಅಹಿಂಸೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಸದಾ ಪರಿತ್ಯಾಜ್ಯಾಃ ಸಙ್ಗಂ ನೈವ ಚ ಕಾರಯೇತ್ ಕುಣಪೇಷು ಯಥಾ ಚಿತ್ತಂ ತಥಾ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ
ಹೆಂಗಸರನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ದೂರವಿಡಬೇಕು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನೂ ಮಾಡಬಾರದು; ಶವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿವೇಕಿಗಳೂ ಹೆಂಗಸರ ಬಗ್ಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇಡಬೇಕು.
ವಿಣ್ಮೂತ್ರೋತ್ಸರ್ಗಕಾಲೇಷು ಬಹಿರ್ಭೂಮೌ ಯಥಾ ಮತಿಃ ತಥಾ ಕಾರ್ಯಾ ರತೌ ಚಾಪಿ ಸ್ವದಾರೇ ಚಾನ್ಯತಃ ಕುತಃ
ಮಲಮೂತ್ರ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವಾಗ ಹೊರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಹೀಗೆಯೇ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಭೋಗ ಮಾಡುವಾಗ ಮಾತ್ರ, ಬೇರೆ ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ.
ಅಙ್ಗಾರಸದೃಶೀ ನಾರೀ ಘೃತಕುಮ್ಭಸಮಃ ಪುಮಾನ್ ತಸ್ಮಾನ್ನಾರೀಷು ಸಂಸರ್ಗಂ ದೂರತಃ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್
ಹೆಂಗಸುಗಳು ಕೆಂಡದಂತಿರುತ್ತಾರೆ, ಪುರುಷನು ತುಪ್ಪದ ಹಂಡದಂತಿರುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಂಗಸರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಭೋಗೇನ ತೃಪ್ತಿರ್ನೈವಾಸ್ತಿ ವಿಷಯಾಣಾಂ ವಿಚಾರತಃ ತಸ್ಮಾದ್ವಿರಾಗಃ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಮನಸಾ ಕರ್ಮಣಾ ಗಿರಾ
ವಿಷಯಗಳ ಅನುಭವದಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು.
ನ ಜಾತು ಕಾಮಃ ಕಾಮಾನಾಮ್ ಉಪಭೋಗೇನ ಶಾಮ್ಯತಿ ಹವಿಷಾ ಕೃಷ್ಣವರ್ತ್ಮೇವ ಭೂಯ ಏವಾಭಿವರ್ಧತೇ
ಬಯಕೆಗಳು ಇಚ್ಛಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದರಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಶಮನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬೆಂಕಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಹಾಕಿದಂತೆ, ಅವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ.
ತಸ್ಮಾತ್ತ್ಯಾಗಃ ಸದಾ ಕಾರ್ಯಸ್ ತ್ವ್ ಅಮೃತತ್ವಾಯ ಯೋಗಿನಾ ಅವಿರಕ್ತೋ ಯತೋ ಮರ್ತ್ಯೋ ನಾನಾಯೋನಿಷು ವರ್ತತೇ
ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಗಿಗಳು ಅಮರತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ವೈರಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯನು ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾನೆ.
ತ್ಯಾಗೇನೈವಾಮೃತತ್ವಂ ಹಿ ಶ್ರುತಿಸ್ಮೃತಿವಿದಾಂ ವರಾಃ ಕರ್ಮಣಾ ಪ್ರಜಯಾ ನಾಸ್ತಿ ದ್ರವ್ಯೇಣ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ
ಅಮರತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ವೇದ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಕರ್ಮದಿಂದ, ಸಂತಾನದಿಂದ ಅಥವಾ ಧನದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
ತಸ್ಮಾದ್ವಿರಾಗಃ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಮನೋವಾಕ್ಕಾಯಕರ್ಮಣಾ ಋತೌ ಋತೌ ನಿವೃತ್ತಿಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್
ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಕರ್ಮಗಳ ಮೂಲಕ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿರತಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಯಮಾಃ ಸಂಕ್ಷೇಪತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ನಿಯಮಾಂಶ್ ಚ ವದಾಮಿ ವಃ ಶೌಚಮಿಜ್ಯಾ ತಪೋ ದಾನಂ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯೋಪಸ್ಥನಿಗ್ರಹಃ
ಯಮಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ; ಈಗ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಶುದ್ಧತೆ, ಹೋಮ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ.
ವ್ರತೋಪವಾಸಮೌನಂ ಚ ಸ್ನಾನಂ ಚ ನಿಯಮಾ ದಶ ನಿಯಮಃ ಸ್ಯಾದನೀಹಾ ಚ ಶೌಚಂ ತುಷ್ಟಿಸ್ತಪಸ್ ತಥಾ
ವ್ರತ, ಉಪವಾಸ, ಮೌನ ಮತ್ತು ಸ್ನಾನ — ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ನಿಯಮಗಳಿವೆ; ಜೊತೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿರಹಿತತೆ, ಶುದ್ಧತೆ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು ಕೂಡ.
ಜಪಃ ಶಿವಪ್ರಣೀಧಾನಂ ಪದ್ಮಕಾದ್ಯಂ ತಥಾಸನಮ್ ಬಾಹ್ಯಮಾಭ್ಯನ್ತರಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಶೌಚಮಾಭ್ಯನ್ತರಂ ವರಮ್
ಜಪ, ಶಿವನ ಭಕ್ತಿ, ಪದ್ಮಾಸನ ಮುಂತಾದ ಆಸನಗಳು, ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಬಾಹ್ಯಶೌಚೇನ ಯುಕ್ತಃ ಸಂಸ್ ತಥಾ ಚಾಭ್ಯನ್ತರಂ ಚರೇತ್ ಆಗ್ನೇಯಂ ವಾರುಣಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಶಿವಪೂಜಕೈಃ
ಒಬ್ಬನು ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಶಿವಭಕ್ತನು ಅಗ್ನಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಶುದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
ಸ್ನಾನಂ ವಿಧಾನತಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಪಶ್ಚಾದ್ ಆಭ್ಯನ್ತರಂ ಚರೇತ್ ಆ ದೇಹಾನ್ತಂ ಮೃದಾಲಿಪ್ಯ ತೀರ್ಥತೋಯೇಷು ಸರ್ವದಾ
ವಿಧಾನಾನುಸಾರ ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಮಣ್ಣನ್ನು ಲೇಪಿಸಿ ತೀರ್ಥದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
ಅವಗಾಹ್ಯಾಪಿ ಮಲಿನೋ ಹ್ಯ್ ಅನ್ತಃ ಶೌಚವಿವರ್ಜಿತಃ ಶೈವಲಾ ಝಷಕಾ ಮತ್ಸ್ಯಾಃ ಸತ್ತ್ವಾ ಮತ್ಸ್ಯೋಪಜೀವಿನಃ
ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರೂ ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆ ಇಲ್ಲದವನು ಶುದ್ಧನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಶೈವಲ, ಮೀನು ಮತ್ತು ಮೀನು ತಿನ್ನುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೂಡ ಇರುತ್ತವೆ.
ಸದಾವಗಾಹ್ಯ ಸಲಿಲೇ ವಿಶುದ್ಧಾಃ ಕಿಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ತಸ್ಮಾದಾಭ್ಯನ್ತರಂ ಶೌಚಂ ಸದಾ ಕಾರ್ಯಂ ವಿಧಾನತಃ
ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಅವು ಶುದ್ಧವಾಗದಿದ್ದರೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸದಾ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಾಮ್ಭಸಿ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಸಕೃದಾಲಿಪ್ಯ ಭಾವತಃ ಸುವೈರಾಗ್ಯಮೃದಾ ಶುದ್ಧಃ ಶೌಚಮೇವಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್
ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಶುದ್ಧ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ ಎಂಬ ಮಣ್ಣನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಲೇಪಿಸಿದವನು ಶುದ್ಧನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ—ಇದೆ ಶುದ್ಧತೆಯ ಉಪದೇಶ.
ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಸಿದ್ಧಯೋ ದೃಷ್ಟಾ ನೈವಾಶುದ್ಧಸ್ಯ ಸಿದ್ಧಯಃ ನ್ಯಾಯೇನಾಗತಯಾ ವೃತ್ತ್ಯಾ ಸಂತುಷ್ಟೋ ಯಸ್ತು ಸುವ್ರತಃ
ಶುದ್ಧನಾದವನಲ್ಲಿಯೇ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ, ಅಶುದ್ಧನಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿ ಇಲ್ಲ; ಧರ್ಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಂದುದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದಿರುವ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧನು ಸಫಲನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಸಂತೋಷಸ್ತಸ್ಯ ಸತತಮ್ ಅತೀತಾರ್ಥಸ್ಯ ಚಾಸ್ಮೃತಿಃ ಚಾನ್ದ್ರಾಯಣಾದಿನಿಪುಣಸ್ ತಪಾಂಸಿ ಸುಶುಭಾನಿ ಚ
ಅವನಿಗೆ ಸದಾ ಸಂತೋಷವಿರುತ್ತದೆ, ಹಳೆಯ ಲಾಭವನ್ನು ನೆನೆಸುವುದಿಲ್ಲ; ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ಮುಂತಾದ ಶುಭ ತಪಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ片ಪಟುವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಸ್ತು ಜಪಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಪ್ರಣವಸ್ಯ ತ್ರಿಧಾ ಸ್ಮೃತಃ ವಾಚಿಕಶ್ಚಾಧಮೋ ಮುಖ್ಯ ಉಪಾಂಶುಶ್ಚೋತ್ತಮೋತ್ತಮಃ
ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವೆಂದರೆ ಜಪ; ಪ್ರಣವ ಜಪ ಮೂರು ವಿಧ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಬಾಯಿಂದ ಮಾಡುವದು ಕಡಿಮೆ, ತುಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವದು ಉತ್ತಮ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡುವದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ.
ಮಾನಸೋ ವಿಸ್ತರೇಣೈವ ಕಲ್ಪೇ ಪಞ್ಚಾಕ್ಷರೇ ಸ್ಮೃತಃ ತಥಾ ಶಿವಪ್ರಣೀಧಾನಂ ಮನೋವಾಕ್ಕಾಯಕರ್ಮಣಾ
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಜಪವೇ ವಿಶಾಲವಾದದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ; ಹೀಗೆಯೇ ಶಿವನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೂಲಕ ಮಾಡಬೇಕು.
ಶಿವಜ್ಞಾನಂ ಗುರೋರ್ಭಕ್ತಿರ್ ಅಚಲಾ ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ನಿಗ್ರಹೋ ಹ್ಯಪಹೃತ್ಯಾಶು ಪ್ರಸಕ್ತಾನೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ
ಶಿವಜ್ಞಾನ, ಗುರುಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾದ ಸ್ಥಿರತೆ, ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಆಸಕ್ತಿಯಾದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲಾ ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.