ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರಸಾದಾದ್ವೈಷ್ಣವಂ ಚಕ್ರೇ ಪುರಾಣಂ ವೈ ಪರಾಶರಃ ಷಟ್ಪ್ರಕಾರಂ ಸಮಸ್ತಾರ್ಥಸಾಧಕಂ ಜ್ಞಾನಸಂಚಯಮ್

ಅವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪರಾಶರನು ವೈಷ್ಣವ ಪುರಾಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. ಅದು ಆರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಷಟ್ಸಾಹಸ್ರಮಿತಂ ಸರ್ವಂ ವೇದಾರ್ಥೇನ ಚ ಸಂಯುತಮ್ ಚತುರ್ಥಂ ಹಿ ಪುರಾಣಾನಾಂ ಸಂಹಿತಾಸು ಸುಶೋಭನಮ್

ಅದು ಆರು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ವೇದಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯದು, ಸಂಹಿತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಏಷ ವಃ ಕಥಿತಃ ಸರ್ವೋ ವಾಸಿಷ್ಠಾನಾಂ ಸಮಾಸತಃ ಪ್ರಭವಃ ಶಕ್ತಿಸೂನೋಶ್ ಚ ಪ್ರಭಾವೋ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಾಃ

ಈ ರೀತಿ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಸಿಷ್ಠರ ಮೂಲಗಳನ್ನೂ ಶಕ್ತಿಪುತ್ರನ ಮಹಿಮೆಗೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಮಹರ್ಷಿಗಳೆ.

ಆದಿತ್ಯವಂಶಂ ಸೋಮಸ್ಯ ವಂಶಂ ವಂಶವಿದಾಂ ವರ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ಚಾಸ್ಮಾಕಂ ಸಂಕ್ಷೇಪಾದ್ ರೋಮಹರ್ಷಣ

ರೋಮಹರ್ಷಣ, ವಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವರಲ್ಲಿ ನೀನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಈಗ ನಮ್ಮಿಗೆ ಸೂರ್ಯವಂಶ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರವಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳು.

ಅದಿತಿಃ ಸುಷುವೇ ಪುತ್ರಮ್ ಆದಿತ್ಯಂ ಕಶ್ಯಪಾದ್ದ್ವಿಜಾಃ ತಸ್ಯಾದಿತ್ಯಸ್ಯ ಚೈವಾಸೀದ್ ಭಾರ್ಯಾ ತ್ರಯಮ್ ಅಥಾಪರಮ್

ಅದಿತಿ ಕಶ್ಯಪನಿಂದ ಆದಿತ್ಯನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು, ದ್ವಿಜರೆ. ಆ ಆದಿತ್ಯನಿಗೆ ಮೂರು ಹೆಂಡತಿಗಳು ಇದ್ದರು, ನಂತರ ಇನ್ನೊಬ್ಬಳೂ ಬಂದಳು.

ಸಂಜ್ಞಾ ರಾಜ್ಞೀ ಪ್ರಭಾ ಛಾಯಾ ಪುತ್ರಾಂಸ್ತಾಸಾಂ ವದಾಮಿ ವಃ ಸಂಜ್ಞಾ ತ್ವಾಷ್ಟ್ರೀ ಚ ಸುಷುವೇ ಸೂರ್ಯಾನ್ಮನುಮನುತ್ತಮಮ್

ಸಂಜ್ಞಾ, ರಾಜ್ಞೀ, ಪ್ರಭಾ ಮತ್ತು ಛಾಯಾ—ಇವು ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು. ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ತ್ವಷ್ಟೃಪುತ್ರಿಯಾದ ಸಂಜ್ಞಾ, ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮನಾದ ಮನುವನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ಯಮಂ ಚ ಯಮುನಾಂ ಚೈವ ರಾಜ್ಞೀ ರೇವತಮೇವ ಚ ಪ್ರಭಾ ಪ್ರಭಾತಮ್ ಆದಿತ್ಯಾಚ್ ಛಾಯಾಂ ಸಂಜ್ಞಾಪ್ಯಕಲ್ಪಯತ್

ಅವಳು ಯಮನನ್ನೂ, ಯಮುನೆಯನ್ನೂ, ರಾಜ್ಞೀ ರೇವತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೆತ್ತಳು. ಪ್ರಭಾ ಆದಿತ್ಯನಿಂದ ಪ್ರಭಾತನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಸಂಜ್ಞಾ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಛಾಯೆಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದಳು.

ಛಾಯಾ ಚ ತಸ್ಮಾತ್ಸುಷುವೇ ಸಾವರ್ಣಿಂ ಭಾಸ್ಕರಾದ್ದ್ವಿಜಾಃ ತತಃ ಶನಿಂ ಚ ತಪತೀಂ ವಿಷ್ಟಿಂ ಚೈವ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ಛಾಯಾ ಭಾಸ್ಕರನಿಂದ ಸಾವರ್ಣಿಯನ್ನು ಹೆತ್ತಳು, ದ್ವಿಜರೆ. ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶನಿಯನ್ನು, ತಪತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಠಿಯನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ಛಾಯಾ ಸ್ವಪುತ್ರಾಭ್ಯಧಿಕಂ ಸ್ನೇಹಂ ಚಕ್ರೇ ಮನೌ ತದಾ ಪೂರ್ವೋ ಮನುರ್ನ ಚಕ್ಷಾಮ ಯಮಸ್ತು ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಃ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮನುವಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದಳು. ಮೊದಲ ಮನುವಿಗೆ ಅದು ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಯಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.

ಸಂತಾಡಯಾಮಾಸ ರುಷಾ ಪಾದಮುದ್ಯಮ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಮ್ ಯಮೇನ ತಾಡಿತಾ ಸಾ ತು ಛಾಯಾ ವೈ ದುಃಖಿತಾಭವತ್

ಯಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಬಲಗಾಲನ್ನು ಎತ್ತಿ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ಯಮನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಛಾಯಾ ದುಃಖಿತಳಾದಳು.

ಛಾಯಾಶಾಪಾತ್ ಪದಂ ಚೈಕಂ ಯಮಸ್ಯ ಕ್ಲಿನ್ನಮುತ್ತಮಮ್ ಪೂಯಶೋಣಿತಸಮ್ಪೂರ್ಣಂ ಕೃಮೀಣಾಂ ನಿಚಯಾನ್ವಿತಮ್

ಛಾಯೆಯ ಶಾಪದಿಂದ ಯಮನ ಒಂದು ಕಾಲು ತುಂಬಾ ಪೀಡಿತವಾಗಿತು—ಅದು ಪೂಕೂ ರಕ್ತದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹುಳಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.

ಸೋ ಽಪಿ ಗೋಕರ್ಣಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಫಲಕೇನಾನಿಲಾಶನಃ ಆರಾಧಯನ್ಮಹಾದೇವಂ ಯಾವದ್ವರ್ಷಾಯುತಾಯುತಮ್

ಅವನೂ ಗೋಕರ್ಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನದೆ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸಿ, ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದನು.

ಭವಪ್ರಸಾದಾದ್ ಆಗತ್ಯ ಲೋಕಪಾಲತ್ವಮುತ್ತಮಮ್ ಪಿತೄಣಾಮಾಧಿಪತ್ಯಂ ತು ಶಾಪಮೋಕ್ಷಂ ತಥೈವ ಚ

ಭವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನು ಲೋಕಪಾಲನಾದ ಮಹತ್ತರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು, ಪಿತೃಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನೂ, ಶಾಪ ವಿಮೋಚನವನ್ನೂ ಪಡೆದನು.

ಲಬ್ಧವಾನ್ದೇವದೇವಸ್ಯ ಪ್ರಭಾವಾಚ್ಛೂಲಪಾಣಿನಃ ಅಸಹನ್ತೀ ಪುರಾ ಭಾನೋಸ್ ತೇಜೋಮಯಮ್ ಅನಿನ್ದಿತಾ

ಶೂಲಧಾರಿಯಾದ ದೇವದೇವನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ಇದನ್ನು ಪಡೆದನು. ಹಿಂದೆ, ಭಾನುಪತ್ನಿ ಅವನ ತೀವ್ರ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಇದ್ದಳು.

ರೂಪಂ ತ್ವಾಷ್ಟ್ರೀ ಸ್ವದೇಹಾತ್ತು ಛಾಯಾಖ್ಯಾಂ ಸಾ ತ್ವಕಲ್ಪಯತ್ ವಡವಾರೂಪಮಾಸ್ಥಾಯ ತಪಸ್ತೇಪೇ ತು ಸುವ್ರತಾ

ಆದರಿಂದ ತ್ವಷ್ಟೃಪುತ್ರಿ ತನ್ನದೇ ದೇಹದಿಂದ ಛಾಯೆ ಎಂಬವಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದಳು. ಕುದುರೆ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಆ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು.

ಕಾಲಾತ್ಪ್ರಯತ್ನತೋ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಛಾಯಾಂ ಛಾಯಾಪತಿಃ ಪ್ರಭುಃ ವಡವಾಮಗಮತ್ಸಂಜ್ಞಾಮ್ ಅಶ್ವರೂಪೇಣ ಭಾಸ್ಕರಃ

ಕಾಲ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಸೂರ್ಯನಾದ ಛಾಯಾಪತಿ, ಅಶ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ವಡವೆಯಾದ ಛಾಯೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹತ್ತಿದರು.

ವಡವಾ ಚ ತದಾ ತ್ವಾಷ್ಟ್ರೀ ಸಂಜ್ಞಾ ತಸ್ಮಾದ್ದಿವಾಕರಾತ್ ಸುಷುವೇ ಚಾಶ್ವಿನೌ ದೇವೌ ದೇವಾನಾಂ ತು ಭಿಷಗ್ವರೌ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತ್ವಷ್ಟೃ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿರುವ ವಡವೆಗೆ, ಸೂರ್ಯನಿಂದ ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಅಶ್ವಿನೀದೇವರುಗಳು ಜನಿಸಿದರು.

ಲಿಖಿತೋ ಭಾಸ್ಕರಃ ಪಶ್ಚಾತ್ ಸಂಜ್ಞಾಪಿತ್ರಾ ಮಹಾತ್ಮನಾ ವಿಷ್ಣೋಶ್ಚಕ್ರಂ ತು ಯದ್ಘೋರಂ ಮಣ್ಡಲಾದ್ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ತು

ನಂತರ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸಂಜ್ಞೆಯ ತಂದೆಯು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಗುರುತುಹಾಕಿದನು. ಆ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಯಾನಕ ಚಕ್ರವು ಉಂಟಾಯಿತು.

ನಿರ್ಮಮೇ ಭಗವಾಂಸ್ತ್ವಷ್ಟಾ ಪ್ರಧಾನಂ ದಿವ್ಯಮಾಯುಧಮ್ ರುದ್ರಪ್ರಸಾದಾಚ್ಚ ಶುಭಂ ಸುದರ್ಶನಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್

ಭಗವಂತನಾದ ತ್ವಷ್ಟೃನು ರುದ್ರನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಶುಭಕರವಾದ ಸುದರ್ಶನ ಎಂಬ ದೈವಿಕ ಆಯುಧವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಲಬ್ಧವಾನ್ ಭಗವಾಂಶ್ಚಕ್ರಂ ಕೃಷ್ಣಃ ಕಾಲಾಗ್ನಿಸನ್ನಿಭಮ್ ಮನೋಸ್ತು ಪ್ರಥಮಸ್ಯಾಸನ್ ನವ ಪುತ್ರಾಸ್ತು ತತ್ಸಮಾಃ

ಭಗವಂತನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಮೊದಲ ಮಾನುವಿನ ಒಂಬತ್ತು ಪುತ್ರರು ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರು.

ಇಕ್ಷ್ವಾಕುರ್ ನಭಗಶ್ ಚೈವ ಧೃಷ್ಣುಃ ಶರ್ಯಾತಿರೇವ ಚ ನರಿಷ್ಯನ್ತಶ್ ಚ ವೈ ಧೀಮಾನ್ ನಾಭಾಗೋ ಽರಿಷ್ಟ ಏವ ಚ

ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ನಭಗ, ಧೃಷ್ಣು, ಶರ್ಯಾತಿ, ಧೀಮಂತನಾದ ನರಿಷ್ಯಂತ, ನಾಭಾಗ, ಅರಿಷ್ಟ,

ಕರೂಷಶ್ ಚ ಪೃಷಧ್ರಶ್ ಚ ನವೈತೇ ಮಾನವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಇಲಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ವರಿಷ್ಠಾ ಚ ಪುಂಸ್ತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ ಚ ಯಾ ಪುರಾ

ಕರೂಷ ಮತ್ತು ಪೃಷಧ್ರ—ಈ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ಮಾನವನ ಪುತ್ರರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠಳೂ ಆಗಿದ್ದ ಇಳಾ ಹಿಂದೆ ಪುರುಷತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಳು.

ಸುದ್ಯುಮ್ನ ಇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಾ ಪುಂಸ್ತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ತ್ವಿಲಾ ಪುರಾ ಮಿತ್ರಾವರುಣಯೋಸ್ತ್ವತ್ರ ಪ್ರಸಾದಾನ್ಮುನಿಪುಙ್ಗವಾಃ

ಅವಳು ಸುದ್ಯುಮ್ನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು; ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರಣರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪುರುಷತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಳು, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೆ.

ಪುನಃ ಶರವಣಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸ್ತ್ರೀತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಭವಾಜ್ಞಯಾ ಸುದ್ಯುಮ್ನೋ ಮಾನವಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸೋಮವಂಶಪ್ರವೃದ್ಧಯೇ

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶರವಣವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಸುದ್ಯುಮ್ನನಾದ ಮಾನವನ ಪುತ್ರನು, ಶಿವನ ಆದೇಶದಿಂದ, ಚಂದ್ರವಂಶದ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಹೆಂಗಸಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟನು.

ಇಕ್ಷ್ವಾಕೋರಶ್ವಮೇಧೇನ ಇಲಾ ಕಿಂಪುರುಷೋ ಽಭವತ್ ಇಲಾ ಕಿಂಪುರುಷತ್ವೇ ಚ ಸುದ್ಯುಮ್ನ ಇತಿ ಚೋಚ್ಯತೇ

ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿನ ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗದಿಂದ ಇಳಾ ಕಿಂಪುರುಷಳಾದಳು; ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸುದ್ಯುಮ್ನ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

ಮಾಸಮೇಕಂ ಪುಮಾನ್ವೀರಃ ಸ್ತ್ರೀತ್ವಂ ಮಾಸಮಭೂತ್ಪುನಃ ಇಲಾ ಬುಧಸ್ಯ ಭವನಂ ಸೋಮಪುತ್ರಸ್ಯ ಚಾಶ್ರಿತಾ

ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಪುರುಷನಾಗಿ, ಮತ್ತೊಂದು ತಿಂಗಳು ಪುನಃ ಹೆಂಗಸಾಗಿ ಇಳಾ ಬುದ್ಧನ ಮನೆಗೆ, ಚಂದ್ರನ ಪುತ್ರನ ಮನೆಗೆ ವಾಸವಿದ್ದಳು.

ಬುಧೇನಾನ್ತರಮಾಸಾದ್ಯ ಮೈಥುನಾಯ ಪ್ರವರ್ತಿತಾ ಸೋಮಪುತ್ರಾದ್ಬುಧಾಚ್ಚಾಪಿ ಐಲೋ ಜಜ್ಞೇ ಪುರೂರವಾಃ

ಬುದ್ಧನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಅವಳಿಗೆ ಸಂಸರ್ಗ ಉಂಟಾಯಿತು; ಚಂದ್ರನ ಪುತ್ರನಾದ ಬುದ್ಧನಿಂದ ಐಲನು, ಅಂದರೆ ಪುರೂರವನು ಜನಿಸಿದನು.

ಸೋಮವಂಶಾಗ್ರಜೋ ಧೀಮಾನ್ ಭವಭಕ್ತಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ಇಕ್ಷ್ವಾಕೋರ್ವಂಶವಿಸ್ತಾರಂ ಪಶ್ಚಾದ್ವಕ್ಷ್ಯೇ ತಪೋಧನಾಃ

ಚಂದ್ರವಂಶದ ಹಿರಿಯನೂ, ಧೀಮಂತನೂ, ಶಿವಭಕ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದ ಪುರೂರವನು, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದನು. ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿನ ವಂಶವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ನಾನು ನಂತರ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ತಪಸ್ವಿಗಳೇ.

ಪುತ್ರತ್ರಯಮಭೂತ್ತಸ್ಯ ಸುದ್ಯುಮ್ನಸ್ಯ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ಉತ್ಕಲಶ್ ಚ ಗಯಶ್ಚೈವ ವಿನತಾಶ್ವಸ್ತಥೈವ ಚ

ಆ ಸುದ್ಯುಮ್ನನಿಗೆ ಮೂವರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ: ಉತ್ತಕಲ, ಗಯ ಮತ್ತು ವಿನತಾಶ್ವ.