ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಕಥಂ ಹಿ ರಕ್ಷಸಾ ಶಕ್ತಿರ್ ಭಕ್ಷಿತಃ ಸೋ ಽನುಜೈಃ ಸಹ ವಾಸಿಷ್ಠೋ ವದತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೂತ ವಕ್ತುಮಿಹಾರ್ಹಸಿ

ಶಕ್ತಿ ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಡನೆ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಹೇಗೆ ಭಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು? ವದನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸೂತ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಬೇಕು.

ರಾಕ್ಷಸೋ ರುಧಿರೋ ನಾಮ ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ಸುತಂ ಪುರಾ ಶಕ್ತಿಂ ಸ ಭಕ್ಷಯಾಮಾಸ ಶಕ್ತೇಃ ಶಾಪಾತ್ಸಹಾನುಜೈಃ

ರೂಧಿರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು, ಶಕ್ತಿಯ ಶಾಪದಿಂದ, ವಸಿಷ್ಠನ ಮಗ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವನ ಸಹೋದರರೊಡನೆ ಒಮ್ಮೆ ಭಕ್ಷಿಸಿದನು.

ವಸಿಷ್ಠಯಾಜ್ಯಂ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾಸ್ ತದಾದಿಶ್ಯೈವ ಭೂಪತಿಮ್ ಕಲ್ಮಾಷಪಾದಂ ರುಧಿರೋ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೇಣ ಚೋದಿತಃ

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ರೂಧಿರನು, ರಾಜನಾದ ಕಳ್ಮಾಷಪಾದನ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದು, ವಸಿಷ್ಠನ ಹೋಮದ ಹವನವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದನು.

ಭಕ್ಷಿತಃ ಸ ಇತಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಸಿಷ್ಠಸ್ತೇನ ರಕ್ಷಸಾ ಶಕ್ತಿಃ ಶಕ್ತಿಮತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಸಹ ಧರ್ಮವಿತ್

ಶಕ್ತಿಯು ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಅವನ ಸಹೋದರರೊಡನೆ ಆ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಭಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟನೆಂದು ಕೇಳಿ ವಸಿಷ್ಠನು ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲಿದನು.

ಹಾ ಪುತ್ರ ಪುತ್ರ ಪುತ್ರೇತಿ ಕ್ರನ್ದಮಾನೋ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ಅರುನ್ಧತ್ಯಾ ಸಹ ಮುನಿಃ ಪಪಾತ ಭುವಿ ದುಃಖಿತಃ

'ಹಾಯ್ ಮಗನೆ, ಮಗನೆ, ಮಗನೆ' ಎಂದು ಪುನಃ ಪುನಃ ಅಳುತ್ತಾ, ಅರುಂಧತಿಯೊಡನೆ ಆ ಮುನಿಯು ದುಃಖದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು.

ನಷ್ಟಂ ಕುಲಮಿತಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮರ್ತುಂ ಚಕ್ರೇ ಮತಿಂ ತದಾ ಸ್ಮರನ್ಪುತ್ರಶತಂ ಚೈವ ಶಕ್ತಿಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಚ ಶಕ್ತಿಮಾನ್

ತನ್ನ ವಂಶ ನಾಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಶಕ್ತಿಯು ಹಿರಿಯನೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ ತನ್ನ ನೂರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ವಸಿಷ್ಠನು ಸಾಯಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

ನ ತಂ ವಿನಾಹಂ ಜೀವಿಷ್ಯೇ ಇತಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ದುಃಖಿತಃ

'ಅವನಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ದುಃಖದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

ಆರುಹ್ಯ ಮೂರ್ಧಾನಮ್ ಅಜಾತ್ಮಜೋ ಽಸೌ ತಯಾತ್ಮವಾನ್ ಸರ್ವವಿದ್ ಆತ್ಮವಿಚ್ಚ ಧರಾಧರಸ್ಯೈವ ತದಾ ಧರಾಯಾಂ ಪಪಾತ ಪತ್ನ್ಯಾ ಸಹ ಸಾಶ್ರುದೃಷ್ಟಿಃ

ಅಜಾತಮುನಿಯ ಮಗನಾದ ಆ ಜ್ಞಾನಿಯು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದ ಆತ್ಮಜ್ಞ, ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು.

ಧರಾಧರಾತ್ತಂ ಪತಿತಂ ಧರಾ ತದಾ ದಧಾರ ತತ್ರಾಪಿ ವಿಚಿತ್ರಕಣ್ಠೀ ಕರಾಂಬುಜಾಭ್ಯಾಂ ಕರಿಖೇಲಗಾಮಿನೀ ರುದನ್ತಮಾದಾಯ ರುರೋದ ಸಾ ಚ

ಪರ್ವತದಿಂದ ಬಿದ್ದಾಗ ಭೂಮಿಯು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಳು; ಅಲ್ಲಿ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹಾರವಿದ್ದ, ಆನೆ ನಡೆಯುವಂತೆ ಚಲಿಸುವಳು, ತನ್ನ ಕಮಲದಂತೆ ಕೈಗಳಿಂದ ಆ ಅಳುತ್ತಿರುವ ಮುನಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ತಾನೂ ಅಳುತ್ತಾ ಸಾಗಿದಳು.

ತದಾ ತಸ್ಯ ಸ್ನುಷಾ ಪ್ರಾಹ ಪತ್ನೀ ಶಕ್ತೇರ್ಮಹಾಮುನಿಮ್ ವಸಿಷ್ಠಂ ವದತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ರುದನ್ತೀ ಭಯವಿಹ್ವಲಾ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪತ್ನಿಯಾದ ಅವಳ ಸೊಸೆ, ಭಯದಿಂದ ಕಂಗಾಲಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹರ್ಷಿ ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.

ಭಗವನ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ ತವ ದೇಹಮ್ ಇದಂ ಶುಭಮ್ ಪಾಲಯಸ್ವ ವಿಭೋ ದ್ರಷ್ಟುಂ ತವ ಪೌತ್ರಂ ಮಮಾತ್ಮಜಮ್

ಆರಾಧ್ಯರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ನಿಮ್ಮ ಈ ಶುಭ ದೇಹವನ್ನು ಕಾಯಿರಿ ಸ್ವಾಮಿ, ನೀವು ನನ್ನ ಮಗನಾದ ನಿಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಗನನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂದು.

ನ ತ್ಯಾಜ್ಯಂ ತವ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರ ದೇಹಮೇತತ್ಸುಶೋಭನಮ್ ಗರ್ಭಸ್ಥೋ ಮಮ ಸರ್ವಾರ್ಥಸಾಧಕಃ ಶಕ್ತಿಜೋ ಯತಃ

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ನಿಮ್ಮ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ಶಕ್ತಿಯ ಮಗನಾದ ನನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಮಗನು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸುವವನು.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾಥ ಧರ್ಮಜ್ಞಾ ಕರಾಭ್ಯಾಂ ಕಮಲೇಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಥಾಪ್ಯ ಶ್ವಶುರಂ ನತ್ವಾ ನೇತ್ರೇ ಸಂಮೃಜ್ಯ ವಾರಿಣಾ

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದ ಆಕೆ ಕೈಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಮಾವನನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಅವನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ನೀರಿನಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದಳು.

ದುಃಖಿತಾಪಿ ಪರಿತ್ರಾತುಂ ಶ್ವಶುರಂ ದುಃಖಿತಂ ತದಾ ಅರುನ್ಧತೀಂ ಚ ಕಲ್ಯಾಣೀಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯಾಮಾಸ ದುಃಖಿತಾಮ್

ತಾನೂ ದುಃಖದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದುಃಖಿತನಾದ ತನ್ನ ಮಾವನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ನೀಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು; ಜೊತೆಗೆ, ತಾನೂ ದುಃಖಿತಳಾಗಿದ್ದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯಾದ ಅರುಂಧತಿಯನ್ನೂ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಳು.

ಸ್ನುಷಾವಾಕ್ಯಂ ತತಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಸಿಷ್ಠ ಉತ್ಥಾಯ ಭೂತಲಾತ್ ಸಂಜ್ಞಾಮವಾಪ್ಯ ಚಾಲಿಙ್ಗ್ಯ ಸಾ ಪಪಾತ ಸುದುಃಖಿತಾ

ಮಗುವಿನ ಹೆಂಡತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಸಿಷ್ಠನು ನೆಲದಿಂದ ಎದ್ದು, ಪ್ರಜ್ಞೆಗೂಡಿ, ಅವಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು; ಆಕೆ ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೇ ಬಿದ್ದಳು.

ಅರುನ್ಧತೀ ಕರಾಭ್ಯಾಂ ತಾಂ ಸಂಸ್ಪೃಶ್ಯಾಸ್ರಾಕುಲೇಕ್ಷಣಾಮ್ ರುರೋದ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲೋ ಭಾರ್ಯಯಾ ಸುತವತ್ಸಲಃ

ಅರುಂಧತಿ, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಾಳೆ, ಆಕೆಯನ್ನು ಕೈಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಮಗನಂತೆ ಪ್ರೀತಿಸಿದ ಮಹರ್ಷಿ ವಸಿಷ್ಠನು ಅಳಲು ತೊಡಗಿದನು.

ಅಥ ನಾಭ್ಯಂಬುಜೇ ವಿಷ್ಣೋರ್ ಯಥಾ ತಸ್ಯಾಶ್ಚತುರ್ಮುಖಃ ಆಸೀನೋ ಗರ್ಭಶಯ್ಯಾಯಾಂ ಕುಮಾರ ಋಚಮಾಹ ಸಃ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಭಿಕಮಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕುಳಿತಿರುವಂತೆ, ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಮಗನು ಒಂದು ವೇದಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.

ತತೋ ನಿಶಮ್ಯ ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠ ಋಚಮಾದರಾತ್ ಕೇನೋಕ್ತಮಿತಿ ಸಂಚಿನ್ತ್ಯ ತದಾತಿಷ್ಠತ್ಸಮಾಹಿತಃ

ಅದು ಕೇಳಿದ ವಸಿಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಾರು ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿದನು.

ವ್ಯೋಮಾಙ್ಗಣಸ್ಥೋ ಽಥ ಹರಿಃ ಪುಣ್ಡರೀಕನಿಭೇಕ್ಷಣಃ ವಸಿಷ್ಠಮಾಹ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ಘೃಣಯಾ ಸ ಘೃಣಾನಿಧಿಃ

ಆಗ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ವಿಶ್ವದ ಆತ್ಮನಾದ, ದಯೆಯ ನಿದಾನವಾದ ಹರಿಯು ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು.

ಭೋ ವತ್ಸ ವತ್ಸ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರ ವಸಿಷ್ಠ ಸುತವತ್ಸಲ ತವ ಪೌತ್ರಮುಖಾಮ್ಭೋಜಾದ್ ಋಗ್ ಏಷಾದ್ಯ ವಿನಿಃಸೃತಾ

ಮಗನೇ, ಮಗನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ವಸಿಷ್ಠ, ನೀನು ಮಗನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವನು, ನಿನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನ ಕಮಲಮುಖದಿಂದ ಈ ವೇದಮಂತ್ರ ಈಗ ಹೊರಬಂದಿದೆ.

ಮತ್ಸಮಸ್ತವ ಪೌತ್ರೋ ಽಸೌ ಶಕ್ತಿಜಃ ಶಕ್ತಿಮಾನ್ಮುನೇ ತಸ್ಮಾದುತ್ತಿಷ್ಠ ಸಂತ್ಯಜ್ಯ ಶೋಕಂ ಬ್ರಹ್ಮಸುತೋತ್ತಮ

ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ಶಕ್ತಿಯ ಮಗನಾದ ನಿನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನು ನನ್ನದು ಮತ್ತು ನಿನ್ನದು ಕೂಡ, ಅವನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೂ ಹೌದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎದ್ದುಬಾ.

ರುದ್ರಭಕ್ತಶ್ ಚ ಗರ್ಭಸ್ಥೋ ರುದ್ರಪೂಜಾಪರಾಯಣಃ ರುದ್ರದೇವಪ್ರಭಾವೇಣ ಕುಲಂ ತೇ ಸಂತರಿಷ್ಯತಿ

ಅವನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ರುದ್ರನ ಭಕ್ತನು, ರುದ್ರನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು; ರುದ್ರದ ದೇವರ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನ ವಂಶ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಘೃಣೀ ವಿಪ್ರಂ ಭಗವಾನ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ ವಸಿಷ್ಠಂ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲಂ ತತ್ರೈವಾನ್ತರಧೀಯತ

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ದಯೆಯುಳ್ಳ ಪರಮಾತ್ಮನು, ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಕಾಣದಂತೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರಧಾನವಾದನು.

ತತಃ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ವಸಿಷ್ಠೋ ವಾರಿಜೇಕ್ಷಣಮ್ ಅದೃಶ್ಯನ್ತ್ಯಾ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಪಸ್ಪರ್ಶೋದರಮಾದರಾತ್

ಆಮೇಲೆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವಸಿಷ್ಠನು, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಿದನು; ಅವನು ಕಾಣದವನಾದರೂ, ಗೌರವದಿಂದ ಗರ್ಭವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದನು.

ಹಾ ಪುತ್ರ ಪುತ್ರ ಪುತ್ರೇತಿ ಪಪಾತ ಚ ಸುದುಃಖಿತಃ ಲಲಾಪಾರುನ್ಧತೀ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ತದಾಸೌ ರುದತೀಂ ದ್ವಿಜಾಃ

ಹಾಯ್ ಮಗನೇ, ಮಗನೇ ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ, ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೇ ಬಿದ್ದನು; ಅರುಂಧತಿ ಅಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅವಳಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಹೇಳಿದರು.

ಸ್ವಪುತ್ರಂ ಚ ಸ್ಮರನ್ ದುಃಖಾತ್ ಪುನರೇಹ್ಯೇಹಿ ಪುತ್ರಕ ತವ ಪುತ್ರಮಿಮಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭೋ ಶಕ್ತೇ ಕುಲಧಾರಣಮ್

ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನೆನೆದು ದುಃಖದಿಂದ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ 'ಬಾ ಬಾ ಮಗನೇ! ಶಕ್ತಿ, ನಿನ್ನ ಮಗನಾದ ವಂಶದ ಪೋಷಕನನ್ನು ನೋಡು' ಎಂದು ಕೂಗಿದನು.

ತವಾನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ತವ ಮಾತ್ರಾ ನ ಸಂಶಯಃ ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ರುದನ್ವಿಪ್ರ ಆಲಿಙ್ಗ್ಯಾರುನ್ಧತೀಂ ತದಾ

'ನಾನು ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ, ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯೊಡನೆ ಬರುತ್ತೇನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಳುತ್ತಾ ಅರುಂಧತಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.

ಪಪಾತ ತಾಡಯನ್ತೀವ ಸ್ವಸ್ಯ ಕುಕ್ಷೀ ಕರೇಣ ವೈ ಅದೃಶ್ಯನ್ತೀ ಜಘಾನಾಥ ಶಕ್ತಿಜಸ್ಯಾಲಯಂ ಶುಭಾ

ಆಕೆ ಕೈಯಿಂದ ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆ ತಟ್ಟುತ್ತಾ, ನೋವಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಳು. ಶಕ್ತಿಯ ಪತ್ನಿ, ಶಕ್ತಿಯ ಮನೆತನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಕಾಣೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಳು.

ಸ್ವೋದರಂ ದುಃಖಿತಾ ಭೂಮೌ ಲಲಾಪ ಚ ಪಪಾತ ಚ ಅರುನ್ಧತಿ ತದಾ ಭೀತಾ ವಸಿಷ್ಠಶ್ ಚ ಮಹಾಮತಿಃ

ಆಕೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದುಃಖದಿಂದ ಅಳುತ್ತಾ ಬಿದ್ದಳು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದಳು, ಮಹಾಮತಿಯಾದ ವಸಿಷ್ಠನೂ ಕೂಡ.