ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ವಿಶೋಕಶ್ಚ ವಿಕೇಶಶ್ ಚ ವಿಪಾಶಃ ಪಾಪನಾಶನಃ ಸುಮುಖೋ ದುರ್ಮುಖಶ್ಚೈವ ದುರ್ದಮೋ ದುರತಿಕ್ರಮಃ

ವಿಶೋಕ, ವಿಕೇಶ, ವಿಪಾಶ, ಪಾಪನಾಶಕ, ಸುಮುಖ, ದುರ್ಮುಖ, ದುರ್ಧಮ ಮತ್ತು ದುರತಿಕ್ರಮ ಎಂಬವರು ಇದ್ದರು.

ಸನಕಶ್ ಚ ಸನನ್ದಶ್ ಚ ಪ್ರಭುರ್ಯಶ್ ಚ ಸನಾತನಃ ಋಭುಃ ಸನತ್ಕುಮಾರಶ್ ಚ ಸುಧಾಮಾ ವಿರಜಾಸ್ ತಥಾ

ಸನಕ, ಸನಂದ, ಪ್ರಭು, ಸನಾತನ, ಋಭು, ಸನತ್ಕುಮಾರ, ಸುಧಾಮಾ ಮತ್ತು ವಿರಜ ಎಂಬವರು ಇದ್ದರು.

ಶಙ್ಖಪಾದ್ ವೈರಜಶ್ಚೈವ ಮೇಘಃ ಸಾರಸ್ವತಸ್ ತಥಾ ಸುವಾಹನೋ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಮೇಘವಾಹೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ

ಶಂಖಪಾದ, ವೈರಾಜ, ಮೇಘ, ಸಾರಸ್ವತ, ಸುವಾಹನ ಎಂಬ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಮೇಘವಾಹ ಎಂಬ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಇದ್ದರು.

ಕಪಿಲಶ್ಚಾಸುರಿಶ್ಚೈವ ತಥಾ ಪಞ್ಚಶಿಖೋ ಮುನಿಃ ವಾಲ್ಕಲಶ್ ಚ ಮಹಾಯೋಗೀ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾನೋ ಮಹೌಜಸಃ

ಕಪಿಲ, ಆಸುರಿ, ಪಂಚಶಿಖ ಮುನಿ, ವಾಲ್ಕಲ ಎಂಬ ಮಹಾಯೋಗಿ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು ಮತ್ತು ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳೂ ಇದ್ದರು.

ಪರಾಶರಶ್ ಚ ಗರ್ಗಶ್ ಚ ಭಾರ್ಗವಶ್ಚಾಙ್ಗಿರಾಸ್ ತಥಾ ಬಲಬನ್ಧುರ್ ನಿರಾಮಿತ್ರಃ ಕೇತುಶೃಙ್ಗಸ್ತಪೋಧನಃ

ಪರಾಶರ, ಗರ್ಗ, ಭಾರ್ಗವ, ಆಂಗಿರಸ, ಬಲಬಂಧು, ನಿರಾಮಿತ್ರ, ಕೇತುಶೃಂಗ ಮತ್ತು ತಪೋಧನ ಎಂಬವರು ಇದ್ದರು.

ಲಮ್ಬೋದರಶ್ ಚ ಲಮ್ಬಶ್ಚ ಲಮ್ಬಾಕ್ಷೋ ಲಮ್ಬಕೇಶಕಃ ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಸಮಬುದ್ಧಿಶ್ ಚ ಸಾಧ್ಯಃ ಸರ್ವಸ್ತಥೈವ ಚ

ಅವನಿಗೆ ಲಂಬೋದರ, ಲಂಬ, ಲಂಬಾಕ್ಷ, ಲಂಬಕೇಶಕ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವ, ಸಮಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವ, ಸಾಧ್ಯ, ಮತ್ತು ಸರ್ವ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.

ಸುಧಾಮಾ ಕಾಶ್ಯಪಶ್ಚೈವ ವಾಸಿಷ್ಠೋ ವಿರಜಾಸ್ ತಥಾ ಅತ್ರಿರ್ ದೇವಸದಶ್ಚೈವ ಶ್ರವಣೋ ಽಥ ಶ್ರವಿಷ್ಠಕಃ ಕುಣಿಶ್ ಚ ಕುಣಿಬಾಹುಶ್ ಚ ಕುಶರೀರಃ ಕುನೇತ್ರಕಃ

ಅವನಿಗೆ ಸುಧಾಮಾ, ಕಾಶ್ಯಪ, ವಾಸಿಷ್ಠ, ವಿರಜಾ, ಅತ್ರಿ, ದೇವಸದ, ಶ್ರವಣ, ಶ್ರವಿಷ್ಠಕ, ಕುಣಿ, ಕುಣಿಬಾಹು, ಕುಶರೀರ, ಕುನೇತ್ರಕ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೂ ಇವೆ.

ಕಶ್ಯಪೋ ಽಪ್ಯುಶನಾಶ್ಚೈವ ಚ್ಯವನೋ ಽಥ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ಉತಥ್ಯೋ ವಾಮದೇವಶ್ ಚ ಮಹಾಯೋಗೋ ಮಹಾಬಲಃ

ಅವನಿಗೆ ಕಶ್ಯಪ, ಉಶನಾ, ಚ್ಯವನ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಉತ್ತಥ್ಯ, ವಾಮದೇವ, ಮಹಾಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.

ವಾಚಶ್ರವಾಃ ಸುಧೀಕಶ್ಚ ಶ್ಯಾವಾಶ್ವಶ್ ಚ ಯತೀಶ್ವರಃ ಹಿರಣ್ಯನಾಭಃ ಕೌಶಲ್ಯೋ ಲೋಗಾಕ್ಷಿಃ ಕುಥುಮಿಸ್ ತಥಾ

ಅವನಿಗೆ ವಾಚಶ್ರವ, ಸುಧಿಕ, ಶ್ಯಾವಾಶ್ವ, ಯತೀಶ್ವರ, ಹಿರಣ್ಯನಾಭ, ಕೌಶಲ್ಯ, ಲೋಗಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಕುಥುಮಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.

ಸುಮನ್ತುರ್ಬರ್ಬರೀ ವಿದ್ವಾನ್ ಕಬನ್ಧಃ ಕುಶಿಕಂಧರಃ ಪ್ಲಕ್ಷೋ ದಾಲ್ಭ್ಯಾಯಣಿಶ್ಚೈವ ಕೇತುಮಾನ್ ಗೋಪನಸ್ ತಥಾ

ಅವನಿಗೆ ಸುಮಂತು, ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಬರ್ಬರಿ, ಕಬಂಧ, ಕುಶಿಕಂಧರ, ಪ್ಲಕ್ಷ, ದಾಲ್ಭ್ಯಾಯಣಿ, ಕೇತುಮಾನ ಮತ್ತು ಗೋಪನ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೂ ಇವೆ.

ಭಲ್ಲಾವೀ ಮಧುಪಿಙ್ಗಶ್ಚ ಶ್ವೇತಕೇತುಸ್ತಪೋನಿಧಿಃ ಉಶಿಕೋ ಬೃಹದಶ್ವಶ್ ಚ ದೇವಲಃ ಕವಿರೇವ ಚ

ಅವನಿಗೆ ಭಲ್ಲಾವಿ, ಮಧುಪಿಂಗ, ಶ್ವೇತಕೇತು, ತಪಸ್ಸಿನ ನಿಧಿ, ಉಶಿಕ, ಬೃಹದಶ್ವ, ದೇವಲ ಮತ್ತು ಕವಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.

ಶಾಲಿಹೋತ್ರೋ ಽಗ್ನಿವೇಶಶ್ಚ ಯುವನಾಶ್ವಃ ಶರದ್ವಸುಃ ಛಗಲಃ ಕುಣ್ಡಕರ್ಣಶ್ ಚ ಕುಮ್ಭಶ್ಚೈವ ಪ್ರವಾಹಕಃ

ಅವನಿಗೆ ಶಾಲಿಹೋತ್ರ, ಅಗ್ನಿವೇಶ, ಯುವನಾಶ್ವ, ಶರದ್ವಸು, ಚಗಲ, ಕುಂಡಕರ್ಣ, ಕುಂಭ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹಕ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.

ಉಲೂಕೋ ವಿದ್ಯುತಶ್ಚೈವ ಮಣ್ಡೂಕೋ ಹ್ಯಾಶ್ವಲಾಯನಃ ಅಕ್ಷಪಾದಃ ಕುಮಾರಶ್ ಚ ಉಲೂಕೋ ವತ್ಸ ಏವ ಚ

ಅವನಿಗೆ ಉಲುಕ, ವಿದ್ಯುತ, ಮಂಡೂಕ, ಆಶ್ವಲಾಯನ, ಕ್ಷಪಾದ, ಕುಮಾರ, ಉಲುಕ ಮತ್ತು ವತ್ಸ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.

ಕುಶಿಕಶ್ಚೈವ ಗರ್ಭಶ್ ಚ ಮಿತ್ರಃ ಕೌರುಷ್ಯ ಏವ ಚ ಶಿಷ್ಯಾಸ್ತ್ವೇತೇ ಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಸರ್ವಾವರ್ತೇಷು ಯೋಗಿನಾಮ್

ಕುಶಿಕ, ಗರ್ಭ, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಕೌರುಷ್ಯ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಶಿಷ್ಯರು.

ವಿಮಲಾ ಬ್ರಹ್ಮಭೂಯಿಷ್ಠಾ ಜ್ಞಾನಯೋಗಪರಾಯಣಾಃ ಏತೇ ಪಾಶುಪತಾಃ ಸಿದ್ಧಾ ಭಸ್ಮೋದ್ಧೂಲಿತವಿಗ್ರಹಾಃ

ಇವರು ಶುದ್ಧರು, ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಿರರಾದವರು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಯೋಗದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು. ಇಂತಹ ಪಾಶುಪತ ಸಿದ್ಧರು ಭಸ್ಮದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಶಿಷ್ಯಾಃ ಪ್ರಶಿಷ್ಯಾಶ್ಚೈತೇಷಾಂ ಶತಶೋ ಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಪಾಶುಪತಂ ಯೋಗಂ ರುದ್ರಲೋಕಾಯ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ

ಈ ಮಹಾತ್ಮರ ಶಿಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯರ ಶಿಷ್ಯರು ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಶುಪತ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದು, ರುದ್ರನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

ದೇವಾದಯಃ ಪಿಶಾಚಾನ್ತಾಃ ಪಶವಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ ತೇಷಾಂ ಪತಿತ್ವಾತ್ಸರ್ವೇಶೋ ಭವಃ ಪಶುಪತಿಃ ಸ್ಮೃತಃ

ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪಿಶಾಚಿಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ಪಶುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಒಡೆಯನಾಗಿ ಭವನು ಪಶುಪತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

ತೇನ ಪ್ರಣೀತೋ ರುದ್ರೇಣ ಪಶೂನಾಂ ಪತಿನಾ ದ್ವಿಜಾಃ ಯೋಗಃ ಪಾಶುಪತೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಪರಾವರವಿಭೂತಯೇ

ಪಶುಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ರುದ್ರನು ಈ ಪಾಶುಪತ ಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು, ದ್ವಿಜರೆ, ಇದು ಉನ್ನತ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಸಂಕ್ಷೇಪತಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯೋಗಸ್ಥಾನಾನಿ ಸಾಮ್ಪ್ರತಮ್ ಕಲ್ಪಿತಾನಿ ಶಿವೇನೈವ ಹಿತಾಯ ಜಗತಾಂ ದ್ವಿಜಾಃ

ಈಗ ನಾನು ಶಿವನು ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಯೋಗಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ದ್ವಿಜರೆ.

ಗಲಾದಧೋ ವಿತಸ್ತ್ಯಾ ಯನ್ ನಾಭೇರುಪರಿ ಚೋತ್ತಮಮ್ ಯೋಗಸ್ಥಾನಮಧೋ ನಾಭೇರ್ ಆವರ್ತಂ ಮಧ್ಯಮಂ ಭ್ರುವೋಃ

ಗಲೆಯ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ವಿಟಸ್ತ ದೂರ ಮತ್ತು ನಾಭಿಯ ಮೇಲಿರುವುದು ಯೋಗದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಾನ. ನಾಭಿಯ ಕೆಳಗಿರುವುದು ಅಧೋ ಸ್ಥಾನ, ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದು ಮಧ್ಯಮ ಸ್ಥಾನ.

ಸರ್ವಾರ್ಥಜ್ಞಾನನಿಷ್ಪತ್ತಿರ್ ಆತ್ಮನೋ ಯೋಗ ಉಚ್ಯತೇ ಏಕಾಗ್ರತಾ ಭವೇಚ್ಚೈವ ಸರ್ವದಾ ತತ್ಪ್ರಸಾದತಃ

ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಗಳ ಸಾಧನೆ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಯೋಗವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಏಕಾಗ್ರತೆ ದೊರಕುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸಾದಸ್ಯ ಸ್ವರೂಪಂ ಯತ್ ಸ್ವಸಂವೇದ್ಯಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ವಕ್ತುಂ ನ ಶಕ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯೈಃ ಕ್ರಮಶೋ ಜಾಯತೇ ನೃಣಾಮ್

ಅನುಗ್ರಹದ ಸ್ವರೂಪವು ಸ್ವತಃ ಅನುಭವಿಸುವಂತಹದ್ದು, ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೆ. ಅದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳೂ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅದು ಮಾನವರಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಯೋಗಶಬ್ದೇನ ನಿರ್ವಾಣಂ ಮಾಹೇಶಂ ಪದಮುಚ್ಯತೇ ತಸ್ಯ ಹೇತುರೃಷೇರ್ಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞಾನಂ ತಸ್ಯ ಪ್ರಸಾದತಃ

ಯೋಗ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಮಹೇಶನ ಪರಮಪದವಾದ ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಕಾರಣ ಋಷಿಯ ಜ್ಞಾನ, ಆ ಜ್ಞಾನವೂ ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.

ಜ್ಞಾನೇನ ನಿರ್ದಹೇತ್ಪಾಪಂ ನಿರುಧ್ಯ ವಿಷಯಾನ್ ಸದಾ ನಿರುದ್ಧೇನ್ದ್ರಿಯವೃತ್ತೇಸ್ತು ಯೋಗಸಿದ್ಧಿರ್ಭವಿಷ್ಯತಿ

ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪಾಪವನ್ನು ಹೊತ್ತಿಹಾಕಬೇಕು, ಸದಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕು. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದಾಗ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧ್ಯ.

ಯೋಗೋ ನಿರೋಧೋ ವೃತ್ತೇಷು ಚಿತ್ತಸ್ಯ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ ಸಾಧನಾನ್ಯಷ್ಟಧಾ ಚಾಸ್ಯ ಕಥಿತಾನೀಹ ಸಿದ್ಧಯೇ

ಯೋಗವೆಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದು, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಎಂಟು ವಿಧದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಯಮಸ್ತು ಪ್ರಥಮಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ದ್ವಿತೀಯೋ ನಿಯಮಸ್ ತಥಾ ತೃತೀಯಮಾಸನಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಸ್ತತಃ ಪರಮ್

ಮೊದಲನೆಯದು ಯಮ, ಎರಡನೆಯದು ನಿಯಮ, ಮೂರನೆಯದು ಆಸನ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರಂ ಪಞ್ಚಮೋ ವೈ ಧಾರಣಾ ಚ ತತಃ ಪರಾ ಧ್ಯಾನಂ ಸಪ್ತಮಮಿತ್ಯುಕ್ತಂ ಸಮಾಧಿಸ್ತ್ವಷ್ಟಮಃ ಸ್ಮೃತಃ

ಐದನೆಯದು ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ, ಆಮೇಲೆ ಧಾರಣೆ, ಏಳನೆಯದು ಧ್ಯಾನ, ಎಂಟನೆಯದು ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತಪಸ್ಯುಪರಮಶ್ಚೈವ ಯಮ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ಅಹಿಂಸಾ ಪ್ರಥಮೋ ಹೇತುರ್ ಯಮಸ್ಯ ಯಮಿನಾಂ ವರಾಃ

ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಜೀವನವೇ ಯಮವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಮದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಾರಣವೇ ಅಹಿಂಸೆ, ನಿಯಮಿತ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೇ.

ಸತ್ಯಮಸ್ತೇಯಮಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾಪರಿಗ್ರಹೌ ನಿಯಮಸ್ಯಾಪಿ ವೈ ಮೂಲಂ ಯಮ ಏವ ನ ಸಂಶಯಃ

ಸತ್ಯ, ಪರದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಕದಿಯದಿರು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಪರಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದಿರುವುದು—ಇವುಗಳೂ ನಿಯಮದ ಮೂಲಗಳು; ನಿಜಕ್ಕೂ ಯಮವೇ ಅವುಗಳ ಆಧಾರ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.