ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ದಿವಿ ತಾಃ ಸರ್ವಾಃ ವಿಶ್ವಂ ಚೇದಂ ಪುನರ್ಜಗತ್ ನ ಕ್ಷೀಯನ್ತೇ ಯತಸ್ತಾನಿ ತಸ್ಮಾನ್ನಕ್ಷತ್ರತಾ ಸ್ಮೃತಾ
ಆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ, ಈ ಜಗತ್ತೂ ಕೂಡ; ಅವು ಕ್ಷಯಿಸದುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕ್ಷೇತ್ರಾಣ್ಯೇತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಆತಪನ್ತಿ ಗಭಸ್ತಿಭಿಃ ತೇಷಾಂ ಕ್ಷೇತ್ರಾಣ್ಯಥಾದತ್ತೇ ಸೂರ್ಯೋ ನಕ್ಷತ್ರತಾರಕಾಃ
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಾರಾಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಚೀರ್ಣೇನ ಸುಕೃತೇನೇಹ ಸುಕೃತಾನ್ತೇ ಗ್ರಹಾಶ್ರಯಾಃ ತಾರಣಾತ್ತಾರಕಾ ಹ್ಯೇತಾಃ ಶುಕ್ಲತ್ವಾಚ್ಚೈವ ತಾರಕಾಃ
ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯದಿಂದ, ಪುಣ್ಯಫಲದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ದಾಟುವದರಿಂದ ತಾರಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವು ಬಿಳಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೂಡ ತಾರಾ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
ದಿವ್ಯಾನಾಂ ಪಾರ್ಥಿವಾನಾಂ ಚ ನೈಶಾನಾಂ ಚೈವ ಸರ್ವಶಃ ಆದಾನಾನ್ನಿತ್ಯಮಾದಿತ್ಯಸ್ ತೇಜಸಾಂ ತಮಸಾಮಪಿ
ದೈವಿಕ, ಭೌಮ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ, ಸೂರ್ಯನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನೂ, ಕತ್ತಲೆಯವರದ್ದನ್ನೂ ಕೂಡ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸವನೇ ಸ್ಯನ್ದನೇ ಽರ್ಥೇ ಚ ಧಾತುರ್ ಏಷ ವಿಭಾಷ್ಯತೇ ಸವನಾತ್ತೇಜಸೋ ಽಪಾಂ ಚ ತೇನಾಸೌ ಸವಿತಾ ಮತಃ
ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಚಲನೆಗಾಗಿ ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ನೀರಿನ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸವಿತೃ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಬಹುಲಶ್ಚನ್ದ್ರ ಇತ್ಯೇಷ ಹ್ಲಾದನೇ ಧಾತುರುಚ್ಯತೇ ಶುಕ್ಲತ್ವೇ ಚಾಮೃತತ್ವೇ ಚ ಶೀತತ್ವೇ ಚ ವಿಭಾವ್ಯತೇ
ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನನ್ನು ಆನಂದದ ತತ್ತ್ವವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಬಿಳಿತನದಲ್ಲಿ, ಅಮೃತತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸೂರ್ಯಾಚನ್ದ್ರಮಸೋರ್ದಿವ್ಯೇ ಮಣ್ಡಲೇ ಭಾಸ್ವರೇ ಖಗೇ ಜಲತೇಜೋಮಯೇ ಶುಕ್ಲೇ ವೃತ್ತಕುಂಭನಿಭೇ ಶುಭೇ
ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಆಕಾಶಮಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ, ಅವು ಜಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಬಿಳಿಯಾಗಿ, ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಒಳ್ಳೆಯ ಕುಂಭದಂತೆ ಶುಭವಾಗಿವೆ.
ಘನತೋಯಾತ್ಮಕಂ ತತ್ರ ಮಣ್ಡಲಂ ಶಶಿನಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ಘನತೇಜೋಮಯಂ ಶುಕ್ಲಂ ಮಣ್ಡಲಂ ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ತು
ಅಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಮಂಡಲವು ಘನವಾದ ನೀರಿನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಸೂರ್ಯನ ಮಂಡಲವು ಘನವಾದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಬಿಳಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ವಸನ್ತಿ ಸರ್ವದೇವಾಶ್ ಚ ಸ್ಥಾನಾನ್ಯೇತಾನಿ ಸರ್ವಶಃ ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಋಕ್ಷಸೂರ್ಯಗ್ರಹಾಶ್ರಯಾಃ
ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ತೇನ ಗ್ರಹಾ ಗೃಹಾಣ್ಯೇವ ತದಾಖ್ಯಾಸ್ತೇ ಭವನ್ತಿ ಚ ಸೌರಂ ಸೂರ್ಯೋ ಽವಿಶತ್ಸ್ಥಾನಂ ಸೌಮ್ಯಂ ಸೋಮಸ್ತಥೈವ ಚ
ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಗೃಹಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಸೂರ್ಯನು ಸೌರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು, ಚಂದ್ರನು ಕೂಡ ಸೋಮಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಶೌಕ್ರಂ ಶುಕ್ರೋ ಽವಿಶತ್ಸ್ಥಾನಂ ಷೋಡಶಾರ್ಚಿಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ಬೃಹದ್ ಬೃಹಸ್ಪತಿಶ್ಚೈವ ಲೋಹಿತಶ್ಚೈವ ಲೋಹಿತಮ್
ಶುಕ್ರನು ಶೌಕ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹದಿನಾರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಬೃಹತ್ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ಬೃಹಸ್ಪತಿಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು, ಲೋಹಿತನು ಲೋಹಿತಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಶನೈಶ್ಚರಂ ತಥಾ ಸ್ಥಾನಂ ದೇವಶ್ಚಾಪಿ ಶನೈಶ್ಚರಃ ಬೌಧಂ ಬುಧಸ್ತು ಸ್ವರ್ಭಾನುಃ ಸ್ವರ್ಭಾನುಸ್ಥಾನಮಾಶ್ರಿತಃ
ಶನೈಶ್ಚರನು ಶನೈಶ್ಚರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು, ದೇವರೂ ಶನೈಶ್ಚರನೆ; ಬುಧನು ಬೌಧಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು, ಸ್ವರ್ಭಾನು ಸ್ವರ್ಭಾನುಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು.
ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ಚ ಸರ್ವಾಣಿ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ವಿಶನ್ತಿ ಚ ಗೃಹಾಣ್ಯೇತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ಸುಕೃತಾತ್ಮನಾಮ್
ಎಲ್ಲ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ; ಈ ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳಕುಳ್ಳವುಗಳು ಸತ್ಪುರುಷರಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.
ಕಲ್ಪಾದೌ ಸಮ್ಪ್ರವೃತ್ತಾನಿ ನಿರ್ಮಿತಾನಿ ಸ್ವಯಂಭುವಾ ಸ್ಥಾನಾನ್ಯೇತಾನಿ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಯಾವದ್ ಆಭೂತಸಂಪ್ಲವಮ್
ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಇವುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಚಲನೆಗೆ ತಂದನು; ಈ ಸ್ಥಾನಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಕೊನೆಗಾಗುವವರೆಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.
ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ದೇವಸ್ಥಾನಾನಿ ತಾನಿ ವೈ ಅಭಿಮಾನಿನೋ ಽವತಿಷ್ಠನ್ತೇ ದೇವಾಃ ಸ್ಥಾನಂ ಪುನಃ ಪುನಃ
ಎಲ್ಲ ಮನುಂತರಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ಇವೆ; ಅಹಂಕಾರದಿಂದಿರುವ ದೇವರುಗಳು ಈ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅತೀತೈಸ್ತು ಸಹೈತಾನಿ ಭಾವ್ಯಾಭಾವ್ಯೈಃ ಸುರೈಃ ಸಹ ವರ್ತನ್ತೇ ವರ್ತಮಾನೈಶ್ ಚ ಸ್ಥಾನಿಭಿಸ್ತೈಃ ಸುರೈಃ ಸಹ
ಹೋದವರು, ಬರುವವರು, ಬಾರದೆ ಇರುವವರು ಮತ್ತು ಈಗಿರುವ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ನಿವಾಸಗಳು ಸದಾ ಇರುತ್ತವೆ.
ಅಸ್ಮಿನ್ಮನ್ವನ್ತರೇ ಚೈವ ಗ್ರಹಾ ವೈಮಾನಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ವಿವಸ್ವಾನದಿತೇಃ ಪುತ್ರಃ ಸೂರ್ಯೋ ವೈವಸ್ವತೇ ಽನ್ತರೇ
ಈ ಮನುಂತರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವೈಮಾನಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ವಿವಸ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ಅದಿತಿಯ ಮಗನಾದ ಸೂರ್ಯನು ವೈವಸ್ವತ ಮನುಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.
ದ್ಯುತಿಮಾನೃಷಿಪುತ್ರಸ್ತು ಸೋಮೋ ದೇವೋ ವಸುಃ ಸ್ಮೃತಃ ಶುಕ್ರೋ ದೇವಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಭಾರ್ಗವೋ ಽಸುರಯಾಜಕಃ
ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳ ಸೋಮನು ಋಷಿಪುತ್ರ, ದೇವತೆ ಮತ್ತು ವಸು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಶುಕ್ರನು ಭಾರ್ಗವನು, ಅಸುರುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ದೇವತೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಬೃಹತ್ತೇಜಾಃ ಸ್ಮೃತೋ ದೇವೋ ದೇವಾಚಾರ್ಯೋ ಽಙ್ಗಿರಃಸುತಃ ಬುಧೋ ಮನೋಹರಶ್ಚೈವ ಋಷಿಪುತ್ರಸ್ತು ಸ ಸ್ಮೃತಃ
ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳ ದೇವತೆ, ದೇವತೆಗಳ ಗುರು, ಅಂಗಿರಸನ ಮಗನು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ; ಮನೋಹರನಾದ ಬುಧನು ಕೂಡ ಋಷಿಪುತ್ರನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶನೈಶ್ಚರೋ ವಿರೂಪಸ್ತು ಸಂಜ್ಞಾಪುತ್ರೋ ವಿವಸ್ವತಃ ಅಗ್ನಿರ್ವಿಕೇಶ್ಯಾಂ ಜಜ್ಞೇ ತು ಯುವಾಸೌ ಲೋಹಿತಾರ್ಚಿಷಃ
ವಿಚಿತ್ರ ರೂಪದ ಶನೈಶ್ಚರನು ಸಂಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ವಿವಸ್ವತ್ನ ಮಗನು; ಅಗ್ನಿಯು ವಿಕೇಶಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನು ಯುವಕನಾಗಿ ಕೆಂಪು ಜ್ವಾಲೆಯುಳ್ಳವನು.
ನಕ್ಷತ್ರಋಕ್ಷನಾಮಿನ್ಯೋ ದಾಕ್ಷಾಯಣ್ಯಸ್ತು ತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಸ್ವರ್ಭಾನುಃ ಸಿಂಹಿಕಾಪುತ್ರೋ ಭೂತಸಂತಾಪನೋ ಽಸುರಃ
ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಾರಾಗಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಸಿಂಹಿಕೆಯ ಮಗನಾದ ಸ್ವರ್ಭಾನು ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ದುಃಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಸುರನು.
ಸೋಮರ್ಕ್ಷಗ್ರಹಸೂರ್ಯೇಷು ಕೀರ್ತಿತಾಸ್ತ್ವಭಿಮಾನಿನಃ ಸ್ಥಾನಾನ್ಯೇತಾನ್ಯಥೋಕ್ತಾನಿ ಸ್ಥಾನಿನ್ಯಶ್ಚೈವ ದೇವತಾಃ
ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರವುಳ್ಳವರು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಈ ಸ್ಥಾನಗಳು ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ದೇವತೆಗಳು ಕೂಡ ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸೌರಮ್ ಅಗ್ನಿಮಯಂ ಸ್ಥಾನಂ ಸಹಸ್ರಾಂಶೋರ್ವಿವಸ್ವತಃ ಹಿಮಾಂಶೋಸ್ತು ಸ್ಮೃತಂ ಸ್ಥಾನಮ್ ಅಮ್ಮಯಂ ಶುಕ್ಲಮೇವ ಚ
ಸಹಸ್ರ ಕಿರಣಗಳಿರುವ ವಿವಸ್ವತ್ನ ಸೌರ ನಿವಾಸವು ಅಗ್ನಿಯಂತಿದೆ; ಚಂದ್ರನ ನಿವಾಸವು ನೀರಿನಂತೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಆಪ್ಯಂ ಶ್ಯಾಮಂ ಮನೋಜ್ಞಂ ಚ ಬುಧರಶ್ಮಿಗೃಹಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ಶುಕ್ಲಸ್ಯಾಪ್ಯಮ್ಮಯಂ ಶುಕ್ಲಂ ಪದಂ ಷೋಡಶರಶ್ಮಿವತ್
ಬುಧನ ನಿವಾಸವು ನೀರಿನ ಸ್ವರೂಪ, ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮನೋಹರವಾಗಿದೆ; ಶುಕ್ರನ ನಿವಾಸವೂ ನೀರಿನಂತೆ ಬಿಳಿಯದು, ಹದಿನಾರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ನವರಶ್ಮಿ ತು ಭೌಮಸ್ಯ ಲೋಹಿತಂ ಸ್ಥಾನಮ್ ಉತ್ತಮಮ್ ಹರಿದ್ರಾಭಂ ಬೃಹಚ್ಚಾಪಿ ಷೋಡಶಾರ್ಚಿರ್ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ
ಭೌಮನ ಉತ್ತಮ ನಿವಾಸವು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದದು, ಒಂಬತ್ತು ಕಿರಣಗಳಿವೆ; ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ನಿವಾಸವು ಹಳದಿ, ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಹದಿನಾರು ಜ್ವಾಲೆಗಳಿವೆ.
ಅಷ್ಟರಶ್ಮಿಗೃಹಂ ಚಾಪಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಶನೈಶ್ಚರೇ ಸ್ವರ್ಭಾನೋಸ್ತಾಮಸಂ ಸ್ಥಾನಂ ಭೂತಸಂತಾಪನಾಲಯಮ್
ಶನೈಶ್ಚರನ ನಿವಾಸವು ಎಂಟು ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಸ್ವರ್ಭಾನು ನಿವಾಸವು ಅಂಧಕಾರ, ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ದುಃಖ ನೀಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.
ವಿಜ್ಞೇಯಾಸ್ತಾರಕಾಃ ಸರ್ವಾಸ್ ತ್ವ್ ಋಷಯಸ್ತ್ವೇಕರಶ್ಮಯಃ ಆಶ್ರಯಾಃ ಪುಣ್ಯಕೀರ್ತೀನಾಂ ಶುಕ್ಲಾಶ್ಚಾಪಿ ಸ್ವವರ್ಣತಃ
ಎಲ್ಲ ತಾರಾಗಳನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದು ಕಿರಣವಿದೆ; ಅವು ಪುಣ್ಯವಂತರು ನೆಲೆಸುವ ಸ್ಥಳಗಳು, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಬಿಳಿಯವಷ್ಟೇ.
ಘನತೋಯಾತ್ಮಿಕಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ ಕಲ್ಪಾದಾವೇವ ನಿರ್ಮಿತಾಃ ಆದಿತ್ಯರಶ್ಮಿಸಂಯೋಗಾತ್ ಸಂಪ್ರಕಾಶಾತ್ಮಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಅವುಗಳು ಘನವಾದ ನೀರಿನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡವು, ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳ ಸಂಗದಿಂದ ಅವು ಪ್ರಕಾಶಮಯವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ನವಯೋಜನಸಾಹಸ್ರೋ ವಿಷ್ಕಂಭಃ ಸವಿತುಃ ಸ್ಮೃತಃ ತ್ರಿಗುಣಸ್ತಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರೋ ಮಣ್ಡಲಸ್ಯ ಪ್ರಮಾಣತಃ
ಸವಿತೃನ ಆಧಾರವು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದರ ವಲಯದ ಗಾತ್ರವು ಅದರ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಇದೆ.
ದ್ವಿಗುಣಃ ಸೂರ್ಯವಿಸ್ತಾರಾದ್ ವಿಸ್ತಾರಃ ಶಶಿನಃ ಸ್ಮೃತಃ ತುಲ್ಯಸ್ತಯೋಸ್ತು ಸ್ವರ್ಭಾನುರ್ ಭೂತ್ವಾಧಸ್ತಾತ್ಪ್ರಸರ್ಪತಿ
ಚಂದ್ರನ ವಿಸ್ತಾರವು ಸೂರ್ಯನಿಗಿಂತ ಎರಡುಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು; ಸ್ವರ್ಭಾನು ಅವರಿಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಸಮಾನವಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಳಗಡೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.