ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಏತೇ ವಸನ್ತಿ ವೈ ಸೂರ್ಯೇ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಮಾಸೌ ಕ್ರಮೇಣ ತು ಆಪ್ಯಾಯಯನ್ತಿ ಚಾದಿತ್ಯಂ ತೇಜೋಭಿರ್ ಭಾಸ್ಕರಂ ಶಿವಮ್

ಇವರು ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ತಮ್ಮ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗ್ರಥಿತೈಃ ಸ್ವೈರ್ವಚೋಭಿಸ್ತು ಸ್ತುವನ್ತಿ ಮುನಯೋ ರವಿಮ್ ಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸಶ್ಚೈವ ನೃತ್ಯಗೇಯೈರುಪಾಸತೇ

ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ರಚಿಸಿದ ಪದಗಳಿಂದ ರವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು ನೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ಹಾಡಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗ್ರಾಮಣೀಯಕ್ಷಭೂತಾನಿ ಕುರ್ವತೇ ಽಭೀಷುಸಂಗ್ರಹಮ್ ಸರ್ಪಾ ವಹನ್ತಿ ವೈ ಸೂರ್ಯಂ ಯಾತುಧಾನಾ ಅನುಯಾನ್ತಿ ಚ

ನಾಯಕರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಭೂತಗಳು ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಾಗರು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ, ಯಾತುಧಾನರು ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಾಲಖಿಲ್ಯಾ ನಯನ್ತ್ಯಸ್ತಂ ಪರಿವಾರ್ಯೋದಯಾದ್ರವಿಮ್ ಇತ್ಯೇತೇ ವೈ ವಸನ್ತೀಹ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಮಾಸೌ ದಿವಾಕರೇ

ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸಾಯಂಕಾಲಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ, ಉದಯದ ವೇಳೆ ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆ, ಇವರು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಧುಶ್ ಚ ಮಾಧವಶ್ಚೈವ ಶುಕ್ರಶ್ ಚ ಶುಚಿರೇವ ಚ ನಭೋನಭಸ್ಯೌ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾ ಇಷಶ್ಚೋರ್ಜಸ್ತಥೈವ ಚ

ಮಧು, ಮಾಧವ, ಶುಕ್ರ, ಶುಚಿ, ನಭಸ್, ನಭಸ್ಯ, ಇಷ, ಊರ್ಜಾ ಎಂಬುವವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹೀಗೆ ಇದ್ದಾರೆ.

ಸಹಃಸಹಸ್ಯೌ ಚ ತಥಾ ತಪಸ್ಯಶ್ ಚ ತಪಃ ಪುನಃ ಏತೇ ದ್ವಾದಶ ಮಾಸಾಸ್ತು ವರ್ಷಂ ವೈ ಮಾನುಷಂ ದ್ವಿಜಾಃ

ಹಾಗೆಯೇ ಸಹಃ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ಯ, ತಪಸ್ಯ ಮತ್ತು ತಪಃ ಎಂಬುವು ಕೂಡ, ಈ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಸೇರಿ ಮಾನವನ ಒಂದು ವರ್ಷವಾಗುತ್ತವೆ, ದ್ವಿಜರೆ.

ವಾಸನ್ತಿಕಸ್ ತಥಾ ಗ್ರೈಷ್ಮಃ ಶುಭೋ ವೈ ವಾರ್ಷಿಕಸ್ ತಥಾ ಶಾರದಶ್ ಚ ಹಿಮಶ್ಚೈವ ಶೈಶಿರ ಋತವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ವಸಂತ, ಗ್ರೀಷ್ಮ, ವರ್ಷಾ, ಶರದ್, ಹೇಮಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಎಂಬ ಆರು ಋತುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಧಾತಾರ್ಯಮಾಥ ಮಿತ್ರಶ್ ಚ ವರುಣಶ್ಚೇನ್ದ್ರ ಏವ ಚ ವಿವಸ್ವಾಂಶ್ಚೈವ ಪೂಷಾ ಚ ಪರ್ಜನ್ಯೋ ಽಂಶುರ್ ಭಗಸ್ ತಥಾ

ಧಾತಾ, ಅರ್ಯಮನ್, ಮಿತ್ರ, ವರुण, ಇಂದ್ರ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಪೂಷಣ್, ಪರ್ಜನ್ಯ, ಅಂಶು ಮತ್ತು ಭಗ ಎಂಬುವರು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತ್ವಷ್ಟಾ ವಿಷ್ಣುಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯಶ್ ಚ ಪುಲಹಶ್ಚಾತ್ರಿರೇವ ಚ ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚಾಙ್ಗಿರಾಶ್ಚೈವ ಭೃಗುರ್ಬುದ್ಧಿಮತಾಂ ವರಃ

ತ್ವಷ್ಟೃ, ವಿಷ್ಣು, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಅತ್ರಿ, ವಸಿಷ್ಠ, ಅಂಗಿರಸ ಮತ್ತು ಭೃಗು ಎಂಬ ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರದ್ವಾಜೋ ಗೌತಮಶ್ ಚ ಕಶ್ಯಪಶ್ ಚ ಕ್ರತುಸ್ ತಥಾ ಜಮದಗ್ನಿಃ ಕೌಶಿಕಶ್ ಚ ವಾಸುಕಿಃ ಕಙ್ಕಣೀಕರಃ

ಭಾರದ್ವಾಜ, ಗೌತಮ, ಕಶ್ಯಪ, ಕ್ರತು, ಜಮದಗ್ನಿ, ಕೌಶಿಕ, ವಾಸುಕಿಯು ಮತ್ತು ಕಂಕಣೀಕರ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ತಕ್ಷಕಶ್ ಚ ತಥಾ ನಾಗ ಏಲಾಪತ್ರಸ್ ತಥಾ ದ್ವಿಜಾಃ ಶಙ್ಖಪಾಲಸ್ ತಥಾ ಚಾನ್ಯಸ್ ತ್ವ್ ಐರಾವತ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ

ತಕ್ಷಕ, ನಾಗ, ಇಲಾಪತ್ರ, ಶಂಖಪಾಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಐರಾವತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ, ದ್ವಿಜರೆ.

ಧನಞ್ಜಯೋ ಮಹಾಪದ್ಮಸ್ ತಥಾ ಕರ್ಕೋಟಕಃ ಸ್ಮೃತಃ ಕಮ್ಬಲೋ ಽಶ್ವತರಶ್ಚೈವ ತುಮ್ಬುರುರ್ನಾರದಸ್ ತಥಾ

ಧನಂಜಯ, ಮಹಾಪದ್ಮ, ಕರ್ಕೋಟಕ, ಕಂಬಲ, ಅಶ್ವತರ, ತುಂಬುರೂ ಮತ್ತು ನಾರದ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಹಾಹಾ ಹೂಹೂರ್ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ ವಿಶ್ವಾವಸುರನುತ್ತಮಃ ಉಗ್ರಸೇನೋ ಽಥ ಸುರುಚಿರ್ ಅನ್ಯಶ್ಚೈವ ಪರಾವಸುಃ

ಹಾಹಾ, ಹೂಹೂ ಎಂಬ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು, ವಿಶ್ವಾವಸು ಎಂಬ ಅಸುರ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಉಗ್ರಸೇನ, ಸುರುಚಿ ಮತ್ತು ಪರಾವಸು ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ಚಿತ್ರಸೇನೋ ಮಹಾತೇಜಾಶ್ ಚೋರ್ಣಾಯುಶ್ಚೈವ ಸುವ್ರತಾಃ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಃ ಸೂರ್ಯವರ್ಚಾ ದೇವೀ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಕೃತಸ್ಥಲಾ

ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಚಿತ್ರಸೇನ, ಸುಪ್ರತಿಜ್ಞನಾದ ಉರ್ಣಾಯು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಸೂರ್ಯವರ್ಚ, ಮತ್ತು ದೇವಿಯಾದ ಕೃತಸ್ಥಲ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ಶುಭಾನನಾ ಶುಭಶ್ರೋಣಿರ್ ದಿವ್ಯಾ ವೈ ಪುಞ್ಜಿಕಸ್ಥಲಾ ಮೇನಕಾ ಸಹಜನ್ಯಾ ಚ ಪ್ರಮ್ಲೋಚಾಥ ಶುಚಿಸ್ಮಿತಾ

ಶುಭಾನನಾ, ಶುಭಶ್ರೋಣಿ, ದಿವ್ಯ ಪುಂಜಿಕಸ್ಥಲಾ, ಮೆನಕಾ, ಸಹಜನ್ಯಾ, ಪ್ರಮ್ಲೋಚಾ ಮತ್ತು ಶುಚಿಸ್ಮಿತಾ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ಅನುಮ್ಲೋಚಾ ಘೃತಾಚೀ ಚ ವಿಶ್ವಾಚೀ ಚೋರ್ವಶೀ ತಥಾ ಪೂರ್ವಚಿತ್ತಿರಿತಿ ಖ್ಯಾತಾ ದೇವೀ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಿಲೋತ್ತಮಾ

ಅನುಮ್ಲೋಚಾ, ಘೃತಾಚಿ, ವಿಶ್ವಾಚಿ, ಉರ್ವಶಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೂರ್ವಚಿತ್ತಿ ಮತ್ತು ದೇವಿಯಾದ ತಿಲೋತ್ತಮಾ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ರಂಭಾ ಚಾಮ್ಭೋಜವದನಾ ರಥಕೃದ್ ಗ್ರಾಮಣೀಃ ಶುಭಃ ರಥೌಜಾ ರಥಚಿತ್ರಶ್ ಚ ಸುಬಾಹುರ್ವೈ ರಥಸ್ವನಃ

ರಂಭಾ, ಅಂಬೋಜವದನಾ, ರಥಕೃತ್, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗ್ರಾಮಣಿ, ರಥೋಜಾ, ರಥಚಿತ್ರ, ಸುಬಾಹು ಮತ್ತು ರಥಸ್ವನ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ವರುಣಶ್ ಚ ತಥೈವಾನ್ಯಃ ಸುಷೇಣಃ ಸೇನಜಿಚ್ಛುಭಃ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಶ್ಚಾರಿಷ್ಟನೇಮಿಶ್ ಚ ಕ್ಷತಜಿತ್ ಸತ್ಯಜಿತ್ತಥಾ

ವರಣ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು, ಸುಷೇಣ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೇನಜಿತ್, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ, ಕ್ಷತಜಿತ್ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಜಿತ್ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ರಕ್ಷೋಹೇತಿಃ ಪ್ರಹೇತಿಶ್ ಚ ಪೌರುಷೇಯೋ ವಧಸ್ ತಥಾ ಸರ್ಪೋ ವ್ಯಾಘ್ರಃ ಪುನಶ್ಚಾಪೋ ವಾತೋ ವಿದ್ಯುದ್ದಿವಾಕರಃ

ರಕ್ಷೋಹೇತಿ, ಪ್ರಹೇತಿ, ಪೌರುಷೇಯ, ವಧ, ಹಾವು, ಹುಲಿ, ಮತ್ತೆ ನೀರು, ಗಾಳಿ, ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ಬ್ರಹ್ಮೋಪೇತಶ್ ಚ ರಕ್ಷೇನ್ದ್ರೋ ಯಜ್ಞೋಪೇತಸ್ತಥೈವ ಚ ಏತೇ ದೇವಾದಯಃ ಸರ್ವೇ ವಸನ್ತ್ಯರ್ಕೇ ಕ್ರಮೇಣ ತು

ಬ್ರಹ್ಮೋಪೇತ, ರಾಕ್ಷಸರಾಧ್ಯ, ಯಜ್ಞೋಪೇತ ಇವರುಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ; ಈ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಥಾನಾಭಿಮಾನಿನೋ ಹ್ಯೇತೇ ಗಣಾ ದ್ವಾದಶ ಸಪ್ತಕಾಃ ಧಾತ್ರಾದಿವಿಷ್ಣುಪರ್ಯನ್ತಾ ದೇವಾ ದ್ವಾದಶ ಕೀರ್ತಿತಾಃ

ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ಗುಂಪುಗಳು, ಪ್ರತಿ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಏಳು ಜನರಿದ್ದಾರೆ; ಧಾತಾ ರಿಂದ ವಿಷ್ಣುವರೆಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಆದಿತ್ಯಂ ಪರಮಂ ಭಾನುಂ ಭಾಭಿರಾಪ್ಯಾಯಯನ್ತಿ ತೇ ಪುಲಸ್ತ್ಯಾದ್ಯಾಃ ಕೌಶಿಕಾನ್ತಾ ಮುನಯೋ ಮುನಿಸತ್ತಮಾಃ

ಪುಲಸ್ತ್ಯರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕೌಶಿಕನವರಗೆ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಪರಮ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾರೆ.

ದ್ವಾದಶೈವ ಸ್ತವೈರ್ಭಾನುಂ ಸ್ತುವನ್ತಿ ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ನಾಗಾಶ್ಚಾಶ್ವತರಾನ್ತಾಸ್ತು ವಾಸುಕಿಪ್ರಮುಖಾಃ ಶುಭಾಃ

ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಜನರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ವಾಸುಕಿಯಿಂದ ಅಶ್ವತರನವರಗೆ ಶುಭ ಹಾವುಗಳೂ ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ದ್ವಾದಶೈವ ಮಹಾದೇವಂ ವಹನ್ತ್ಯೇವಂ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ಕ್ರಮೇಣ ಸೂರ್ಯವರ್ಚಾನ್ತಾಸ್ ತುಮ್ಬುರುಪ್ರಮುಖಾಮ್ಬುಪಮ್

ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ, ತಂಬೂರು ಮುಂತಾದವರು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿರುವವರು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ನೀರು ಹೊರುವವರಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗೀತೈರೇನಮುಪಾಸನ್ತೇ ಗನ್ಧರ್ವಾ ದ್ವಾದಶೋತ್ತಮಾಃ ಕೃತಸ್ಥಲಾದ್ಯಾ ರಂಭಾನ್ತಾ ದಿವ್ಯಾಶ್ಚಾಪ್ಸರಸೋ ರವಿಮ್

ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಮುಖ ಗಂಧರ್ವರು, ಕೃತಸ್ಥಲದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ರಂಭೆಯವರೆಗೆ, ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಅಪ್ಸರಸರು, ಗೀತಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವಂತೆ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಾಣ್ಡವೈಃ ಸರಸೈಃ ಸರ್ವಾಶ್ ಚೋಪಾಸನ್ತೇ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ದಿವ್ಯಾಃ ಸತ್ಯಜಿದನ್ತಾಶ್ ಚ ಗ್ರಾಮಣ್ಯೋ ರಥಕೃನ್ಮುಖಾಃ

ದೈವಿಕ ನಾಯಕರು, ಸತ್ಯಜಿತ್‌ನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ರಥಕೃತ್‌ವರೆಗೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಸದ ತಾಂಡವ ನೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದ್ವಾದಶಾಸ್ಯ ಕ್ರಮೇಣೈವ ಕುರ್ವತೇ ಽಭೀಷುಸಂಗ್ರಹಮ್ ಪ್ರಯಾನ್ತಿ ಯಜ್ಞೋಪೇತಾನ್ತಾ ರಕ್ಷೋಹೇತಿಮುಖಾಃ ಸಹ

ಹನ್ನೆರಡು ಮುಖಗಳಿರುವವರು ಕೂಡಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವ ರಕ್ಷೋಹೇತಿ ಮುಂತಾದವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಯುಧಾ ದ್ವಾದಶೈವೈತೇ ರಾಕ್ಷಸಾಶ್ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ಧಾತಾರ್ಯಮಾ ಪುಲಸ್ತ್ಯಶ್ ಚ ಪುಲಹಶ್ ಚ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ

ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ಆಯುಧಧಾರಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸರಾಗಿದ್ದು, ಧಾತಾ, ಅರ್ಯಮನ್, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎಂಬವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.

ಉರಗೋ ವಾಸುಕಿಶ್ಚೈವ ಕಙ್ಕಣೀಕಶ್ ಚ ತಾವುಭೌ ತುಮ್ಬುರುರ್ ನಾರದಶ್ಚೈವ ಗನ್ಧರ್ವೌ ಗಾಯತಾಂ ವರೌ

ಉರಗ ಮತ್ತು ವಾಸುಕಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಕಂಕಣಿಕ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ತಂಬೂರು ಮತ್ತು ನಾರದ, ಹಾಡುವಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಇಬ್ಬರು ಗಂಧರ್ವರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.