ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಯುಗಾಕ್ಷಕೋಟಿಸಮ್ಬದ್ಧೌ ದ್ವೌ ರಶ್ಮೀ ಸ್ಯನ್ದನಸ್ಯ ತು ಧ್ರುವೇಣ ಭ್ರಮತೇ ರಶ್ಮಿನಿಬದ್ಧಃ ಸ ಯುಗಾಕ್ಷಯೋಃ

ಈ ರಥದ ಎರಡು ರಶ್ಮಿಗಳು ಯುಗ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ; ಅವು ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಯುಗ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷವು ತಿರುಗುತ್ತವೆ.

ಭ್ರಮತೋ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಸ್ಯುಃ ಖೇಚರಸ್ಯ ರಥಸ್ಯ ತು ಯುಗಾಕ್ಷಕೋಟೀ ತೇ ತಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೇ ಸ್ಯನ್ದನಸ್ಯ ಹಿ

ಆ ರಥ ತಿರುಗುವಾಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಅವು ಯುಗ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷದ ಕೊನಿಗಳು ರಥದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ.

ಧ್ರುವೇಣ ಪ್ರಗೃಹೀತೇ ವೈ ವಿಚಕ್ರಾಶ್ವೇ ಚ ರಜ್ಜುಭಿಃ ಭ್ರಮನ್ತಮನುಗಚ್ಛನ್ತಿ ಧ್ರುವಂ ರಶ್ಮೀ ಚ ತಾವುಭೌ

ಧ್ರುವ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದಿರುವಾಗ, ತಿರುಗುವಾಗ ಆ ಎರಡು ರಶ್ಮಿಗಳು ಧ್ರುವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.

ಯುಗಾಕ್ಷಕೋಟಿಸ್ತ್ವೇತಸ್ಯ ವಾತೋರ್ಮಿಸ್ಯನ್ದನಸ್ಯ ತು ಕೀಲೇ ಸಕ್ತಾ ಯಥಾ ರಜ್ಜುರ್ ಭ್ರಮತೇ ಸರ್ವತೋದಿಶಮ್

ಈ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಚಲಿಸುವ ರಥದ ಯುಗ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷದ ಕೊನಿಯನ್ನು ಒಂದು ಕಂಬಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಹಗ್ಗದಂತೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.

ಭ್ರಾಮ್ಯತಸ್ತಸ್ಯ ರಶ್ಮೀ ತು ಮಣ್ಡಲೇಷೂತ್ತರಾಯಣೇ ವರ್ಧೇತೇ ದಕ್ಷಿಣೇ ಚೈವ ಭ್ರಮತಾ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ತು

ಅದು ತಿರುಗುವಾಗ, ಉತ್ತರಾಯಣದಲ್ಲಿ ರಶ್ಮಿಗಳು ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ; ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆ ತಿರುಗುವಾಗ ವೃತ್ತಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಆಕೃಷ್ಯೇತೇ ಯದಾ ತೇ ವೈ ಧ್ರುವೇಣಾಧಿಷ್ಠಿತೇ ತದಾ ಆಭ್ಯನ್ತರಸ್ಥಃ ಸೂರ್ಯೋ ಽಥ ಭ್ರಮತೇ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ತು

ಆ ರಶ್ಮಿಗಳು ಧ್ರುವದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಸೂರ್ಯನು ಒಳಗಡೆ ಇದ್ದು ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಶೀತಿಮಣ್ಡಲಶತಂ ಕಾಷ್ಠಯೋರನ್ತರಂ ದ್ವಯೋಃ ಧ್ರುವೇಣ ಮುಚ್ಯಮಾನಾಭ್ಯಾಂ ರಶ್ಮಿಭ್ಯಾಂ ಪುನರೇವ ತು

ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ಎಂಭತ್ತು ಶತ ವೃತ್ತಗಳಿವೆ; ಧ್ರುವದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದ ರಶ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತವೆ.

ತಥೈವ ಬಾಹ್ಯತಃ ಸೂರ್ಯೋ ಭ್ರಮತೇ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ತು ಉದ್ವೇಷ್ಟಯನ್ ಸ ವೇಗೇನ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ತು ಗಚ್ಛತಿ

ಹಾಗೆಯೇ, ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನು ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ, ವೇಗವಾಗಿ ಆ ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.

ದೇವಾಶ್ಚೈವ ತಥಾ ನಿತ್ಯಂ ಮುನಯಶ್ ಚ ದಿವಾನಿಶಮ್ ಯಜನ್ತಿ ಸತತಂ ದೇವಂ ಭಾಸ್ಕರಂ ಭವಮೀಶ್ವರಮ್

ಹೀಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಸದಾ ಭಾಸ್ಕರನಾದ ಭವೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸರಥೋ ಽಧಿಷ್ಠಿತೋ ದೇವೈರ್ ಆದಿತ್ಯೈರ್ಮುನಿಭಿಸ್ ತಥಾ ಗನ್ಧರ್ವೈರಪ್ಸರೋಭಿಶ್ ಚ ಗ್ರಾಮಣೀಸರ್ಪರಾಕ್ಷಸೈಃ

ಆ ರಥವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು, ಆದಿತ್ಯರು, ಮುನಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ನಾಯಕರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಏತೇ ವಸನ್ತಿ ವೈ ಸೂರ್ಯೇ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಮಾಸೌ ಕ್ರಮೇಣ ತು ಆಪ್ಯಾಯಯನ್ತಿ ಚಾದಿತ್ಯಂ ತೇಜೋಭಿರ್ ಭಾಸ್ಕರಂ ಶಿವಮ್

ಇವರು ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ತಮ್ಮ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗ್ರಥಿತೈಃ ಸ್ವೈರ್ವಚೋಭಿಸ್ತು ಸ್ತುವನ್ತಿ ಮುನಯೋ ರವಿಮ್ ಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸಶ್ಚೈವ ನೃತ್ಯಗೇಯೈರುಪಾಸತೇ

ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ರಚಿಸಿದ ಪದಗಳಿಂದ ರವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು ನೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ಹಾಡಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗ್ರಾಮಣೀಯಕ್ಷಭೂತಾನಿ ಕುರ್ವತೇ ಽಭೀಷುಸಂಗ್ರಹಮ್ ಸರ್ಪಾ ವಹನ್ತಿ ವೈ ಸೂರ್ಯಂ ಯಾತುಧಾನಾ ಅನುಯಾನ್ತಿ ಚ

ನಾಯಕರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಭೂತಗಳು ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಾಗರು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ, ಯಾತುಧಾನರು ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಾಲಖಿಲ್ಯಾ ನಯನ್ತ್ಯಸ್ತಂ ಪರಿವಾರ್ಯೋದಯಾದ್ರವಿಮ್ ಇತ್ಯೇತೇ ವೈ ವಸನ್ತೀಹ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಮಾಸೌ ದಿವಾಕರೇ

ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸಾಯಂಕಾಲಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ, ಉದಯದ ವೇಳೆ ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆ, ಇವರು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಧುಶ್ ಚ ಮಾಧವಶ್ಚೈವ ಶುಕ್ರಶ್ ಚ ಶುಚಿರೇವ ಚ ನಭೋನಭಸ್ಯೌ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾ ಇಷಶ್ಚೋರ್ಜಸ್ತಥೈವ ಚ

ಮಧು, ಮಾಧವ, ಶುಕ್ರ, ಶುಚಿ, ನಭಸ್, ನಭಸ್ಯ, ಇಷ, ಊರ್ಜಾ ಎಂಬುವವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹೀಗೆ ಇದ್ದಾರೆ.

ಸಹಃಸಹಸ್ಯೌ ಚ ತಥಾ ತಪಸ್ಯಶ್ ಚ ತಪಃ ಪುನಃ ಏತೇ ದ್ವಾದಶ ಮಾಸಾಸ್ತು ವರ್ಷಂ ವೈ ಮಾನುಷಂ ದ್ವಿಜಾಃ

ಹಾಗೆಯೇ ಸಹಃ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ಯ, ತಪಸ್ಯ ಮತ್ತು ತಪಃ ಎಂಬುವು ಕೂಡ, ಈ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಸೇರಿ ಮಾನವನ ಒಂದು ವರ್ಷವಾಗುತ್ತವೆ, ದ್ವಿಜರೆ.

ವಾಸನ್ತಿಕಸ್ ತಥಾ ಗ್ರೈಷ್ಮಃ ಶುಭೋ ವೈ ವಾರ್ಷಿಕಸ್ ತಥಾ ಶಾರದಶ್ ಚ ಹಿಮಶ್ಚೈವ ಶೈಶಿರ ಋತವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ವಸಂತ, ಗ್ರೀಷ್ಮ, ವರ್ಷಾ, ಶರದ್, ಹೇಮಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಎಂಬ ಆರು ಋತುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಧಾತಾರ್ಯಮಾಥ ಮಿತ್ರಶ್ ಚ ವರುಣಶ್ಚೇನ್ದ್ರ ಏವ ಚ ವಿವಸ್ವಾಂಶ್ಚೈವ ಪೂಷಾ ಚ ಪರ್ಜನ್ಯೋ ಽಂಶುರ್ ಭಗಸ್ ತಥಾ

ಧಾತಾ, ಅರ್ಯಮನ್, ಮಿತ್ರ, ವರुण, ಇಂದ್ರ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಪೂಷಣ್, ಪರ್ಜನ್ಯ, ಅಂಶು ಮತ್ತು ಭಗ ಎಂಬುವರು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತ್ವಷ್ಟಾ ವಿಷ್ಣುಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯಶ್ ಚ ಪುಲಹಶ್ಚಾತ್ರಿರೇವ ಚ ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚಾಙ್ಗಿರಾಶ್ಚೈವ ಭೃಗುರ್ಬುದ್ಧಿಮತಾಂ ವರಃ

ತ್ವಷ್ಟೃ, ವಿಷ್ಣು, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಅತ್ರಿ, ವಸಿಷ್ಠ, ಅಂಗಿರಸ ಮತ್ತು ಭೃಗು ಎಂಬ ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರದ್ವಾಜೋ ಗೌತಮಶ್ ಚ ಕಶ್ಯಪಶ್ ಚ ಕ್ರತುಸ್ ತಥಾ ಜಮದಗ್ನಿಃ ಕೌಶಿಕಶ್ ಚ ವಾಸುಕಿಃ ಕಙ್ಕಣೀಕರಃ

ಭಾರದ್ವಾಜ, ಗೌತಮ, ಕಶ್ಯಪ, ಕ್ರತು, ಜಮದಗ್ನಿ, ಕೌಶಿಕ, ವಾಸುಕಿಯು ಮತ್ತು ಕಂಕಣೀಕರ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ತಕ್ಷಕಶ್ ಚ ತಥಾ ನಾಗ ಏಲಾಪತ್ರಸ್ ತಥಾ ದ್ವಿಜಾಃ ಶಙ್ಖಪಾಲಸ್ ತಥಾ ಚಾನ್ಯಸ್ ತ್ವ್ ಐರಾವತ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ

ತಕ್ಷಕ, ನಾಗ, ಇಲಾಪತ್ರ, ಶಂಖಪಾಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಐರಾವತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ, ದ್ವಿಜರೆ.

ಧನಞ್ಜಯೋ ಮಹಾಪದ್ಮಸ್ ತಥಾ ಕರ್ಕೋಟಕಃ ಸ್ಮೃತಃ ಕಮ್ಬಲೋ ಽಶ್ವತರಶ್ಚೈವ ತುಮ್ಬುರುರ್ನಾರದಸ್ ತಥಾ

ಧನಂಜಯ, ಮಹಾಪದ್ಮ, ಕರ್ಕೋಟಕ, ಕಂಬಲ, ಅಶ್ವತರ, ತುಂಬುರೂ ಮತ್ತು ನಾರದ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಹಾಹಾ ಹೂಹೂರ್ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ ವಿಶ್ವಾವಸುರನುತ್ತಮಃ ಉಗ್ರಸೇನೋ ಽಥ ಸುರುಚಿರ್ ಅನ್ಯಶ್ಚೈವ ಪರಾವಸುಃ

ಹಾಹಾ, ಹೂಹೂ ಎಂಬ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು, ವಿಶ್ವಾವಸು ಎಂಬ ಅಸುರ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಉಗ್ರಸೇನ, ಸುರುಚಿ ಮತ್ತು ಪರಾವಸು ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ಚಿತ್ರಸೇನೋ ಮಹಾತೇಜಾಶ್ ಚೋರ್ಣಾಯುಶ್ಚೈವ ಸುವ್ರತಾಃ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಃ ಸೂರ್ಯವರ್ಚಾ ದೇವೀ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಕೃತಸ್ಥಲಾ

ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಚಿತ್ರಸೇನ, ಸುಪ್ರತಿಜ್ಞನಾದ ಉರ್ಣಾಯು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಸೂರ್ಯವರ್ಚ, ಮತ್ತು ದೇವಿಯಾದ ಕೃತಸ್ಥಲ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ಶುಭಾನನಾ ಶುಭಶ್ರೋಣಿರ್ ದಿವ್ಯಾ ವೈ ಪುಞ್ಜಿಕಸ್ಥಲಾ ಮೇನಕಾ ಸಹಜನ್ಯಾ ಚ ಪ್ರಮ್ಲೋಚಾಥ ಶುಚಿಸ್ಮಿತಾ

ಶುಭಾನನಾ, ಶುಭಶ್ರೋಣಿ, ದಿವ್ಯ ಪುಂಜಿಕಸ್ಥಲಾ, ಮೆನಕಾ, ಸಹಜನ್ಯಾ, ಪ್ರಮ್ಲೋಚಾ ಮತ್ತು ಶುಚಿಸ್ಮಿತಾ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ಅನುಮ್ಲೋಚಾ ಘೃತಾಚೀ ಚ ವಿಶ್ವಾಚೀ ಚೋರ್ವಶೀ ತಥಾ ಪೂರ್ವಚಿತ್ತಿರಿತಿ ಖ್ಯಾತಾ ದೇವೀ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಿಲೋತ್ತಮಾ

ಅನುಮ್ಲೋಚಾ, ಘೃತಾಚಿ, ವಿಶ್ವಾಚಿ, ಉರ್ವಶಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೂರ್ವಚಿತ್ತಿ ಮತ್ತು ದೇವಿಯಾದ ತಿಲೋತ್ತಮಾ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ರಂಭಾ ಚಾಮ್ಭೋಜವದನಾ ರಥಕೃದ್ ಗ್ರಾಮಣೀಃ ಶುಭಃ ರಥೌಜಾ ರಥಚಿತ್ರಶ್ ಚ ಸುಬಾಹುರ್ವೈ ರಥಸ್ವನಃ

ರಂಭಾ, ಅಂಬೋಜವದನಾ, ರಥಕೃತ್, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗ್ರಾಮಣಿ, ರಥೋಜಾ, ರಥಚಿತ್ರ, ಸುಬಾಹು ಮತ್ತು ರಥಸ್ವನ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ವರುಣಶ್ ಚ ತಥೈವಾನ್ಯಃ ಸುಷೇಣಃ ಸೇನಜಿಚ್ಛುಭಃ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಶ್ಚಾರಿಷ್ಟನೇಮಿಶ್ ಚ ಕ್ಷತಜಿತ್ ಸತ್ಯಜಿತ್ತಥಾ

ವರಣ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು, ಸುಷೇಣ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೇನಜಿತ್, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ, ಕ್ಷತಜಿತ್ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಜಿತ್ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ರಕ್ಷೋಹೇತಿಃ ಪ್ರಹೇತಿಶ್ ಚ ಪೌರುಷೇಯೋ ವಧಸ್ ತಥಾ ಸರ್ಪೋ ವ್ಯಾಘ್ರಃ ಪುನಶ್ಚಾಪೋ ವಾತೋ ವಿದ್ಯುದ್ದಿವಾಕರಃ

ರಕ್ಷೋಹೇತಿ, ಪ್ರಹೇತಿ, ಪೌರುಷೇಯ, ವಧ, ಹಾವು, ಹುಲಿ, ಮತ್ತೆ ನೀರು, ಗಾಳಿ, ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.