ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಅಸ್ಯೈವೇಹ ಪ್ರಸಾದಾತ್ತು ವೃಷ್ಟಿರ್ನಾನಾಭವದ್ದ್ವಿಜಾಃ ಸಹಸ್ರಗುಣಮುತ್ಸ್ರಷ್ಟುಮ್ ಆದತ್ತೇ ಕಿರಣೈರ್ಜಲಮ್

ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ, ದ್ವಿಜರೆ, ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಮಳೆಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟು ಸುರಿಯುತ್ತಾನೆ.

ಜಲಸ್ಯ ನಾಶೋ ವೃದ್ಧಿರ್ವಾ ನಾಸ್ತ್ಯೇವಾಸ್ಯ ವಿಚಾರತಃ ಧ್ರುವೇಣಾಧಿಷ್ಠಿತೋ ವಾಯುರ್ ವೃಷ್ಟಿಂ ಸಂಹರತೇ ಪುನಃ

ಅವನ ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನೀರಿನ ನಾಶವೂ ಇಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಳವೂ ಇಲ್ಲ. ಧ್ರುವನ ಬಳಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ ಗಾಳಿ ಮಳೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಗ್ರಹಾನ್ ನಿಃಸೃತ್ಯ ಸೂರ್ಯಾತ್ ತು ಕೃತ್ಸ್ನೇ ನಕ್ಷತ್ರಮಣ್ಡಲೇ ಚಾರಸ್ಯಾನ್ತೇ ವಿಶತ್ಯರ್ಕೇ ಧ್ರುವೇಣ ಸಮಧಿಷ್ಠಿತಾ

ಗ್ರಹಗಳಿಂದ, ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲದಾದ್ಯಂತ ಹೊರಬಂದು, ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಧ್ರುವನಿಂದ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಸೌರಂ ಸಂಕ್ಷೇಪತೋ ವಕ್ಷ್ಯೇ ರಥಂ ಶಶಿನ ಏವ ಚ ಗ್ರಹಾಣಾಮ್ ಇತರೇಷಾಂ ಚ ಯಥಾ ಗಚ್ಛತಿ ಚಾಮ್ಬುಪಃ

ನಾನು ಸೂರ್ಯನ ರಥವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಚಂದ್ರನ ರಥವನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಇತರ ಗ್ರಹಗಳು ಹೇಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಹೊರುವವನು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಸೌರಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸೃಷ್ಟೋ ರಥಸ್ತ್ವರ್ಥವಶೇನ ಸಃ ಸಂವತ್ಸರಸ್ಯಾವಯವೈಃ ಕಲ್ಪಿತಶ್ ಚ ದ್ವಿಜರ್ಷಭಾಃ

ಸೂರ್ಯನ ರಥವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಒಂದು ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದು ವರ್ಷದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ.

ತ್ರಿನಾಭಿನಾ ತು ಚಕ್ರೇಣ ಪಞ್ಚಾರೇಣ ಸಮನ್ವಿತಃ ಸೌವರ್ಣಃ ಸರ್ವದೇವಾನಾಮ್ ಆವಾಸೋ ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ತು

ಆ ರಥಕ್ಕೆ ಮೂರು ನಾಭಿಗಳಿರುವ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಐದು ಅರೆಗಳಿವೆ. ಅದು ಬಂಗಾರದ ರಥವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನದು.

ನವಯೋಜನಸಾಹಸ್ರೋ ವಿಸ್ತಾರಾಯಾಮತಃ ಸ್ಮೃತಃ ದ್ವಿಗುಣೋ ಽಪಿ ರಥೋಪಸ್ಥಾದ್ ಈಷಾದಣ್ಡಃ ಪ್ರಮಾಣತಃ

ಆ ರಥದ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲ ತಲಾ ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ರಥದ ಮೇಲುಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಉದ್ದದ ಅಕ್ಷವು ಅದರ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ.

ಅಸಙ್ಗೈಸ್ತು ಹಯೈರ್ಯುಕ್ತೋ ಯತಶ್ಚಕ್ರಂ ತತಃ ಸ್ಥಿತೈಃ ವಾಜಿನಸ್ತಸ್ಯ ವೈ ಸಪ್ತ ಛನ್ದೋಭಿರ್ ನಿರ್ಮಿತಾಸ್ತು ತೇ

ಯಾಕೆಂದರೆ, ಅವನ ರಥಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ, ಯಾವತ್ತೂ ಬಂಧನವಿಲ್ಲದ ಕುದುರೆಗಳು ಇದ್ದವು. ಚಕ್ರವು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ ಏಳು ಕುದುರೆಗಳು ನಿಂತಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಛಂದಸ್ಸುಗಳಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಚಕ್ರಪಕ್ಷೇ ನಿಬದ್ಧಾಸ್ತು ಧ್ರುವೇ ಚಾಕ್ಷಃ ಸಮರ್ಪಿತಃ ಸಹಾಶ್ವಚಕ್ರೋ ಭ್ರಮತೇ ಸಹಾಕ್ಷೋ ಭ್ರಮತೇ ಧ್ರುವಃ

ಆ ಚಕ್ರದ ಅಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಷವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ; ಅಕ್ಷವು ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕುದುರೆಗಳಿರುವ ಚಕ್ರವು ತಿರುಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಕ್ಷವೂ ಧ್ರುವದೊಂದಿಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.

ಅಕ್ಷಃ ಸಹೈಕಚಕ್ರೇಣ ಭ್ರಮತೇ ಽಸೌ ಧ್ರುವೇರಿತಃ ಪ್ರೇರಕೋ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಧೀಮಾನ್ ಧ್ರುವೋ ವೈ ವಾತರಶ್ಮಿಭಿಃ

ಅಕ್ಷವು ಚಕ್ರದೊಂದಿಗೆ ಧ್ರುವದಿಂದ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ; ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಧ್ರುವನು ಗಾಳಿಯ ರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ಜ್ಯೋತಿಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಯುಗಾಕ್ಷಕೋಟಿಸಮ್ಬದ್ಧೌ ದ್ವೌ ರಶ್ಮೀ ಸ್ಯನ್ದನಸ್ಯ ತು ಧ್ರುವೇಣ ಭ್ರಮತೇ ರಶ್ಮಿನಿಬದ್ಧಃ ಸ ಯುಗಾಕ್ಷಯೋಃ

ಈ ರಥದ ಎರಡು ರಶ್ಮಿಗಳು ಯುಗ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ; ಅವು ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಯುಗ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷವು ತಿರುಗುತ್ತವೆ.

ಭ್ರಮತೋ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಸ್ಯುಃ ಖೇಚರಸ್ಯ ರಥಸ್ಯ ತು ಯುಗಾಕ್ಷಕೋಟೀ ತೇ ತಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೇ ಸ್ಯನ್ದನಸ್ಯ ಹಿ

ಆ ರಥ ತಿರುಗುವಾಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಅವು ಯುಗ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷದ ಕೊನಿಗಳು ರಥದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ.

ಧ್ರುವೇಣ ಪ್ರಗೃಹೀತೇ ವೈ ವಿಚಕ್ರಾಶ್ವೇ ಚ ರಜ್ಜುಭಿಃ ಭ್ರಮನ್ತಮನುಗಚ್ಛನ್ತಿ ಧ್ರುವಂ ರಶ್ಮೀ ಚ ತಾವುಭೌ

ಧ್ರುವ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದಿರುವಾಗ, ತಿರುಗುವಾಗ ಆ ಎರಡು ರಶ್ಮಿಗಳು ಧ್ರುವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.

ಯುಗಾಕ್ಷಕೋಟಿಸ್ತ್ವೇತಸ್ಯ ವಾತೋರ್ಮಿಸ್ಯನ್ದನಸ್ಯ ತು ಕೀಲೇ ಸಕ್ತಾ ಯಥಾ ರಜ್ಜುರ್ ಭ್ರಮತೇ ಸರ್ವತೋದಿಶಮ್

ಈ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಚಲಿಸುವ ರಥದ ಯುಗ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷದ ಕೊನಿಯನ್ನು ಒಂದು ಕಂಬಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಹಗ್ಗದಂತೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.

ಭ್ರಾಮ್ಯತಸ್ತಸ್ಯ ರಶ್ಮೀ ತು ಮಣ್ಡಲೇಷೂತ್ತರಾಯಣೇ ವರ್ಧೇತೇ ದಕ್ಷಿಣೇ ಚೈವ ಭ್ರಮತಾ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ತು

ಅದು ತಿರುಗುವಾಗ, ಉತ್ತರಾಯಣದಲ್ಲಿ ರಶ್ಮಿಗಳು ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ; ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆ ತಿರುಗುವಾಗ ವೃತ್ತಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಆಕೃಷ್ಯೇತೇ ಯದಾ ತೇ ವೈ ಧ್ರುವೇಣಾಧಿಷ್ಠಿತೇ ತದಾ ಆಭ್ಯನ್ತರಸ್ಥಃ ಸೂರ್ಯೋ ಽಥ ಭ್ರಮತೇ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ತು

ಆ ರಶ್ಮಿಗಳು ಧ್ರುವದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಸೂರ್ಯನು ಒಳಗಡೆ ಇದ್ದು ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಶೀತಿಮಣ್ಡಲಶತಂ ಕಾಷ್ಠಯೋರನ್ತರಂ ದ್ವಯೋಃ ಧ್ರುವೇಣ ಮುಚ್ಯಮಾನಾಭ್ಯಾಂ ರಶ್ಮಿಭ್ಯಾಂ ಪುನರೇವ ತು

ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ಎಂಭತ್ತು ಶತ ವೃತ್ತಗಳಿವೆ; ಧ್ರುವದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದ ರಶ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತವೆ.

ತಥೈವ ಬಾಹ್ಯತಃ ಸೂರ್ಯೋ ಭ್ರಮತೇ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ತು ಉದ್ವೇಷ್ಟಯನ್ ಸ ವೇಗೇನ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ತು ಗಚ್ಛತಿ

ಹಾಗೆಯೇ, ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನು ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ, ವೇಗವಾಗಿ ಆ ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.

ದೇವಾಶ್ಚೈವ ತಥಾ ನಿತ್ಯಂ ಮುನಯಶ್ ಚ ದಿವಾನಿಶಮ್ ಯಜನ್ತಿ ಸತತಂ ದೇವಂ ಭಾಸ್ಕರಂ ಭವಮೀಶ್ವರಮ್

ಹೀಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಸದಾ ಭಾಸ್ಕರನಾದ ಭವೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸರಥೋ ಽಧಿಷ್ಠಿತೋ ದೇವೈರ್ ಆದಿತ್ಯೈರ್ಮುನಿಭಿಸ್ ತಥಾ ಗನ್ಧರ್ವೈರಪ್ಸರೋಭಿಶ್ ಚ ಗ್ರಾಮಣೀಸರ್ಪರಾಕ್ಷಸೈಃ

ಆ ರಥವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು, ಆದಿತ್ಯರು, ಮುನಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ನಾಯಕರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಏತೇ ವಸನ್ತಿ ವೈ ಸೂರ್ಯೇ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಮಾಸೌ ಕ್ರಮೇಣ ತು ಆಪ್ಯಾಯಯನ್ತಿ ಚಾದಿತ್ಯಂ ತೇಜೋಭಿರ್ ಭಾಸ್ಕರಂ ಶಿವಮ್

ಇವರು ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ತಮ್ಮ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗ್ರಥಿತೈಃ ಸ್ವೈರ್ವಚೋಭಿಸ್ತು ಸ್ತುವನ್ತಿ ಮುನಯೋ ರವಿಮ್ ಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸಶ್ಚೈವ ನೃತ್ಯಗೇಯೈರುಪಾಸತೇ

ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ರಚಿಸಿದ ಪದಗಳಿಂದ ರವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು ನೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ಹಾಡಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗ್ರಾಮಣೀಯಕ್ಷಭೂತಾನಿ ಕುರ್ವತೇ ಽಭೀಷುಸಂಗ್ರಹಮ್ ಸರ್ಪಾ ವಹನ್ತಿ ವೈ ಸೂರ್ಯಂ ಯಾತುಧಾನಾ ಅನುಯಾನ್ತಿ ಚ

ನಾಯಕರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಭೂತಗಳು ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಾಗರು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ, ಯಾತುಧಾನರು ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಾಲಖಿಲ್ಯಾ ನಯನ್ತ್ಯಸ್ತಂ ಪರಿವಾರ್ಯೋದಯಾದ್ರವಿಮ್ ಇತ್ಯೇತೇ ವೈ ವಸನ್ತೀಹ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಮಾಸೌ ದಿವಾಕರೇ

ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸಾಯಂಕಾಲಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ, ಉದಯದ ವೇಳೆ ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆ, ಇವರು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಧುಶ್ ಚ ಮಾಧವಶ್ಚೈವ ಶುಕ್ರಶ್ ಚ ಶುಚಿರೇವ ಚ ನಭೋನಭಸ್ಯೌ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾ ಇಷಶ್ಚೋರ್ಜಸ್ತಥೈವ ಚ

ಮಧು, ಮಾಧವ, ಶುಕ್ರ, ಶುಚಿ, ನಭಸ್, ನಭಸ್ಯ, ಇಷ, ಊರ್ಜಾ ಎಂಬುವವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹೀಗೆ ಇದ್ದಾರೆ.

ಸಹಃಸಹಸ್ಯೌ ಚ ತಥಾ ತಪಸ್ಯಶ್ ಚ ತಪಃ ಪುನಃ ಏತೇ ದ್ವಾದಶ ಮಾಸಾಸ್ತು ವರ್ಷಂ ವೈ ಮಾನುಷಂ ದ್ವಿಜಾಃ

ಹಾಗೆಯೇ ಸಹಃ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ಯ, ತಪಸ್ಯ ಮತ್ತು ತಪಃ ಎಂಬುವು ಕೂಡ, ಈ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಸೇರಿ ಮಾನವನ ಒಂದು ವರ್ಷವಾಗುತ್ತವೆ, ದ್ವಿಜರೆ.

ವಾಸನ್ತಿಕಸ್ ತಥಾ ಗ್ರೈಷ್ಮಃ ಶುಭೋ ವೈ ವಾರ್ಷಿಕಸ್ ತಥಾ ಶಾರದಶ್ ಚ ಹಿಮಶ್ಚೈವ ಶೈಶಿರ ಋತವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ವಸಂತ, ಗ್ರೀಷ್ಮ, ವರ್ಷಾ, ಶರದ್, ಹೇಮಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಎಂಬ ಆರು ಋತುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಧಾತಾರ್ಯಮಾಥ ಮಿತ್ರಶ್ ಚ ವರುಣಶ್ಚೇನ್ದ್ರ ಏವ ಚ ವಿವಸ್ವಾಂಶ್ಚೈವ ಪೂಷಾ ಚ ಪರ್ಜನ್ಯೋ ಽಂಶುರ್ ಭಗಸ್ ತಥಾ

ಧಾತಾ, ಅರ್ಯಮನ್, ಮಿತ್ರ, ವರुण, ಇಂದ್ರ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಪೂಷಣ್, ಪರ್ಜನ್ಯ, ಅಂಶು ಮತ್ತು ಭಗ ಎಂಬುವರು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತ್ವಷ್ಟಾ ವಿಷ್ಣುಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯಶ್ ಚ ಪುಲಹಶ್ಚಾತ್ರಿರೇವ ಚ ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚಾಙ್ಗಿರಾಶ್ಚೈವ ಭೃಗುರ್ಬುದ್ಧಿಮತಾಂ ವರಃ

ತ್ವಷ್ಟೃ, ವಿಷ್ಣು, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಅತ್ರಿ, ವಸಿಷ್ಠ, ಅಂಗಿರಸ ಮತ್ತು ಭೃಗು ಎಂಬ ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.