ಆಶ್ರಯಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಮ್ ಅವ್ಯಯಂ ಜಗತಾಂ ಪತಿಮ್ ಪುರುಷಂ ಪರಮಾತ್ಮಾನಂ ಪುರುಹೂತಂ ಪುರುಷ್ಟುತಮ್
ಅವನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಶ್ರಯ, ಅವಿನಾಶಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯ, ಪರಮಾತ್ಮ, ಪುರುಹೂತ, ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವವನು.
ತಮಸಾ ಕಾಲರುದ್ರಾಖ್ಯಂ ರಜಸಾ ಕನಕಾಣ್ಡಜಮ್ ಸತ್ತ್ವೇನ ಸರ್ವಗಂ ವಿಷ್ಣುಂ ನಿರ್ಗುಣತ್ವೇ ಮಹೇಶ್ವರಮ್
ಅವನನ್ನು ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಕಾಲರುದ್ರ ಎಂದು, ರಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಎಂದು, ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ವಿಷ್ಣು ಎಂದು, ಗುಣಾತೀತನಾಗಿ ಮಹೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ನರಕಂ ನರಾಃ ಕೇನ ಮಹಾಮತೇ ಕರ್ಮಣಾಕರ್ಮಣಾ ವಾಪಿ ಶ್ರೋತುಂ ಕೌತೂಹಲಂ ಹಿ ನಃ
ಯಾವುದರಿಂದ ಮಾನವರು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ? ಮಹಾಮತಿವಂತನೆ, ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದೋ ಅಥವಾ ಅಕ್ರಿಯೆಯಿಂದೋ? ನಮಗೆ ಕೇಳಬೇಕೆಂಬ ಕುತೂಹಲ ಇದೆ.
ರಹಸ್ಯಂ ವಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಭವಸ್ಯಾಮಿತತೇಜಸಃ ಪ್ರಭಾವಂ ಶಂಕರಸ್ಯಾದ್ಯಂ ಸಂಕ್ಷೇಪಾತ್ಸರ್ವದರ್ಶಿನಃ
ನಾನು ನಿಮಗೆ ಭವ ಎಂಬ ಅನಂತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಶಂಕರನ ಮೂಲಶಕ್ತಿಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೋಚರವಾಗುವಂತೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಯೋಗಿನಃ ಸರ್ವತತ್ತ್ವಜ್ಞಾಃ ಪರಂ ವೈರಾಗ್ಯಮಾಸ್ಥಿತಾಃ
ಯೋಗಿಗಳು ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು, ಪರಮ ವೈರಾಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಾದಿಭಿಶ್ಚಾಷ್ಟಸಾಧನೈಃ ಸಹಚಾರಿಣಃ
ಅವರು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಂಟು ಸಾಧನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕರುಣಾದಿಗುಣೋಪೇತಾಃ ಕೃತ್ವಾಪಿ ವಿವಿಧಾನಿ ತೇ ಕರ್ಮಾಣಿ ನರಕಂ ಸ್ವರ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯೇವ ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ
ದಯೆ ಮುಂತಾದ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅವರು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವರ್ಗ ಅಥವಾ ನರಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಸಾದಾಜ್ಜಾಯತೇ ಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞಾನಾದ್ಯೋಗಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಯೋಗೇನ ಜಾಯತೇ ಮುಕ್ತಿಃ ಪ್ರಸಾದಾದಖಿಲಂ ತತಃ
ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಯೋಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಯೋಗದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಸಾದಾದ್ ಯದಿ ವಿಜ್ಞಾನಂ ಸ್ವರೂಪಂ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ದಿವ್ಯಂ ಮಾಹೇಶ್ವರಂ ಚೈವ ಯೋಗಂ ಯೋಗವಿದಾಂ ವರ
ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಿನಗೆ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು, ದಿವ್ಯವಾದ ಮಹೇಶ್ವರ ಯೋಗವನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿದವರಲ್ಲಿ ನೀನು ಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಕಥಂ ಕರೋತಿ ಭಗವಾನ್ ಚಿನ್ತಯಾ ರಹಿತಃ ಶಿವಃ ಪ್ರಸಾದಂ ಯೋಗಮಾರ್ಗೇಣ ಕಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇ ನೃಣಾಂ ವಿಭುಃ
ಭಗವಂತನಾದ ಶಿವನು, ಚಿಂತನೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಯೋಗಮಾರ್ಗದಿಂದ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ, ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವರಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳು, ಮಹಾಶಕ್ತನೇ?
ದೇವಾನಾಂ ಚ ಋಷೀಣಾಂ ಚ ಪಿತೄಣಾಂ ಸಂನಿಧೌ ಪುರಾ ಶೈಲಾದಿನಾ ತು ಕಥಿತಂ ಶೃಣ್ವನ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಸೂನವೇ
ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೆ ಶೈಲಾದಿ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಿ.
ವ್ಯಾಸಾವತಾರಾಣಿ ತಥಾ ದ್ವಾಪರಾನ್ತೇ ಚ ಸುವ್ರತಾಃ ಯೋಗಾಚಾರ್ಯಾವತಾರಾಣಿ ತಥಾ ತಿಷ್ಯೇ ತು ಶೂಲಿನಃ
ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರೇ, ವ್ಯಾಸರ ಅವತಾರಗಳು, ಯೋಗಗುರುಗಳ ಅವತಾರಗಳು, ಮತ್ತು ತಿಷ್ಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಶೂಲಧಾರಿಯ ಅವತಾರಗಳು ನಡೆದವು.
ತತ್ರತತ್ರ ವಿಭೋಃ ಶಿಷ್ಯಾಶ್ ಚತ್ವಾರಃ ಶಮಭಾಜನಾಃ ಪ್ರಶಿಷ್ಯಾ ಬಹವಸ್ತೇಷಾಂ ಪ್ರಸೀದತ್ಯೇವಮೀಶ್ವರಃ
ಪ್ರತಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ, ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದ ಶಿಷ್ಯರು ಇದ್ದರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉಪಶಿಷ್ಯರೂ ಇದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಭಗವಂತನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.
ಏವಂ ಕ್ರಮಾಗತಂ ಜ್ಞಾನಂ ಮುಖಾದೇವ ನೃಣಾಂ ವಿಭೋಃ ವೈಶ್ಯಾನ್ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದ್ಯಂ ಹಿ ಘೃಣಯಾ ಚಾನುರೂಪತಃ
ಈ ರೀತಿ, ಜ್ಞಾನವು ಭಗವಂತನ ಬಾಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ವೈಶ್ಯರ ತನಕ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ದಯೆಯಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ಹರಡಿತು.
ದ್ವಾಪರೇ ದ್ವಾಪರೇ ವ್ಯಾಸಾಃ ಕೇ ವೈ ಕುತ್ರಾನ್ತರೇಷು ವೈ ಕಲ್ಪೇಷು ಕಸ್ಮಿನ್ಕಲ್ಪೇ ನೋ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ಚಾತ್ರ ತಾನ್
ಪ್ರತಿ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲೂ ಯಾವ್ಯವರು ವ್ಯಾಸರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿದ್ದರು, ಯಾವ ಯುಗಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಬೇಕು.
ಶೃಣ್ವನ್ತು ಕಲ್ಪೇ ವಾರಾಹೇ ದ್ವಿಜಾ ವೈವಸ್ವತಾನ್ತರೇ ವ್ಯಾಸಾಂಶ್ ಚ ಸಾಮ್ಪ್ರತಂ ರುದ್ರಾಂಸ್ ತಥಾ ಸರ್ವಾನ್ತರೇಷು ವೈ
ನೀವು ಕೇಳಿರಿ: ವರಾಹ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ, ವೈವಸ್ವತ ಯುಗಚಕ್ರದಲ್ಲಿ, ಈಗಿರುವ ವ್ಯಾಸರು ಮತ್ತು ರುದ್ರರು, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಯುಗಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ.
ವೇದಾನಾಂ ಚ ಪುರಾಣಾನಾಂ ತಥಾ ಜ್ಞಾನಪ್ರದರ್ಶಕಾನ್ ಯಥಾಕ್ರಮಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಾವರ್ತೇಷು ಸಾಮ್ಪ್ರತಮ್
ನಾನು ಈಗ ಎಲ್ಲ ಯುಗಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ವೇದಗಳನ್ನು, ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಕ್ರತುಃ ಸತ್ಯೋ ಭಾರ್ಗವಶ್ ಚ ಅಙ್ಗಿರಾಃ ಸವಿತಾ ದ್ವಿಜಾಃ ಮೃತ್ಯುಃ ಶತಕ್ರತುರ್ಧೀಮಾನ್ ವಸಿಷ್ಠೋ ಮುನಿಪುಂಗವಃ
ಕ್ರತು, ಸತ್ಯ, ಭಾರ್ಗವ, ಅಂಗಿರಾ, ಸವಿತೃ, ಮೃತ್ಯು, ಶತಕ್ರತು ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಸಿಷ್ಠ.
ಸಾರಸ್ವತಸ್ತ್ರಿಧಾಮಾ ಚ ತ್ರಿವೃತೋ ಮುನಿಪುಂಗವಃ ಶತತೇಜಾಃ ಸ್ವಯಂಧರ್ಮೋ ನಾರಾಯಣ ಇತಿ ಶ್ರುತಃ
ಸಾರಸ್ವತ, ತ್ರಿಧಾಮಾ, ತ್ರಿವೃತ್ ಎಂಬ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಶತತೇಜ, ಸ್ವಯಂಧರ್ಮ, ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಎಂಬವರೂ ಇದ್ದರು.
ತರಕ್ಷುಶ್ಚಾರುಣಿರ್ಧೀಮಾಂಸ್ ತಥಾ ದೇವಃ ಕೃತಂಜಯಃ ಋತಂಜಯೋ ಭರದ್ವಾಜೋ ಗೌತಮಃ ಕವಿಸತ್ತಮಃ
ತರಕ್ಷು, ಆರುಣಿ ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ದೇವ, ಕೃತಂಜಯ, ಋತಂಜಯ, ಭರದ್ವಾಜ, ಗೌತಮ ಎಂಬ ಕವಿಶ್ರೇಷ್ಠರು.
ವಾಚಶ್ರವಾ ಮುನಿಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ತಥಾ ಶುಷ್ಮಾಯಣಿಃ ಶುಚಿಃ ತೃಣಬಿನ್ದುರ್ ಮುನೀ ರೂಕ್ಷಃ ಶಕ್ತಿಃ ಶಾಕ್ತೇಯ ಉತ್ತರಃ
ವಾಚಶ್ರವಾಸ ಎಂಬ ಮುನಿ, ಶುಷ್ಮಾಯಣಿ ಎಂಬ ಶುದ್ಧಾತ್ಮ, ತೃಣಬಿಂದು ಎಂಬ ತಪಸ್ವಿ ಮುನಿ, ಶಕ್ತಿ, ಶಾಕ್ತೇಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ.
ಜಾತೂಕರ್ಣ್ಯೋ ಹರಿಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನೋ ಮುನಿಃ ವ್ಯಾಸಾಸ್ತ್ವೇತೇ ಚ ಶೃಣ್ವನ್ತು ಕಲೌ ಯೋಗೇಶ್ವರಾನ್ ಕ್ರಮಾತ್
ಜಾತೂಕರ್ಣ್ಯ, ಹರಿ, ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ ಎಂಬ ಮುನಿ; ಇವರೇ ವ್ಯಾಸರು. ಈಗ ಕಳಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಯೋಗೇಶ್ವರರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ.
ಅಸಂಖ್ಯಾತಾ ಹಿ ಕಲ್ಪೇಷು ವಿಭೋಃ ಸರ್ವಾನ್ತರೇಷು ಚ ಕಲೌ ರುದ್ರಾವತಾರಾಣಾಂ ವ್ಯಾಸಾನಾಂ ಕಿಲ ಗೌರವಾತ್
ಪ್ರತಿ ಯುಗಚಕ್ರದಲ್ಲಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಳಿಯುಗದಲ್ಲಿ, ಭಗವಂತನ, ರುದ್ರನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸರ ಅವತಾರಗಳು ಅನೇಕವಾಗಿವೆ.
ವೈವಸ್ವತಾನ್ತರೇ ಕಲ್ಪೇ ವಾರಾಹೇ ಯೇ ಚ ತಾನ್ ಪುನಃ ಅವತಾರಾನ್ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತಥಾ ಸರ್ವಾನ್ತರೇಷು ವೈ
ವೈವಸ್ವತ ಯುಗಚಕ್ರದಲ್ಲಿ, ವರಾಹ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿಯ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಯುಗಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿಯ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಮನ್ವನ್ತರಾಣಿ ವಾರಾಹೇ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ಸಾಮ್ಪ್ರತಮ್ ತಥೈವ ಚೋರ್ಧ್ವಕಲ್ಪೇಷು ಸಿದ್ಧಾನ್ವೈವಸ್ವತಾನ್ತರೇ
ಈಗ ವರಾಹ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿನ ಮನ್ವಂತರಗಳನ್ನು ನೀನು ವಿವರಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಮೇಲಿನ ಯುಗಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವೈವಸ್ವತ ಯುಗಚಕ್ರದಲ್ಲಿಯ ಸಿದ್ಧರನ್ನು ಕೂಡ.
ಮನುಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಸ್ತ್ವಾದ್ಯಸ್ ತತಃ ಸ್ವಾರೋಚಿಷೋ ದ್ವಿಜಾಃ ಉತ್ತಮಸ್ತಾಮಸಶ್ಚೈವ ರೈವತಾಶ್ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ ತಥಾ
ಮೊದಲ ಮಾನು ಸ್ವಾಯಂಭುವ, ನಂತರ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ, ನಂತರ ಉತ್ತರಮಾನು, ತಾಮಸ, ರೈವತ ಮತ್ತು ಚಾಕ್ಷುಷ ಎಂಬವರೂ ಇದ್ದರು.
ವೈವಸ್ವತಶ್ ಚ ಸಾವರ್ಣಿರ್ ಧರ್ಮಃ ಸಾವರ್ಣಿಕಃ ಪುನಃ ಪಿಶಙ್ಗಶ್ಚಾಪಿಶಙ್ಗಾಭಃ ಶಬಲೋ ವರ್ಣಕಸ್ ತಥಾ
ವೈವಸ್ವತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಣಿ, ಧರ್ಮ ಸಾವರ್ಣಿಕ, ಪುನಃ ಪಿಶಂಗ, ಅಪಿಶಂಗಾಭ, ಶಬಲ ಮತ್ತು ವರ್ಣಕ ಎಂಬವರೂ ಇದ್ದರು.
ಔಕಾರಾನ್ತಾ ಅಕಾರಾದ್ಯಾ ಮನವಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ ಶ್ವೇತಃ ಪಾಣ್ಡುಸ್ ತಥಾ ರಕ್ತಸ್ ತಾಮ್ರಃ ಪೀತಶ್ಚ ಕಾಪಿಲಃ
ಔಕಾರಾಂತ ಮತ್ತು ಅಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮಾನುಗಳು: ಶ್ವೇತ, ಪಾಂಡು, ರಕ್ತ, ತಾಮ್ರ, ಪೀತ ಮತ್ತು ಕಾಪಿಲ.
ಕೃಷ್ಣಃ ಶ್ಯಾಮಸ್ ತಥಾ ಧೂಮ್ರಃ ಸುಧೂಮ್ರಶ್ ಚ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ಅಪಿಶಙ್ಗಃ ಪಿಶಙ್ಗಶ್ ಚ ತ್ರಿವರ್ಣಃ ಶಬಲಸ್ ತಥಾ
ಕೃಷ್ಣ, ಶ್ಯಾಮ, ಧೂಮ್ರ, ಸುಧೂಮ್ರ, ಅಪಿಶಂಗ, ಪಿಶಂಗ, ತ್ರಿವರ್ಣ, ಶಬಲ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳ ಮಹಾನುಭಾವರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ.
ಕಾಲಂಧುರಸ್ತು ಕಥಿತಾ ವರ್ಣತೋ ಮನವಃ ಶುಭಾಃ ನಾಮತೋ ವರ್ಣತಶ್ಚೈವ ವರ್ಣತಃ ಪುನರೇವ ಚ
ಕಾಲಂಧುರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅವರ ವರ್ಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅವರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ವರ್ಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ವರ್ಣದ ಪ್ರಕಾರ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.