ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಹಿರಣ್ಮಯಾತ್ಪರಂ ಚಾಪಿ ಶೃಙ್ಗೀ ಚೈವ ಕುರುಃ ಸ್ಮೃತಃ ಧನುಃಸಂಸ್ಥೇ ತು ವಿಜ್ಞೇಯೇ ದ್ವೇ ವರ್ಷೇ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರೇ

ಹಿರಣ್ಮಯದ ಪಾರಾಗಿ ಶೃಂಗಿ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ, ಅಲ್ಲೇ ಕುರು ದೇಶವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಧನುಸ್ಸಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಕಡೆ ಎರಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ.

ದೀರ್ಘಾಣಿ ತತ್ರ ಚತ್ವಾರಿ ಮಧ್ಯತಸ್ತದಿಲಾವೃತಮ್ ಮೇರೋಃ ಪಶ್ಚಿಮಪೂರ್ವೇಣ ದ್ವೇ ತು ದೀರ್ಘೇತರೇ ಸ್ಮೃತೇ

ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದೀರ್ಘ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಲಾವೃತವಿದೆ; ಮೇರುಪರ್ವತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆರಡು ದೀರ್ಘ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ.

ಅರ್ವಾಕ್ತು ನಿಷಧಸ್ಯಾಥ ವೇದ್ಯರ್ಧಂ ಚೋತ್ತರಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ವೇದ್ಯರ್ಧೇ ದಕ್ಷಿಣೇ ತ್ರೀಣಿ ವರ್ಷಾಣಿ ತ್ರೀಣಿ ಚೋತ್ತರೇ

ನಿಷಧದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ವೇದಿಯ ಅರ್ಧ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನೂ; ದಕ್ಷಿಣ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ, ಉತ್ತರ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ.

ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಮೇರುಮಧ್ಯಮಿಲಾವೃತಮ್ ದಕ್ಷಿಣೇನ ತು ನೀಲಸ್ಯ ನಿಷಧಸ್ಯೋತ್ತರೇಣ ತು

ಈ ಎರಡರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇರುಪರ್ವತದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲೇ ಇಲಾವೃತವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ; ಅದು ನೀಲದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿಯೂ, ನಿಷಧದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.

ಉದಗಾಯತೋ ಮಹಾಶೈಲೋ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರೇ ದ್ವೇ ಉಪರಿಷ್ಟಾತ್ತು ವಿಸ್ತೃತಃ

ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಎಂಬ ಮಹಾಪರ್ವತ ಎತ್ತೆತ್ತಿದೆ, ಅದು ಎರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ.

ಆಯಾಮತಶ್ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ತಸ್ಯ ಪ್ರತೀಚ್ಯಾಂ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಪರ್ವತೋ ಗನ್ಧಮಾದನಃ

ಅದರ ಉದ್ದವು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತವಿದೆ.

ಆಯಾಮತಃ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಮಾಲ್ಯವಾನಿವ ವಿಸ್ತೃತಃ ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಾತ್ ಸಮೇನ ತು ಸಮನ್ತತಃ

ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತವೂ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ ಪರ್ವತದಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ; ಅದು ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಅಗಲದಷ್ಟೇ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹರಡಿದೆ.

ಪ್ರಾಗಾಯತಾಃ ಸುಪರ್ವಾಣಃ ಷಡೇತೇ ವರ್ಷಪರ್ವತಾಃ ಅವಗಾಢಾಶ್ಚೋಭಯತಃ ಸಮುದ್ರೌ ಪೂರ್ವಪಶ್ಚಿಮೌ

ಈ ಆರು ವರ್ಷಪರ್ವತಗಳು ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹರಡಿವೆ; ಇವುಗಳ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರಗಳು ಆಳವಾಗಿ ಹರಡಿವೆ.

ಹಿಮಪ್ರಾಯಸ್ತು ಹಿಮವಾನ್ ಹೇಮಕೂಟಸ್ತು ಹೇಮವಾನ್ ತರುಣಾದಿತ್ಯಸಂಕಾಶೋ ಹೈರಣ್ಯೋ ನಿಷಧಃ ಸ್ಮೃತಃ

ಹಿಮವಂತ್ ಪರ್ವತ ಬಹುತೇಕ ಹಿಮದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಹೆಮಕೂಟ ಪರ್ವತ ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳಪಾಗಿದೆ, ನಿಷಧ ಪರ್ವತವೂ ಕಿರಿಯ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದಂತಿದೆ.

ಚತುರ್ವರ್ಣಃ ಸಸೌವರ್ಣೋ ಮೇರುಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಾಯತಃ ಸ್ಮೃತಃ ವೃತ್ತಾಕೃತಿಪರೀಣಾಹಶ್ ಚತುರಸ್ರಃ ಸಮುತ್ಥಿತಃ

ಮೇರುಪರ್ವತವು ನಾಲ್ಕು ಬಣ್ಣಗಳೂ ಹೊಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣವೂ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎತ್ತರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಅದರ ಆಕಾರವು ವೃತ್ತಾಕೃತಿಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ನಾಲ್ಕು ಬದಿಗಳೂ ಇದ್ದು, ಸುತ್ತಲೂ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ.

ನೀಲಶ್ ಚ ವೈಡೂರ್ಯಮಯಃ ಶ್ವೇತಃ ಶುಕ್ಲೋ ಹಿರಣ್ಮಯಃ ಮಯೂರಬರ್ಹವರ್ಣಸ್ತು ಶಾತಕುಂಭಸ್ ತ್ರಿಶೃಙ್ಗವಾನ್

ಆ ಪರ್ವತವು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದೆ, ವೈಡುర్యದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಬಿಳೆಯೂ ಹೊಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದೆ. ಅದು ನವಿಲಿನ ಬೊಕ್ಕದಂತೆ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ, ಮೂರು ಶಿಖರಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಪಚ್ಚೆ ಬಂಗಾರದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ಸಂಕ್ಷೇಪತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಪುನಃ ಶೃಣು ಗಿರೀಶ್ವರಾನ್ ಮನ್ದರೋ ದೇವಕೂಟಶ್ ಚ ಪೂರ್ವಸ್ಯಾಂ ದಿಶಿ ಪರ್ವತೌ

ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಮತ್ತೆ ಆ ಮಹಾಪರ್ವತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು: ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಂದರ ಮತ್ತು ದೇವಕುಟ ಎಂಬ ಎರಡು ಪರ್ವತಗಳಿವೆ.

ಕೈಲಾಸೋ ಗನ್ಧಮಾದಶ್ ಚ ಹೇಮವಾಂಶ್ಚೈವ ಪರ್ವತೌ ಪೂರ್ವತಶ್ ಚಾಯತಾವೇತಾವ್ ಅರ್ಣವಾನ್ತರ್ವ್ಯವಸ್ಥಿತೌ

ಕೈಲಾಸ ಮತ್ತು ಗಂಧಮಾದನ, ಜೊತೆಗೆ ಹೇಮವಾನ್ ಎಂಬ ಪರ್ವತಗಳು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿವೆ.

ನಿಷಧಃ ಪಾರಿಯಾತ್ರಶ್ ಚ ದ್ವಾವೇತೌ ವರಪರ್ವತೌ ಯಥಾ ಪೂರ್ವೌ ತಥಾ ಯಾಮ್ಯಾವ್ ಏತೌ ಪಶ್ಚಿಮತಃ ಶ್ರಿತೌ

ನಿಷಧ ಮತ್ತು ಪಾರಿಯಾತ್ರ ಎಂಬ ಎರಡು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ, ಪೂರ್ವದ ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಇವುಗಳು ಕೂಡ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿವೆ.

ತ್ರಿಶೃಙ್ಗೋ ಜಾರುಚಿಶ್ಚೈವ ಉತ್ತರೌ ವರಪರ್ವತೌ ಪೂರ್ವತಶ್ ಚಾಯತಾವೇತಾವ್ ಅರ್ಣವಾನ್ತರ್ವ್ಯವಸ್ಥಿತೌ

ತ್ರಿಶೃಂಗ ಮತ್ತು ಜಾರುಚಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಮಹಾಪರ್ವತಗಳು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಇವುಗಳು ಕೂಡ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿವೆ.

ಮರ್ಯಾದಾಪರ್ವತಾನ್ ಏತಾನ್ ಅಷ್ಟಾವಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ ಯೋ ಽಸೌ ಮೇರುರ್ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಪ್ರಾಂಶುಃ ಕನಕಪರ್ವತಃ

ಈ ಎಂಟು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗಡಿಪರ್ವತಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಆ ಮೇರುಪರ್ವತವೇ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಎತ್ತರವಾದ ಬಂಗಾರದ ಪರ್ವತವಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಯ ಪಾದಾಸ್ತು ಚತ್ವಾರಶ್ ಚತುರ್ದಿಕ್ಷು ನಗೋತ್ತಮಾಃ ಯೈರ್ವಿಷ್ಟಬ್ಧಾ ನ ಚಲತಿ ಸಪ್ತದ್ವೀಪವತೀ ಮಹೀ

ಆ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾಶಿಖರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಿಂದ ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳಿರುವ ಭೂಮಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು, ಅಚಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ದಶಯೋಜನಸಾಹಸ್ರಮ್ ಆಯಾಮಸ್ ತೇಷು ಪಠ್ಯತೇ ಪೂರ್ವೇ ತು ಮನ್ದರೋ ನಾಮ ದಕ್ಷಿಣೇ ಗನ್ಧಮಾದನಃ

ಆ ಶಿಖರಗಳ ಪ್ರತಿ ಒಂದಕ್ಕೂ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಂದರ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗಂಧಮಾದನ ಇದೆ.

ವಿಪುಲಃ ಪಶ್ಚಿಮೇ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಸುಪಾರ್ಶ್ವಶ್ಚೋತ್ತರೇ ಸ್ಮೃತಃ ಮಹಾವೃಕ್ಷಾಃ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾಶ್ ಚತ್ವಾರೋ ದ್ವೀಪಕೇತವಃ

ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಪುಲ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ, ಅವು ದ್ವೀಪಗಳ ಧ್ವಜಗಳಾಗಿವೆ.

ಮನ್ದರಸ್ಯ ಗಿರೇಃ ಶೃಙ್ಗೇ ಮಹಾವೃಕ್ಷಃ ಸಕೇತುರಾಟ್ ಪ್ರಲಮ್ಬಶಾಖಾಶಿಖರಃ ಕದಮ್ಬಶ್ ಚೈತ್ಯಪಾದಪಃ

ಮಂದರ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕೇತುರಾಜ್ ಎಂಬ ಮಹಾವೃಕ್ಷವಿದೆ, ಅದರ ದಾಳಗಳು ಬಹಳ ವಿಶಾಲವಾಗಿವೆ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕದಂಬ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ವೃಕ್ಷವೂ ಇದೆ.

ದಕ್ಷಿಣಸ್ಯಾಪಿ ಶೈಲಸ್ಯ ಶಿಖರೇ ದೇವಸೇವಿತಾ ಜಮ್ಬೂಃ ಸದಾ ಪುಣ್ಯಫಲಾ ಸದಾ ಮಾಲ್ಯೋಪಶೋಭಿತಾ

ದಕ್ಷಿಣದ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುವ ಜಂಬೂ ವೃಕ್ಷವಿದೆ. ಅದು ಸದಾ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಸದಾ ಹೂಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಕೇತುರ್ ದಕ್ಷಿಣೇ ದ್ವೀಪೇ ಜಮ್ಬೂರ್ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಾ ವಿಪುಲಸ್ಯಾಪಿ ಶೈಲಸ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮೇ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ

ದಕ್ಷಿಣದ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜಂಬೂ ಎಂಬ ವೃಕ್ಷವು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಪಶ್ಚಿಮದ ಮಹಾಪರ್ವತ ವಿಪುಲದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.

ಸಂಜಾತಃ ಶಿಖರೇ ಽಶ್ವತ್ಥಃ ಸ ಮಹಾನ್ ಚೈತ್ಯಪಾದಪಃ ಸುಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಯೋತ್ತರಸ್ಯಾಪಿ ಶೃಙ್ಗೇ ಜಾತೋ ಮಹಾದ್ರುಮಃ

ಅದರ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷವು ಬೆಳೆದಿದೆ, ಅದು ಪವಿತ್ರವಾದ ವೃಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಾವೃಕ್ಷವೊಂದು ಬೆಳೆದಿದೆ.

ನ್ಯಗ್ರೋಧೋ ವಿಪುಲಸ್ಕನ್ಧೋ ಽನೇಕಯೋಜನಮಣ್ಡಲಃ ತೇಷಾಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶೈಲೇನ್ದ್ರಾಣಾಂ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ಅಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದಾಳಗಳಿರುವ, ಅನೇಕ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಟವೃಕ್ಷವಿದೆ. ಈಗ ಆ ನಾಲ್ಕು ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಅಮಾನುಷ್ಯಾಣಿ ರಮ್ಯಾಣಿ ಸರ್ವಕಾಲರ್ತುಕಾನಿ ಚ ಮನೋಹರಾಣಿ ಚತ್ವಾರಿ ದೇವಕ್ರೀಡನಕಾನಿ ಚ

ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಆಟವಾಡಲು ನಾಲ್ಕು ಸುಂದರವಾದ, ಆಕರ್ಷಕವಾದ, ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ರಮಣೀಯವಾದ ಅಮಾನವೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ.

ವನಾನಿ ವೈ ಚತುರ್ದಿಕ್ಷು ನಾಮತಸ್ತು ನಿಬೋಧತ ಪೂರ್ವೇ ಚೈತ್ರರಥಂ ನಾಮ ದಕ್ಷಿಣೇ ಗನ್ಧಮಾದನಮ್

ನೀವು ಈಗ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅರಣ್ಯಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ: ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರರಥ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗಂಧಮಾದನ.

ವೈಭ್ರಾಜಂ ಪಶ್ಚಿಮೇ ವಿದ್ಯಾದ್ ಉತ್ತರೇ ಸವಿತುರ್ವನಮ್ ಮಿತ್ರೇಶ್ವರಂ ತು ಪೂರ್ವೇ ತು ಷಷ್ಠೇಶ್ವರಮ್ ಅತಃ ಪರಮ್

ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ವೈಭ್ರಾಜ ಅರಣ್ಯ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸವಿತೃವನ ಇದೆ; ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರೇಶ್ವರ, ನಂತರ ಷಷ್ಠೇಶ್ವರ ಅರಣ್ಯ ಇದೆ.

ವರ್ಯೇಶ್ವರಂ ಪಶ್ಚಿಮೇ ತು ಉತ್ತರೇ ಚಾಮ್ರಕೇಶ್ವರಮ್ ಮಹಾಸರಾಂಸಿ ಚ ತಥಾ ಚತ್ವಾರಿ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಾಃ

ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವರ್ಯೇಶ್ವರನಿದ್ದಾನೆ, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಆಮ್ರಕೇಶ್ವರನಿದ್ದಾನೆ. ಮಹಾಸರೋವರಗಳು ನಾಲ್ಕು ಇದ್ದವೆ ಎಂದು ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಯತ್ರ ಕ್ರೀಡನ್ತಿ ಮುನಯಃ ಪರ್ವತೇಷು ವನೇಷು ಚ ಅರುಣೋದಂ ಸರಃ ಪೂರ್ವಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ಮಾನಸಂ ಸ್ಮೃತಮ್

ಅಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅರುಣೋದ ಸರೋವರವಿದೆ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾನಸ ಸರೋವರವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.