ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರಜಾಪತೇಶ್ ಚ ರುದ್ರಸ್ಯ ಭಾವಾಮೃತಸುಖೋತ್ಕಟಾಃ

ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮತ್ತು ರುದ್ರನ ಜನರು ಭಕ್ತಿಯ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ.

ಆಗ್ನೀಧ್ರಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠದಾಯಾದಂ ಕಾಮ್ಯಪುತ್ರಂ ಮಹಾಬಲಮ್ ಪ್ರಿಯವ್ರತೋ ಽಭ್ಯಷಿಞ್ಚದ್ವೈ ಜಂಬೂದ್ವೀಪೇಶ್ವರಂ ನೃಪಃ

ಕಾಮ್ಯೆಯ ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಪುತ್ರ ಆಗ್ನಿಧ್ರನನ್ನು ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು.

ಸೋ ಽತೀವ ಭವಭಕ್ತಶ್ ಚ ತಪಸ್ವೀ ತರುಣಃ ಸದಾ ಭವಾರ್ಚನರತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಗೋಮಾನ್ಧೀಮಾನ್ದ್ವಿಜರ್ಷಭಾಃ

ಅವನು ಭವನ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದ, ಸದಾ ಯೌವನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದ, ಭವನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ, ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿದ್ದ, ಜೊತೆಗೆ ಗೊಮಾನ, ಧೀಮಾನ ಮತ್ತು ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರು ಇದ್ದರು.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಾ ಬಭೂವುಸ್ತೇ ಪ್ರಜಾಪತಿಸಮಾ ನವ ಸರ್ವೇ ಮಾಹೇಶ್ವರಾಶ್ಚೈವ ಮಹಾದೇವಪರಾಯಣಾಃ

ಅವನಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು. ಅವರು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಸಮಾನರು, ಎಲ್ಲರೂ ಮಹೇಶ್ವರನ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದವರು.

ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ನಾಭಿರ್ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಸ್ ತಸ್ಯ ಕಿಂಪುರುಷೋ ಽನುಜಃ ಹರಿವರ್ಷಸ್ತೃತೀಯಸ್ತು ಚತುರ್ಥೋ ವೈ ತ್ವಿಲಾವೃತಃ

ಅವನ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರನು ನಾಭಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅವನ ತಂಗಿ ಕಿಂಪುರುಷ, ಮೂರನೆಯವನು ಹರಿವರ್ಷ, ನಾಲ್ಕನೆಯವನು ಇಲಾವೃತ.

ರಮ್ಯಸ್ತು ಪಞ್ಚಮಸ್ ತತ್ರ ಹಿರಣ್ಮಾನ್ ಷಷ್ಠ ಉಚ್ಯತೇ ಕುರುಸ್ತು ಸಪ್ತಮಸ್ತೇಷಾಂ ಭದ್ರಾಶ್ವಸ್ತ್ವಷ್ಟಮಃ ಸ್ಮೃತಃ

ಐದನೆಯವನು ರಮ್ಯ, ಆರನೆಯವನು ಹಿರಣ್ಮಾನ್, ಏಳನೆಯವನು ಕುರು, ಎಂಟನೆಯವನು ಭದ್ರಾಶ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.

ನವಮಃ ಕೇತುಮಾಲಸ್ತು ತೇಷಾಂ ದೇಶಾನ್ನಿಬೋಧತ ನಾಭೇಸ್ತು ದಕ್ಷಿಣಂ ವರ್ಷಂ ಹೇಮಾಖ್ಯಂ ತು ಪಿತಾ ದದೌ

ಒಂಬತ್ತನೆಯವನು ಕೆತುಮಾಲ. ಈಗ ಅವರ ದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು. ನಾಭಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಹೆಮ ಎಂಬ ದೇಶವನ್ನು ತಂದೆಯು ಕೊಟ್ಟನು.

ಹೇಮಕೂಟಂ ತು ಯದ್ವರ್ಷಂ ದದೌ ಕಿಂಪುರುಷಾಯ ಸಃ ನೈಷಧಂ ಯತ್ಸ್ಮೃತಂ ವರ್ಷಂ ಹರಯೇ ತತ್ಪಿತಾ ದದೌ

ಆಗ ಅವನು ಹೇಮಕುಟ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಿಂಪುರುಷನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ನೈಷಧ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವನ ತಂದೆ ಹರಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ಇಲಾವೃತಾಯ ಪ್ರದದೌ ಮೇರುರ್ಯತ್ರ ತು ಮಧ್ಯಮಃ ನೀಲಾಚಲಾಶ್ರಿತಂ ವರ್ಷಂ ರಮ್ಯಾಯ ಪ್ರದದೌ ಪಿತಾ

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮೇರುಪರ್ವತದಿರುವ ಇಲಾವೃತವನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ನೀಲಾಚಲದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆ ಸುಂದರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಅವನ ತಂದೆ ಮಗನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ಶ್ವೇತಂ ಯದುತ್ತರಂ ತಸ್ಮಾತ್ ಪಿತ್ರಾ ದತ್ತಂ ಹಿರಣ್ಮತೇ ಯದುತ್ತರಂ ಶೃಙ್ಗವರ್ಷಂ ಪಿತಾ ತತ್ಕುರವೇ ದದೌ

ಆ ಉತ್ತರದ ಶ್ವೇತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಂದೆ ಹಿರಣ್ಮಯನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ಉತ್ತರದ ಶೃಂಗವರ್ಷವನ್ನು ತಂದೆ ಕುರುವಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ವರ್ಷಂ ಮಾಲ್ಯವತಂ ಚಾಪಿ ಭದ್ರಾಶ್ವಸ್ಯ ನ್ಯವೇದಯತ್ ಗನ್ಧಮಾದನವರ್ಷಂ ತು ಕೇತುಮಾಲಾಯ ದತ್ತವಾನ್

ಮಾಲ್ಯವಂತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಭದ್ರಾಶ್ವನಿಗೆ ಹಂಚಿದನು. ಗಂಧಮಾದನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕೇತುಮಾಲನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ಇತ್ಯೇತಾನಿ ಮಹಾನ್ತೀಹ ನವ ವರ್ಷಾಣಿ ಭಾಗಶಃ ಆಗ್ನೀಧ್ರಸ್ತೇಷು ವರ್ಷೇಷು ಪುತ್ರಾಂಸ್ತಾನಭಿಷಿಚ್ಯ ವೈ

ಹೀಗೆ ಈ ಒಂಬತ್ತು ಮಹತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೀಧ್ರನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಾಜರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ಯಥಾಕ್ರಮಂ ಸ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ತತಸ್ತು ತಪಸಿ ಸ್ಥಿತಃ ತಪಸಾ ಭಾವಿತಶ್ಚೈವ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯನಿರತಸ್ತ್ವಭೂತ್

ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಮಾಡಿ, ನಂತರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡನು. ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದನು.

ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯನಿರತಃ ಪಶ್ಚಾಚ್ ಛಿವಧ್ಯಾನರತಸ್ ತ್ವಭೂತ್ ಯಾನಿ ಕಿಂಪುರುಷಾದ್ಯಾನಿ ವರ್ಷಾಣ್ಯಷ್ಟೌ ಶುಭಾನಿ ಚ

ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಬಳಿಕ, ಅವನು ಶಿವನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡನು. ಕಿಂಪುರುಷರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಆ ಎಂಟು ಶುಭ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತೇಷಾಂ ಸ್ವಭಾವತಃ ಸಿದ್ಧಿಃ ಸುಖಪ್ರಾಯಾ ಹ್ಯಯತ್ನತಃ ವಿಪರ್ಯಯೋ ನ ತೇಷ್ವಸ್ತಿ ಜರಾಮೃತ್ಯುಭಯಂ ನ ಚ

ಅಲ್ಲಿ ಇರುವವರಿಗೆ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಸೌಲಭ್ಯ, ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶ್ರಮವಿಲ್ಲ. ದುಃಖ-ಸಂತೋಷಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಇಲ್ಲ, ಜರಾ ಅಥವಾ ಮರಣವೂ ಇಲ್ಲ.

ಧರ್ಮಾಧರ್ಮೌ ನ ತೇಷ್ವಾಸ್ತಾಂ ನೋತ್ತಮಾಧಮಮಧ್ಯಮಾಃ ನ ತೇಷ್ವಸ್ತಿ ಯುಗಾವಸ್ಥಾ ಕ್ಷೇತ್ರೇಷ್ವಷ್ಟಸು ಸರ್ವತಃ

ಅವರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಧರ್ಮವೂ ಇಲ್ಲ; ಉತ್ತಮ, ಮಧ್ಯಮ, ಕೆಳಮಟ್ಟ ಎನ್ನುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಆ ಎಂಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯುಗಗಳ ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ.

ರುದ್ರಕ್ಷೇತ್ರೇ ಮೃತಾಶ್ಚೈವ ಜಙ್ಗಮಾಃ ಸ್ಥಾವರಾಸ್ ತಥಾ ಭಕ್ತಾಃ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕಾಶ್ಚಾಪಿ ತೇಷು ಕ್ಷೇತ್ರೇಷು ಯಾನ್ತಿ ತೇ

ರುದ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಯುವ ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳು, ಭಕ್ತರು ಹಾಗೂ ಇತರರೂ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ತೇಷಾಂ ಹಿತಾಯ ರುದ್ರೇಣ ಚಾಷ್ಟಕ್ಷೇತ್ರಂ ವಿನಿರ್ಮಿತಮ್ ತತ್ರ ತೇಷಾಂ ಮಹಾದೇವಃ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಂ ಕುರುತೇ ಸದಾ

ಅವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ರುದ್ರನು ಆ ಎಂಟು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನು ಸದಾ ತನ್ನ ಸನ್ನಿಧಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹೃದಿ ಮಹಾದೇವಮ್ ಅಷ್ಟಕ್ಷೇತ್ರನಿವಾಸಿನಃ ಸುಖಿನಃ ಸರ್ವದಾ ತೇಷಾಂ ಸ ಏವೇಹ ಪರಾ ಗತಿಃ

ಆ ಎಂಟು ಪ್ರದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಕಂಡು ಸದಾ ಸುಖವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಅವನೇ ಪರಮ ಗತಿ.

ನಾಭೇರ್ನಿಸರ್ಗಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಹಿಮಾಙ್ಕೇ ಽಸ್ಮಿನ್ನಿಬೋಧತ ನಾಭಿಸ್ತ್ವಜನಯತ್ಪುತ್ರಂ ಮೇರುದೇವ್ಯಾಂ ಮಹಾಮತಿಃ

ಈಗ ನಾನು ನಾಭಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಗಮನಿಸಿ. ಮಹಾಮತಿಯಾದ ನಾಭಿ, ಮೆರುದೇವಿಯಿಂದ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಋಷಭಂ ಪಾರ್ಥಿವಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಸರ್ವಕ್ಷತ್ರಸ್ಯ ಪೂಜಿತಮ್ ಋಷಭಾದ್ಭರತೋ ಜಜ್ಞೇ ವೀರಃ ಪುತ್ರಶತಾಗ್ರಜಃ

ಆ ಮಗನು ಋಷಭನು, ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಎಲ್ಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಂದ ಪೂಜಿತನು. ಋಷಭನಿಂದ ಶೂರನಾದ, ನೂರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನಾದ ಭರತನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಸೋ ಽಭಿಷಿಚ್ಯಾಥ ಋಷಭೋ ಭರತಂ ಪುತ್ರವತ್ಸಲಃ ಜ್ಞಾನವೈರಾಗ್ಯಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಜಿತ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಮಹೋರಗಾನ್

ಪುತ್ರಪ್ರೇಮಿಯಿಂದ ಋಷಭನು ಭರತನನ್ನು ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದನು. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮಹಾಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು.

ಸರ್ವಾತ್ಮನಾತ್ಮನಿ ಸ್ಥಾಪ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮಾನಮೀಶ್ವರಮ್ ನಗ್ನೋ ಜಟೀ ನಿರಾಹಾರಶ್ ಚೀರೀ ಧ್ವಾನ್ತಗತೋ ಹಿ ಸಃ

ಸರ್ವಾತ್ಮನಾಗಿ ತನ್ನಲ್ಲೇ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅವನು ನಿರ್ವಸ್ತ್ರ, ಜಟಾಧಾರಿ, ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಚೀರ ಧರಿಸಿ, ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

ನಿರಾಶಸ್ತ್ಯಕ್ತಸಂದೇಹಃ ಶೈವಮಾಪ ಪರಂ ಪದಮ್ ಹಿಮಾದ್ರೇರ್ದಕ್ಷಿಣಂ ವರ್ಷಂ ಭರತಾಯ ನ್ಯವೇದಯತ್

ಆಶೆ ಮತ್ತು ಸಂಶಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವನು ಶಿವಪದವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಹಿಮಾಲಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಭರತನಿಗೆ ಹಂಚಿದನು.

ತಸ್ಮಾತ್ತು ಭಾರತಂ ವರ್ಷಂ ತಸ್ಯ ನಾಮ್ನಾ ವಿದುರ್ಬುಧಾಃ ಭರತಸ್ಯಾತ್ಮಜೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಸುಮತಿರ್ನಾಮ ಧಾರ್ಮಿಕಃ

ಆದರಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಭರತನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಭಾರತ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭರತನ ಮಗನು ಧರ್ಮಪರನು, ವಿದ್ಯಾವಂತನಾದ ಸುಮತಿ.

ಬಭೂವ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತದ್ರಾಜ್ಯಂ ಭರತಃ ಸಂನ್ಯವೇಶಯತ್ ಪುತ್ರಸಂಕ್ರಾಮಿತಶ್ರೀಕೋ ವನಂ ರಾಜಾ ವಿವೇಶ ಸಃ

ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಭರತನು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿ, ತನ್ನ ವೈಭವವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ, ತಾನಾದರೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

ಅಸ್ಯ ದ್ವೀಪಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ತು ಮೇರುರ್ ನಾಮ ಮಹಾಗಿರಿಃ ನಾನಾರತ್ನಮಯೈಃ ಶೃಙ್ಗೈಃ ಸ್ಥಿತಃ ಸ್ಥಿತಿಮತಾಂ ವರಃ

ಈ ದ್ವೀಪದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೇರು ಎಂಬ ಮಹತ್ತರ ಪರ್ವತವು ನಾನಾ ಮೌಲ್ಯಮಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಶಿಖರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.

ಚತುರಶೀತಿಸಾಹಸ್ರಮ್ ಉತ್ಸೇಧೇನ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ಷೋಡಶಾಧಸ್ತಾದ್ ವಿಸ್ತೃತಃ ಷೋಡಶೈವ ತು

ಈ ಪರ್ವತವು ಎಂಭತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಆಳಕ್ಕೂ, ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಅಗಲಕ್ಕೂ ಹರಡಿದೆ.

ಶರಾವವತ್ ಸಂಸ್ಥಿತತ್ವಾದ್ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶನ್ಮೂರ್ಧ್ನಿ ವಿಸ್ತೃತಃ ವಿಸ್ತಾರಾತ್ ತ್ರಿಗುಣಶ್ ಚಾಸ್ಯ ಪರಿಣಾಹೋ ಽನುಮಣ್ಡಲಃ

ಅದು ತಟ್ಟೆ ಹೋಲುವ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ಅಗಲವಿದೆ; ಅದರ ಸುತ್ತಳತೆ ಅಗಲಕ್ಕಿಂತ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.