ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹರಿಶ್ ಚ ರುದ್ರಶ್ ಚ ಶಕ್ರಃ ಸಾಕ್ಷಾಚ್ಛಿವಾಂಬಿಕಾ ಜೀವಶ್ಚೇನ್ದುರ್ಮಹಾತೇಜಾ ಭಾಸ್ಕರಃ ಪವನೋ ಽನಲಃ
ಬ್ರಹ್ಮ, ಹರಿಯು, ರುದ್ರನು, ಶಕ್ರನು, ಶಿವ ಮತ್ತು ಅಂಬಿಕೆ ಸ್ವಯಂ, ಜೀವ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಚಂದ್ರನು, ಭಾಸ್ಕರ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ—
ಈಶಾನೋ ನಿರೃತಿರ್ಯಕ್ಷೋ ಯಮೋ ವರುಣ ಏವ ಚ ವಿಶ್ವೇದೇವಾಸ್ ತಥಾ ರುದ್ರಾ ವಸವಶ್ ಚ ಮಹಾಬಲಾಃ
ಈಶಾನ, ನಿರೃತಿಯು, ಯಕ್ಷನು, ಯಮನು, ವರుణನು, ವಿಶ್ವದೇವರು, ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವಸುಗಳು—
ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸಾಕ್ಷಾಚ್ಛಚೀ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ದೇವೀ ಚೈವ ಸರಸ್ವತೀ ಅದಿತಿಶ್ ಚ ದಿತಿಶ್ಚೈವ ಶ್ರದ್ಧಾ ಲಜ್ಜಾ ಧೃತಿಸ್ ತಥಾ
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸ್ವಯಂ, ಶಚಿ, ಜ್ಯೇಷ್ಠೆ, ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ, ಅದಿತಿ ಮತ್ತು ದಿತಿ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ಲಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವೂ—
ನನ್ದಾ ಭದ್ರಾ ಚ ಸುರಭೀ ಸುಶೀಲಾ ಸುಮನಾಸ್ ತಥಾ ವೃಷೇನ್ದ್ರಶ್ ಚ ಮಹಾತೇಜಾ ಧರ್ಮೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಜಸ್ ತಥಾ
ನಂದಾ, ಭದ್ರಾ, ಸುರಭಿ, ಸುಶೀಲಾ, ಸುಮನಾ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವೃಷೇಂದ್ರ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಧರ್ಮನ ಮಗನು—
ಆವೃತ್ಯ ಮಾಂ ತಥಾಲಿಙ್ಗ್ಯ ತುಷ್ಟುವುರ್ಮುನಿಸತ್ತಮ ಶಿಲಾದೋ ಽಪಿ ಮುನಿರ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಿತಾ ಮೇ ತಾದೃಶಂ ತದಾ
ಇವರು ನನ್ನನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಆಲಿಂಗನ ಮಾಡಿ, ಮಹರ್ಷಿಯರೊಳಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ಆಗ ಶಿಲಾದನು, ನನ್ನ ತಂದೆ, ಆ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ—
ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮಾ ತುಷ್ಟಾವೇಷ್ಟಪ್ರದಂ ಸುತಮ್ ಭಗವನ್ದೇವದೇವೇಶ ತ್ರಿಯಂಬಕ ಮಮಾವ್ಯಯ
ಆನಂದದಿಂದ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು, ಇಷ್ಟವನ್ನು ಕೊಡುವವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು: 'ಪ್ರಭು, ದೇವತೆಗಳ ದೇವತೆ, ತ್ರಿನೇತ್ರ, ನನ್ನ ಶಾಶ್ವತನೆ—'
ಪುತ್ರೋ ಽಸಿ ಜಗತಾಂ ಯಸ್ಮಾತ್ ತ್ರಾತಾ ದುಃಖಾದ್ಧಿ ಕಿಂ ಪುನಃ ರಕ್ಷಕೋ ಜಗತಾಂ ಯಸ್ಮಾತ್ ಪಿತಾ ಮೇ ಪುತ್ರ ಸರ್ವಗ
'ನೀನು ಲೋಕಗಳ ರಕ್ಷಕನಾದ್ದರಿಂದ, ಮಗನೆ, ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕೆ? ನೀನು ಲೋಕಗಳ ಕಾಯುವವನಾದ್ದರಿಂದ, ನನ್ನ ಮಗನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು.'
ಅಯೋನಿಜ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ಜಗದ್ಯೋನೇ ಪಿತಾಮಹ ಪಿತಾ ಪುತ್ರ ಮಹೇಶಾನ ಜಗತಾಂ ಚ ಜಗದ್ಗುರೋ
'ಜನನವಿಲ್ಲದವನೆ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲವೆ, ಪಿತಾಮಹ, ತಂದೆ, ಮಗ, ಮಹೇಶ್ವರ, ಜಗತ್ತಿನ ಗುರು.'
ವತ್ಸ ವತ್ಸ ಮಹಾಭಾಗ ಪಾಹಿ ಮಾಂ ಪರಮೇಶ್ವರ ತ್ವಯಾಹಂ ನನ್ದಿತೋ ಯಸ್ಮಾನ್ ನನ್ದೀ ನಾಮ್ನಾ ಸುರೇಶ್ವರ
'ಮಗನೆ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೇ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು ಪರಮೇಶ್ವರಾ. ನೀನು ನನಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಭುವೇ, ನನಗೆ ನಂದೀ ಎಂಬ ಹೆಸರಾಯಿತು.'
ತಸ್ಮಾನ್ನನ್ದಯ ಮಾಂ ನನ್ದಿನ್ ನಮಾಮಿ ಜಗದೀಶ್ವರಮ್ ಪ್ರಸೀದ ಪಿತರೌ ಮೇ ಽದ್ಯ ರುದ್ರಲೋಕಂ ಗತೌ ವಿಭೋ
'ಆದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸು ನಂದಿನಿ. ಜಗದೀಶ್ವರನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ದಯಮಾಡು, ನನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಇಂದು ರುದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮಹಾಶಕ್ತಿಯವನೇ.'
ಪಿತಾಮಹಶ್ ಚ ಭೋ ನನ್ದಿನ್ ನವತೀರ್ಣೇ ಮಹೇಶ್ವರೇ ಮಮೈವ ಸಫಲಂ ಲೋಕೇ ಜನ್ಮ ವೈ ಜಗತಾಂ ಪ್ರಭೋ
'ನಂದಿನಿ, ಮಹೇಶ್ವರನು ಇಳಿದಿರುವುದರಿಂದ, ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಭುವೇ, ನನ್ನ ಜನ್ಮವು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ.'
ಅವತೀರ್ಣೇ ಸುತೇ ನನ್ದಿನ್ ರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಮಹ್ಯಮೀಶ್ವರ ತುಭ್ಯಂ ನಮಃ ಸುರೇಶಾನ ನನ್ದೀಶ್ವರ ನಮೋ ಽಸ್ತು ತೇ
'ನಂದಿನಿ, ನನ್ನ ಮಗನು ನನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಇಳಿದಿರುವುದರಿಂದ, ಈಶ್ವರಾ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಭು, ನಂದೀಶ್ವರ, ನಿನಗೆ ವಂದನೆ.'
ಪುತ್ರ ಪಾಹಿ ಮಹಾಬಾಹೋ ದೇವದೇವ ಜಗದ್ಗುರೋ ಪುತ್ರತ್ವಮೇವ ನನ್ದೀಶ ಮತ್ವಾ ಯತ್ಕೀರ್ತಿತಂ ಮಯಾ
'ಮಗನೆ, ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ದೇವತೆಗಳ ದೇವಾ, ಜಗತ್ತಿನ ಗುರು, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ನಿನ್ನನ್ನು ನನ್ನ ಮಗನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ನಂದೀಶ್ವರಾ, ನಾನು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ—'
ತ್ವಯಾ ತತ್ಕ್ಷಮ್ಯತಾಂ ವತ್ಸ ಸ್ತವಸ್ತವ್ಯ ಸುರಾಸುರೈಃ ಯಃ ಪಠೇಚ್ಛೃಣುಯಾದ್ವಾಪಿ ಮಮ ಪುತ್ರಪ್ರಭಾಷಿತಮ್
'ನೀನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು ಮಗನೆ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಬೇಕಾದವನು. ನನ್ನ ಮಗನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಯಾರು ಓದುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—'
ಶ್ರಾವಯೇದ್ವಾ ದ್ವಿಜಾನ್ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಮಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಸ ಮೋದತೇ ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಸುತಂ ಬಾಲಂ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಬಹುಮಾನತಃ
'ಅಥವಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ, ತನ್ನ ಬಾಲ ಮಗನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಬಹುಮಾನದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು—'
ಮುನೀಶ್ವರಾಂಶ್ ಚ ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಶಿಲಾದ ಉವಾಚ ಸುವ್ರತಃ ಪಶ್ಯಧ್ವಂ ಮುನಯಃ ಸರ್ವೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಂ ಮಮಾವ್ಯಯಃ
ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಶಿಲಾದನು, ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನು, ಹೇಳಿದನು: 'ಮುನಿಗಳೆಲ್ಲರೂ, ನನ್ನ ಶಾಶ್ವತ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ.'
ನನ್ದೀ ಯಜ್ಞಾಙ್ಗಣೇ ದೇವಶ್ ಚಾವತೀರ್ಣೋ ಯತಃ ಪ್ರಭುಃ ಮತ್ಸಮಃ ಕಃ ಪುಮಾಂಲ್ಲೋಕೇ ದೇವೋ ವಾ ದಾನವೋ ಽಪಿ ವಾ
'ಯಜ್ಞಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಂದೀ ದೇವರು ಇಳಿದಿರುವುದರಿಂದ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇವತೆ ಅಥವಾ ದಾನವನು ಯಾರೂ ನನ್ನ ಸಮಾನರಿಲ್ಲ.'
ಏಷ ನನ್ದೀ ಯತೋ ಜಾತೋ ಯಜ್ಞಭೂಮೌ ಹಿತಾಯ ಮೇ
'ಈ ನಂದೀ, ಯಜ್ಞಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು.'
ಮಯಾ ಸಹ ಪಿತಾ ಹೃಷ್ಟಃ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಚ ಮಹೇಶ್ವರಮ್ ಉಟಜಂ ಸ್ವಂ ಜಗಾಮಾಶು ನಿಧಿಂ ಲಬ್ಧ್ವೇವ ನಿರ್ಧನಃ
ನನ್ನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ತಾನು ಖುಷಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಬಡವನು ಹಠಾತ್ ಖಜಾನೆ ಕಂಡಂತೆ ಅವರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಹೋದರು.
ಯದಾಗತೋ ಽಹಮುಟಜಂ ಶಿಲಾದಸ್ಯ ಮಹಾಮುನೇ ತದಾ ವೈ ದೈವಿಕಂ ರೂಪಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಮಾನುಷ್ಯಮ್ ಆಸ್ಥಿತಃ
ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನಾನು ಶಿಲಾದನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದೈವಿಕ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಾನವನ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ.
ನಷ್ಟಾ ಚೈವ ಸ್ಮೃತಿರ್ದಿವ್ಯಾ ಯೇನ ಕೇನಾಪಿ ಕಾರಣಾತ್ ಮಾನುಷ್ಯಮಾಸ್ಥಿತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಿತಾ ಮೇ ಲೋಕಪೂಜಿತಃ
ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ನನ್ನ ದೈವಿಕ ಸ್ಮೃತಿ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು. ನಾನು ಮಾನವನಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆದ ನನ್ನ ತಂದೆ
ವಿಲಲಾಪಾತಿದುಃಖಾರ್ತಃ ಸ್ವಜನೈಶ್ ಚ ಸಮಾವೃತಃ ಜಾತಕರ್ಮಾದಿಕಾಶ್ಚೈವ ಚಕಾರ ಮಮ ಸರ್ವವಿತ್
ಅತಿಯಾದ ದುಃಖದಿಂದ, ಬಂಧುಗಳ ನಡುವೆ ಕುಳಿತು, ಅಳುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲವನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿ ನನ್ನ ಜನನ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತಿತರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
ಶಾಲಙ್ಕಾಯನಪುತ್ರೋ ವೈ ಶಿಲಾದಃ ಪುತ್ರವತ್ಸಲಃ ಉಪದಿಷ್ಟಾ ಹಿ ತೇನೈವ ಋಕ್ಶಾಖಾ ಯಜುಷಸ್ ತಥಾ
ಶಾಲಂಕಾಯನನ ಮಗನಾದ ಶಿಲಾದನು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಸಿ, ನನಗೆ ಋಗ್ವೇದದ ಶಾಖೆ ಹಾಗೂ ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು.
ಸಾಮಶಾಖಾಸಹಸ್ರಂ ಚ ಸಾಙ್ಗೋಪಾಙ್ಗಂ ಮಹಾಮುನೇ ಆಯುರ್ವೇದಂ ಧನುರ್ವೇದಂ ಗಾನ್ಧರ್ವಂ ಚಾಶ್ವಲಕ್ಷಣಮ್
ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಅವರು ನನಗೆ ಸಾವಿರ ಸಾಮವೇದ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆಯುರ್ವೇದ, ಧನುರ್ವೇದ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಕಲಿಸಿದರು.
ಹಸ್ತಿನಾಂ ಚರಿತಂ ಚೈವ ನರಾಣಾಂ ಚೈವ ಲಕ್ಷಣಮ್ ಸಮ್ಪೂರ್ಣೇ ಸಪ್ತಮೇ ವರ್ಷೇ ತತೋ ಽಥ ಮುನಿಸತ್ತಮೌ
ಅವರು ನನಗೆ ಆನೆಗಳ ನಡೆ ಹಾಗೂ ಮನುಷ್ಯರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಕಲಿಸಿದರು. ಏಳನೇ ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿಯಾದಾಗ, ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದವರು,
ಮಿತ್ರಾವರುಣನಾಮಾನೌ ತಪೋಯೋಗಬಲಾನ್ವಿತೌ ತಸ್ಯಾಶ್ರಮಂ ಗತೌ ದಿವ್ಯೌ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಮಾಂ ಚಾಜ್ಞಯಾ ವಿಭೋಃ
ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರుణ ಎಂಬ ದಿವ್ಯ ಋಷಿಗಳು, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಯೋಗದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಪರಮಾತ್ಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ಆ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದರು.
ಊಚತುಶ್ ಚ ಮಹಾತ್ಮಾನೌ ಮಾಂ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ತಾತ ನನ್ದ್ಯಯಮಲ್ಪಾಯುಃ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಪಾರಗಃ
ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ನನನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ನೋಡಿ, 'ಮಗನೇ, ನಂದಿ ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಅವನ ಆಯುಷ್ಯ ಕಡಿಮೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ನ ದೃಷ್ಟಮೇವಮಾಶ್ಚರ್ಯಮ್ ಆಯುರ್ವರ್ಷಾದತಃ ಪರಮ್ ಇತ್ಯುಕ್ತವತಿ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಃ ಶಿಲಾದಃ ಪುತ್ರವತ್ಸಲಃ
'ಇಂತಹ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡಿಲ್ಲ; ಈ ವರ್ಷವಾದ ಮೇಲೆ ಅವನಿಗೆ ಆಯುಷ್ಯ ಉಳಿಯದು' ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದಾಗ, ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಸುವ ಶಿಲಾದನು,
ಸಮಾಲಿಙ್ಗ್ಯ ಚ ದುಃಖಾರ್ತೋ ರುರೋದಾತೀವ ವಿಸ್ವರಮ್ ಹಾ ಪುತ್ರ ಪುತ್ರ ಪುತ್ರೇತಿ ಪಪಾತ ಚ ಸಮನ್ತತಃ
ನನ್ನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ, 'ಹಾಯ್ ಮಗನೇ, ಮಗನೇ!' ಎಂದು ಜೋರಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಿದ್ದರು.
ಅಹೋ ಬಲಂ ದೈವವಿಧೇರ್ ವಿಧಾತುಶ್ಚೇತಿ ದುಃಖಿತಃ ತಸ್ಯ ಚಾರ್ತಸ್ವರಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ತದಾಶ್ರಮನಿವಾಸಿನಃ
ದುಃಖದಿಂದ, 'ಅಯ್ಯೋ, ವಿಧಿಯ ಬಲವೇ ಇದು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಶಕ್ತಿಯೇ ಇದು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಆ ಪೀಡಿತ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆಶ್ರಮದ ನಿವಾಸಿಗಳು