ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರಸೂತಿಃ ಸುಷುವೇ ದಕ್ಷಾಚ್ ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಕನ್ಯಕಾಃ ಶ್ರದ್ಧಾಂ ಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ಧೃತಿಂ ಪುಷ್ಟಿಂ ತುಷ್ಟಿಂ ಮೇಧಾಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ತಥಾ

ದಕ್ಷಿಣನಿಂದ ಪ್ರಸೂತಿ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು—ಶ್ರದ್ಧೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಧೃತಿ, ಪುಷ್ಟಿ, ತುಷ್ಟಿ, ಮೇಧೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ ಕೂಡ.

ಬುದ್ಧಿಂ ಲಜ್ಜಾಂ ವಪುಃಶಾನ್ತಿಂ ಸಿದ್ಧಿಂ ಕೀರ್ತಿಂ ಮಹಾತಪಾಃ ಖ್ಯಾತಿಂ ಶಾನ್ತಿಂ ಚ ಸಮ್ಭೂತಿಂ ಸ್ಮೃತಿಂ ಪ್ರೀತಿಂ ಕ್ಷಮಾಂ ತಥಾ

ಬುದ್ಧಿ, ಲಜ್ಜೆ, ರೂಪ, ಶಾಂತಿ, ಸಿದ್ಧಿ, ಕೀರ್ತಿ, ಮಹಾತಪ, ಖ್ಯಾತಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂಭೂತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆ ಕೂಡ.

ಸಂನತಿಂ ಚಾನಸೂಯಾಂ ಚ ಊರ್ಜಾಂ ಸ್ವಾಹಾಂ ಸುರಾರಣಿಮ್ ಸ್ವಧಾಂ ಚೈವ ಮಹಾಭಾಗಾಂ ಪ್ರದದೌ ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ಸಂನತಿ, ಅನಸೂಯೆ, ಊರ್ಜೆ, ಸ್ವಾಹೆ, ಸುರಾರಣಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿಯಾದ ಸ್ವಧೆ—ಈ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟನು.

ಶ್ರದ್ಧಾದ್ಯಾಶ್ಚೈವ ಕೀರ್ತ್ಯನ್ತಾಸ್ ತ್ರಯೋದಶ ಸುದಾರಿಕಾಃ ಧರ್ಮಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಂ ಜಗ್ಮುಃ ಪತಿಂ ಪರಮದುರ್ಲಭಾಃ

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೀರ್ತಿವರೆಗೆ ಇರುವ ಹದಿಮೂರು ಸುಧಾರಿಣಿಯರು, ಪ್ರಜಾಪತಿ ಧರ್ಮನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಪತಿ.

ಉಪಯೇಮೇ ಭೃಗುರ್ಧೀಮಾನ್ ಖ್ಯಾತಿಂ ತಾಂ ಭಾರ್ಗವಾರಣಿಮ್ ಸಮ್ಭೂತಿಂ ಚ ಮರೀಚಿಸ್ತು ಸ್ಮೃತಿಂ ಚೈವಾಙ್ಗಿರಾ ಮುನಿಃ

ಬುದ್ಧಿವಂತ ಭೃಗು ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಭಾರ್ಗವ ಕುಟುಂಬದ ಆನಂದವನ್ನಾಗಿ ಮದುವೆಯಾದನು. ಮರೀಚಿ ಸಂಭೂತಿಯನ್ನು, ಅಂಗಿರಸ ಮುನಿ ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು.

ಪ್ರೀತಿಂ ಪುಲಸ್ತ್ಯಃ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮಾ ಕ್ಷಮಾಂ ತಾಂ ಪುಲಹೋ ಮುನಿಃ ಕ್ರತುಶ್ ಚ ಸಂನತಿಂ ಧೀಮಾನ್ ಅತ್ರಿಸ್ತಾಂ ಚಾನಸೂಯಕಾಮ್

ಪುಣ್ಯಾತ್ಮ ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು, ಪುಲಹ ಮುನಿ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕ್ರತು ಸಂನತಿಯನ್ನು, ಅತ್ರಿ ಅನಸೂಯೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು.

ಊರ್ಜಾಂ ವಸಿಷ್ಠೋ ಭಗವಾನ್ ವರಿಷ್ಠೋ ವಾರಿಜೇಕ್ಷಣಾಮ್ ವಿಭಾವಸುಸ್ ತಥಾ ಸ್ವಾಹಾಂ ಸ್ವಧಾಂ ವೈ ಪಿತರಸ್ ತಥಾ

ಪೂಜ್ಯನಾದ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಳ್ಳ ವಸಿಷ್ಠನು ಊರ್ಜೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು. ವಿಭಾವಸು ಸ್ವಾಹೆಯನ್ನು, ಪಿತೃಗಳು ಸ್ವಧೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು.

ಪುತ್ರೀಕೃತಾ ಸತೀ ಯಾ ಸಾ ಮಾನಸೀ ಶಿವಸಮ್ಭವಾ ದಕ್ಷೇಣ ಜಗತಾಂ ಧಾತ್ರೀ ರುದ್ರಮೇವಾಸ್ಥಿತಾ ಪತಿಮ್

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಶಿವನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸತಿಯನ್ನು ದಕ್ಷನು ತನ್ನ ಮಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ಅವಳು ಜಗತ್ತನ್ನು ಧರಿಸುವ ರುದ್ರನ ಪತ್ನಿಯಾದಳು.

ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸರ್ಗಾದೌ ಕನಕಾಣ್ಡಜಃ ವಿಭಜಸ್ವೇತಿ ಚಾಹಾದೌ ಯದಾ ಜಾತಾ ತದಾಭವತ್

ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಹಿರಿದು ಹೊಳಪಿನ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು 'ವಿಭಜಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆಕೆ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಹಾಗೆಯೇ ಆಯಿತು.

ತಸ್ಯಾಶ್ಚೈವಾಂಶಜಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಸ್ತ್ರಿಭುವನೇ ತಥಾ ಏಕಾದಶಾವಿಧಾ ರುದ್ರಾಸ್ ತಸ್ಯ ಚಾಂಶೋದ್ಭವಾಸ್ ತಥಾ

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಂಗಸರು ಆಕೆಯ ಭಾಗಗಳು. ಹನ್ನೊಂದು ವಿಧದ ರುದ್ರರು ಅವನ ಭಾಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು.

ಸ್ತ್ರೀಲಿಙ್ಗಮಖಿಲಂ ಸಾ ವೈ ಪುಂಲಿಙ್ಗಂ ನೀಲಲೋಹಿತಃ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ದಕ್ಷಮಾಲೋಕ್ಯ ಸುವ್ರತಾಮ್

ಅವಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೆಣ್ಣುಲಿಂಗ, ನೀಲಲೋಹಿತನು ಪುರುಷಲಿಂಗ. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪೂಜ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮನು ಧರ್ಮವಂತ ದಕ್ಷನನ್ನು ನೋಡಿ ಹೀಗೆಂದನು—

ಭಜಸ್ವ ಧಾತ್ರೀಂ ಜಗತಾಂ ಮಮಾಪಿ ಚ ತವಾಪಿ ಚ ಪುನ್ನಾಮ್ನೋ ನರಕಾತ್ತ್ರಾತಿ ಇತಿ ಪುತ್ರೀತ್ವಿಹೋಕ್ತಿತಃ

'ನೀನು ಮತ್ತು ನಾನು, ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಜಗತ್ತನ್ನು ಧರಿಸುವಳನ್ನು ಮಗಳಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಅವಳು ಪುತ್ ಎಂಬ ನರಕದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವಳು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಮಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.'

ಪ್ರಶಸ್ತಾ ತವ ಕಾನ್ತೇಯಂ ಸ್ಯಾತ್ ಪುತ್ರೀ ವಿಶ್ವಮಾತೃಕಾ ತಸ್ಮಾತ್ ಪುತ್ರೀ ಸತೀ ನಾಮ್ನಾ ತವೈಷಾ ಚ ಭವಿಷ್ಯತಿ

'ಈ ಸುಂದರಳು ನಿನ್ನ ಮಗಳು, ವಿಶ್ವದ ತಾಯಿ ಆಗುವಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಸತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನಿನ್ನ ಮಗಳು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವಳು.'

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ದಕ್ಷೋ ನಿಯೋಗಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಮುನಿಃ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಪುತ್ರೀಂ ದದೌ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸತೀಂ ರುದ್ರಾಯ ಸಾದರಮ್

ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ದಕ್ಷನು ಮಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಸತಿಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ರುದ್ರನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ಧರ್ಮಸ್ಯ ಪತ್ನ್ಯಃ ಶ್ರದ್ಧಾದ್ಯಾಃ ಕೀರ್ತಿತಾ ವೈ ತ್ರಯೋದಶ ತಾಸು ಧರ್ಮಪ್ರಜಾಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಯಥಾಕ್ರಮಮನುತ್ತಮಮ್

ಧರ್ಮನ ಪತ್ನಿಯರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಹದಿಮೂರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಧರ್ಮನ ಸಂತಾನವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಕಾಮೋ ದರ್ಪೋ ಽಥ ನಿಯಮಃ ಸಂತೋಷೋ ಲೋಭ ಏವ ಚ ಶ್ರುತಸ್ತು ದಣ್ಡಃ ಸಮಯೋ ಬೋಧಶ್ಚೈವ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ

ಕಾಮ, ಅಹಂಕಾರ, ನಿಯಮ, ಸಂತೋಷ, ಲೋಭ; ವಿದ್ಯೆ, ಶಿಕ್ಷೆ, ಒಪ್ಪಂದ, ತಿಳುವಳಿಕೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪ್ರಕಾಶ ಹೊಂದಿವೆ.

ಅಪ್ರಮಾದಶ್ ಚ ವಿನಯೋ ವ್ಯವಸಾಯೋ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ಕ್ಷೇಮಂ ಸುಖಂ ಯಶಶ್ಚೈವ ಧರ್ಮಪುತ್ರಾಶ್ ಚ ತಾಸು ವೈ

ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ವಿನಯ, ದೃಢನಿಶ್ಚಯ, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಕ್ಷೇಮ, ಸುಖ, ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು ಕೂಡ ಇವರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಧರ್ಮಸ್ಯ ವೈ ಕ್ರಿಯಾಯಾಂ ತು ದಣ್ಡಃ ಸಮಯ ಏವ ಚ ಅಪ್ರಮಾದಸ್ ತಥಾ ಬೋಧೋ ಬುದ್ಧೇರ್ಧರ್ಮಸ್ಯ ತೌ ಸುತೌ

ಧರ್ಮದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ತಿಳುವಳಿಕೆ—ಇವು ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು.

ತಸ್ಮಾತ್ಪಞ್ಚದಶೈವೈತೇ ತಾಸು ಧರ್ಮಾತ್ಮಜಾಸ್ತ್ವಿಹ ಭೃಗುಪತ್ನೀ ಚ ಸುಷುವೇ ಖ್ಯಾತಿರ್ವಿಷ್ಣೋಃ ಪ್ರಿಯಾಂ ಶ್ರಿಯಮ್

ಆದುದರಿಂದ, ಈ ಹದಿನೈದು ಧರ್ಮದ ಪುತ್ರರು ಇಲ್ಲಿ; ಭೃಗುಪತ್ನಿ ಖ್ಯಾತಿ, ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ಧಾತಾರಂ ಚ ವಿಧಾತಾರಂ ಮೇರೋರ್ಜಾಮಾತರೌ ಸುತೌ ಪ್ರಭೂತಿರ್ನಾಮ ಯಾ ಪತ್ನೀ ಮರೀಚೇಃ ಸುಷುವೇ ಸುತೌ

ಅವಳು ಧಾತಾ ಮತ್ತು ವಿಧಾತಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು, ಮೇರುಪರ್ವತದ ಅಳಿಯರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಮರೀಚಿಯ ಪತ್ನಿ ಪ್ರಭೂತಿ ಎಂಬಳು ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ಪೂರ್ಣಮಾಸಂ ತು ಮಾರೀಚಂ ತತಃ ಕನ್ಯಾಚತುಷ್ಟಯಮ್ ತುಷ್ಟಿರ್ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ಚ ವೈ ದೃಷ್ಟಿಃ ಕೃಷಿಶ್ಚಾಪಚಿತಿಸ್ ತಥಾ

ಪೂರ್ಣಮಾಸ ಎಂಬ ಮಗನು ಮರೀಚಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದನು, ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು—ತುಷ್ಟಿ, ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ, ದೃಷ್ಟಿ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅಪಚಿತಿ ಕೂಡ ಜನಿಸಿದರು.

ಕ್ಷಮಾ ಚ ಸುಷುವೇ ಪುತ್ರಾನ್ ಪುತ್ರೀಂ ಚ ಪುಲಹಾಚ್ಛುಭಾಮ್ ಕರ್ದಮಂ ಚ ವರೀಯಾಂಸಂ ಸಹಿಷ್ಣುಂ ಮುನಿಸತ್ತಮಾಃ

ಕ್ಷಮೆ ಪುಲಹರಿಂದ ಪುತ್ರರನ್ನು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಗುಣವಂತಿಯಾದ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಅವರು ಕರ್ದಮ, ವರೀಯಾಂಸ ಮತ್ತು ಸಹಿಷ್ಣು ಎಂಬವರು, ಮಹರ್ಷಿಗಳೆ.

ತಥಾ ಕನಕಪೀತಾಂ ಸ ಪೀವರೀಂ ಪೃಥಿವೀಸಮಾಮ್ ಪ್ರೀತ್ಯಾಂ ಪುಲಸ್ತ್ಯಶ್ ಚ ತಥಾ ಜನಯಾಮಾಸ ವೈ ಸುತಾನ್

ಹಾಗೆಯೇ ಕನಕಪೀತಾ, ಪೀವರಿ, ಪೃಥಿವೀಸಮಾ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಕೂಡ ಪುತ್ರರನ್ನು ಪಡೆದನು.

ದತ್ತೋರ್ಣಂ ವೇದಬಾಹುಂ ಚ ಪುತ್ರೀಂ ಚಾನ್ಯಾಂ ದೃಷದ್ವತೀಮ್ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಷಷ್ಟಿಸಾಹಸ್ರಂ ಸಂನತಿಃ ಸುಷುವೇ ಶುಭಾ

ದತ್ತೋರ್ಣ, ವೇದಬಾಹು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪುತ್ರಿ ದೃಶದ್ವತಿ; ಶುಭವಾದ ಸನ್ನತಿ ಅರುವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ಕ್ರತೋಸ್ತು ಭಾರ್ಯಾ ಸರ್ವೇ ತೇ ವಾಲಖಿಲ್ಯಾ ಇತಿ ಶ್ರುತಾಃ ಸಿನೀವಾಲೀಂ ಕುಹೂಂ ಚೈವ ರಾಕಾಂ ಚಾನುಮತಿಂ ತಥಾ

ಕ್ರತುಮಹರ್ಷಿಯ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಎಲ್ಲರೂ ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು; ಸಿನೀವಾಲಿ, ಕುಹು, ರಾಕಾ ಮತ್ತು ಅನುಮತಿ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಸ್ಮೃತಿಶ್ ಚ ಸುಷುವೇ ಪತ್ನೀ ಮುನೇಶ್ಚಾಙ್ಗಿರಸಸ್ ತಥಾ ಲಬ್ಧಾನುಭಾವಮಗ್ನಿಂ ಚ ಕೀರ್ತಿಮನ್ತಂ ಚ ಸುವ್ರತಾ

ಸ್ಮೃತಿ ಎಂಬ ಅಂಗಿರಸ ಮಹರ್ಷಿಯ ಪತ್ನಿ, ಅನುಭವ ಪಡೆದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಮಂತನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೆ.

ಅತ್ರೇರ್ಭಾರ್ಯಾನಸೂಯಾ ವೈ ಸುಷುವೇ ಷಟ್ಪ್ರಜಾಸ್ತು ಯಾಃ ತಾಸ್ವೇಕಾ ಕನ್ಯಕಾ ನಾಮ್ನಾ ಶ್ರುತಿಃ ಸಾ ಸೂನುಪಞ್ಚಕಮ್

ಅತ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಅನುಸೂಯೆ ಆರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಪುತ್ರಿ ಶ್ರುತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವಳು, ಉಳಿದ ಐದು ಮಂದಿ ಪುತ್ರರು.

ಸತ್ಯನೇತ್ರೋ ಮುನಿರ್ಭವ್ಯೋ ಮೂರ್ತಿರಾಪಃ ಶನೈಶ್ಚರಃ ಸೋಮಶ್ ಚ ವೈ ಶ್ರುತಿಃ ಷಷ್ಠೀ ಪಞ್ಚಾತ್ರೇಯಾಸ್ತು ಸೂನವಃ

ಸತ್ಯನೇತ್ರ, ಭವ್ಯ ಮುನಿಯು, ಮೂರ್ಥಿ, ಆಪಃ, ಶನೈಶ್ಚರ, ಸೋಮ—ಶ್ರುತಿ ಆರನೆಯವಳು; ಐದು ಮಂದಿ ಅತ್ರಿಯ ಪುತ್ರರು.

ಊರ್ಜಾ ವಸಿಷ್ಠಾದ್ವೈ ಲೇಭೇ ಸುತಾಂಶ್ ಚ ಸುತವತ್ಸಲಾ ಜ್ಯಾಯಸೀ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷಾನ್ ವಾಸಿಷ್ಠಾನ್ ವರಲೋಚನಾ

ಊರ್ಜಾ ವಸಿಷ್ಠರಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದಳು; ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು, ಕಮಲದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವರು, ವಸಿಷ್ಠರು, ಸುಂದರವಾದ ಮುಖ ಹೊಂದಿದ್ದರು.