ಕೃತ್ವಾ ದ್ವನ್ದ್ವೋಪಘಾತಾಂಸ್ತಾನ್ ವೃತ್ತ್ಯುಪಾಯಮಚಿನ್ತಯನ್ ನಷ್ಟೇಷು ಮಧುನಾ ಸಾರ್ಧಂ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷೇಷು ವೈ ತದಾ
ಆ ಜೋಡಿಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿ, ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದರು; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳೂ ಜೇನು ಸಹ ನಾಶವಾಗಿತ್ತು.
ವಿವಾದವ್ಯಾಕುಲಾಸ್ತಾ ವೈ ಪ್ರಜಾಸ್ತೃಷ್ಣಾಕ್ಷುಧಾರ್ದಿತಾಃ ತತಃ ಪ್ರಾದುರ್ಬಭೌ ತಾಸಾಂ ಸಿದ್ಧಿಸ್ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ಪುನಃ
ಜನರು ಜಗಳ, ದಾಹ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು; ಆಗ, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಿದ್ಧಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.
ವಾರ್ತಾಯಾಃ ಸಾಧಿಕಾಪ್ಯನ್ಯಾ ವೃಷ್ಟಿಸ್ತಾಸಾಂ ನಿಕಾಮತಃ ತಾಸಾಂ ವೃಷ್ಟ್ಯುದಕಾದೀನಿ ಹ್ಯ್ ಅಭವನ್ನಿಮ್ನಗಾನಿ ತು
ಮತ್ತೊಂದು ಜೀವನೋಪಾಯ ಜನರಿಗೆ ದೊರೆಯಿತು, ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಮಳೆಯೂ ಸುರಿಯಿತು; ಆ ಮಳೆಯಿಂದ ನದಿಗಳೂ ಇತರ ನೀರುಗಳೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.
ಅಭವನ್ವೃಷ್ಟಿಸಂತತ್ಯಾ ಸ್ರೋತಸ್ಥಾನಾನಿ ನಿಮ್ನಗಾಃ ಏವಂ ನದ್ಯಃ ಪ್ರವೃತ್ತಾಸ್ತು ದ್ವಿತೀಯೇ ವೃಷ್ಟಿಸರ್ಜನೇ
ನಿರಂತರ ಮಳೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗುವ ನದಿಗಳು ರೂಪಗೊಂಡವು; ಹೀಗೆ, ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಮಳೆಯ ಸುರಿವುದರಿಂದ ನದಿಗಳು ಹರಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.
ಯೇ ಪುನಸ್ತದಪಾಂ ಸ್ತೋಕಾಃ ಪತಿತಾಃ ಪೃಥಿವೀತಲೇ ಅಪಾಂ ಭೂಮೇಶ್ ಚ ಸಂಯೋಗಾದ್ ಓಷಧ್ಯಸ್ತಾಸ್ತದಾಭವನ್
ಆ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಾಗ, ನೀರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಅವುಗಳಿಂದ ಔಷಧಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಬಂದವು.
ಅಥಾಲ್ಪಕೃಷ್ಟಾಶ್ಚಾನುಪ್ತಾ ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾಶ್ಚತುರ್ದಶ ಋತುಪುಷ್ಪಫಲಾಶ್ಚೈವ ವೃಕ್ಷಗುಲ್ಮಾಶ್ ಚ ಜಜ್ಞಿರೇ
ಅನಂತರ, ಚಿಕ್ಕದೂ ದೊಡ್ಡದೂ, ಕಾಡಿನದು ಮನೆಬಳಕೆಯದು ಸೇರಿ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹೂವು-ಹಣ್ಣು ಬರುವ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಗಿಡಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.
ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಾನಿ ಚೈತಾನಿ ವೃಕ್ಷಜಾತ್ಯೌಷಧಾನಿ ಚ ತೇನೌಷಧೇನ ವರ್ತನ್ತೇ ಪ್ರಜಾಸ್ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ತದಾ
ಈ ಮರಗಳೂ ಔಷಧಿಗಳೂ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆ ಔಷಧಿಗಳಿಂದಲೇ ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಜೀವನ ನಡೆಸಿದವು.
ತತಃ ಪುನರಭೂತ್ತಾಸಾಂ ರಾಗೋ ಲೋಭಶ್ ಚ ಸರ್ವಶಃ ಅವಶ್ಯಂ ಭಾವಿನಾರ್ಥೇನ ತ್ರೇತಾಯುಗವಶೇನ ಚ
ನಂತರ, ತ್ರೇತಾ ಯುಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮವೂ ಲೋಭವೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.
ತತಸ್ತಾಃ ಪರ್ಯಗೃಹ್ಣನ್ತ ನದೀಕ್ಷೇತ್ರಾಣಿ ಪರ್ವತಾನ್ ವೃಕ್ಷಗುಲ್ಮೌಷಧೀಶ್ಚೈವ ಪ್ರಸಹ್ಯ ತು ಯಥಾಬಲಮ್
ಆಮೇಲೆ, ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ನದಿಗಳು, ಹೊಲಗಳು, ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಮರಗಳು, ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು.
ವಿಪರ್ಯಯೇಣ ಚೌಷಧ್ಯಃ ಪ್ರನಷ್ಟಾಸ್ತಾಶ್ಚತುರ್ದಶ ಮತ್ವಾ ಧರಾಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾಸ್ತಾ ಇತ್ಯೌಷಧ್ಯಃ ಪಿತಾಮಹಃ
ಹಿಂದಿರಾಗಿ ಆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಔಷಧಿಗಳು ನಾಶವಾದವು. ಇದನ್ನು ಅರಿತು ಅವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಔಷಧಿಯು ಪಿತಾಮಹನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ದುದೋಹ ಗಾಂ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಸರ್ವಭೂತಹಿತಾಯ ವೈ ತದಾಪ್ರಭೃತಿ ಚೌಷಧ್ಯಃ ಫಾಲಕೃಷ್ಟಾಸ್ತ್ವಿತಸ್ತತಃ
ಪಿತಾಮಹನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಾಲುಹರಿದು, ಆಗಿನಿಂದಲೇ ಹಿತ್ತಲಿನಿಂದ ಔಷಧಿಗಳು ಹೊರಬಂದವು.
ವಾರ್ತಾಂ ಕೃಷಿಂ ಸಮಾಯಾತಾ ವರ್ತುಕಾಮಾಃ ಪ್ರಯತ್ನತಃ ವಾರ್ತಾ ವೃತ್ತಿಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ಕೃಷಿಕಾಮಪ್ರಯತ್ನತಃ
ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಜನರು ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಇದನ್ನು ಜೀವನೋಪಾಯವೆಂದು, ಕೃಷಿಯನ್ನು ಜೀವನದ ಮೂಲವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅನ್ಯಥಾ ಜೀವಿತಂ ತಾಸಾಂ ನಾಸ್ತಿ ತ್ರೇತಾಯುಗಾತ್ಯಯೇ ಹಸ್ತೋದ್ಭವಾ ಹ್ಯಪಶ್ಚೈವ ಭವನ್ತಿ ಬಹುಶಸ್ತದಾ
ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ತ್ರೇತಾ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಗಿಡಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅನೇಕ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವು ಮತ್ತು ಕೈಯಿಂದ ಬೆಳೆದವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.
ತತ್ರಾಪಿ ಜಗೃಹುಃ ಸರ್ವೇ ಚಾನ್ಯೋನ್ಯಂ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಾಃ ಸುತದಾರಧನಾದ್ಯಾಂಸ್ತು ಬಲಾದ್ಯುಗಬಲೇನ ತು
ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಎಲ್ಲರೂ ಕೋಪದಿಂದ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಮಗ, ಹೆಂಡತಿ, ಧನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.
ಮರ್ಯಾದಾಯಾಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾರ್ಥಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತದಖಿಲಂ ವಿಭುಃ ಸಸರ್ಜ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಂಸ್ತ್ರಾತುಂ ಕ್ಷತಾತ್ಕಮಲಸಂಭವಃ
ಮರ್ಯಾದೆ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ, ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ತಿಳಿದ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ದೇವರು, ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ವರ್ಣಾಶ್ರಮಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ಚ ಚಕಾರ ಸ್ವೇನ ತೇಜಸಾ ವೃತ್ತೇನ ವೃತ್ತಿನಾ ವೃತ್ತಂ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ನಿರ್ಮಮೇ ಸ್ವಯಮ್
ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ನಡೆ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯದಿಂದ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನು ಸ್ವತಃ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು.
ಯಜ್ಞಪ್ರವರ್ತನಂ ಚೈವ ತ್ರೇತಾಯಾಮಭವತ್ಕ್ರಮಾತ್ ಪಶುಯಜ್ಞಂ ನ ಸೇವನ್ತೇ ಕೇಚಿತ್ತತ್ರಾಪಿ ಸುವ್ರತಾಃ
ಯಜ್ಞ ಪ್ರಾರಂಭವೂ ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಯ ಕೆಲವರು ಪಶುಯಜ್ಞವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಬಲಾದ್ವಿಷ್ಣುಸ್ತದಾ ಯಜ್ಞಮ್ ಅಕರೋತ್ಸರ್ವದೃಕ್ ಕ್ರಮಾತ್ ದ್ವಿಜಾಸ್ತದಾ ಪ್ರಶಂಸನ್ತಿ ತತಸ್ತ್ವಾಹಿಂಸಕಂ ಮುನೇ
ಆಗ ವಿಶ್ವದ್ರಷ್ಟಾ ವಿಷ್ಣುನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಆಗ ದ್ವಿಜರು ಅದನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು. ನಂತರ, ಮುನಿಯೇ, ಅದು ಅಹಿಂಸಕ ಯಜ್ಞವಾಯಿತು.
ದ್ವಾಪರೇಷ್ವಪಿ ವರ್ತನ್ತೇ ಮತಿಭೇದಾಸ್ತದಾ ನೃಣಾಮ್ ಮನಸಾ ಕರ್ಮಣಾ ವಾಚಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದ್ವಾರ್ತಾ ಪ್ರಸಿಧ್ಯತಿ
ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಜನರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಉಂಟಾದವು. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಕಾರ್ಯದಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.
ತದಾ ತು ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಕಾಯಕ್ಲೇಶವಶಾತ್ಕ್ರಮಾತ್ ಲೋಭೋ ಭೃತಿರ್ವಣಿಗ್ಯುದ್ಧಂ ತತ್ತ್ವಾನಾಮವಿನಿಶ್ಚಯಃ
ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೇಹದ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಲೋಭ, ಕೂಲಿ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಯಿತು.
ವೇದಶಾಖಾಪ್ರಣಯನಂ ಧರ್ಮಾಣಾಂ ಸಂಕರಸ್ ತಥಾ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಪರಿಧ್ವಂಸಃ ಕಾಮದ್ವೇಷೌ ತಥೈವ ಚ
ವೇದಶಾಖೆಗಳ ಹರಡುವಿಕೆ, ಧರ್ಮಗಳ ಗೊಂದಲ, ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳ ನಾಶ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಕೂಡ ಆಗ ಸಂಭವಿಸಿದವು.
ದ್ವಾಪರೇ ತು ಪ್ರವರ್ತನ್ತೇ ರಾಗೋ ಲೋಭೋ ಮದಸ್ ತಥಾ ವೇದೋ ವ್ಯಾಸೈಶ್ಚತುರ್ಧಾ ತು ವ್ಯಸ್ಯತೇ ದ್ವಾಪರಾದಿಷು
ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಾಮ, ಲೋಭ, ಮದ ಇವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು. ವೇದವನ್ನು ವ್ಯಾಸರು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು.
ಏಕೋ ವೇದಶ್ಚತುಷ್ಪಾದಸ್ ತ್ರೇತಾಸ್ವಿಹ ವಿಧೀಯತೇ ಸಂಕ್ಷಯಾದಾಯುಷಶ್ಚೈವ ವ್ಯಸ್ಯತೇ ದ್ವಾಪರೇಷು ಸಃ
ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೇದವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಋಷಿಪುತ್ರೈಃ ಪುನರ್ಭೇದಾ ಭಿದ್ಯನ್ತೇ ದೃಷ್ಟಿವಿಭ್ರಮೈಃ ಮನ್ತ್ರಬ್ರಾಹ್ಮಣವಿನ್ಯಾಸೈಃ ಸ್ವರವರ್ಣವಿಪರ್ಯಯೈಃ
ಮುನಿಗಳ ಪುತ್ರರಿಂದ ಮತ್ತೆ ವಿಭಜನೆಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಭೇದದಿಂದ, ಮಂತ್ರಗಳ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳ ಜೋಡಣೆ, ಸ್ವರ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಈ ವಿಭಜನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.
ಸಂಹಿತಾ ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮ್ನಾಂ ಸಂಹನ್ಯನ್ತೇ ಮನೀಷಿಭಿಃ ಸಾಮಾನ್ಯಾ ವೈಕೃತಾಶ್ಚೈವ ದ್ರಷ್ಟೃಭಿಸ್ತೈಃ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್
ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಸಾಮವೇದಗಳ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಬದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅವರವರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಾಣಿ ಮನ್ತ್ರಪ್ರವಚನಾನಿ ಚ ಅನ್ಯೇ ತು ಪ್ರಸ್ಥಿತಾಸ್ತಾನ್ವೈ ಕೇಚಿತ್ತಾನ್ಪ್ರತ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳ ವಿವರಣೆಗಳು—ಕೆಲವರು ಇವುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
ಇತಿಹಾಸಪುರಾಣಾನಿ ಭಿದ್ಯನ್ತೇ ಕಾಲಗೌರವಾತ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ಪಾದ್ಮಂ ವೈಷ್ಣವಂ ಚ ಶೈವಂ ಭಾಗವತಂ ತಥಾ
ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳು ಕಾಲದ ಭಾರದಿಂದ ವಿಭಜನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಬ್ರಾಹ್ಮ, ಪಾದ್ಮ, ವೈಷ್ಣವ, ಶೈವ ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣಗಳು ಕೂಡ.
ಭವಿಷ್ಯಂ ನಾರದೀಯಂ ಚ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಮತಃ ಪರಮ್ ಆಗ್ನೇಯಂ ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತಂ ಲೈಙ್ಗಂ ವಾರಾಹಮೇವ ಚ
ಭವಿಷ್ಯ, ನಾರದ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ, ನಂತರ ಅಗ್ನೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ, ಲೈಂಗ ಮತ್ತು ವಾರಾಹ ಪುರಾಣಗಳು ಕೂಡ.
ವಾಮನಾಖ್ಯಂ ತತಃ ಕೂರ್ಮಂ ಮಾತ್ಸ್ಯಂ ಗಾರುಡಮೇವ ಚ ಸ್ಕಾನ್ದಂ ತಥಾ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಂ ತೇಷಾಂ ಭೇದಃ ಪ್ರಕಥ್ಯತೇ
ಆಮೇಲೆ ವಾಮನ, ಕೂರ್ಮ, ಮಾಮ್ಸ್ಯ, ಗಾರುಡ, ಸ್ಕಾಂದ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣಗಳ ವಿಭಜನೆಗಳು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ.
ಲೈಙ್ಗಮ್ ಏಕಾದಶವಿಧಂ ಪ್ರಭಿನ್ನಂ ದ್ವಾಪರೇ ಶುಭಮ್ ಮನ್ವತ್ರಿವಿಷ್ಣುಹಾರೀತಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೋಶನೋ ಽಙ್ಗಿರಾಃ
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗ ಪುರಾಣವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದು ರೂಪಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ: ಮನು, ತ್ರಿ, ವಿಷ್ಣು, ಹಾರೀತ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ಉಶನಸ್ ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸ್.