ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ತತೋ ಬಹುವಿಧಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಚಿನ್ತ್ಯಂ ತತ್ರಾಸ್ತಿ ಚೇದ್ಯತಃ ಚಿನ್ತಕಸ್ಯ ತತಶ್ಚಿನ್ತಾ ಅನ್ಯಥಾ ನೋಪಪದ್ಯತೇ

ಅಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದವುಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಯಾರು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಧ್ಯಾನವೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.

ತಸ್ಮಾದ್ಧ್ಯೇಯಂ ತಥಾ ಧ್ಯಾನಂ ಯಜಮಾನಃ ಪ್ರಯೋಜನಮ್ ಸ್ಮರೇತ್ತನ್ನಾನ್ಯಥಾ ಜಾತು ಬುಧ್ಯತೇ ಪುರುಷಸ್ಯ ಹ

ಆದ್ದರಿಂದ ಯಜಮಾನನು ಹೀಗೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಮಾನವನಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನ ಉಂಟಾಗದು.

ಪುರೇ ಶೇತೇ ಪುರಂ ದೇಹಂ ತಸ್ಮಾತ್ಪುರುಷ ಉಚ್ಯತೇ ಯಾಜ್ಯಂ ಯಜ್ಞೇನ ಯಜತೇ ಯಜಮಾನಸ್ತು ಸ ಸ್ಮೃತಃ

ಅವನು ನಗರವಾದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪುರುಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಯಜ್ಞದಿಂದ ಯಾಜ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪೂಜಕನು ಹೀಗೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಧ್ಯೇಯೋ ಮಹೇಶ್ವರೋ ಧ್ಯಾನಂ ಚಿನ್ತನಂ ನಿರ್ವೃತಿಃ ಫಲಮ್ ಪ್ರಧಾನಪುರುಷೇಶಾನಂ ಯಾಥಾತಥ್ಯಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ

ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಧ್ಯಾನವೇ ಚಿಂತನೆ, ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪುರುಷನಾದ ಈಶ್ವರನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇಹ ಷಡ್ವಿಂಶಕೋ ಧ್ಯೇಯೋ ಧ್ಯಾತಾ ವೈ ಪಞ್ಚವಿಂಶಕಃ ಚತುರ್ವಿಂಶಕಮ್ ಅವ್ಯಕ್ತಂ ಮಹದಾದ್ಯಾಸ್ತು ಸಪ್ತ ಚ

ಇಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತಾರುನೇಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು, ಧ್ಯಾನಿಸುವವನು ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ, ಅವ್ಯಕ್ತವು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ, ಮಹತ್ತಾದಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಏಳು ತತ್ತ್ವಗಳಿವೆ.

ಮಹಾಂಸ್ ತಥಾ ತ್ವಹಙ್ಕಾರಂ ತನ್ಮಾತ್ರಂ ಪಞ್ಚಕಂ ಪುನಃ ಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಪಞ್ಚೈವ ತಥಾ ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ

ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ, ಆಮೇಲೆ ಅಹಂಕಾರ, ಮತ್ತೆ ಐದು ಸೂಕ್ಷ್ಮತತ್ತ್ವಗಳು, ಐದು ಕ್ರಿಯೆ ಅಂಗಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು.

ಮನಶ್ ಚ ಪಞ್ಚ ಭೂತಾನಿ ಶಿವಃ ಷಡ್ವಿಂಶಕಸ್ತತಃ ಸ ಏವ ಭರ್ತಾ ಕರ್ತಾ ಚ ವಿಧೇರಪಿ ಮಹೇಶ್ವರಃ

ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಐದು ಭೂತಗಳು—ಹೀಗಾಗಿ ಶಿವನು ಇಪ್ಪತ್ತಾರುನೇ. ಅವನೇ ಪೋಷಕ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಪರಮೇಶ್ವರನು.

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಂ ರುದ್ರೋ ಽಸೌ ಜನಯಾಮಾಸ ಶಙ್ಕರಃ ವಿಶ್ವಾಧಿಕಶ್ ಚ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ವಿಶ್ವರೂಪ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ

ಶಂಕರನೇ ಆ ರುದ್ರನು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು. ಅವನು ಜಗತ್ತಿಗಿಂತ ಮೇಲಾಗಿರುವವನು, ಜಗತ್ತಿನ ಆತ್ಮ, ಎಲ್ಲರ ರೂಪವೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತಾನೆ.

ವಿನಾ ಯಥಾ ಹಿ ಪಿತರಂ ಮಾತರಂ ತನಯಾಸ್ತ್ವಿಹ ನ ಜಾಯನ್ತೇ ತಥಾ ಸೋಮಂ ವಿನಾ ನಾಸ್ತಿ ಜಗತ್ತ್ರಯಮ್

ಹೆತ್ತವರು ಇಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದಂತೆ, ಸೋಮನು ಇಲ್ಲದೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಕರ್ತಾ ಯದಿ ಮಹಾದೇವಃ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಮಹೇಶ್ವರಃ ತಥಾ ಕಾರಯಿತಾ ಚೈವ ಕುರ್ವತೋ ಽಲ್ಪಾತ್ಮನಸ್ ತಥಾ

ಮಹಾದೇವನು, ಪರಮಾತ್ಮ, ಮಹೇಶ್ವರನು ಮಾಡುವವನು ಆಗಿದ್ದರೆ, ಸಣ್ಣ ಆತ್ಮರು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಅವನೇ ಕಾರಣ.

ನಿತ್ಯೋ ವಿಶುದ್ಧೋ ಬುದ್ಧಶ್ ಚ ನಿಷ್ಕಲಃ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ತ್ವಯೋಕ್ತೋ ಮುಕ್ತಿದಃ ಕಿಂ ವಾ ನಿಷ್ಕಲಶ್ಚೇತ್ಕರೋತಿ ಕಿಮ್

ಪರಮೇಶ್ವರನು ಶಾಶ್ವತ, ಶುದ್ಧ, ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಭಾಗವಿಲ್ಲದವನು. ನೀನು ಅವನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದೆ. ಆದರೆ ಅವನು ಭಾಗವಿಲ್ಲದವನೆಂದರೆ, ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ?

ಕಾಲಃ ಕರೋತಿ ಸಕಲಂ ಕಾಲಂ ಕಲಯತೇ ಸದಾ ನಿಷ್ಕಲಂ ಚ ಮನಃ ಸರ್ವಂ ಮನ್ಯತೇ ಸೋ ಽಪಿ ನಿಷ್ಕಲಃ

ಕಾಲವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ಕಾಲವೇ ಕಾಲವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ, ಭಾಗವಿಲ್ಲದವನ್ನೂ, ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಕೂಡ ಭಾಗವಿಲ್ಲದದ್ದು.

ಕರ್ಮಣಾ ತಸ್ಯ ಚೈವೇಹ ಜಗತ್ಸರ್ವಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ ಕಿಮತ್ರ ದೇವದೇವಸ್ಯ ಮೂರ್ತ್ಯಷ್ಟಕಮಿದಂ ಜಗತ್

ಅವನ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ದೇವದೇವನ ಎಂಟು ರೂಪಗಳೆಂದರೆ ಏನು?

ವಿನಾಕಾಶಂ ಜಗನ್ನೈವ ವಿನಾ ಕ್ಷ್ಮಾಂ ವಾಯುನಾ ವಿನಾ ತೇಜಸಾ ವಾರಿಣಾ ಚೈವ ಯಜಮಾನಂ ತಥಾ ವಿನಾ

ಆಕಾಶವಿಲ್ಲದೆ ಜಗತ್ತು ಇಲ್ಲ; ಭೂಮಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಅಗ್ನಿಯಿಲ್ಲದೆ, ನೀರಿಲ್ಲದೆ, ಯಜಮಾನನಿಲ್ಲದೆ ಕೂಡ ಜಗತ್ತು ಇಲ್ಲ.

ಭಾನುನಾ ಶಶಿನಾ ಲೋಕಸ್ ತಸ್ಯೈತಾಸ್ತನವಃ ಪ್ರಭೋಃ ವಿಚಾರತಸ್ತು ರುದ್ರಸ್ಯ ಸ್ಥೂಲಮೇತಚ್ಚರಾಚರಮ್

ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲದೆ ಲೋಕವಿಲ್ಲ. ಇವುವೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಭುವಿನ ರೂಪಗಳು; ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿದರೆ, ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ರುದ್ರನ ಸ್ಥೂಲರೂಪ.

ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ವದನ್ತಿ ಋಷಯೋ ಯನ್ನ ವಾಚ್ಯಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ಯತೋ ವಾಚೋ ನಿವರ್ತನ್ತೇ ಅಪ್ರಾಪ್ಯ ಮನಸಾ ಸಹ

ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹೇಳುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮವು ಹೇಳಲಾಗದದ್ದು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಮಾತು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಅದನ್ನು ತಲುಪದೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತವೆ.

ಆನನ್ದಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ವಿದ್ವಾನ್ ನ ಬಿಭೇತಿ ಕುತಶ್ಚನ ನ ಭೇತವ್ಯಂ ತಥಾ ತಸ್ಮಾಜ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾನನ್ದಂ ಪಿನಾಕಿನಃ

ಬ್ರಹ್ಮನ ಆನಂದವನ್ನು ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಯಾವ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಪಿನಾಕಿನ ಆನಂದವನ್ನು ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ ಭಯವೇ ಇರದು.

ವಿಭೂತಯಶ್ ಚ ರುದ್ರಸ್ಯ ಮತ್ವಾ ಸರ್ವತ್ರ ಭಾವತಃ ಸರ್ವಂ ರುದ್ರ ಇತಿ ಪ್ರಾಹುರ್ ಮುನಯಸ್ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿನಃ

ರುದ್ರನ ವೈಭವವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಂಡು, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತ ಮುನಿಗಳು 'ಎಲ್ಲವೂ ರುದ್ರನೇ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ನಮಸ್ಕಾರೇಣ ಸತತಂ ಗೌರವಾತ್ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ಸರ್ವಂ ತು ಖಲ್ವಿದಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸರ್ವೋ ವೈ ರುದ್ರ ಈಶ್ವರಃ

ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಸದಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮ, ಎಲ್ಲವೂ ರುದ್ರನೇ, ಈಶ್ವರನೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಪುರುಷೋ ವೈ ಮಹಾದೇವೋ ಮಹೇಶಾನಃ ಪರಃ ಶಿವಃ ಏವಂ ವಿಭುರ್ವಿನಿರ್ದಿಷ್ಟೋ ಧ್ಯಾನಂ ತತ್ರೈವ ಚಿನ್ತನಮ್

ಪುರುಷನೇ ಮಹಾದೇವ, ಮಹೇಶಾನ, ಪರಶಿವ. ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಧ್ಯಾನವೆಂದರೆ ಅವನಲ್ಲಿಯೇ ಚಿಂತನೆ.

ಚತುರ್ವ್ಯೂಹೇಣ ಮಾರ್ಗೇಣ ವಿಚಾರ್ಯಾಲೋಕ್ಯ ಸುವ್ರತ ಸಂಸಾರಹೇತುಃ ಸಂಸಾರೋ ಮೋಕ್ಷಹೇತುಶ್ ಚ ನಿರ್ವೃತಿಃ

ನಾಲ್ಕು ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಯೋಗ್ಯನು ವಿಚಾರಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸಂಸಾರವೇ, ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣ ನಿರ್ವಾಣವೇ.

ಚತುರ್ವ್ಯೂಹಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಶ್ ಚಿನ್ತಕಸ್ಯೇಹ ಯೋಗಿನಃ ಚಿನ್ತಾ ಬಹುವಿಧಾ ಖ್ಯಾತಾ ಸೈಕತ್ರ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ

ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಯೋಗಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಚಿಂತನೆಗೆ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲವೂ ಪರಮೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ.

ಸುನಿಷ್ಠೇತ್ಯತ್ರ ಕಥಿತಾ ರುದ್ರಂ ರೌದ್ರೀ ನ ಸಂಶಯಃ ಐನ್ದ್ರೀ ಚೇನ್ದ್ರೇ ತಥಾ ಸೌಮ್ಯಾ ಸೋಮೇ ನಾರಾಯಣೇ ತಥಾ

ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ರೌದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ರುದ್ರ, ಇಂದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ, ಸೌಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಮ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾರಾಯಣಿಯಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣ.

ಸೂರ್ಯೇ ವಹ್ನೌ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸರ್ವತ್ರೈವಂ ವಿಚಾರತಃ ಸೈವಾಹಂ ಸೋ ಽಹಮಿತ್ಯೇವಂ ದ್ವಿಧಾ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಭಾವತಃ

ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 'ಆಕೆ ನಾನು, ನಾನು ಅವನು' ಎಂಬ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾವನೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

ಭಕ್ತೋ ಽಸೌ ನಾಸ್ತಿ ಯಸ್ತಸ್ಮಾಚ್ ಚಿನ್ತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ನ ಸಂಶಯಃ ಏವಂ ಬ್ರಹ್ಮಮಯಂ ಧ್ಯಾಯೇತ್ ಪೂರ್ವಂ ವಿಪ್ರ ಚರಾಚರಮ್

ಈ ರೀತಿ ತಿಳಿಯದವನು ಭಕ್ತನಲ್ಲ; ಅವನ ಧ್ಯಾನವು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಮೊದಲು ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಚರಾಚರವಿಭಾಗಂ ಚ ತ್ಯಜೇದಭಿಮತಂ ಸ್ಮರನ್ ತ್ಯಾಜ್ಯಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಮ್ ಅಲಭ್ಯಂ ಚ ಕೃತ್ಯಂ ಚಾಕೃತ್ಯಮೇವ ಚ

ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಎಂಬ ಭೇದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಇಷ್ಟ-ಅನಿಷ್ಟ, ಸಿಗುವದು-ಸಿಗದದು, ಮಾಡಬೇಕಾದದು-ಮಾಡಬಾರದದು ಎಂಬ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನೂ ದ್ವೇಷವನ್ನೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡಬೇಕು.

ಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ಸುತೃಪ್ತಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ನ ಚಾನ್ಯಥಾ ಆಭ್ಯನ್ತರಂ ಸಮಾಖ್ಯಾತಮ್ ಏವಮಭ್ಯರ್ಚನಂ ಕ್ರಮಾತ್

ಯಾರಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿ ಇಲ್ಲವೋ, ಅವನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಭಾವ ದೊರೆಯದು; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆಯೇ ಆಂತರಿಕ ಪೂಜೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆಭ್ಯನ್ತರಾರ್ಚಕಾಃ ಪೂಜ್ಯಾ ನಮಸ್ಕಾರಾದಿಭಿಸ್ ತಥಾ ವಿರೂಪಾ ವಿಕೃತಾಶ್ಚಾಪಿ ನ ನಿನ್ದ್ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಃ

ಆಂತರಿಕ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವವರನ್ನು ನಮಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು; ಅವರು ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ವಿಕೃತರಾಗಿದ್ದರೂ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವವರನ್ನು ನಿಂದಿಸಬಾರದು.

ಆಭ್ಯನ್ತರಾರ್ಚಕಾಃ ಸರ್ವೇ ನ ಪರೀಕ್ಷ್ಯಾ ವಿಜಾನತಾ ನಿನ್ದಕಾ ಏವ ದುಃಖಾರ್ತಾ ಭವಿಷ್ಯನ್ತ್ಯಲ್ಪಚೇತಸಃ

ಆಂತರಿಕ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಾರದು; ಅವರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವರು ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರು, ಅವರು ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವರು.