ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಪುನಃ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ತದ್ವಸ್ತ್ರಂ ಮಲಿನಂ ತತಃ ಶುಕ್ಲವಸ್ತ್ರಪರೀಧಾನೋ ಭೂತ್ವಾ ಸ್ನಾನಂ ಸಮಾಚರೇತ್

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಹಳೆಯ ಮಸಿದು ಹೋದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಶುಭ್ರವಾದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನಂತರ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಸರ್ವಪಾಪವಿಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಮ್ ಆವಾಹ್ಯ ವರುಣಂ ತಥಾ ಸಮ್ಪೂಜ್ಯ ಮನಸಾ ದೇವಂ ಧ್ಯಾನಯಜ್ಞೇನ ವೈ ಭವಮ್

ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿಯೂ, ವಾರುಣನನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ, ದೇವರನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಭವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಯಜ್ಞದಿಂದ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

ಆಚಮ್ಯ ತ್ರಿಸ್ತದಾ ತೀರ್ಥೇ ಹ್ಯ್ ಅವಗಾಹ್ಯ ಭವಂ ಸ್ಮರನ್ ಪುನರಾಚಮ್ಯ ವಿಧಿವದ್ ಅಭಿಮನ್ತ್ರ್ಯ ಮಹಾಜಲಮ್

ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಭವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಮತ್ತೆ ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಮಹಾಜಲವನ್ನು ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಅವಗಾಹ್ಯ ಪುನಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಜಪೇದ್ವೈ ಚಾಘಮರ್ಷಣಮ್ ತತ್ತೋಯೇ ಭಾನುಸೋಮಾಗ್ನಿಮಣ್ಡಲಂ ಚ ಸ್ಮರೇದ್ವಶೀ

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಅಘಮರ್ಷಣವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು; ಆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಪತಿ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿಯ ವಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

ಆಚಮ್ಯ ಚ ಪುನಸ್ತಸ್ಮಾಜ್ ಜಲಾದುತ್ತೀರ್ಯ ಮನ್ತ್ರವಿತ್ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ತೀರ್ಥಮಧ್ಯೇ ತು ಪುನಃ ಪುಣ್ಯವಿವೃದ್ಧಯೇ

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಮಂತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಪುಣ್ಯವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪುನಃ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು.

ಶೃಙ್ಗೇಣ ಪರ್ಣಪುಟಕೈಃ ಪಾಲಾಶೈಃ ಕ್ಷಾಲಿತೈಸ್ ತಥಾ ಸಕುಶೇನ ಸಪುಷ್ಪೇಣ ಜಲೇನೈವಾಭಿಷೇಚಯೇತ್

ಹರಿಣಶೃಂಗ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದ ಪಾಳಾಶದ ಎಲೆಗಳು, ಕುಶ ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದು ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.

ರುದ್ರೇಣ ಪವಮಾನೇನ ತ್ವರಿತಾಖ್ಯೇನ ಮನ್ತ್ರವಿತ್ ತರತ್ಸಮನ್ದೀವರ್ಗಾದ್ಯೈಸ್ ತಥಾ ಶಾನ್ತಿದ್ವಯೇನ ಚ

ಮಂತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ರುದ್ರ, ಪವಮಾನ, ತ್ವರಿತ ಎಂಬ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು, ತರತ್ಸಮಂದಿ ವರ್ಗದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಎರಡು ಶಾಂತಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.

ಶಾನ್ತಿಧರ್ಮೇಣ ಚೈಕೇನ ಪಞ್ಚಬ್ರಹ್ಮಪವಿತ್ರಕೈಃ ತತ್ತನ್ಮನ್ತ್ರಾಧಿದೇವಾನಾಂ ಸ್ವರೂಪಂ ಚ ಋಷೀನ್ ಸ್ಮರನ್

ಒಬ್ಬನೇ ಶಾಂತಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಐದು ಬ್ರಹ್ಮ ಶುದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಆ ಮಂತ್ರಗಳ ಅಧಿದೇವತೆಗಳ ಹಾಗೂ ಅವರ ಋಷಿಗಳ ರೂಪವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಬೇಕು.

ಏವಂ ಹಿ ಚಾಭಿಷಿಚ್ಯಾಥ ಸ್ವಮೂರ್ಧ್ನಿ ಪಯಸಾ ದ್ವಿಜಾಃ ಧ್ಯಾಯೇಚ್ಚ ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕಂ ದೇವಂ ಹೃದಿ ಪಞ್ಚಾಸ್ಯಮ್ ಈಶ್ವರಮ್

ಹೀಗೆ ತಲೆ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಎರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ದೇವರಾದ ಪಂಚಮುಖ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಆಚಮ್ಯಾಚಮನಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸ್ವಸೂತ್ರೋಕ್ತಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಚ ಪವಿತ್ರಹಸ್ತಃ ಸ್ವಾಸೀನಃ ಶುಚೌ ದೇಶೇ ಯಥಾವಿಧಿ

ತಾನೇ ಅನುಸರಿಸುವ ಸೂತ್ರದಂತೆ ಆಚಮನವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ವಿಧಿಯಂತೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಅಭ್ಯುಕ್ಷ್ಯ ಸಕುಶಂ ಚಾಪಿ ದಕ್ಷಿಣೇನ ಕರೇಣ ತು ಪಿಬೇತ್ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ತ್ರಿಸ್ತೋಯಂ ಚಕ್ರೀ ಭೂತ್ವಾ ಹ್ಯತನ್ದ್ರಿತಃ

ನೀರು ಎರೆಯಿಸಿ, ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಕುಶವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಮೂರು ಬಾರಿ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾವಭಾವದಿಂದ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ತತಃ ಕುರ್ಯಾದ್ ಧಿಂಸಾಪಾಪಪ್ರಶಾನ್ತಯೇ ಏವಂ ಸಂಕ್ಷೇಪತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸ್ನಾನಾಚಮನಮುತ್ತಮಮ್

ನಂತರ ಪಾಪ ಮತ್ತು ಹಾನಿಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಆಚಮನ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸರ್ವೇಷಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ತು ಹಿತಾರ್ಥೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ

ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ.

ಆವಾಹಯೇತ್ತತೋ ದೇವೀಂ ಗಾಯತ್ರೀಂ ವೇದಮಾತರಮ್ ಆಯಾತು ವರದಾ ದೇವೀತ್ಯ್ ಅನೇನೈವ ಮಹೇಶ್ವರೀಮ್

ನಂತರ ವೇದಗಳ ತಾಯಿಯಾದ ಗಾಯತ್ರಿ ದೇವಿಯನ್ನು, 'ವರವನ್ನು ನೀಡುವ ದೇವಿ ಬನ್ನು' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮಹೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು.

ಪಾದ್ಯಮಾಚಮನೀಯಂ ಚ ತಸ್ಯಾಶ್ಚಾರ್ಘ್ಯಂ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮತ್ರಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಸಮಾಸೀನಃ ಸ್ಥಿತೋ ಽಪಿ ವಾ

ಅವಳಿಗೆ ಪಾದ್ಯ, ಆಚಮನೀಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಮೂರು ವಿಧದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಅಥವಾ ನಿಂತು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.

ಸಹಸ್ರಂ ವಾ ತದರ್ಧಂ ವಾ ಶತಮಷ್ಟೋತ್ತರಂ ತು ವಾ ಗಾಯತ್ರೀಂ ಪ್ರಣವೇನೈವ ತ್ರಿವಿಧೇಷ್ವೇಕಮಾಚರೇತ್

ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಪ್ರಣವದೊಂದಿಗೆ ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಅರ್ಧ ಅಥವಾ ಶತ ಎಂಟು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬೇಕು; ಮೂರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದೇ ಪ್ರಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅರ್ಘ್ಯಂ ದತ್ತ್ವಾ ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ಸ್ವಯಮ್ ಉತ್ತಮೇ ಶಿಖರೇ ದೇವೀತ್ಯ್ ಉಕ್ತ್ವೋದ್ವಾಸ್ಯ ಚ ಮಾತರಮ್

ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ತಲೆಯೊಗೆಯಬೇಕು; 'ಉತ್ತಮ ಶಿಖರದ ದೇವಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ತಾಯಿಯನ್ನು ವಿದಾಯ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪ್ರಾಚ್ಯಾಲೋಕ್ಯಾಭಿವನ್ದ್ಯೇಶಾಂ ಗಾಯತ್ರೀಂ ವೇದಮಾತರಮ್ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಪುಟೋ ಭೂತ್ವಾ ಪ್ರಾರ್ಥಯೇದ್ಭಾಸ್ಕರಂ ತಥಾ

ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಖಮಾಡಿ, ವೇದಮಾತೆ ಗಾಯತ್ರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

ಉದುತ್ಯಂ ಚ ತಥಾ ಚಿತ್ರಂ ಜಾತವೇದಸಮೇವ ಚ ಅಭಿವನ್ದ್ಯ ಪುನಃ ಸೂರ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಚ ವಿಧಾನತಃ

ಊದಯವಾಗುವ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಿಗೆ, ಜಾತವೇದಸಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.

ತಥಾ ಸೌರಾಣಿ ಸೂಕ್ತಾನಿ ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಜಾನಿ ಚ ಜಪ್ತ್ವಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ಪಶ್ಚಾತ್ ತ್ರಿಃ ಕೃತ್ವಾ ಚ ವಿಭಾವಸೋಃ

ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಸಾಮವೇದದ ಸೌರ ಸೂಕ್ತಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ನಂತರ ಅಗ್ನಿಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಆತ್ಮಾನಂ ಚಾನ್ತರಾತ್ಮಾನಂ ಪರಮಾತ್ಮಾನಮೇವ ಚ ಅಭಿವನ್ದ್ಯ ಪುನಃ ಸೂರ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಚ ವಿಭಾವಸುಮ್

ತನ್ನ ಆತ್ಮ, ಅಂತರಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.

ಮುನೀನ್ ಪಿತೄನ್ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಸ್ವನಾಮ್ನಾವಾಹಯೇತ್ತತಃ ಸರ್ವಾನಾವಾಹಯಾಮೀತಿ ದೇವಾನಾವಾಹ್ಯ ಸರ್ವತಃ

ನಂತರ ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, 'ನಾನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು.

ತರ್ಪಯೇದ್ವಿಧಿನಾ ಪಶ್ಚಾತ್ ಪ್ರಾಙ್ಮುಖೋ ವಾ ಹ್ಯುದಙ್ಮುಖಃ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಸ್ವರೂಪಂ ತತ್ತತ್ತ್ವಮ್ ಅಭಿವನ್ದ್ಯ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಖಮಾಡಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸತ್ಯರೂಪ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.

ದೇವಾನಾಂ ಪುಷ್ಪತೋಯೇನ ಋಷೀಣಾಂ ತು ಕುಶಾಂಭಸಾ ಪಿತೄಣಾಂ ತಿಲತೋಯೇನ ಗನ್ಧಯುಕ್ತೇನ ಸರ್ವತಃ

ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೂವಿನ ನೀರಿನಿಂದ, ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಕುಶದ ನೀರಿನಿಂದ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಎಳ್ಳಿನ ನೀರು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು.

ಯಜ್ಞೋಪವೀತೀ ದೇವಾನಾಂ ನಿವೀತೀ ಋಷಿತರ್ಪಣಮ್ ಪ್ರಾಚೀನಾವೀತೀ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರ ಪಿತೄಣಾಂ ತರ್ಪಯೇತ್ ಕ್ರಮಾತ್

ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳಿಗೆ, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ.

ಅಙ್ಗುಲ್ಯಗ್ರೇಣ ವೈ ಧೀಮಾಂಸ್ ತರ್ಪಯೇದ್ದೇವತರ್ಪಣಮ್ ಋಷೀನ್ ಕನಿಷ್ಠಾಙ್ಗುಲಿನಾ ಶ್ರೋತ್ರಿಯಃ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಯೇ

ಬುದ್ಧಿವಂತನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಬೆರಳಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಎಲ್ಲ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪಂಡಿತನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಪಿತೄಂಸ್ತು ತರ್ಪಯೇದ್ ವಿದ್ವಾನ್ ದಕ್ಷಿಣಾಙ್ಗುಷ್ಠಕೇನ ತು ತಥೈವಂ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞಂ ಯಜೇದ್ ದ್ವಿಜಃ

ಪಂಡಿತನು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಬಲಗೈ ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಇದೇ ರೀತಿ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ದ್ವಿಜನು ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ದೇವಯಜ್ಞಂ ಚ ಮಾನುಷ್ಯಂ ಭೂತಯಜ್ಞಂ ತಥೈವ ಚ ಪಿತೃಯಜ್ಞಂ ಚ ಪೂತಾತ್ಮಾ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಪರಾಯಣಃ

ಪವಿತ್ರ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನು, ಯಜ್ಞಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ಮಾನವರಿಗೆ, ಭೂತಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಸ್ವಶಾಖಾಧ್ಯಯನಂ ವಿಪ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ ಅಗ್ನೌ ಜುಹೋತಿ ಯಚ್ಚಾನ್ನಂ ದೇವಯಜ್ಞ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ

ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತಾನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ವೇದಶಾಖೆಯ ಪಠಣವೇ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದನ್ನು ದೇವಯಜ್ಞ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.