ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಮೋಕ್ಷೋ ಧರ್ಮಸ್ತಥಾರ್ಥಶ್ ಚ ಕಾಮಶ್ಚೇತಿ ಚತುಷ್ಟಯಮ್ ಯಸ್ಮಾದ್ವೇದಾಶ್ ಚ ವೇದ್ಯಂ ಚ ಚತುರ್ಧಾ ವೈ ಭವಿಷ್ಯತಿ

ಮೋಕ್ಷ, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ—ಈ ನಾಲ್ಕುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ವೇದಗಳೂ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದವುಗಳೂ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗವಾಗುತ್ತವೆ.

ಭೂತಗ್ರಾಮಾಶ್ ಚ ಚತ್ವಾರ ಆಶ್ರಮಾಶ್ ಚ ತಥೈವ ಚ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಪಾದಾಶ್ಚತ್ವಾರಶ್ ಚತ್ವಾರೋ ಮಮ ಪುತ್ರಕಾಃ

ನಾಲ್ಕು ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳೂ ಇವೆ, ಧರ್ಮದ ನಾಲ್ಕು ಆಧಾರಗಳೂ ನನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳೂ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಮಾಚ್ಚತುರ್ಯುಗಾವಸ್ಥಂ ಜಗದ್ವೈ ಸಚರಾಚರಮ್ ಚತುರ್ಧಾವಸ್ಥಿತಶ್ಚೈವ ಚತುಷ್ಪಾದೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ

ಆದ್ದರಿಂದ, ಜಗತ್ತು ಚರಾಚರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ, ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ನಾಲ್ಕು ಆಧಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ.

ಭೂರ್ಲೋಕೋ ಽಥ ಭುವರ್ಲೋಕಃ ಸ್ವರ್ಲೋಕಶ್ ಚ ಮಹಸ್ ತಥಾ ಜನಸ್ತಪಶ್ ಚ ಸತ್ಯಂ ಚ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಸ್ತತಃ ಪರಮ್

ಭೂಲೋಕ, ಭುವರ್ಲೋಕ, ಸ್ವರ್ಲೋಕ ಮತ್ತು ಮಹಲೋಕ, ಜನಲೋಕ, ತಪೋಲೋಕ, ಸತ್ಯಲೋಕ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ವಿಷ್ಣುಲೋಕ.

ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರಸ್ಥಿತೋ ಲೋಕಃ ಸ್ಥಾನೇ ಸ್ಥಾನೇ ತದಕ್ಷರಮ್ ಭೂರ್ಭುವಃ ಸ್ವರ್ಮಹಶ್ಚೈವ ಪಾದಾಶ್ಚತ್ವಾರ ಏವ ಚ

ಜಗತ್ತು ಎಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಅಕ್ಷರ ಇದೆ; ಭೂ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ ಮತ್ತು ಮಹಃ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಆಧಾರಗಳಿವೆ.

ಭೂರ್ಲೋಕಃ ಪ್ರಥಮಃ ಪಾದೋ ಭುವರ್ಲೋಕಸ್ತತಃ ಪರಮ್ ಸ್ವರ್ಲೋಕೋ ವೈ ತೃತೀಯಶ್ ಚ ಚತುರ್ಥಸ್ತು ಮಹಸ್ ತಥಾ

ಭೂಲೋಕವೇ ಮೊದಲ ಆಧಾರ, ನಂತರ ಭುವರ್ಲೋಕ, ಮೂರನೆಯದು ಸ್ವರ್ಲೋಕ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮಹಲೋಕ.

ಪಞ್ಚಮಸ್ತು ಜನಸ್ತತ್ರ ಷಷ್ಠಶ್ ಚ ತಪ ಉಚ್ಯತೇ ಸತ್ಯಂ ತು ಸಪ್ತಮೋ ಲೋಕೋ ಹ್ಯ್ ಅಪುನರ್ಭವಗಾಮಿನಾಮ್

ಐದನೆಯದು ಜನಲೋಕ, ಆರನೆಯದು ತಪೋಲೋಕ, ಏಳನೆಯದು ಸತ್ಯಲೋಕ, ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಅದು ಗಮ್ಯ.

ವಿಷ್ಣುಲೋಕಃ ಸ್ಮೃತಂ ಸ್ಥಾನಂ ಪುನರಾವೃತ್ತಿದುರ್ಲಭಮ್ ಸ್ಕಾನ್ದಮೌಮಂ ತಥಾ ಸ್ಥಾನಂ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಸಮನ್ವಿತಮ್

ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಮರಳಿ ಬರುವದು ದುಷ್ಕರವಾದ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಸ್ಕಂದ ಮತ್ತು ಉಮೆಯ ಸ್ಥಾನಗಳೂ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ.

ರುದ್ರಲೋಕಃ ಸ್ಮೃತಸ್ತಸ್ಮಾತ್ ಪದಂ ತದ್ಯೋಗಿನಾಂ ಶುಭಮ್ ನಿರ್ಮಮಾ ನಿರಹಙ್ಕಾರಾಃ ಕಾಮಕ್ರೋಧವಿವರ್ಜಿತಾಃ

ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಶುಭವಾದ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ—ಅವರು ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದೆ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧವಿಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ದ್ರಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ತದ್ದ್ವಿಜಾ ಯುಕ್ತಾ ಧ್ಯಾನತತ್ಪರಮಾನಸಾಃ ಯಸ್ಮಾಚ್ಚತುಷ್ಪದಾ ಹ್ಯೇಷಾ ತ್ವಯಾ ದೃಷ್ಟಾ ಸರಸ್ವತೀ

ಯಾರು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ, ಯೋಗ್ಯರಾದ ದ್ವಿಜರು, ಅವರು ಅದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ನೀನು ಈ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೆ.

ಪಾದಾನ್ತಂ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಂ ವೈ ಕೌಮಾರಂ ಶಾನ್ತಮುತ್ತಮಮ್ ಔಮಂ ಮಾಹೇಶ್ವರಂ ಚೈವ ತಸ್ಮಾದ್ದೃಷ್ಟಾ ಚತುಷ್ಪದಾ

ಪಾದಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕ, ಶಾಂತವಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಕುಮಾರನ ಲೋಕ, ಹಾಗೆಯೇ ಔಮ ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರನ ಲೋಕ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ತು ಪಶವಃ ಸರ್ವೇ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಚತುಷ್ಪದಾಃ ತತಶ್ಚೈಷಾಂ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಚತ್ವಾರಸ್ತೇ ಪಯೋಧರಾಃ

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ದೂದುಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ.

ಸೋಮಶ್ ಚ ಮನ್ತ್ರಸಂಯುಕ್ತೋ ಯಸ್ಮಾನ್ಮಮ ಮುಖಾಚ್ಚ್ಯುತಃ ಜೀವಃ ಪ್ರಾಣಭೃತಾಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಪುನಃ ಪೀತಸ್ತನಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ಸೋಮ ನನ್ನ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಟದ್ದರಿಂದ, ಉಸಿರಾಡುವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಪುನಃ ತಾಯಿಯ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವವರೆಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ಸೋಮಮಯಂ ಚೈವ ಅಮೃತಂ ಜೀವಸಂಜ್ಞಿತಮ್ ಚತುಷ್ಪಾದಾ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಶ್ವೇತತ್ವಂ ಚಾಸ್ಯ ತೇನ ತತ್

ಆದ್ದರಿಂದ ಸೋಮಯುಕ್ತ ಅಮೃತವೇ ಜೀವ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ; ಅವುಗಳು ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಅದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಬಣ್ಣವೂ ಬಿಳಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಯಸ್ಮಾಚ್ಚೈವ ಕ್ರಿಯಾ ಭೂತ್ವಾ ದ್ವಿಪದಾ ಚ ಮಹೇಶ್ವರೀ ದೃಷ್ಟಾ ಪುನಸ್ತಥೈವೈಷಾ ಸಾವಿತ್ರೀ ಲೋಕಭಾವಿನೀ

ಕ್ರಿಯೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಎರಡು ಕಾಲುಗಳ ಮಹೇಶ್ವರಿ ಮರುಕಂಡಳು, ಈ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾವಿತ್ರಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು.

ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ದ್ವಿಪದಾಃ ಸರ್ವೇ ದ್ವಿಸ್ತನಾಶ್ ಚ ನರಾಃ ಶುಭಾಃ ತಸ್ಮಾಚ್ಚೇಯಮಜಾ ಭೂತ್ವಾ ಸರ್ವವರ್ಣಾ ಮಹೇಶ್ವರೀ

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳೂ ಎರಡು ದೂದುಗಳೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ಈ ಅಜಾ ಮಹೇಶ್ವರಿ ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಯಾ ವೈ ದೃಷ್ಟಾ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಾ ಸರ್ವಭೂತಧರಾ ತ್ವಯಾ ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ವಿಶ್ವರೂಪತ್ವಂ ಪ್ರಜಾನಾಂ ವೈ ಭವಿಷ್ಯತಿ

ನೀನು ಕಂಡ ಆ ಮಹಾಸತ್ತ್ವೆಯು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವರೂಪವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಜಶ್ಚೈವ ಮಹಾತೇಜಾ ವಿಶ್ವರೂಪೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಅಮೋಘರೇತಾಃ ಸರ್ವತ್ರ ಮುಖೇ ಚಾಸ್ಯ ಹುತಾಶನಃ

ಅಜನು ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿಯೂ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ವಂಶವು ಯಾವತ್ತೂ ಕ್ಷಯವಾಗದು, ಅವನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹೋಮದ ಅಗ್ನಿಯು ಇರುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಗತೋ ಮೇಧ್ಯಃ ಪಶುರೂಪೀ ಹುತಾಶನಃ ತಪಸಾ ಭಾವಿತಾತ್ಮಾನೋ ಯೇ ಮಾಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ವೈ ದ್ವಿಜಾಃ

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ, ಪವಿತ್ರನಾದ, ಪಶು ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯುಳ್ಳ ಅವನನ್ನು, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ದ್ವಿಜರು ನೋಡುವರು.

ಈಶಿತ್ವೇ ಚ ವಶಿತ್ವೇ ಚ ಸರ್ವಗಂ ಸರ್ವತಃ ಸ್ಥಿತಮ್ ರಜಸ್ತಮೋಭ್ಯಾಂ ನಿರ್ಮುಕ್ತಾಸ್ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಮಾನುಷ್ಯಕಂ ವಪುಃ

ಈಶ್ವರತ್ವದಲ್ಲಿಯೂ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ರಜೋ ಮತ್ತು ತಮೋಗುಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಮಾನವನ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು,

ಮತ್ಸಮೀಪಮುಪೇಷ್ಯನ್ತಿ ಪುನರಾವೃತ್ತಿದುರ್ಲಭಮ್ ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತೋ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ರುದ್ರೇಣ ವೈ ದ್ವಿಜಾಃ

ಅವರು ನನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರುವರು, ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಹೀಗೆ ಭಗವಂತನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, ರುದ್ರನ ಮೂಲಕ ಹೇಳಿದನು.

ಪ್ರಣಮ್ಯ ಪ್ರಯತೋ ಭೂತ್ವಾ ಪುನರಾಹ ಪಿತಾಮಹಃ ಯ ಏವಂ ಭಗವಾನ್ ವಿದ್ವಾನ್ ಗಾಯತ್ರ್ಯಾ ವೈ ಮಹೇಶ್ವರಮ್

ಬಾಗಿಲು ಬಾಗಿಲಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಪಿತಾಮಹನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಯಾರು ಈ ರೀತಿ ಗಾಯತ್ರಿಯ ಮೂಲಕ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ,'

ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾನಂ ಹಿ ಸರ್ವಂ ತ್ವಾಂ ಗಾಯತ್ರ್ಯಾಸ್ತವ ಚೇಶ್ವರ ತಸ್ಯ ದೇಹಿ ಪರಂ ಸ್ಥಾನಂ ತಥಾಸ್ತ್ವಿತಿ ಚ ಸೋ ಽಬ್ರವೀತ್

'ಈಶ್ವರಾ, ನೀನು ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮ, ಎಲ್ಲವೂ ನೀನೇ, ನಿನ್ನ ಗಾಯತ್ರಿಯ ಮೂಲಕ. ಅವನಿಗೆ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಡು.' ಹೀಗೆ ಅವನು ಹೇಳಿದನು.

ತಸ್ಮಾದ್ವಿದ್ವಾನ್ ಹಿ ವಿಶ್ವತ್ವಮ್ ಅಸ್ಯಾಶ್ಚಾಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ಸ ಯಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಸಾಯುಜ್ಯಂ ವಚನಾದ್ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪ್ರಭೋಃ

ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಮಹಾತ್ಮನ ವಿಶ್ವತ್ವವನ್ನು ಅರಿತ ಜ್ಞಾನಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾತಿನಂತೆ, ಬ್ರಹ್ಮಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ರುತ್ವೈವಮಖಿಲಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ರುದ್ರೇಣ ಪರಿಭಾಷಿತಮ್ ಪುನಃ ಪ್ರಣಮ್ಯ ದೇವೇಶಂ ರುದ್ರಮಾಹ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ

ಇಂತಹ ಎಲ್ಲ ಮಾತುಗಳನ್ನು ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೇಳಿ, ಮತ್ತೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳಾಧಿಪತಿಯಾದ ರುದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಭಗವನ್ದೇವದೇವೇಶ ವಿಶ್ವರೂಪಂ ಮಹೇಶ್ವರ ಉಮಾಧವ ಮಹಾದೇವ ನಮೋ ಲೋಕಾಭಿವನ್ದಿತ

'ಭಗವಂತನೆ, ದೇವತೆಗಳ ದೇವಾ, ವಿಶ್ವರೂಪ, ಮಹೇಶ್ವರ, ಉಮಾದೇವಿಯ ಪತಿ, ಮಹಾದೇವ, ಲೋಕಗಳು ಪೂಜಿಸುವವನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.'

ವಿಶ್ವರೂಪ ಮಹಾಭಾಗ ಕಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇ ಮಹೇಶ್ವರ ಯಾ ಇಮಾಸ್ತೇ ಮಹಾದೇವ ತನವೋ ಲೋಕವನ್ದಿತಾಃ

'ವಿಶ್ವರೂಪ, ಮಹಾಭಾಗ, ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವ, ಲೋಕಗಳು ಪೂಜಿಸುವ ನಿನ್ನ ಈ ರೂಪಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ?'

ಕಸ್ಯಾಂ ವಾ ಯುಗಸಂಭೂತ್ಯಾಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯನ್ತೀಹ ದ್ವಿಜಾತಯಃ ಕೇನ ವಾ ತಪಸಾ ದೇವ ಧ್ಯಾನಯೋಗೇನ ಕೇನ ವಾ

'ಯಾವ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವು ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ, ದ್ವಿಜರು ಅವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ? ದೇವಾ, ಯಾವ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅಥವಾ ಯಾವ ಧ್ಯಾನಯೋಗದಿಂದ?'

ನಮಸ್ತೇ ವೈ ಮಹಾದೇವ ಶಕ್ಯೋ ದ್ರಷ್ಟುಂ ದ್ವಿಜಾತಿಭಿಃ ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಶರ್ವಃ ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ತಂ ಪುರಃ

'ಮಹಾದೇವ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ದ್ವಿಜರು ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶರ್ವನು ಅವನತ್ತ ನೋಡಿದನು.