ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಆವೃಣೋದ್ಧಿ ತಥಾಕಾಶಂ ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ಆವೃಣೋದ್ರೂಪಮಾತ್ರಂ ತು ವಾಯುರ್ವಾತಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಃ

ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದ್ವಿಜರೆ, ಆಕಾಶವು ಸ್ಪರ್ಶದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು; ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದ ವಾಯು ರೂಪದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.

ಆವೃಣೋದ್ರಸಮಾತ್ರಂ ವೈ ದೇವಃ ಸಾಕ್ಷಾದ್ವಿಭಾವಸುಃ ಆವೃಣ್ವಾನಾ ಗನ್ಧಮಾತ್ರಮ್ ಆಪಃ ಸರ್ವರಸಾತ್ಮಿಕಾಃ

ಅಗ್ನಿದೇವನು ರಸದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಆವರಿಸಿದನು; ಎಲ್ಲ ರಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ನೀರು ಗಂಧದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.

ಕ್ಷ್ಮಾ ಸಾ ಪಞ್ಚಗುಣಾ ತಸ್ಮಾದ್ ಏಕೋನಾ ರಸಸಮ್ಭವಾಃ ತ್ರಿಗುಣೋ ಭಗವಾನ್ವಹ್ನಿರ್ ದ್ವಿಗುಣಃ ಸ್ಪರ್ಶಸಮ್ಭವಃ

ಆದರಿಂದ ಭೂಮಿ ಐದು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವಳಿಂದ ರುಚಿಯು ಕಡಿಮೆಯಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಅಗ್ನಿ ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ವಾಯು ಎರಡು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಅವಕಾಶಸ್ತತೋ ದೇವ ಏಕಮಾತ್ರಸ್ತು ನಿಷ್ಕಲಃ ತನ್ಮಾತ್ರಾದ್ಭೂತಸರ್ಗಶ್ ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಶ್ ಚ ಪರಸ್ಪರಮ್

ನಂತರ ಆಕಾಶವು ಒಂದು ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ವಿಭಜಿಸಲಾಗದ ದೇವತೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳಿಂದ ಭೌತಿಕ ಭೂತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ವೈಕಾರಿಕಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೋ ವೈ ಯುಗಪತ್ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ ಸರ್ಗಸ್ ತಥಾಪ್ಯಹಂಕಾರಾದ್ ಏವಮತ್ರ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ

ವೈಕಾರಿಕ ಅಂಶವು ಸಾತ್ವಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಞ್ಚ ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಾಣ್ಯಸ್ಯ ಪಞ್ಚ ಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ತು ಶಬ್ದಾದೀನಾಮವಾಪ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಮನಶ್ಚೈವೋಭಯಾತ್ಮಕಮ್

ಅದರಿಂದ ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಬ್ದಾದಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡೂ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮನಸ್ಸು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

ಮಹದಾದಿವಿಶೇಷಾನ್ತಾ ಹ್ಯ್ ಅಣ್ಡಮುತ್ಪಾದಯನ್ತಿ ಚ ಜಲಬುದ್ಬುದವತ್ತಸ್ಮಾದ್ ಅವತೀರ್ಣಃ ಪಿತಾಮಹಃ

ಮಹತ್‌ನಿಂದ ವಿಶೇಷವರೆಗೆ, ಅವುಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ; ಅದರಿಂದ, ನೀರಿನ ಬುಬ್ಬುಳೆಯಂತೆ, ಪಿತಾಮಹನು ಅವತರಿಸಿದನು.

ಸ ಏವ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರೋ ವಿಷ್ಣುರ್ವಿಶ್ವಗತಃ ಪ್ರಭುಃ ತಸ್ಮಿನ್ನಣ್ಡೇ ತ್ವಿಮೇ ಲೋಕಾ ಅನ್ತರ್ವಿಶ್ವಮಿದಂ ಜಗತ್

ಆ ಭಗವಂತನಾದ ರುದ್ರನೇ, ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕನಾದ ವಿಷ್ಣುವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಅಂಡದೊಳಗೆ ಈ ಲೋಕಗಳೂ, ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತೂ ಇರುವುದೇ.

ಅಣ್ಡಂ ದಶಗುಣೇನೈವ ವಾರಿಣಾ ಪ್ರಾವೃತಂ ಬಹಿಃ ಆಪೋ ದಶಗುಣೇನೈವ ತದ್ಬಾಹ್ಯಸ್ತೇಜಸಾ ವೃತಾಃ

ಆ ಅಂಡವನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡ ನೀರು ಆವರಿಸಿದೆ. ಆ ನೀರನ್ನು ಕೂಡ ಹೊರಗೆ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಅಗ್ನಿ ಆವರಿಸಿದೆ.

ತೇಜೋ ದಶಗುಣೇನೈವ ಬಾಹ್ಯತೋ ವಾಯುನಾ ವೃತಮ್ ವಾಯುರ್ದಶಗುಣೇನೈವ ಬಾಹ್ಯತೋ ನಭಸಾ ವೃತಃ

ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಗಾಳಿ ಆವರಿಸಿದೆ. ಆ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಆಕಾಶ ಆವರಿಸಿದೆ.

ಆಕಾಶೇನಾವೃತೋ ವಾಯುರ್ ಅಹಂಕಾರೇಣ ಶಬ್ದಜಃ ಮಹತಾ ಶಬ್ದಹೇತುರ್ವೈ ಪ್ರಧಾನೇನಾವೃತಃ ಸ್ವಯಮ್

ಆ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಆಕಾಶ ಆವರಿಸಿದೆ. ಶಬ್ದವು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಮಹತ್ತನ್ನು ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ ಆವರಿಸಿದೆ.

ಸಪ್ತಾಣ್ಡಾವರಣಾನ್ಯಾಹುಸ್ ತಸ್ಯಾತ್ಮಾ ಕಮಲಾಸನಃ ಕೋಟಿಕೋಟಿಯುತಾನ್ಯತ್ರ ಚಾಣ್ಡಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ ತು

ಆ ಅಂಡಕ್ಕೆ ಏಳು ಆವರಣಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಆತ್ಮನು ಕಮಲಾಸನನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಅಂಡಗಳು ಇದ್ದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತತ್ರತತ್ರ ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಣೋ ಹರಯೋ ಭವಾಃ ಸೃಷ್ಟಾಃ ಪ್ರಧಾನೇನ ತದಾ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಶಮ್ಭೋಸ್ತು ಸಂನಿಧಿಮ್

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಡದಲ್ಲಿಯೂ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮರು, ಹರಿಗಳು ಮತ್ತು ಭವರು, ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಶಂಭುವಿನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಲಯಶ್ಚೈವ ತಥಾನ್ಯೋನ್ಯಮ್ ಆನ್ದ್ಯನ್ತಮ್ ಇತಿ ಕೀರ್ತಿತಮ್ ಸರ್ಗಸ್ಯ ಪ್ರತಿಸರ್ಗಸ್ಯ ಸ್ಥಿತೇಃ ಕರ್ತಾ ಮಹೇಶ್ವರಃ

ಹೀಗಾಗಿ, ಅಂಡದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಹೇಶ್ವರನೇ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯದ ಕರ್ತನು.

ಸರ್ಗೇ ಚ ರಜಸಾ ಯುಕ್ತಃ ಸತ್ತ್ವಸ್ಥಃ ಪ್ರತಿಪಾಲನೇ ಪ್ರತಿಸರ್ಗೇ ತಮೋದ್ರಿಕ್ತಃ ಸ ಏವ ತ್ರಿವಿಧಃ ಕ್ರಮಾತ್

ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾನೆ; ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತ್ವಗುಣದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ; ಲಯದಲ್ಲಿ ತಮೋಗುಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ—ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಆದಿಕರ್ತಾ ಚ ಭೂತಾನಾಂ ಸಂಹರ್ತಾ ಪರಿಪಾಲಕಃ ತಸ್ಮಾನ್ಮಹೇಶ್ವರೋ ದೇವೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಽಧಿಪತಿಃ ಶಿವಃ

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಆದಿಕರ್ತ, ಸಂಹಾರಕ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರ ದೇವರು, ಶಿವನು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸದಾಶಿವೋ ಭವೋ ವಿಷ್ಣುರ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸರ್ವಾತ್ಮಕೋ ಯತಃ ಏಕದಣ್ಡೇ ತಥಾ ಲೋಕಾ ಇಮೇ ಕರ್ತಾ ಪಿತಾಮಹಃ

ಸದಾಶಿವ, ಭವ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಅವನ ವಿಶ್ವರೂಪಗಳು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಡದಲ್ಲಿಯೂ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಿತಾಮಹನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಾಕೃತಃ ಕಥಿತಸ್ತ್ವೇಷ ಪುರುಷಾಧಿಷ್ಠಿತೋ ಮಯಾ ಸರ್ಗಶ್ ಚಾಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಸ್ತು ದ್ವಿಜಾಃ ಪ್ರಾಥಮಿಕಃ ಶುಭಃ

ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಪುರುಷನು ಅಧಿಷ್ಠಾನವಾಗಿ ಇರುವ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವಭಾವದ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ, ಪ್ರಥಮವಾದ ಶುಭಕರವಾದ ಸೃಷ್ಟಿ ಯೋಚನೆ ಇಲ್ಲದೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ದ್ವಿಜರೆ.

ಅಥ ಪ್ರಾಥಮಿಕಸ್ಯೇಹ ಯಃ ಕಾಲಸ್ತದಹಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ಸರ್ಗಸ್ಯ ತಾದೃಶೀ ರಾತ್ರಿಃ ಪ್ರಾಕೃತಸ್ಯ ಸಮಾಸತಃ

ಈ ಪ್ರಥಮ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾಲವನ್ನು ಒಂದು ಹಗಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಹಗಲುಹಾಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಲಯದ ರಾತ್ರಿ ಕೂಡ ಇದೆ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು.

ದಿವಾ ಸೃಷ್ಟಿಂ ವಿಕುರುತೇ ರಜನ್ಯಾಂ ಪ್ರಲಯಂ ವಿಭುಃ ಔಪಚಾರಿಕಮಸ್ಯೈತದ್ ಅಹೋರಾತ್ರಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ

ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ರಾತ್ರಿ ಲಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ರೂಪಕ ಮಾತ್ರ, ನಿಜವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಇಲ್ಲ.

ದಿವಾ ವಿಕೃತಯಃ ಸರ್ವೇ ವಿಕಾರಾ ವಿಶ್ವದೇವತಾಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪತಯಃ ಸರ್ವೇ ತಿಷ್ಠನ್ತ್ಯನ್ಯೇ ಮಹರ್ಷಯಃ

ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಾಂತರಗಳು, ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ.

ರಾತ್ರೌ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಲೀಯನ್ತೇ ನಿಶಾನ್ತೇ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ಚ ಅಹಸ್ತು ತಸ್ಯ ವೈಕಲ್ಪೋ ರಾತ್ರಿಸ್ತಾದೃಗ್ವಿಧಾ ಸ್ಮೃತಾ

ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ; ರಾತ್ರಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅವು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಅವನ ರಾತ್ರಿ ಕೂಡ ಹಗಲುಹಾಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಚತುರ್ಯುಗಸಹಸ್ರಾನ್ತೇ ಮನವಸ್ತು ಚತುರ್ದಶ ಚತ್ವಾರಿ ತು ಸಹಸ್ರಾಣಿ ವತ್ಸರಾಣಾಂ ಕೃತಂ ದ್ವಿಜಾಃ

ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಸಾವಿರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನುವುಗಳು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು, ದ್ವಿಜರೆ, ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಕೃತಯುಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ತಾವಚ್ಛತೀ ಚ ವೈ ಸಂಧ್ಯಾ ಸಂಧ್ಯಾಂಶಶ್ ಚ ಕೃತಸ್ಯ ತು ತ್ರಿಶತೀ ದ್ವಿಶತೀ ಸಂಧ್ಯಾ ತಥಾ ಚೈಕಶತೀ ಕ್ರಮಾತ್

ಕೃತಯುಗದ ಸಂಧ್ಯೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ; ಅದರ ಭಾಗವೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಉಳಿದ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ನೂರು, ಎರಡು ನೂರು ಮತ್ತು ಒಂದು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಸಂಧ್ಯೆಗಳಿವೆ.

ಅಂಶಕಃ ಷಟ್ಶತಂ ತಸ್ಮಾತ್ ಕೃತಸಂಧ್ಯಾಂಶಕಂ ವಿನಾ ತ್ರಿದ್ವ್ಯೇಕಸಾಹಸ್ರಮಿತೋ ವಿನಾ ಸಂಧ್ಯಾಂಶಕೇನ ತು

ಆ ಭಾಗ ಆರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು, ಕೃತಯುಗದ ಸಂಧ್ಯೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ. ಹೀಗಾಗಿ, ಮೂರು ಸಾವಿರ, ಎರಡು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಧ್ಯೆಯ ಭಾಗವಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತವೆ.

ತ್ರೇತಾದ್ವಾಪರತಿಷ್ಯಾಣಾಂ ಕೃತಸ್ಯ ಕಥಯಾಮಿ ವಃ ನಿಮೇಷಪಞ್ಚದಶಕಾ ಕಾಷ್ಠಾ ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯ ಸುವ್ರತಾಃ

ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ, ತಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಕೃತಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ಅಳತೆಯನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಧರ್ಮಶೀಲರೇ. ಆರೋಗ್ಯವಂತನಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಹಿಂಡುವುದನ್ನು ಹದಿನೈದು ಬಾರಿ ಎಣಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಕಾಷ್ಠವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮರ್ತ್ಯಸ್ಯ ಚಾಕ್ಷ್ಣೋಸ್ತಸ್ಯಾಶ್ ಚ ತತಸ್ ತ್ರಿಂಶತಿಕಾ ಕಲಾ ಕಲಾತ್ರಿಂಶತಿಕೋ ವಿಪ್ರಾ ಮುಹೂರ್ತ ಇತಿ ಕಲ್ಪಿತಃ

ಮಾನವರಲ್ಲಿ, ಆ ಕಣ್ಣು ಹಿಂಡುವ ಹದಿನೈದು ಕಾಷ್ಠಗಳನ್ನು ಮೂವತ್ತಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಕಲಾ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಮೂವತ್ತು ಕಲಾಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಅದನ್ನು ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮುಹೂರ್ತಪಞ್ಚದಶಿಕಾ ರಜನೀ ತಾದೃಶಂ ತ್ವಹಃ ಪಿತ್ರ್ಯೇ ರಾತ್ರ್ಯಹನೀ ಮಾಸಃ ಪ್ರವಿಭಾಗಸ್ತಯೋಃ ಪುನಃ

ಹದಿನೈದು ಮುಹೂರ್ತಗಳು ಒಂದು ರಾತ್ರಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ಹಗಲು ಆಗುತ್ತದೆ; ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ, ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಸೇರಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಆಗುತ್ತದೆ, ಅವರ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷಸ್ತ್ವಹಸ್ತೇಷಾಂ ಶುಕ್ಲಃ ಸ್ವಪ್ನಾಯ ಶರ್ವರೀ ತ್ರಿಂಶದ್ಯೇ ಮಾನುಷಾ ಮಾಸಾಃ ಪಿತ್ರ್ಯೋ ಮಾಸಸ್ತು ಸ ಸ್ಮೃತಃ

ಅವರಿಗೆ, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷವು ಹಗಲು, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷವು ರಾತ್ರಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಮೂವತ್ತು ಮಾನವ ತಿಂಗಳುಗಳು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.