ಲಿಙ್ಗಪುರಾಣಮ್

ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ದೇಹದೊಳಗೆ ಶಿವನನ್ನು ಸಮಾನ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವನು ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉದಯವಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಸತ್ವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂತಹ ಸಮಾನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಹನ್ನೆರಡು ಪರಿಮಾಣಗಳಾಗಿದ್ದು, ಧ್ಯಾನವು ಹನ್ನೆರಡು ಏಕಾಗ್ರತೆಗಳ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಹನ್ನೆರಡು ಹಂತಗಳವರೆಗೆ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಥವಾ, ಒಬ್ಬ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಸತ್ಸಂಗದಿಂದಲೂ ಸಮಾಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ, ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೂ ಎರಡೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ದೊರೆಯಬಹುದು—ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಅಥವಾ ತ್ವರಿತವಾಗಿಯಾದರೂ. ಆದರೆ, ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವವರಿಗೆ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಡ್ಡಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಗುರುಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾಶಮಾಡಬಹುದು. ಮೊದಲು ಆಲಸ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ, ನಂತರ ರೋಗಗಳಿಂದ ಪೀಡನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ಸಂಶಯ, ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಇವುಗಳು ಸಹ ಬರುತ್ತವೆ. ವಿಶ್ವಾಸದ ಕೊರತೆ, ಅನುಭವದ ಕೊರತೆ, ಗೊಂದಲ, ಹಾಗೂ ಮೂರು ವಿಧದ ದುಃಖಗಳು ತರುವಂತೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ. ನಿರಾಶೆ, ಅನರ್ಹ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅರ್ಹ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇವುಗಳೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ರೀತಿಯ ಅಡ್ಡಿಗಳು ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ: ಆಲಸ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೂನ್ಯತೆ, ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾರಿತ್ವ. ದೇಹದ ತತ್ವಗಳ ಅಸಮತೋಲನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗಗಳು, ಕರ್ಮಜನ್ಯ ಮತ್ತು ದೋಷಜನ್ಯ ರೋಗಗಳು ಇವೆ. ಸಮಾಧಿಗೆ ದಾರಿಯಾದ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡದೆ ಇರುವುದೇ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ. ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವು ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಎಂದರೆ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಕೊರತೆ. ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಬಳಿಕವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಂಧನದಿಂದ ವಿಶ್ವಾಸದ ಕೊರತೆ ಹಾಗು ಅಭ್ಯಾಸದ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಮನಸ್ಸು ಗುರು, ಜ್ಞಾನ, ನಡತೆ ಅಥವಾ ಶಿವನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದಾಗ ತಪ್ಪು ಜ್ಞಾನವು ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮವಲ್ಲದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಆಂತರಿಕ ದುಃಖ; ಹಾಗೆಯೇ ಬಾಹ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಲೂ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದುಃಖವನ್ನು ಮೂರನೆಯದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಈ ಮೂರು ಸಹ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿವೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಅಶಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಆಸೆಗಳ ಅಡ್ಡಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವುದು. ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ಪರಮ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು; ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿತವಾದ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ದುರ್ಮನಸ್ಸು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರಾಶೆ ಉದಯವಾದಾಗ ಅದನ್ನು ದುರ್ಮನಸ್ಸು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಯೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಅಯೋಗ್ಯವಾದವುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸದೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು. ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳಿಗಾಗಿ ಚಂಚಲತೆಯು ಕೂಡ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಯೋಗದ ಅಡ್ಡಿಗಳು. ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಉತ್ಸಾಹವಿರುವವರಿಗೆ ಈ ಅಡ್ಡಿಗಳು ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲದೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಡ್ಡಿಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ ಯೋಗಿ ಮುಂದಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅನೇಕ ವ್ಯಥೆಗಳು ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಅಪೂರ್ಣತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಮೊದಲ ಸಾಧನೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞೆ (ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿ), ಎರಡನೆಯದು ಶ್ರವಣ (ಶ್ರವಣಶಕ್ತಿ). ಮೂರನೆಯದು ಮಾಹಿತಿ (ವಿವೇಕ), ನಾಲ್ಕನೆಯದು ದೃಷ್ಟಿ (ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿ), ಐದನೆಯದು ರುಚಿ (ದಿವ್ಯ ರುಚಿ), ಆರನೆಯದು ಸ್ಪರ್ಶ (ಸ್ಪರ್ಶಾನುಭವ). ಸಣ್ಣ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗ, ಯೋಗಿಗೆ ಸತ್ಯ ಸಾಧನೆಗಳು—ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆ, ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞೆಯ ಉದಯ, ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಿತಿ—ಇವುಗಳೇ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ವಿವೇಕವನ್ನು ಬುದ್ಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದರಿಂದ ಸುಕ್ಷ್ಮ, ಗುಪ್ತ, ಭೂತಕಾಲ, ದೂರ, ಭವಿಷ್ಯ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. ಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಯಾವಾಗಲೂ, ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಯೋಗಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಶಬ್ದಗಳ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶದ ಅನುಭವವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಇದನ್ನು ಗ್ರಹಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದಿವ್ಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದರಿಂದ ಯೋಗಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ದೃಷ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ದಿವ್ಯ ರುಚಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಆನಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಬುದ್ಧಿಯ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಯೋಗಿಗಳು ದಿವ್ಯ ಪರಿಮಳಗಳ ಸತ್ವವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ—even ಬ್ರಹ್ಮ ಲೋಕದವರೆಗೆ—ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ದೇಹದೊಳಗೆ, ಅಡ್ಡಿಗಳಿಂದ ಉದಯವಾಗುವ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ; ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅಡ್ಡಿಗಳಿಂದ ಉದಯವಾಗುವ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸದಾ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು—ದೈತ್ಯ, ಭೌಮ, ಜಲಚರ ಗುಣಗಳು ರಾಕ್ಷಸರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಯಕ್ಷ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಗುಣ, ಗಂಧರ್ವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಯು, ಇಂದ್ರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸೋಮ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಗುಣಗಳು ಪ್ರಭಲವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಜಾಪತಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರ, ಬ್ರಹ್ಮ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪರಮಜ್ಞಾನ ಇದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಎಂಟು ರೂಪಗಳು, ಎರಡನೆಯದು ಹದಿನಾರು ರೂಪಗಳು. ಮೂರನೆಯದು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮೂವತ್ತೆರಡು, ಐದನೆಯದು ನಲವತ್ತು ರೂಪಗಳು; ಐದನೆಯದು ಭೌತಿಕ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಗಂಧ, ರುಚಿ, ರೂಪ, ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ—ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎಂಟು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ; ಐದನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇದು ಶತಯಜ್ಞೇಶ್ವರನ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ನಾಲ್ವತ್ತೆಂಟು, ಐವತ್ತಾರು, ಬಳಿಕ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಬ್ರಹ್ಮ ಗುಣಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅಡ್ಡಿಗಳಿಂದ ಉದಯವಾಗುವ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಲೋಕದವರೆಗೆ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಲೋಕಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ, ಯೋಗಜ್ಞಾತನು ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಥೂಲತೆ, ಚಿಕ್ಕತೆ, ಬಾಲ್ಯ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ಯೌವನ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳು—ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತವೆ. ಭೌಮತತ್ವವಿಲ್ಲದೆ ಸದಾ ಸುಗಂಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪರಿಮಳದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದು ಎಂಟುಮಟ್ಟಿನ ಭೌಮ ಸಿದ್ಧಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹೆಸರುಹೋಗುವಂತೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಂತೆ, ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಸಮುದ್ರವನ್ನೂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಕುಡಿಯಬಹುದು, ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲದೆ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ನೋಡಬಹುದು; ಯಾವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೂ ಅದನ್ನು ಪಡೆದು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. ಅವರ ದೇಹಗಳ ಪೋಷಣೆ, ತತ್ವಾನುಸಾರವಾಗಿ, ಪಾತ್ರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಂತಿದೆ. ಭೌಮತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ದೇಹದ ಅಗಾತ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಹದಿನಾರುಮಟ್ಟಿನ ಪರಮ ಜಲಸಿದ್ಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.