ಪವಿತ್ರ ಲಿಂಗಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದಂತೆ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮಹತ್ತರ ಚಕ್ರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದಿನದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಎಲ್ಲ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊರತರುತ್ತಾನೆ; ರಾತ್ರಿ ಬಂದಾಗ ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಈ ದಿನ ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿ ಎಂಬವು ಕೇವಲ ರೂಪಕ ಮಾತ್ರ, ನಿಜವಾಗಿ ಅವು ಅವನಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ದಿನದ ವೇಳೆ ಎಲ್ಲ ರೂಪಾಂತರಗಳು, ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು, ವಿಶ್ವದ ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ರಾತ್ರಿ ಬಂದಾಗ ಎಲ್ಲವೂ ಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ರಾತ್ರಿ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವು ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಅವನ ದಿನ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಸಾವಿರ ಚಕ್ರಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನುವರುಗಳು ಆಗುತ್ತಾರೆ. ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಕೃತಯುಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕೃತಯುಗದ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಭಾಗವೂ ಅದೇ ರೀತಿ. ಉಳಿದ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ನೂರು, ಎರಡು ನೂರು ಮತ್ತು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಾಗಿವೆ. ಕೃತಯುಗದ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದ ಮೂರು ಯುಗಗಳ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲ ಒಟ್ಟು ಆರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳು. ಹಾಗೆಯೇ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ತಿಷ್ಯ (ಕಲಿ) ಯುಗಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಒಬ್ಬ ಆರೋಗ್ಯವಂತನಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಮಿಟಕಿಸುವ ಹದಿನೈದು ಬಾರಿ ಒಂದು ಕಾಷ್ಠ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಇಂತಹ ಮೂವತ್ತು ಕಾಷ್ಠಗಳನ್ನು ಕಾಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮೂವತ್ತು ಕಾಲಾಗಳು ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತ. ಹದಿನೈದು ಮುಹೂರ್ತಗಳು ಒಂದು ರಾತ್ರಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ದಿನ. ಪಿತೃಗಳಿಗೆ, ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ದಿನ ಸೇರಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳು; ಅವರ ದಿನ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ವಿಭಜನೆ ಕೂಡ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಿತೃಗಳಿಗೆ, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಅವರ ದಿನ, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ಅವರ ರಾತ್ರಿ; ಮೂವತ್ತು ಮಾನವ ತಿಂಗಳುಗಳು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳು. ಮೂರು ನೂರು ತಿಂಗಳುಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅರವತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳು ಸೇರಿ ಪಿತೃಗಳ ಒಂದು ವರ್ಷ. ಮಾನವ ಕಾಲದ ಪ್ರಕಾರ, ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಹತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಸೇರಿ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳು ಪಿತೃಗಳ ಒಂದು ವರ್ಷ; ಇದು ಮಾನವ ಕಾಲದ ಪ್ರಕಾರವೂ ಒಂದು ವರ್ಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಿಂಗಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ದೈವದ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ದೈವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಸೇರಿ ಒಂದು ವರ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರ ವಿಭಜನೆ ಹೀಗಿದೆ: ದೈವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಹಗಲು ಎಂದರೆ ಸೂರ್ಯನು ಉತ್ತರಾಯಣದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಾಲ, ರಾತ್ರಿ ಎಂದರೆ ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ. ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಒಂದು ದೈವ ತಿಂಗಳು; ನೂರು ಮಾನವ ವರ್ಷಗಳು ಮೂರು ದೈವ ತಿಂಗಳುಗಳು. ಹತ್ತು ದಿನಗಳು ಒಂದು ದೈವ ನಿಯಮ; ಮೂರು ನೂರು ಮತ್ತು ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಹೀಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೈವ ವರ್ಷ ಮಾನವ ಕಾಲದ ಪ್ರಕಾರ ಮೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು. ಮತ್ತೊಂದು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಸಪ್ತರ್ಷಿ ವರ್ಷ; ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಾನವ ವರ್ಷಗಳು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಧ್ರುವ ವರ್ಷ; ಒಟ್ಟು ಮுப்பತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು. ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ದೈವ ನಿಯಮ; ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳು. ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸಂಖ್ಯಾಜ್ಞರು ಸಾವಿರ ದೈವ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ದೈವ ಮಾನದಂಡದ ಪ್ರಕಾರ ಯುಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಕೃತಯುಗ, ನಂತರ ತ್ರೇತಾಯುಗ, ನಂತರ ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿ—ಈ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳು. ಅವುಗಳ ವರ್ಷಗಳು ಮಾನವ ಕಾಲದ ಪ್ರಕಾರ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕೃತಯುಗದ ಅವಧಿಯನ್ನು ದೈವ ಮಾನದಂಡದ ಪ್ರಕಾರ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಇದು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳು. ಇದೇ ರೀತಿ, ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳು, ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ನೂರು ಪಟ್ಟು. ತ್ರೇತಾಯುಗವು ಎಂಭತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು, ಮತ್ತು ಏಳು ಲಕ್ಷ ಮಾನವ ವರ್ಷಗಳು. ದ್ವಾಪರಯುಗವು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳು. ಕಲಿಯುಗವು ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು. ಈ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳು ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಲಕ್ಷ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು. ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲ ಸೇರಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳು ಒಟ್ಟು ಏಳು ಲಕ್ಷ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು. ಈ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಒಂದು ಮನ್ವಂತರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಮನ್ವಂತರದ ಅವಧಿ ಮೂರ್ನೂರು ಕೋಟಿ ಅರವತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳು; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ, ಅವು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಚತುರ್ಥಯುಗಗಳು ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಲ್ಪವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಪದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ರಾತ್ರಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಲೋಕಗಳು ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಜೀವಿಗಳು ರಾತ್ರಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಿವೆ. ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ನೂರು ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ತೊಂಬತ್ತೆರಡು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಿವೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತ ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಎಲ್ಲೆಡೆ. ಕಲ್ಪದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮಹರ್ ಲೋಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಜೀವಿಗಳು ಜನಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ, ಎಂಟು ಕೋಟಿ ನೂರುಗಳು, ಅರುವತ್ತು ಎರಡು ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಎಪ್ಪತ್ತ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಎಣಿಕೆ ಇದೆ. ಈ ರೀತಿ, ಕಾಲದ ಮಹಾನ್ ಚಕ್ರ, ಯುಗಗಳ, ವರ್ಷಗಳ ಮತ್ತು ಲೋಕಗಳ ಎಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಲಿಂಗಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.