गत्वा तदाश्रये शंभोः सह रत्या महाबलः वसंतेन सहायेन देवं योक्तुमना भवत्
फिर, रति के साथ और वसंत की सहायता से, वह महाबली शंभु के निवास स्थान पर पहुँचा और भगवान को प्रभावित करने का विचार किया।
ततः सम्प्रेक्ष्य मदनं हसन् देवस् त्रियंबकः नयनेन तृतीयेन सावज्ञं तम् अवैक्षत
तब, मदन को देखकर, त्रिनेत्रधारी भगवान मुस्कराए और तीसरी आँख से उसे तिरस्कारपूर्वक देखा।
ततो ऽस्य नेत्रजो वह्निर् मदनं पार्श्वतः स्थितम् अदहत्तत्क्षणादेव ललाप करुणं रतिः
फिर, उनकी आँख से निकली अग्नि ने पास खड़े मदन को उसी क्षण भस्म कर दिया; रति दुःख में विलाप करने लगी।
रत्याः प्रलापमाकर्ण्य देवदेवो वृषध्वजः कृपया परया प्राह कामपत्नीं निरीक्ष्य च
रति का विलाप सुनकर, वृषध्वज देवदेव ने करुणा से कामदेव की पत्नी को देखकर मधुर वचन कहे।
अमूर्तो ऽपि ध्रुवं भद्रे कार्यं सर्वं पतिस्तव रतिकाले ध्रुवे भद्रे करिष्यति न संशयः
हे शुभे! तुम्हारा पति निराकार होकर भी, निश्चित रूप से, संयोग के समय सब कार्य करेगा; इसमें कोई संदेह नहीं।
यदा विष्णुश् च भविता वासुदेवो महायशाः शापाद्भृगोर्महातेजाः सर्वलोकहिताय वै
जब विष्णु, भृगु के शाप से, महान तेजस्वी और सारे लोकों के कल्याण के लिए, वासुदेव के रूप में प्रकट होंगे—
तदा तस्य सुतो यश् च स पतिस्ते भविष्यति सा प्रणम्य तदा रुद्रं कामपत्नी शुचिस्मिता
उस समय कामदेव की पत्नी, निर्मल मुस्कान वाली, जिसने आगे चलकर पुत्र और पति दोनों को जन्म देना था, उसने रुद्र को प्रणाम किया।
जगाम मदनं लब्ध्वा वसंतेन समन्विता
कामदेव को पाकर, वह वसंत के साथ वहाँ से चली गई।
तपसा च महादेव्याः पार्वत्या वृषभध्वज प्रीतिश् च भगवाञ्छर्वो वचनाद्ब्रह्मणस्तदा
महादेवी पार्वती के तप से, वृषध्वज, भगवान शर्व प्रसन्न हुए, जैसा ब्रह्मा ने कहा था।
हिताय चाश्रमाणां च क्रीडार्थं भगवान्भवः तदा हैमवतीं देवीम् उपयेमे यथाविधि
आश्रमों के कल्याण और आनंद के लिए, भगवान भव ने विधिपूर्वक हिमालयकन्या देवी से विवाह किया।
जगाम स स्वयं ब्रह्मा मरीच्याद्यैर्महर्षिभिः तपोवनं महादेव्याः पार्वत्याः पद्मसंभवः
कमल से उत्पन्न ब्रह्मा स्वयं, मरीचि आदि महर्षियों के साथ, महादेवी पार्वती के तपोवन में गए।
प्रदक्षिणीकृत्य च तां देवीं स जगतो ऽरणीम् किम् अर्थं तपसा लोकान् संतापयसि शैलजे
उस देवी की परिक्रमा करके, वह जगत का अग्नि-स्रोत उनसे बोला— 'हे शैलपुत्री, किस उद्देश्य से तुम अपने तप से संसार को कष्ट दे रही हो?'
त्वया सृष्टं जगत्सर्वं मातस्त्वं मा विनाशय त्वं हि संधारयेल्लोकान् इमान् सर्वान् स्वतेजसा
माता, यह सम्पूर्ण जगत तुम्हारे द्वारा रचा गया है, इसे नष्ट मत करो। अपने तेज से तुम ही इन सब लोकों को संभालती हो।
सर्वदेवेश्वरः श्रीमान् सर्वलोकपतिर्भवः यस्य वै देवदेवस्य वयं किङ्करवादिनः
भव, जो सभी देवताओं के स्वामी और समस्त लोकों के अधिपति हैं, जिनके लिए हम देवताओं के भी सेवक कहलाते हैं।
स एवं परमेशानः स्वयं च वरयिष्यति वरदे येन सृष्टासि न विना यस्त्वयांबिके
वही परमेश्वर स्वयं तुम्हें वरण करेंगे, हे वरदायिनी, जिनसे तुम उत्पन्न हुई हो और जिनके लिए, हे अम्बिका, तुम्हारे बिना उनका अस्तित्व नहीं।
वर्तते नात्र संदेहस् तव भर्त्ता भविष्यति इत्युक्त्वा तां नमस्कृत्य मुहुः सम्प्रेक्ष्य पार्वतीम्
इसमें कोई संदेह नहीं कि वही तुम्हारे पति बनेंगे। ऐसा कहकर, बार-बार प्रणाम करते हुए, उन्होंने पार्वती को देखा।
गते पितामहे देवो भगवान् परमेश्वरः जगामानुग्रहं कर्तुं द्विजरूपेण चाश्रमम्
जब पितामह वहाँ से चले गए, तब भगवान परमेश्वर अपने अनुग्रह के लिए द्विज रूप में आश्रम में पहुँचे।
सा च दृष्ट्वा महादेवं द्विजरूपेण संस्थितम् प्रतिभाद्यैः प्रभुं ज्ञात्वा ननाम वृषभध्वजम्
महादेव को द्विज रूप में खड़ा देखकर, उनके लक्षणों से प्रभु को पहचानकर, उसने वृषध्वज को प्रणाम किया।
सम्पूज्य वरदं देवं ब्राह्मणच्छद्मनागतम् तुष्टाव परमेशानं पार्वती परमेश्वरम्
वर देने वाले देवता, जो ब्राह्मण का वेश धारण कर आए थे, उनकी पूजा करके, पार्वती ने परमेश्वर की स्तुति की।
अनुगृह्य तदा देवीम् उवाच प्रहसन्निव कुलधर्माश्रयं रक्षन् भूधरस्य महात्मनः
देवी को आशीर्वाद देकर, मुस्कराते हुए, उन्होंने पर्वतराज के कुलधर्म की रक्षा करते हुए बात की।
क्रीडार्थं च सतां मध्ये सर्वदेवपतिर्भवः स्वयंवरे महादेवी तव दिव्यसुशोभने
सज्जनों के बीच आनंद के लिए, हे दिव्य सौंदर्य वाली देवी, सभी देवताओं के स्वामी स्वयं तुम्हारे स्वयंवर में उपस्थित होंगे।
आस्थाय रूपं यत्सौम्यं समेष्ये ऽहं सह त्वया इत्युक्त्वा तां समालोक्य देवो दिव्येन चक्षुषा
मैं सौम्य रूप धारण कर तुम्हारे साथ उपस्थित होऊँगा। ऐसा कहकर, भगवान ने दिव्य दृष्टि से तुम्हें देखा।
जगामेष्टं तदा दिव्यं स्वपुरं प्रययौ च सा दृष्ट्वा हृष्टस्तदा देवीं मेनया तुहिनाचलः
फिर वे अपनी प्रिय दिव्य नगरी को चले गए और वह भी वहाँ से चली गई। देवी को देखकर, मेना और हिमालय पर्वत प्रसन्न हुए।
आलिङ्ग्याघ्राय सम्पूज्य पुत्रीं साक्षात्तपस्विनीम् दुहितुर्देवदेवेन न जानन्नभिमन्त्रितम्
पुत्री को गले लगाकर, सूँघकर और सम्मान देकर, उस तपस्विनी का स्वागत किया, लेकिन पर्वतराज को यह ज्ञात नहीं था कि उनकी पुत्री पर देवताओं के स्वामी का प्रभाव हो चुका है।
स्वयंवरं तदा देव्याः सर्वलोकेष्वघोषयत् अथ ब्रह्मा च भगवान् विष्णुः साक्षाज्जनार्दनः
उस समय देवी का स्वयंवर सारे लोकों में घोषित किया गया। फिर ब्रह्मा और भगवान विष्णु, स्वयं जनार्दन, वहाँ पहुँचे।
शक्रश् च भगवान् वह्निर् भास्करो भग एव च त्वष्टार्यमा विवस्वांश् च यमो वरुण एव च
भगवान इन्द्र, अग्नि, सूर्य, भग, त्वष्टा, अर्यमान, विवस्वान, यम और वरुण भी वहाँ आए।
वायुः सोमस्तथेशानो रुद्राश् च मुनयस् तथा अश्विनौ द्वादशादित्या गन्धर्वा गरुडस् तथा
वायु, सोम, ईशान, रुद्रगण, मुनि, अश्विनीकुमार, बारह आदित्य, गंधर्व और गरुड़ भी वहाँ उपस्थित हुए।
यक्षाः सिद्धास्तथा साध्या दैत्याः किंपुरुषोरगाः समुद्राश् च नदा वेदा मन्त्राः स्तोत्रादयः क्षणाः
यक्ष, सिद्ध, साध्य, दैत्य, किम्पुरुष, नाग, समुद्र, नदियाँ, वेद, मंत्र, स्तोत्र और समय के क्षण भी वहाँ थे।
नागाश् च पर्वताः सर्वे यज्ञाः सूर्यादयो ग्रहाः त्रयस्त्रिंशच्च देवानां त्रयश् च त्रिशतं तथा
नाग, सभी पर्वत, यज्ञ, सूर्य और अन्य ग्रह, तैंतीस देवता और तीन-तीन सौ भी वहाँ एकत्र हुए।
त्रयश् च त्रिसहस्रं च तथान्ये बहवः सुरा जग्मुर् गिरीन्द्रपुत्र्यास्तु स्वयंवरमनुत्तमम्
तीन-तीन हजार और भी अनेकों देवता, पर्वतराज की कन्या के अनुपम स्वयंवर में पहुँचे।