कुशपुष्पयवव्रीहिबहुमूलतमालकम् दापयेत्प्रोक्षणीपात्रे भसितं प्रणवेन च
कुशा के फूल, जौ, चावल, बहुमूल और तमाल छिड़कने के पात्र में, ॐ का उच्चारण करते हुए, भस्म के साथ डालना चाहिए।
न्यसेत्पञ्चाक्षरं चैव गायत्रीं रुद्रदेवताम् केवलं प्रणवं वापि वेदसारमनुत्तमम्
पाँच अक्षरों वाला मंत्र, गायत्री, रुद्र देवता या केवल ॐ — जो वेद का सर्वोत्तम सार है — उनमें स्थापित करना चाहिए।
अथ संप्रोक्षयेत्पश्चाद् द्रव्याणि प्रणवेन तु प्रोक्षणीपात्रसंस्थेन ईशानाद्यैश् च पञ्चभिः
फिर ॐ का उच्चारण करते हुए, छिड़कने के पात्र से और ईशान आदि पाँच मंत्रों से सामग्रियों पर छिड़काव करना चाहिए।
पार्श्वतो देवदेवस्य नन्दिनं मांसमर्चयेत् दीप्तानलायुतप्रख्यं त्रिनेत्रं त्रिदशेश्वरम्
देवों के देव के पास, नन्दि की पूजा करनी चाहिए, जो प्रज्वलित अग्नि के समान, तीन नेत्रों वाले और देवताओं के स्वामी हैं।
बालेन्दुमुकुटं चैव हरिवक्त्रं चतुर्भुजम् पुष्पमालाधरं सौम्यं सर्वाभरणभूषितम्
उनके सिर पर बालचंद्र का मुकुट है, मुख हरि के समान है, चार भुजाएँ हैं, फूलों की माला पहने हैं, सौम्य हैं और सभी आभूषणों से सुसज्जित हैं।
उत्तरे चात्मनः पुण्यां भार्यां च मरुतां शुभाम् सुयशां सुव्रतां चाम्बां पादमण्डनतत्पराम्
अपने उत्तर दिशा में अपनी पुण्यशालिनी पत्नी की पूजा करनी चाहिए, जो मरुतों में शुभ, सुयशस्विनी, सुव्रता, माता और चरणों के श्रृंगार में तत्पर हैं।
एवं पूज्य प्रविश्यान्तर् भवनं परमेष्ठिनः दत्त्वा पुष्पाञ्जलिं भक्त्या पञ्चमूर्धसु पञ्चभिः
इस प्रकार पूजा करके, परमेश्वर के भवन के भीतर प्रवेश कर, श्रद्धा से पाँचों शिरों से पुष्पांजलि अर्पित करनी चाहिए।
गन्धपुष्पैस् तथा धूपैर् विविधैः पूज्य शङ्करम् स्कन्दं विनायकं देवीं लिङ्गशुद्धिं च कारयेत्
चंदन, फूल और तरह-तरह की धूप से शंकर, स्कन्द, विनायक, देवी और लिंग की शुद्धि की पूजा करनी चाहिए।
जप्त्वा सर्वाणि मन्त्राणि प्रणवादिनमो ऽन्तकम् कल्पयेदासनं पश्चात् पद्माख्यं प्रणवेन तत्
सभी मंत्रों का उच्चारण करके, जो ॐ से शुरू और नमः पर समाप्त होते हैं, फिर ॐ का उच्चारण करते हुए कमल नामक आसन तैयार करना चाहिए।
तस्य पूर्वदलं साक्षाद् अणिमामयम् अक्षरम् लघिमा दक्षिणं चैव महिमा पश्चिमं तथा
उस कमल के पूर्वी दल में प्रत्यक्ष अणिमा का अक्षर है, दक्षिण में लघिमा और पश्चिम में महिमा स्थित है।
प्राप्तिस्तथोत्तरं पत्रं प्राकाम्यं पावकस्य तु ईशित्वं नैरृतं पत्रं वशित्वं वायुगोचरे
पूरब की दिशा में प्राप्ति का पत्र है, दक्षिण में अग्नि का इच्छा-पूर्ति का पत्र है, पश्चिम में नैऋति का स्वामित्व का पत्र है, और उत्तर में वायु के क्षेत्र में नियंत्रण का पत्र है।
सर्वज्ञत्वं तथैशान्यं कर्णिका सोम उच्यते सोमस्याधस् तथा सूर्यस् तस्याधः पावकः स्वयम्
उत्तर-पूर्व दिशा में सर्वज्ञता है, और बीच का भाग सोम कहलाता है; सोम के नीचे सूर्य है, और उसके नीचे स्वयं अग्नि स्थित है।
धर्मादयो विदिक्ष्वेते त्व् अनन्तं कल्पयेत्क्रमात् अव्यक्तादिचतुर्दिक्षु सोमस्यान्ते गुणत्रयम्
धर्म आदि गुण मध्य दिशाओं में हैं; अव्यक्त से शुरू करके चारों मुख्य और चारों मध्य दिशाओं में क्रम से अनंत का ध्यान करना चाहिए; सोम के अंत में तीन गुण स्थित हैं।
आत्मत्रयं ततश्चोर्ध्वं तस्यान्ते शिवपीठिका सद्योजातं प्रपद्यामीत्य् आवाह्य परमेश्वरम्
उसके ऊपर आत्मा के तीन रूप हैं, और उनके अंत में शिव का आसन है; 'सद्योजात को मैं प्राप्त करता हूँ' इस मंत्र से परमेश्वर का आह्वान करें।
वामदेवेन मन्त्रेण स्थापयेदासनोपरि सान्निध्यं रुद्रगायत्र्या अघोरेण निरुध्य च
वामदेव मंत्र से भगवान को आसन पर स्थापित करें, रुद्र गायत्री से उनकी उपस्थिति बुलाएँ, और अघोर मंत्र से उन्हें स्थिर करें।
ईशानः सर्वविद्यानाम् इति मन्त्रेण पूजयेत् पाद्यमाचमनीयं च विभोश्चार्घ्यं प्रदापयेत्
'ईशानः सर्वविद्यानाम्' मंत्र से पूजा करें, भगवान को पाद्य, आचमनीय और अर्घ्य अर्पित करें।
स्नापयेद्विधिना रुद्रं गन्धचन्दनवारिणा पञ्चगव्यविधानेन गृह्य पात्रे ऽभिमन्त्र्य च
विधिपूर्वक रुद्र का स्नान चंदन और सुगंधित जल से करें, गाय के पंचगव्य से, पात्र में लेकर और मंत्र से शुद्ध करके।
प्रणवेनैव गव्यैस्तु स्नापयेच्च यथाविधि आज्येन मधुना चैव तथा चेक्षुरसेन च
ॐ मंत्र के साथ, गाय के पंचगव्य से यथाविधि स्नान कराएँ, और फिर घी, शहद तथा गन्ने के रस से भी स्नान करें।
पुण्यैर्द्रव्यैर्महादेवं प्रणवेनाभिषेचयेत् जलभाण्डैः पवित्रैस्तु मन्त्रैस्तोयं क्षिपेत्ततः
पुण्य पदार्थों से महादेव का अभिषेक ॐ मंत्र के साथ करें; फिर शुद्ध पात्रों और पवित्र मंत्रों से जल अर्पित करें।
शुद्धिं कृत्वा यथान्यायं सितवस्त्रेण साधकः कुशापामार्गकर्पूरजातिपुष्पकचम्पकैः
नियम के अनुसार शुद्धि करके, साधक को श्वेत वस्त्र पहनकर कुश, अपामार्ग, कपूर, जाई के फूल और चंपा के फूलों का उपयोग करना चाहिए।
करवीरैः सितैश्चैव मल्लिकाकमलोत्पलैः आपूर्य पुष्पैः सुशुभैः चन्दनाद्यैश् च तज्जलम्
सफेद कनेर, मल्लिका, कमल और नीलकमल के फूलों से, सुंदर फूलों और चंदन आदि से उस जल को भरें।
न्यसेन्मन्त्राणि तत्तोये सद्योजातादिकानि तु सुवर्णकलशेनाथ तथा वै राजतेन वा
उस जल में सद्योजात आदि मंत्रों को स्थापित करें, और सोने या चाँदी के कलश से प्रयोग करें।
ताम्रेण पद्मपत्रेण पालाशेन दलेन वा शंखेन मृन्मयेनाथ शोधितेन शुभेन वा
या तांबे के पात्र, कमल के पत्ते, पलाश के पत्ते, शंख, या शुद्ध मिट्टी के पात्र या अन्य शुभ पात्र से भी कर सकते हैं।
सकूर्चेन सपुष्पेण स्नापयेन्मन्त्रपूर्वकम् मन्त्राणि ते प्रवक्ष्यामि शृणु सर्वार्थसिद्धये
कुश और फूलों के साथ, उचित मंत्रों से स्नान कराएँ; अब मैं वे मंत्र बताऊँगा—सभी कार्यों की सिद्धि के लिए ध्यान से सुनो।
यैर्लिङ्गं सकृदप्येवं स्नाप्य मुच्येत मानवः पवमानेन मन्त्रज्ञाः तथा वामीयकेन च
इन मंत्रों से शिवलिंग का एक बार भी स्नान कराने पर मनुष्य मुक्त हो जाता है; पवमान मंत्र और वामीयक मंत्र से भी।
रुद्रेण नीलरुद्रेण श्रीसूक्तेन शुभेन च रजनीसूक्तकेनैव चमकेन शुभेन च
रुद्र, नीलरुद्र, शुभ श्रीसूक्त, रजनीसूक्त और शुभ चमक मंत्र से भी।
होतारेणाथ शिरसा अथर्वेण शुभेन च शान्त्या चाथ पुनः शान्त्या भारुण्डेनारुणेन च
होतार, शिरस, शुभ अथर्व, शांति और पुनः शांति, भारुंड और अरुण मंत्र से भी।
वारुणेन च ज्येष्ठेन तथा वेदव्रतेन च तथान्तरेण पुण्येन सूक्तेन पुरुषेण च
वारुण, ज्येष्ठ, वेदव्रत, अन्य पुण्य सूक्त और पुरुष सूक्त से भी।
त्वरितेनैव रुद्रेण कपिना च कपर्दिना आवोसजेति साम्ना तु बृहच्चन्द्रेण विष्णुना
फिर शीघ्र ही जटाधारी रुद्र और वानरमुखी के साथ बृहच्चन्द्र रूप में विष्णु ने सामगान द्वारा कहा— 'यह स्थापित हो जाए।'
विरूपाक्षेण स्कन्देन शतऋग्भिः शिवैस् तथा पञ्चब्रह्मैश् च सूत्रेण केवलप्रणवेन च
विरूपाक्ष, स्कन्द, अनेक शिवगणों और पाँच ब्रह्माओं ने भी सूत्र और शुद्ध प्रणव के साथ उसी प्रकार आह्वान किया।