લિઙ્ગપુરાણમ્

ભુવનાનલસંકાશાઃ પદ્મપત્રાયતેક્ષણાઃ શ્રીમાન્સનત્કુમારશ્ ચ ઋભુશ્ચૈવોર્ધ્વરેતસૌ

જગતમાં અગ્નિ જેવો તેજ ધરાવતા, કમળપાંખડી જેવી લાંબી આંખવાળા, તેજસ્વી સનતકુમાર અને ઋભુ, બંને ઉર્ધ્વરતીઓ હતા.

સનકઃ સનાતનશ્ચૈવ તથૈવ ચ સનન્દનઃ ઉત્પન્નાઃ સમકાલં તે બુદ્ધ્યાતીન્દ્રિયદર્શનાઃ

સનક, સનાતન અને એ જ રીતે સનંદન—આ બધા એકસાથે જન્મ્યા, અને ઇન્દ્રિયોથી પરે જ્ઞાન ધરાવતા હતા.

ઉત્પન્નાઃ પ્રતિભાત્માનો જગતાં સ્થિતિહેતવઃ નારપ્સ્યન્તે ચ કર્માણિ તાપત્રયવિવર્જિતાઃ

એ બધા પ્રતિતિરૂપે જન્મેલા, જગતની સ્થિરતા માટેનું કારણ, કર્મમાં લાગતા નથી અને ત્રણ પ્રકારના દુઃખોથી મુક્ત છે.

અલ્પસૌખ્યં બહુક્લેશં જરાશોકસમન્વિતમ્ જીવનં મરણં ચૈવ સંભવશ્ ચ પુનઃ પુનઃ

જીવન અને મરણ, અને વારંવાર જન્મ—આ બધું ઓછું સુખ, વધારે દુઃખ, વૃદ્ધાવસ્થા અને શોકથી ભરેલું છે.

અલ્પભૂતં સુખં સ્વર્ગે દુઃખાનિ નરકે તથા વિદિત્વા ચાગમં સર્વમ્ અવશ્યં ભવિતવ્યતામ્

સ્વર્ગમાં સુખ થોડું છે અને નરકમાં દુઃખ જ છે; આ બધું જાણીને, દરેકને અવશ્ય બનનારી વિધિને સ્વીકારવી જ પડે.

ઋભું સનત્કુમારં ચ દૃષ્ટ્વા તવ વશે સ્થિતૌ ત્રયસ્તુ ત્રીન્ ગુણાન્ હિત્વા ચાત્મજાઃ સનકાદયઃ

ઋભુ અને સનતકુમારને તારા વશમાં જોઈને, તારા ત્રણ પુત્રો—સનકાદિએ ત્રણ ગુણો ત્યજી દીધા.

વવર્તેન તુ જ્ઞાનેન પ્રવૃત્તાસ્તે મહૌજસઃ તતસ્તેષુ પ્રવૃત્તેષુ સનકાદિષુ વૈ ત્રિષુ

મહાન શક્તિ ધરાવતા એ બધા જ્ઞાનના માર્ગે ચાલ્યા; એ રીતે, જ્યારે સનકાદિ ત્રણ જણા એ માર્ગે આગળ વધ્યા—

ભવિષ્યસિ વિમૂઢસ્ત્વં માયયા શઙ્કરસ્ય તુ એવં કલ્પે તુ વૈવૃત્તે સંજ્ઞા નશ્યતિ તે ઽનઘ

તારે શંકરજીની માયાથી મોહિત થવું પડશે; આવું કલ્પના ફેરવાય ત્યારે, હે નિર્દોષ, તારી સ્મૃતિ નષ્ટ થઈ જશે.

કલ્પે શેષાણિ ભૂતાનિ સૂક્ષ્માણિ પાર્થિવાનિ ચ સર્વેષાં હ્યૈશ્વરી માયા જાગૃતિઃ સમુદાહૃતા

કલ્પના અંતે, જે જીવ બાકી રહે છે, સૂક્ષ્મ હોય કે પૃથ્વી પરના, બધા માટે ઈશ્વરીય માયાથી જાગૃતિ આવે છે એમ કહેવાય છે.

યથૈષ પર્વતો મેરુર્ દેવલોકો હ્યુદાહૃતઃ તસ્ય ચેદં હિ માહાત્મ્યં વિદ્ધિ દેવવરસ્ય હ

જેમ આ મેરુ પર્વત દેવલોક કહેવાય છે, તેમ દેવોમાં શ્રેષ્ઠના આ મહિમાને તું જાણ.

જ્ઞાત્વા ચેશ્વરસદ્ભાવં જ્ઞાત્વા મામંબુજેક્ષણમ્ મહાદેવં મહાભૂતં ભૂતાનાં વરદં પ્રભુમ્

ઈશ્વરની સાચી સ્થિતિને અને મને, કમળની આંખવાળા, મહાદેવ, મહાન સત્તાવાન, સર્વે જીવોના દાતા અને સ્વામી તરીકે ઓળખ.

પ્રણવેનાથ સામ્ના તુ નમસ્કૃત્ય જગદ્ગુરુમ્ ત્વાં ચ માં ચૈવ સંક્રુદ્ધો નિઃશ્વાસાન્નિર્દહેદયમ્

ઑમ અને સામગાનથી, જગતના ગુરુને વંદન કરીને, તું અને હું, જો કુપિત થઈએ તો, આપણા શ્વાસથી આ જગત ભસ્મ કરી શકીએ.

એવં જ્ઞાત્વા મહાયોગમ્ અભ્યુત્તિષ્ઠન્મહાબલમ્ અહં ત્વામગ્રતઃ કૃત્વા સ્તોષ્યામ્યનલસપ્રભમ્

આ રીતે મહાયોગને જાણી, મહા શક્તિથી ઊભો રહી, હું તને આગળ રાખી, અગ્નિ સમાન તેજવાળાની સ્તુતિ કરીશ.

બ્રહ્માણમગ્રતઃ કૃત્વા તતઃ સ ગરુડધ્વજઃ અતીતૈશ્ ચ ભવિષ્યૈશ્ ચ વર્તમાનૈસ્તથૈવ ચ

પછી, બ્રહ્માને આગળ રાખીને, ગરુડધ્વજવાળાએ, ભૂતકાળ, ભવિષ્ય અને વર્તમાન સાથે—

નામભિશ્છાન્દસૈશ્ચૈવ ઇદં સ્તોત્રમુદીરયત્ નમસ્તુભ્યં ભગવતે સુવ્રતાનન્તતેજસે

નામો અને છંદોથી આ સ્તોત્ર બોલ્યું: 'હે ભગવાન, શ્રેષ્ઠ વ્રતવાળા, અનંત તેજવાળા, તને વંદન છે.'

નમઃ ક્ષેત્રાધિપતયે બીજિને શૂલિને નમઃ સુમેઢ્રાયાર્ચ્યમેઢ્રાય દણ્ડિને રૂક્ષરેતસે

ક્ષેત્રના સ્વામી, બીજ ધરાવનારા, ત્રિશૂલધારીને વંદન. મહાન પૌરૂષ ધરાવનારા, પૂજનીય અને દંડ ધારણ કરનારા, કઠોર વીર્યવાળા ભગવાનને વંદન.

નમો જ્યેષ્ઠાય શ્રેષ્ઠાય પૂર્વાય પ્રથમાય ચ નમો માન્યાય પૂજ્યાય સદ્યોજાતાય વૈ નમઃ

મોટા, શ્રેષ્ઠ, સૌપ્રથમ અને સર્વોપરી ભગવાનને વંદન. માનનીય, પૂજ્ય અને તરત જન્મેલા ભગવાનને પણ વંદન.

ગહ્વરાય ઘટેશાય વ્યોમચીરાંબરાય ચ નમસ્તે હ્યસ્મદાદીનાં ભૂતાનાં પ્રભવે નમઃ

ગુફામાં વસતા, પાત્રોના સ્વામી અને આકાશને વસ્ત્ર રૂપે ધારણ કરનારા ભગવાનને વંદન. અમને સહિત સર્વ જીવોના પ્રભુને વંદન.

વેદાનાં પ્રભવે ચૈવ સ્મૃતીનાં પ્રભવે નમઃ પ્રભવે કર્મદાનાનાં દ્રવ્યાણાં પ્રભવે નમઃ

વેદોના સ્વામી, સ્મૃતિઓના સ્વામી, કર્મ અને દાનના સ્વામી તથા દ્રવ્યના સ્વામી ભગવાનને વંદન.

નમો યોગસ્ય પ્રભવે સાંખ્યસ્ય પ્રભવે નમઃ નમો ધ્રુવનિબદ્ધાનામ્ ઋષીણાં પ્રભવે નમઃ

યોગના સ્વામી, સાંખ્યના સ્વામી અને સ્થિર થયેલા ઋષિઓના પ્રભુને વંદન.

ઋક્ષાણાં પ્રભવે તુભ્યં ગ્રહાણાં પ્રભવે નમઃ વૈદ્યુતાશનિમેઘાનાં ગર્જિતપ્રભવે નમઃ

તારાઓના સ્વામી, ગ્રહોના સ્વામી, વીજળી, મેઘ અને ગર્જના કરનાર ભગવાનને વંદન.

મહોદધીનાં પ્રભવે દ્વીપાનાં પ્રભવે નમઃ અદ્રીણાં પ્રભવે ચૈવ વર્ષાણાં પ્રભવે નમઃ

મહાસાગરોના સ્વામી, દ્વીપોના સ્વામી, પર્વતોના સ્વામી અને વરસાદના સ્વામી ભગવાનને વંદન.

નમો નદીનાં પ્રભવે નદાનાં પ્રભવે નમઃ મહૌષધીનાં પ્રભવે વૃક્ષાણાં પ્રભવે નમઃ

નદીઓના સ્વામી, પ્રવાહોના સ્વામી, મહાન ઔષધિઓના સ્વામી અને વૃક્ષોના સ્વામી ભગવાનને વંદન.

ધર્મવૃક્ષાય ધર્માય સ્થિતીનાં પ્રભવે નમઃ પ્રભવે ચ પરાર્ધસ્ય પરસ્ય પ્રભવે નમઃ

ધર્મરૂપ વૃક્ષ, ધર્મ સ્વરૂપ અને સ્થિર રહેનાર સર્વના સ્વામી ભગવાનને વંદન. પરમ પરે રહેલા સ્વામી ને પણ વંદન.

નમો રસાનાં પ્રભવે રત્નાનાં પ્રભવે નમઃ ક્ષણાનાં પ્રભવે ચૈવ લવાનાં પ્રભવે નમઃ

રસોના સ્વામી, રત્નોના સ્વામી, ક્ષણોના સ્વામી અને લવના સ્વામી ભગવાનને વંદન.

અહોરાત્રાર્ધમાસાનાં માસાનાં પ્રભવે નમઃ ઋતૂનાં પ્રભવે તુભ્યં સંખ્યાયાઃ પ્રભવે નમઃ

દિવસ-રાત, પખવાડિયા, મહિનાના સ્વામી, ઋતુઓના સ્વામી અને સંખ્યાના સ્વામી ભગવાનને વંદન.

પ્રભવે ચાપરાર્ધસ્ય પરાર્ધપ્રભવે નમઃ નમઃ પુરાણપ્રભવે સર્ગાણાં પ્રભવે નમઃ

અપાર સમયના સ્વામી, પરમ સમયના સ્વામી, પુરાણોના સ્વામી અને સર્જનના સ્વામી ભગવાનને વંદન.

મન્વન્તરાણાં પ્રભવે યોગસ્ય પ્રભવે નમઃ ચતુર્વિધસ્ય સર્ગસ્ય પ્રભવે ઽનન્તચક્ષુષે

મન્વંતરોના સ્વામી, યોગના સ્વામી, ચતુરવિધ સર્જનના સ્વામી અને અનંત દ્રષ્ટિવાળા ભગવાનને વંદન.

કલ્પોદયનિબન્ધાનાં વાતાનાં પ્રભવે નમઃ નમો વિશ્વસ્ય પ્રભવે બ્રહ્માધિપતયે નમઃ

કલ્પના ઉત્પત્તિ અને લયના સ્વામી, પવનના સ્વામી, વિશ્વના સ્વામી અને બ્રહ્માના સ્વામી ભગવાનને વંદન.