લિઙ્ગપુરાણમ્

જ્ઞાત્વા ચ વિવિધોત્પત્તિં બ્રહ્મણો લોકતન્ત્રિણઃ ઇમં પરમસાદૃશ્યં પ્રશ્નમ્ અભ્યવદદ્ધરિઃ

બ્રહ્મા, લોકના નિયમકની વિવિધ ઉત્પત્તિ જાણીને, હરિએ આ શ્રેષ્ઠ સમાનતાનો પ્રશ્નનો ઉત્તર આપ્યો.

અસ્માન્મહત્તરં ભૂતં ગુહ્યમન્યન્ન વિદ્યતે મહતઃ પરમં ધામ શિવમ્ અધ્યાત્મિનાં પદમ્

આથી મહાન અને ગુપ્ત બીજ બીજું નથી; મહાનનું પરમ ધામ, અધ્યાત્મમાં તત્પર લોકો માટે એ શિવનું સ્થાન છે.

દ્વિવિધં ચૈવમાત્માનં પ્રવિભજ્ય વ્યવસ્થિતઃ નિષ્કલસ્તત્ર યો ઽવ્યક્તઃ સકલશ્ ચ મહેશ્વરઃ

આ રીતે આત્મા બે પ્રકારથી સ્થાપિત થયો છે: ત્યાં મહેશ્વર અવ્યક્ત નિષ્કલ પણ છે અને સકલ રૂપે પણ પ્રગટ છે.

યસ્ય માયાવિધિજ્ઞસ્ય અગમ્યગહનસ્ય ચ પુરા લિઙ્ગોદ્ભવં બીજં પ્રથમં ત્વાદિસર્ગિકમ્

જેને માયાના નિયમો જાણ્યા છે અને જે અગમ્ય અને ગહન છે, તેના માટે શરૂઆતમાં તારા જેવું પ્રથમ લિંગનું બીજ પ્રગટ થયું.

મમ યોનૌ સમાયુક્તં તદ્બીજં કાલપર્યયાત્ હિરણ્મયમકૂપારે યોન્યામણ્ડમજાયત

એ બીજ મારી યોનિ સાથે જોડાઈ, સમય જતાં, યોનિમાં સોનાનું અંડું ઉત્પન્ન થયું.

શતાનિ દશ વર્ષાણામ્ અણ્ડમ્ અપ્સુ પ્રતિષ્ઠિતમ્ અન્તે વર્ષસહસ્રસ્ય વાયુના તદ્દ્વિધા કૃતમ્

દસ સો વર્ષ સુધી એ અંડું પાણીમાં સ્થિર રહ્યું; પછી હજાર વર્ષના અંતે પવને તેને બે ભાગે વિભાજિત કર્યું.

કપાલમેકં દ્યૌર્જજ્ઞે કપાલમપરં ક્ષિતિઃ ઉલ્બં તસ્ય મહોત્સેધો યો ઽસૌ કનકપર્વતઃ

એક કવચ આકાશ બન્યું, બીજું કવચ પૃથ્વી બન્યું; તેનું જાડું આવરણ, જે ઊંચું છે, એ જ સોનાનું પર્વત છે.

તતશ્ ચ પ્રતિસંધ્યાત્મા દેવદેવો વરઃ પ્રભુઃ હિરણ્યગર્ભો ભગવાંસ્ ત્વ્ અભિજજ્ઞે ચતુર્મુખઃ

પછી એ સંધિમાંથી દેવોના દેવ, સર્વશ્રેષ્ઠ, હિરણ્યગર્ભ ભગવાન, ચાર મુખવાળા જન્મ્યા.

આ તારાર્કેન્દુનક્ષત્રં શૂન્યં લોકમવેક્ષ્ય ચ કો ઽહમિત્યપિ ચ ધ્યાતે કુમારાસ્તે ઽભવંસ્તદા

તારાઓ, ચંદ્ર, સૂર્ય અને નક્ષત્રો સુધી આખું જગત ખાલી જોઈને અને 'હું કોણ?' એમ ધ્યાનમાં લીધીને, હે કુમારો, ત્યારે હું પ્રગટ થયો.

પ્રિયદર્શનાસ્તુ યતયો યતીનાં પૂર્વજાસ્ તવ ભૂયો વર્ષસહસ્રાન્તે તત એવાત્મજાસ્તવ

તારા યતિભાઈઓ, સુંદર દેખાવવાળા, યતિઓમાં તારા મોટા ભાઈઓ, બીજાં હજાર વર્ષ પછી એ જ સ્ત્રોતમાંથી તારા પુત્ર બન્યા.

ભુવનાનલસંકાશાઃ પદ્મપત્રાયતેક્ષણાઃ શ્રીમાન્સનત્કુમારશ્ ચ ઋભુશ્ચૈવોર્ધ્વરેતસૌ

જગતમાં અગ્નિ જેવો તેજ ધરાવતા, કમળપાંખડી જેવી લાંબી આંખવાળા, તેજસ્વી સનતકુમાર અને ઋભુ, બંને ઉર્ધ્વરતીઓ હતા.

સનકઃ સનાતનશ્ચૈવ તથૈવ ચ સનન્દનઃ ઉત્પન્નાઃ સમકાલં તે બુદ્ધ્યાતીન્દ્રિયદર્શનાઃ

સનક, સનાતન અને એ જ રીતે સનંદન—આ બધા એકસાથે જન્મ્યા, અને ઇન્દ્રિયોથી પરે જ્ઞાન ધરાવતા હતા.

ઉત્પન્નાઃ પ્રતિભાત્માનો જગતાં સ્થિતિહેતવઃ નારપ્સ્યન્તે ચ કર્માણિ તાપત્રયવિવર્જિતાઃ

એ બધા પ્રતિતિરૂપે જન્મેલા, જગતની સ્થિરતા માટેનું કારણ, કર્મમાં લાગતા નથી અને ત્રણ પ્રકારના દુઃખોથી મુક્ત છે.

અલ્પસૌખ્યં બહુક્લેશં જરાશોકસમન્વિતમ્ જીવનં મરણં ચૈવ સંભવશ્ ચ પુનઃ પુનઃ

જીવન અને મરણ, અને વારંવાર જન્મ—આ બધું ઓછું સુખ, વધારે દુઃખ, વૃદ્ધાવસ્થા અને શોકથી ભરેલું છે.

અલ્પભૂતં સુખં સ્વર્ગે દુઃખાનિ નરકે તથા વિદિત્વા ચાગમં સર્વમ્ અવશ્યં ભવિતવ્યતામ્

સ્વર્ગમાં સુખ થોડું છે અને નરકમાં દુઃખ જ છે; આ બધું જાણીને, દરેકને અવશ્ય બનનારી વિધિને સ્વીકારવી જ પડે.

ઋભું સનત્કુમારં ચ દૃષ્ટ્વા તવ વશે સ્થિતૌ ત્રયસ્તુ ત્રીન્ ગુણાન્ હિત્વા ચાત્મજાઃ સનકાદયઃ

ઋભુ અને સનતકુમારને તારા વશમાં જોઈને, તારા ત્રણ પુત્રો—સનકાદિએ ત્રણ ગુણો ત્યજી દીધા.

વવર્તેન તુ જ્ઞાનેન પ્રવૃત્તાસ્તે મહૌજસઃ તતસ્તેષુ પ્રવૃત્તેષુ સનકાદિષુ વૈ ત્રિષુ

મહાન શક્તિ ધરાવતા એ બધા જ્ઞાનના માર્ગે ચાલ્યા; એ રીતે, જ્યારે સનકાદિ ત્રણ જણા એ માર્ગે આગળ વધ્યા—

ભવિષ્યસિ વિમૂઢસ્ત્વં માયયા શઙ્કરસ્ય તુ એવં કલ્પે તુ વૈવૃત્તે સંજ્ઞા નશ્યતિ તે ઽનઘ

તારે શંકરજીની માયાથી મોહિત થવું પડશે; આવું કલ્પના ફેરવાય ત્યારે, હે નિર્દોષ, તારી સ્મૃતિ નષ્ટ થઈ જશે.

કલ્પે શેષાણિ ભૂતાનિ સૂક્ષ્માણિ પાર્થિવાનિ ચ સર્વેષાં હ્યૈશ્વરી માયા જાગૃતિઃ સમુદાહૃતા

કલ્પના અંતે, જે જીવ બાકી રહે છે, સૂક્ષ્મ હોય કે પૃથ્વી પરના, બધા માટે ઈશ્વરીય માયાથી જાગૃતિ આવે છે એમ કહેવાય છે.

યથૈષ પર્વતો મેરુર્ દેવલોકો હ્યુદાહૃતઃ તસ્ય ચેદં હિ માહાત્મ્યં વિદ્ધિ દેવવરસ્ય હ

જેમ આ મેરુ પર્વત દેવલોક કહેવાય છે, તેમ દેવોમાં શ્રેષ્ઠના આ મહિમાને તું જાણ.

જ્ઞાત્વા ચેશ્વરસદ્ભાવં જ્ઞાત્વા મામંબુજેક્ષણમ્ મહાદેવં મહાભૂતં ભૂતાનાં વરદં પ્રભુમ્

ઈશ્વરની સાચી સ્થિતિને અને મને, કમળની આંખવાળા, મહાદેવ, મહાન સત્તાવાન, સર્વે જીવોના દાતા અને સ્વામી તરીકે ઓળખ.

પ્રણવેનાથ સામ્ના તુ નમસ્કૃત્ય જગદ્ગુરુમ્ ત્વાં ચ માં ચૈવ સંક્રુદ્ધો નિઃશ્વાસાન્નિર્દહેદયમ્

ઑમ અને સામગાનથી, જગતના ગુરુને વંદન કરીને, તું અને હું, જો કુપિત થઈએ તો, આપણા શ્વાસથી આ જગત ભસ્મ કરી શકીએ.

એવં જ્ઞાત્વા મહાયોગમ્ અભ્યુત્તિષ્ઠન્મહાબલમ્ અહં ત્વામગ્રતઃ કૃત્વા સ્તોષ્યામ્યનલસપ્રભમ્

આ રીતે મહાયોગને જાણી, મહા શક્તિથી ઊભો રહી, હું તને આગળ રાખી, અગ્નિ સમાન તેજવાળાની સ્તુતિ કરીશ.

બ્રહ્માણમગ્રતઃ કૃત્વા તતઃ સ ગરુડધ્વજઃ અતીતૈશ્ ચ ભવિષ્યૈશ્ ચ વર્તમાનૈસ્તથૈવ ચ

પછી, બ્રહ્માને આગળ રાખીને, ગરુડધ્વજવાળાએ, ભૂતકાળ, ભવિષ્ય અને વર્તમાન સાથે—

નામભિશ્છાન્દસૈશ્ચૈવ ઇદં સ્તોત્રમુદીરયત્ નમસ્તુભ્યં ભગવતે સુવ્રતાનન્તતેજસે

નામો અને છંદોથી આ સ્તોત્ર બોલ્યું: 'હે ભગવાન, શ્રેષ્ઠ વ્રતવાળા, અનંત તેજવાળા, તને વંદન છે.'

નમઃ ક્ષેત્રાધિપતયે બીજિને શૂલિને નમઃ સુમેઢ્રાયાર્ચ્યમેઢ્રાય દણ્ડિને રૂક્ષરેતસે

ક્ષેત્રના સ્વામી, બીજ ધરાવનારા, ત્રિશૂલધારીને વંદન. મહાન પૌરૂષ ધરાવનારા, પૂજનીય અને દંડ ધારણ કરનારા, કઠોર વીર્યવાળા ભગવાનને વંદન.

નમો જ્યેષ્ઠાય શ્રેષ્ઠાય પૂર્વાય પ્રથમાય ચ નમો માન્યાય પૂજ્યાય સદ્યોજાતાય વૈ નમઃ

મોટા, શ્રેષ્ઠ, સૌપ્રથમ અને સર્વોપરી ભગવાનને વંદન. માનનીય, પૂજ્ય અને તરત જન્મેલા ભગવાનને પણ વંદન.

ગહ્વરાય ઘટેશાય વ્યોમચીરાંબરાય ચ નમસ્તે હ્યસ્મદાદીનાં ભૂતાનાં પ્રભવે નમઃ

ગુફામાં વસતા, પાત્રોના સ્વામી અને આકાશને વસ્ત્ર રૂપે ધારણ કરનારા ભગવાનને વંદન. અમને સહિત સર્વ જીવોના પ્રભુને વંદન.

વેદાનાં પ્રભવે ચૈવ સ્મૃતીનાં પ્રભવે નમઃ પ્રભવે કર્મદાનાનાં દ્રવ્યાણાં પ્રભવે નમઃ

વેદોના સ્વામી, સ્મૃતિઓના સ્વામી, કર્મ અને દાનના સ્વામી તથા દ્રવ્યના સ્વામી ભગવાનને વંદન.