લિઙ્ગપુરાણમ્

સદ્ભાવવચનં બ્રૂહિ પદ્માદવતર પ્રભો સ ત્વં ચ નો મહાયોગી ત્વમીડ્યઃ પ્રણવાત્મકઃ

'શુભ ભાવના ધરાવતાં વચન બોલો, હે પ્રભુ, કમળમાંથી નીચે આવો; તું ખરેખર અમારો મહાન યોગી છે, સ્તુતિયોગ્ય છે, અને પ્રણવ (ૐ) સ્વરૂપ છે.'

અદ્યપ્રભૃતિ સર્વેશઃ શ્વેતોષ્ણીષવિભૂષિતઃ પદ્મયોનિરિતિ હ્યેવં ખ્યાતો નામ્ના ભવિષ્યસિ

આજે પછી, હે સર્વેશ્વર, સફેદ ફેતો ધારણ કરનાર, તું 'પદ્મયોની' નામે પ્રસિદ્ધ થશે.

પુત્રો મે ત્વં ભવ બ્રહ્મન્ સપ્તલોકાધિપઃ પ્રભો તતઃ સ ભગવાન્દેવો વરં દત્ત્વા કિરીટિને

'મારા પુત્ર બન, હે બ્રહ્મા, સાતે લોકનો સ્વામી.' પછી, કિરીટધારીને વરદાન આપી, તે ભગવાન—

એવં ભવતુ ચેત્યુક્ત્વા પ્રીતાત્મા ગતમત્સરઃ પ્રત્યાસન્નમ્ અથાયાન્તં બાલાર્કાભં મહાનનમ્

'એવું જ થાવું' એમ કહી, પ્રસન્ન અને ઈર્ષ્યાવિહિન હૃદયથી, તેણે નજીક આવતો, ઉગતા સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવતો મહાન મુખવાળો જોયો.

ભવમત્યદ્ભુતં દૃષ્ટ્વા નારાયણમથાબ્રવીત્ અપ્રમેયો મહાવક્ત્રો દંષ્ટ્રી ધ્વસ્તશિરોરુહઃ

એ અતિ અદભુત રૂપ જોઈને, નારાયણ બોલ્યા: 'અપરિમિત, વિશાળ મુખવાળો, દાંતવાળો, માથાના વાળ વિનાનો—'

દશબાહુસ્ત્રિશૂલાઙ્કો નયનૈર્વિશ્વતઃ સ્થિતઃ લોકપ્રભુઃ સ્વયં સાક્ષાદ્ વિકૃતો મુઞ્જમેખલી

દસ હાથવાળો, ત્રિશૂલનું ચિહ્ન ધરાવતો, સર્વ દિશામાં આંખો ધરાવતો, જગતનો સ્વામી, સ્વયં પ્રગટ, વિકૃત, મુંજ ઘાસની કમરપટ્ટી ધારણ કરનાર—

મેણ્ઢ્રેણોર્ધ્વેન મહતા નર્દમાનો ઽતિભૈરવમ્ કઃ ખલ્વેષ પુમાન્ વિષ્ણો તેજોરાશિર્ મહાદ્યુતિઃ

મોટા ઊંચા લિંગ સાથે, અત્યંત ભયાનક ગર્જના કરતો, આ કોણ છે, હે વિષ્ણુ, જે તેજનો સમૂહ અને મહાન પ્રકાશ ધરાવે છે?

વ્યાપ્ય સર્વા દિશો દ્યાં ચ ઇત એવાભિવર્તતે તેનૈવમુક્તો ભગવાન્ વિષ્ણુર્બ્રહ્માણમબ્રવીત્

જે સર્વ દિશાઓ અને આકાશમાં વ્યાપી રહ્યો છે, હવે ત્યાંથી આગળ વધી રહ્યો છે; આવું સાંભળી, ભગવાન વિષ્ણુએ બ્રહ્માને કહ્યું:

પદ્ભ્યાં તલનિપાતેન યસ્ય વિક્રમતો ઽર્ણવે વેગેન મહતાકાશે ઽપ્યુત્થિતાશ્ ચ જલશયાઃ

જેના પગલાં સમુદ્ર પર પડતાં, તેની ઝડપથી પાણી ઊંચા આકાશ સુધી ઉછળી જાય છે—

સ્થૂલાદ્ભિર્ વિશ્વતો ઽત્યર્થં સિચ્યસે પદ્મસંભવ ઘ્રાણજેન ચ વાતેન કમ્પ્યમાનં ત્વયા સહ

મોટા તત્વોમાંથી, હે કમળમાંથી જન્મેલા, તું સર્વ દિશાઓમાં વ્યાપક રીતે છાંટાય છે; અને તારી સાથે, ઘ્રાણથી ઉદ્ભવેલો પવન બધું હલાવી નાખે છે.

દોધૂયતે મહાપદ્મં સ્વચ્છન્દં મમ નાભિજમ્ સમાગતો ભવાનીશો હ્ય્ અનાદિશ્ચાન્તકૃત્પ્રભુઃ

મારા નાભિમાંથી ઉગેલો મોટો કમળ સ્વેચ્છાએ ડોલી ઉઠ્યો; ભવાનીશ, જે અનાદિ છે અને અંત લાવનારો છે, એ અહીં આવી પહોંચ્યો છે.

ભવાનહં ચ સ્તોત્રેણ ઉપતિષ્ઠાવ ગોધ્વજમ્ તતઃ ક્રુદ્ધો ઽમ્બુજાભાક્ષં બ્રહ્મા પ્રોવાચ કેશવમ્

હું અને ભવ, સ્તુતિઓથી, વૃષભધારી ભગવાન પાસે ગયા; ત્યારે કમળ જેવી આંખો ધરાવતા કેશવને ક્રોધિત બ્રહ્માએ કહ્યું.

ભવાન્ન નૂનમાત્માનં વેત્તિ લોકપ્રભું વિભુમ્ બ્રહ્માણં લોકકર્તારં માં ન વેત્સિ સનાતનમ્

તને ચોક્કસપણે પોતાનો, લોકોના સ્વામી અને સર્વવ્યાપીનું જ્ઞાન નથી; તું મને, બ્રહ્માને, લોકોના સૃષ્ટિકર્તા અને શાશ્વતને પણ ઓળખતો નથી.

કો હ્યસૌ શઙ્કરો નામ આવયોર્વ્યતિરિચ્યતે તસ્ય તત્ક્રોધજં વાક્યં શ્રુત્વા હરિરભાષત

આ શંકર કોણ છે, જે અમને બંનેને પણ વધે છે? એવા ક્રોધથી ઉદ્ભવેલા શબ્દો સાંભળી, હરિએ ઉત્તર આપ્યો.

મા મૈવં વદ કલ્યાણ પરિવાદં મહાત્મનઃ મહાયોગેન્ધનો ધર્મો દુરાધર્ષો વરપ્રદઃ

હે કલ્યાણમય, આવું ના બોલ, મહાત્માનું અપમાન ના કર; મહાયોગી ધર્મ સ્વયં દુર્લઘ્ય છે અને ઈચ્છિત ફળ આપનાર છે.

હેતુરસ્યાથ જગતઃ પુરાણપુરુષો ઽવ્યયઃ બીજી ખલ્વેષ બીજાનાં જ્યોતિરેકઃ પ્રકાશતે

એ જ આ જગતનો કારણ છે, પ્રાચીન અને અવિનાશી પુરુષ છે; એ જ બધાં બીજોમાં બીજ છે, એક જ પ્રકાશરૂપ છે.

બાલક્રીડનકૈર્દેવઃ ક્રીડતે શઙ્કરઃ સ્વયમ્ પ્રધાનમવ્યયો યોનિર્ અવ્યક્તં પ્રકૃતિસ્તમઃ

શંકર પોતે બાળક જેવી રમતમાં રમે છે; એ અવિનાશી મુખ્ય તત્વ, યોનિ, અવ્યક્ત અને પ્રકૃતિનું અંધકાર છે.

મમ ચૈતાનિ નામાનિ નિત્યં પ્રસવધર્મિણઃ યઃ કઃ સ ઇતિ દુઃખાર્તૈર્ દૃશ્યતે યતિભિઃ શિવઃ

મારા આ નામો હંમેશાં સર્જનશીલ છે; એ શિવ કોણ છે, તે દુઃખથી પીડાયેલા યતિઓને દેખાય છે.

એષ બીજી ભવાન્બીજમ્ અહં યોનિઃ સનાતનઃ સ એવમુક્તો વિશ્વાત્મા બ્રહ્મા વિષ્ણુમપૃચ્છત

એ બીજ છે, તું બીજધારી છે, હું શાશ્વત યોનિ છું; આવું કહેતા વિશ્વાત્મા બ્રહ્માએ વિષ્ણુને પૂછ્યું.

ભવાન્ યોનિરહં બીજં કથં બીજી મહેશ્વરઃ એતન્મે સૂક્ષ્મમવ્યક્તં સંશયં છેત્તુમર્હસિ

તું યોનિ છે, હું બીજ છું; તો મહેશ્વર કેવી રીતે બીજધારી છે? મારા આ સૂક્ષ્મ અને અવ્યક્ત સંશયને તું દૂર કર.

જ્ઞાત્વા ચ વિવિધોત્પત્તિં બ્રહ્મણો લોકતન્ત્રિણઃ ઇમં પરમસાદૃશ્યં પ્રશ્નમ્ અભ્યવદદ્ધરિઃ

બ્રહ્મા, લોકના નિયમકની વિવિધ ઉત્પત્તિ જાણીને, હરિએ આ શ્રેષ્ઠ સમાનતાનો પ્રશ્નનો ઉત્તર આપ્યો.

અસ્માન્મહત્તરં ભૂતં ગુહ્યમન્યન્ન વિદ્યતે મહતઃ પરમં ધામ શિવમ્ અધ્યાત્મિનાં પદમ્

આથી મહાન અને ગુપ્ત બીજ બીજું નથી; મહાનનું પરમ ધામ, અધ્યાત્મમાં તત્પર લોકો માટે એ શિવનું સ્થાન છે.

દ્વિવિધં ચૈવમાત્માનં પ્રવિભજ્ય વ્યવસ્થિતઃ નિષ્કલસ્તત્ર યો ઽવ્યક્તઃ સકલશ્ ચ મહેશ્વરઃ

આ રીતે આત્મા બે પ્રકારથી સ્થાપિત થયો છે: ત્યાં મહેશ્વર અવ્યક્ત નિષ્કલ પણ છે અને સકલ રૂપે પણ પ્રગટ છે.

યસ્ય માયાવિધિજ્ઞસ્ય અગમ્યગહનસ્ય ચ પુરા લિઙ્ગોદ્ભવં બીજં પ્રથમં ત્વાદિસર્ગિકમ્

જેને માયાના નિયમો જાણ્યા છે અને જે અગમ્ય અને ગહન છે, તેના માટે શરૂઆતમાં તારા જેવું પ્રથમ લિંગનું બીજ પ્રગટ થયું.

મમ યોનૌ સમાયુક્તં તદ્બીજં કાલપર્યયાત્ હિરણ્મયમકૂપારે યોન્યામણ્ડમજાયત

એ બીજ મારી યોનિ સાથે જોડાઈ, સમય જતાં, યોનિમાં સોનાનું અંડું ઉત્પન્ન થયું.

શતાનિ દશ વર્ષાણામ્ અણ્ડમ્ અપ્સુ પ્રતિષ્ઠિતમ્ અન્તે વર્ષસહસ્રસ્ય વાયુના તદ્દ્વિધા કૃતમ્

દસ સો વર્ષ સુધી એ અંડું પાણીમાં સ્થિર રહ્યું; પછી હજાર વર્ષના અંતે પવને તેને બે ભાગે વિભાજિત કર્યું.

કપાલમેકં દ્યૌર્જજ્ઞે કપાલમપરં ક્ષિતિઃ ઉલ્બં તસ્ય મહોત્સેધો યો ઽસૌ કનકપર્વતઃ

એક કવચ આકાશ બન્યું, બીજું કવચ પૃથ્વી બન્યું; તેનું જાડું આવરણ, જે ઊંચું છે, એ જ સોનાનું પર્વત છે.

તતશ્ ચ પ્રતિસંધ્યાત્મા દેવદેવો વરઃ પ્રભુઃ હિરણ્યગર્ભો ભગવાંસ્ ત્વ્ અભિજજ્ઞે ચતુર્મુખઃ

પછી એ સંધિમાંથી દેવોના દેવ, સર્વશ્રેષ્ઠ, હિરણ્યગર્ભ ભગવાન, ચાર મુખવાળા જન્મ્યા.

આ તારાર્કેન્દુનક્ષત્રં શૂન્યં લોકમવેક્ષ્ય ચ કો ઽહમિત્યપિ ચ ધ્યાતે કુમારાસ્તે ઽભવંસ્તદા

તારાઓ, ચંદ્ર, સૂર્ય અને નક્ષત્રો સુધી આખું જગત ખાલી જોઈને અને 'હું કોણ?' એમ ધ્યાનમાં લીધીને, હે કુમારો, ત્યારે હું પ્રગટ થયો.