લિઙ્ગપુરાણમ્

ભગવાનાદિરઙ્કશ્ ચ મધ્યં કાલો દિશો નભઃ નાહમન્તં પ્રપશ્યામિ ઉદરસ્ય તવાનઘ

'હે ભગવાન, તમે મૂળ, આસન, મધ્ય, સમય, દિશાઓ અને આકાશ છો. હે નિર્દોષ, હું તમારા પેટનો અંત જોઈ શકતો નથી.'

એવમુક્ત્વાબ્રવીદ્ભૂયઃ પિતામહમિદં હરિઃ ભગવાનેવમેવાહં શાશ્વતં હિ મમોદરમ્

આ રીતે કહી, હરીએ ફરી પિતામહને કહ્યું: 'હે ભગવાન, એમ જ મારું પેટ પણ શાશ્વત છે.'

પ્રવિશ્ય લોકાન્ પશ્યૈતાન્ અનૌપમ્યાન્સુરોત્તમ તતઃ પ્રાહ્લાદિનીં વાણીં શ્રુત્વા તસ્યાભિનન્દ્ય ચ

'હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તમે અંદર જઈને આ અનન્ય લોકોએ જુઓ.' પછી તેની આનંદદાયી વાણી સાંભળી, તેણે આનંદ અનુભવ્યો.

શ્રીપતેરુદરં ભૂયઃ પ્રવિવેશ પિતામહઃ તાનેવ લોકાન્ ગર્ભસ્થાન્ અપશ્યત્ સત્યવિક્રમઃ

પછી સત્યવિક્રમ પિતામહે ફરી શ્રીપતિના પેટમાં પ્રવેશ કર્યો અને ત્યાં જ ગર્ભમાં રહેલા એ જ બધા લોકોએ જોઈ લીધાં.

પર્યટિત્વા તુ દેવસ્ય દદૃશે ઽન્તં ન વૈ હરેઃ જ્ઞાત્વા ગતિં તસ્ય પિતામહસ્ય દ્વારાણિ સર્વાણિ પિધાય વિષ્ણુઃ વિભુર્મનઃ કર્તુમિયેષ ચાશુ સુખં પ્રસુપ્તો ઽહમિતિ પ્રચિન્ત્ય

દેવના શરીરમાં ફર્યા પછી પણ પિતામહે હરિનો અંત ક્યાંય જોઈ શક્યા નહીં. પછી ભગવાન વિષ્ણુએ પિતામહની ચાલ સમજીને બધી બારણીઓ બંધ કરી દીધી અને મનમાં વિચાર્યું – 'હવે હું આરામથી ઊંઘીશ.'

તતો દ્વારાણિ સર્વાણિ પિહિતાનિ સમીક્ષ્ય વૈ સૂક્ષ્મં કૃત્વાત્મનો રૂપં નાભ્યાં દ્વારમવિન્દત

પછી જ્યારે બધી બારણીઓ બંધ જોઈ, ત્યારે પિતામહે પોતાનું સ્વરૂપ સૂક્ષ્મ કર્યું અને નાભિમાંથી એક માર્ગ શોધી કાઢ્યો.

પદ્મસૂત્રાનુસારેણ ચાન્વપશ્યત્પિતામહઃ ઉજ્જહારાત્મનો રૂપં પુષ્કરાચ્ચતુરાનનઃ

પિતામહે કમળના દાંડા પ્રમાણે જોતાં પોતાનું સ્વરૂપ ઓળખ્યું અને કમળમાંથી ચતુરાનન બહાર આવ્યો.

વિરરાજારવિન્દસ્થઃ પદ્મગર્ભસમદ્યુતિઃ બ્રહ્મા સ્વયંભૂર્ભગવાઞ્ જગદ્યોનિઃ પિતામહઃ

કમળ પર બેસેલા, કમળગર્ભ જેવી કાંતિ ધરાવતા, સ્વયંભૂ, જગતના મૂળ અને પિતામહ એવા ભગવાન બ્રહ્મા તેજથી ઉજવાયા.

એતસ્મિન્નન્તરે તાભ્યામ્ એકૈકસ્ય તુ કૃત્સ્નશઃ વર્તમાને તુ સંઘર્ષે મધ્યે તસ્યાર્ણવસ્ય તુ

એ વચ્ચે, બંનેએ એકબીજાની સામે સંપૂર્ણ રીતે સ્પર્ધા કરતાં, એ મહાસાગરની વચ્ચે મોટો સંઘર્ષ શરૂ થયો.

કુતો ઽપ્યપરિમેયાત્મા ભૂતાનાં પ્રભુરીશ્વરઃ શૂલપાણિર્મહાદેવો હેમવીરાંબરચ્છદઃ

એ સમયે, ક્યાંકથી અપરિમિત સ્વરૂપ ધરાવતા, સર્વ જીવોના સ્વામી, ત્રિશૂલધારી મહાદેવ, સુવર્ણ વીરવસ્ત્ર ધારણ કરેલા, પ્રગટ થયા.

અગચ્છદ્યત્ર સો ઽનન્તો નાગભોગપતિર્ હરિઃ શીઘ્રં વિક્રમતસ્તસ્ય પદ્ભ્યામ્ આક્રાન્તપીડિતાઃ

ત્યાં અનંત, સાપોના રાજા એવા હરિ ગયા અને તેઓ ઝડપથી આગળ વધતાં જમીન તેમના પગથી દબાઈ અને પીડાઈ ગઈ.

ઉદ્ભૂતાસ્તૂર્ણમાકાશે પૃથુલાસ્તોયબિન્દવઃ અત્યુષ્ણશ્ચાતિશીતશ્ ચ વાયુસ્તત્ર વવૌ પુનઃ

ત્યાં અચાનક જ આકાશમાં જાડા પાણીના ટીપાં ઉઠી આવ્યા; અને ત્યાં પવન ક્યારેક બહુ ગરમ તો ક્યારેક બહુ ઠંડો ફૂંકાયો.

તદ્દૃષ્ટ્વા મહદાશ્ચર્યં બ્રહ્મા વિષ્ણુમભાષત અબ્બિન્દવશ્ ચ શીતોષ્ણાઃ કમ્પયન્ત્યંબુજં ભૃશમ્

એ મહાન અદ્દભુત દૃશ્ય જોઈને બ્રહ્માએ વિષ્ણુને કહ્યું: 'આ ઠંડા અને ગરમ ટીપાં કમળને ખૂબ જ હલાવી રહ્યા છે.'

એતન્મે સંશયં બ્રૂહિ કિં વા ત્વન્યચ્ચિકીર્ષસિ એતદેવંવિધં વાક્યં પિતામહમુખોદ્ગતમ્

'મારો આ સંશય દૂર કર, કે પછી તું બીજું શું કરવા ઇચ્છે છે તે કહો.' – આવી વાત પિતામહના મોઢેથી નીકળી.

શ્રુત્વાપ્રતિમકર્મા હિ ભગવાનસુરાન્તકૃત્ કિં નુ ખલ્વત્ર મે નાભ્યાં ભૂતમન્યત્કૃતાલયમ્

આ સાંભળીને અસુરવિનાશક, અપ્રતિમ કૃત્યવાળા ભગવાને મનમાં વિચાર્યું: 'શું મારા નાભિમાં બીજું કોઈ જીવ વસે છે?'

વદતિ પ્રિયમત્યર્થં મન્યુશ્ચાસ્ય મયા કૃતઃ ઇત્યેવં મનસા ધ્યાત્વા પ્રત્યુવાચેદમુત્તરમ્

તે ખૂબ જ પ્રેમથી બોલતો હતો, ત્યારે હું તેના પર ગુસ્સે થયો; આવું મનમાં વિચારીને મેં આ જવાબ આપ્યો.

કિમત્ર ભગવાનદ્ય પુષ્કરે જાતસંભ્રમઃ કિં મયા ચ કૃતં દેવ યન્માં પ્રિયમનુત્તમમ્

'ભગવાન, આજે કમળમાં આવો ગબડાટ કેમ છે? દેવ, મેં એવું શું કર્યું કે તું મને એટલું પ્રેમથી બોલે છે?'

ભાષસે પુરુષશ્રેષ્ઠ કિમર્થં બ્રૂહિ તત્ત્વતઃ એવં બ્રુવાણં દેવેશં લોકયાત્રાનુગં તતઃ

'પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, તું આવું કેમ બોલે છે? સાચું સાચું કહો.' – આવું દેવોના સ્વામી, જગતની વ્યવસ્થા ચલાવનાર, બોલ્યા.

પ્રત્યુવાચામ્બુજાભાક્ષં બ્રહ્મા વેદનિધિઃ પ્રભુઃ યો ઽસૌ તવોદરં પૂર્વં પ્રવિષ્ટો ઽહં ત્વદિચ્છયા

બ્રહ્મા, જે વેદોના ખજાના અને પ્રભુ છે, કમળને આંખ ધરાવનારા વિષ્ણુને જવાબ આપ્યો: 'હું, જે પહેલાં તારા પેટમાં પ્રવેશ્યો હતો, એ તારી ઇચ્છાથી જ થયું.'

યથા મમોદરે લોકાઃ સર્વે દૃષ્ટાસ્ત્વયા પ્રભો તથૈવ દૃષ્ટાઃ કાર્ત્સ્ન્યેન મયા લોકાસ્તવોદરે

'જેમે તું, પ્રભુ, મારા પેટમાં બધા લોકોએ જોયા, તેમ જ મેં પણ તારા પેટમાં બધા લોકોએ સંપૂર્ણ રીતે જોયા.'

તતો વર્ષસહસ્રાત્તુ ઉપાવૃત્તસ્ય મે ઽનઘ ત્વયા મત્સરભાવેન માં વશીકર્તુમિચ્છતા

'પછી હજાર વર્ષ પછી, નિર્દોષ, તું મને સ્પર્ધાથી વશ કરવા ઈચ્છતો હતો, એટલે મને પાછો ખેંચી લીધો.'

આશુ દ્વારાણિ સર્વાણિ પિહિતાનિ સમન્તતઃ તતો મયા મહાભાગ સંચિન્ત્ય સ્વેન તેજસા

બધા બારણાં તરત જ ચારેય બાજુથી બંધ થઈ ગયા; પછી, હે મહાભાગ્યશાળી, મેં મારા પોતાના તેજથી વિચાર કર્યો.

લબ્ધો નાભિપ્રદેશેન પદ્મસૂત્રાદ્વિનિર્ગમઃ મા ભૂત્તે મનસો ઽલ્પો ઽપિ વ્યાઘાતો ઽયં કથંચન

પછી નાભિ વિસ્તારમાંથી કમળના ડાંગર દ્વારા બહાર જવાની જગ્યા મળી; તારા મનમાં જરા પણ વિઘ્ન ન આવે એવી પ્રાર્થના છે.

ઇત્યેષાનુગતિર્વિષ્ણો કાર્યાણામ્ ઔપસર્પિણી યન્મયાનન્તરં કાર્યં બ્રૂહિ કિં કરવાણ્યહમ્

હે વિષ્ણુ, કામ પૂરું કરવા માટે આ જ રીત અપનાવવાની છે; હવે મને કહો, પછી શું કરવું?

તતઃ પરમમેયાત્મા હિરણ્યકશિપો રિપુઃ અનવદ્યાં પ્રિયામિષ્ટાં શિવાં વાણીં પિતામહાત્

પછી, અપરિમિત આત્માવાળા દુશ્મન હિરણ્યકશિપુએ પિતામહ બ્રહ્માથી નિર્વિકાર, પ્રિય અને શુભ વરદાન મેળવ્યું.

શ્રુત્વા વિગતમાત્સર્યં વાક્યમસ્મૈ દદૌ હરિઃ ન હ્યેવમીદૃશં કાર્યં મયાધ્યવસિતં તવ

આ વચન સાંભળી, હરિએ ઈર્ષ્યા વિના તેને વરદાન આપ્યું; કેમ કે હું તારા માટે આવું કાર્ય કરવાનું નક્કી કર્યું નહોતું.

ત્વાં બોધયિતુકામેન ક્રીડાપૂર્વં યદૃચ્છયા આશુ દ્વારાણિ સર્વાણિ ઘાટિતાનિ મયાત્મનઃ

તને સમજાવવા માટે અને રમતમાં, સંયોગથી, મેં મારા પોતાના સર્વ બારણાં ઝડપથી બંધ કરી દીધાં.

ન તે ઽન્યથાવગન્તવ્યં માન્યઃ પૂજ્યશ્ ચ મે ભવાન્ સર્વં મર્ષય કલ્યાણ યન્મયાપકૃતં તવ

તું બીજું કંઈ સમજતો નહીં; તું મારા માટે માનનીય અને પૂજ્ય છે. હે કલ્યાણમય, મેં તારા સામે જે કર્યું હોય તે બધું માફ કરી દે.

અસ્માન્ મયોહ્યમાનસ્ત્વં પદ્માદવતર પ્રભો નાહં ભવન્તં શક્નોમિ સોઢું તેજોમયં ગુરુમ્

હે પ્રભુ, તું મને માન આપી રહ્યો છે, હવે કમળમાંથી નીચે આવો; હું તારો તેજસ્વી અને venerable સ્વરૂપ સહન કરી શકતો નથી.