લિઙ્ગપુરાણમ્

કિમપ્યચિન્ત્યં યોગાત્મા યોગમાસ્થાય યોગવિત્ ફણાસહસ્રકલિતં તમપ્રતિમવર્ચસમ્

યોગમાં સ્થિત, યોગના સ્વામી અને અકલ્પનીય શક્તિ ધરાવતા, હજારો ફણાવાળા સાપથી શોભતા, અનન્ય તેજથી ઝગમગતા હતા.

મહાભોગપતેર્ભોગં સાધ્વાસ્તીર્ય મહોચ્છ્રયમ્ તસ્મિન્મહતિ પર્યઙ્કે શેતે ચૈકાર્ણવે પ્રભુઃ

મહાનાગના ફણાંને વિશાળ શય્યા તરીકે પાથરી, એ મહાન પ્રભુ એ વિશાળ પથારી પર મહાસાગરમાં શયન કરતા હતા.

એવં તત્ર શયાનેન વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના આત્મારામેણ ક્રીડાર્થં લીલયાક્લિષ્ટકર્મણા

એ રીતે, પોતાની અંદર આનંદ માણતા, મહાપ્રભુ વિષ્ણુ મહાસાગરમાં આરામથી શયન કરતા અને લિલાથી, સહેલાઈથી ક્રિયા કરતા.

શતયોજનવિસ્તીર્ણં તરુણાદિત્યસન્નિભમ્ વજ્રદણ્ડં મહોત્સેધં નાભ્યાં સૃષ્ટં તુ પુષ્કરમ્

તેમના નાભિમાંથી એક કમળ ઉત્પન્ન થયું, જે સો યોજન જેટલું પહોળું, ઉગતા સૂર્ય જેવું તેજસ્વી, મોટું ડાંગર અને અતિ ઊંચું હતું.

તસ્યૈવં ક્રીડમાનસ્ય સમીપં દેવમીઢુષઃ હેમગર્ભાણ્ડજો બ્રહ્મા રુક્મવર્ણો હ્યતીન્દ્રિયઃ

જ્યારે એ ભગવાન આનંદથી રમતા હતા, ત્યારે તેમનાં નજીક સુવર્ણકોષમાંથી જન્મેલા, સુવર્ણવર્ણ અને ઇન્દ્રિયોથી પર એવા કમળજ બ્રહ્મા પ્રગટ થયા.

ચતુર્વક્ત્રો વિશાલાક્ષઃ સમાગમ્ય યદૃચ્છયા શ્રિયા યુક્તેન દિવ્યેન સુશુભેન સુગન્ધિના

વિશાળ આંખો ધરાવતો ચતુર્મુખ, દિવ્ય અને સુગંધિત સૌંદર્યથી શોભાયમાન, યથાસંભવ ત્યાં આવી પહોંચ્યો.

ક્રીડમાનં ચ પદ્મેન દૃષ્ટ્વા બ્રહ્મા શુભેક્ષણમ્ સવિસ્મયમથાગમ્ય સૌમ્યસમ્પન્નયા ગિરા

પદ્મ સાથે રમતો બ્રહ્મા, જેના દર્શનથી શુભતા પ્રસરે છે, તેને જોઈ, આશ્ચર્યથી નજીક ગયો અને મૃદુ તથા સુખદ વાણીથી સંબોધન કર્યું.

પ્રોવાચ કો ભવાઞ્છેતે હ્ય્ આશ્રિતો મધ્યમમ્ભસામ્ અથ તસ્યાચ્યુતઃ શ્રુત્વા બ્રહ્મણસ્તુ શુભં વચઃ

તેને પૂછ્યું: 'તમે કોણ છો, જેઓ જળમધ્યે નિવાસ કરો છો?' પછી બ્રહ્માના શુભ વચનો સાંભળી અચ્યૂતએ ઉત્તર આપ્યો.

ઉદતિષ્ઠત પર્યઙ્કાદ્ વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનઃ પ્રત્યુવાચોત્તરં ચૈવ કલ્પે કલ્પે પ્રતિશ્રયઃ

પથારી પરથી ઊભો રહી, આશ્ચર્યથી આંખો ફાટેલી, તેણે કહ્યું: 'દરેક કલ્પમાં હું જ સર્વનો આશ્રય છું.'

કર્તવ્યં ચ કૃતં ચૈવ ક્રિયતે યચ્ચ કિંચન દ્યૌરન્તરિક્ષં ભૂશ્ચૈવ પરં પદમહં ભુવઃ

'જે કરવાનું છે, જે થઈ ગયું છે અને જે થઈ રહ્યું છે—આકાશ, અંતરિક્ષ અને પૃથ્વી—હું એ બધાથી પરમ સ્થાન છું.'

તમેવમુક્ત્વા ભગવાન્ વિષ્ણુઃ પુનરથાબ્રવીત્ કસ્ત્વં ખલુ સમાયાતઃ સમીપં ભગવાન્કુતઃ

આ રીતે કહ્યા પછી, ભગવાન વિષ્ણુએ ફરી પૂછ્યું: 'હે મહાન, તમે કોણ છો, અહીં કેમ આવ્યા છો અને ક્યાંથી આવ્યા છો?'

ક્વ વા ભૂયશ્ ચ ગન્તવ્યં કશ્ ચ વા તે પ્રતિશ્રયઃ કો ભવાન્ વિશ્વમૂર્તિર્વૈ કર્તવ્યં કિં ચ તે મયા

'હવે તમે ક્યાં જશો? તમારો આશ્રય કોણ છે? તમે કોણ છો, જે સમગ્ર જગતરૂપ છો? અને હું તમારા માટે શું કરું?'

એવં બ્રુવન્તં વૈકુણ્ઠં પ્રત્યુવાચ પિતામહઃ માયયા મોહિતઃ શંભોર્ અવિજ્ઞાય જનાર્દનમ્

આ રીતે વૈકુંઠે બોલતાં, પિતામહે જવાબ આપ્યો, શંભુની માયાથી મોહિત થઈને, જનાર્દનને ઓળખી શક્યા નહીં.

માયયા મોહિતં દેવમ્ અવિજ્ઞાતં મહાત્મનઃ યથા ભવાંસ્તથૈવાહમ્ આદિકર્તા પ્રજાપતિઃ

માયાથી મોહિત થયેલા દેવે મહાત્માને ઓળખ્યા નહીં; 'જેમ તમે છો, તેમ હું પણ છું—મૂળ સર્જનહાર, પ્રજાપતિ.'

સવિસ્મયં વચઃ શ્રુત્વા બ્રહ્મણો લોકતન્ત્રિણઃ અનુજ્ઞાતશ્ ચ તે નાથ વૈકુણ્ઠો વિશ્વસંભવઃ

લોકોના નિયમક બ્રહ્માના વચનો સાંભળી, વૈકુંઠ, સર્વજગતના આધાર, આશ્ચર્ય સાથે સંમતિ આપી.

કૌતૂહલાન્મહાયોગી પ્રવિષ્ટો બ્રહ્મણો મુખમ્ ઇમાનષ્ટાદશ દ્વીપાન્ સસમુદ્રાન્ સપર્વતાન્

કૌતૂહલવશ, મહાયોગીએ બ્રહ્માના મુખમાં પ્રવેશ કર્યો, આ અઢાર દ્વીપો, તેમના સાગરો અને પર્વતો સાથે.

પ્રવિશ્ય સુમહાતેજાશ્ ચાતુર્વર્ણ્યસમાકુલાન્ બ્રહ્મણસ્તમ્ભપર્યન્તં સપ્તલોકાન્ સનાતનાન્

પ્રભુએ મહાપ્રભાની તેજસ્વિતાથી, ચાર વર્ણોથી ભરેલા, બ્રહ્માના ડાંગર સુધીના સાત શાશ્વત લોકોમાં પ્રવેશ કર્યો.

બ્રહ્મણસ્તૂદરે દૃષ્ટ્વા સર્વાન્વિષ્ણુર્મહાભુજઃ અહો ઽસ્ય તપસો વીર્યમ્ ઇત્યુક્ત્વા ચ પુનઃ પુનઃ

બ્રહ્માના પેટમાં, મહાબાહુ વિષ્ણુએ સર્વને જોયા અને વારંવાર કહ્યું: 'આહ, તેના તપશ્ચર્યાનું બળ કેટલું છે!'

અટિત્વા વિવિધાંલ્લોકાન્ વિષ્ણુર્નાનાવિધાશ્રયાન્ તતો વર્ષસહસ્રાન્તે નાન્તં હિ દદૃશે યદા

વિષ્ણુએ વિવિધ લોક અને અનેક આશ્રયોમાં ફર્યા, પણ હજારો વર્ષ પછી પણ અંત ન મળ્યો.

તદાસ્ય વક્ત્રાન્નિષ્ક્રમ્ય પન્નગેન્દ્રનિકેતનઃ નારાયણો જગદ્ધાતા પિતામહમથાબ્રવીત્

પછી, તેના મુખમાંથી બહાર આવી, પન્નગરાજના નિવાસી, જગતના આધાર નારાયણે પિતામહને કહ્યું.

ભગવાનાદિરઙ્કશ્ ચ મધ્યં કાલો દિશો નભઃ નાહમન્તં પ્રપશ્યામિ ઉદરસ્ય તવાનઘ

'હે ભગવાન, તમે મૂળ, આસન, મધ્ય, સમય, દિશાઓ અને આકાશ છો. હે નિર્દોષ, હું તમારા પેટનો અંત જોઈ શકતો નથી.'

એવમુક્ત્વાબ્રવીદ્ભૂયઃ પિતામહમિદં હરિઃ ભગવાનેવમેવાહં શાશ્વતં હિ મમોદરમ્

આ રીતે કહી, હરીએ ફરી પિતામહને કહ્યું: 'હે ભગવાન, એમ જ મારું પેટ પણ શાશ્વત છે.'

પ્રવિશ્ય લોકાન્ પશ્યૈતાન્ અનૌપમ્યાન્સુરોત્તમ તતઃ પ્રાહ્લાદિનીં વાણીં શ્રુત્વા તસ્યાભિનન્દ્ય ચ

'હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તમે અંદર જઈને આ અનન્ય લોકોએ જુઓ.' પછી તેની આનંદદાયી વાણી સાંભળી, તેણે આનંદ અનુભવ્યો.

શ્રીપતેરુદરં ભૂયઃ પ્રવિવેશ પિતામહઃ તાનેવ લોકાન્ ગર્ભસ્થાન્ અપશ્યત્ સત્યવિક્રમઃ

પછી સત્યવિક્રમ પિતામહે ફરી શ્રીપતિના પેટમાં પ્રવેશ કર્યો અને ત્યાં જ ગર્ભમાં રહેલા એ જ બધા લોકોએ જોઈ લીધાં.

પર્યટિત્વા તુ દેવસ્ય દદૃશે ઽન્તં ન વૈ હરેઃ જ્ઞાત્વા ગતિં તસ્ય પિતામહસ્ય દ્વારાણિ સર્વાણિ પિધાય વિષ્ણુઃ વિભુર્મનઃ કર્તુમિયેષ ચાશુ સુખં પ્રસુપ્તો ઽહમિતિ પ્રચિન્ત્ય

દેવના શરીરમાં ફર્યા પછી પણ પિતામહે હરિનો અંત ક્યાંય જોઈ શક્યા નહીં. પછી ભગવાન વિષ્ણુએ પિતામહની ચાલ સમજીને બધી બારણીઓ બંધ કરી દીધી અને મનમાં વિચાર્યું – 'હવે હું આરામથી ઊંઘીશ.'

તતો દ્વારાણિ સર્વાણિ પિહિતાનિ સમીક્ષ્ય વૈ સૂક્ષ્મં કૃત્વાત્મનો રૂપં નાભ્યાં દ્વારમવિન્દત

પછી જ્યારે બધી બારણીઓ બંધ જોઈ, ત્યારે પિતામહે પોતાનું સ્વરૂપ સૂક્ષ્મ કર્યું અને નાભિમાંથી એક માર્ગ શોધી કાઢ્યો.

પદ્મસૂત્રાનુસારેણ ચાન્વપશ્યત્પિતામહઃ ઉજ્જહારાત્મનો રૂપં પુષ્કરાચ્ચતુરાનનઃ

પિતામહે કમળના દાંડા પ્રમાણે જોતાં પોતાનું સ્વરૂપ ઓળખ્યું અને કમળમાંથી ચતુરાનન બહાર આવ્યો.

વિરરાજારવિન્દસ્થઃ પદ્મગર્ભસમદ્યુતિઃ બ્રહ્મા સ્વયંભૂર્ભગવાઞ્ જગદ્યોનિઃ પિતામહઃ

કમળ પર બેસેલા, કમળગર્ભ જેવી કાંતિ ધરાવતા, સ્વયંભૂ, જગતના મૂળ અને પિતામહ એવા ભગવાન બ્રહ્મા તેજથી ઉજવાયા.

એતસ્મિન્નન્તરે તાભ્યામ્ એકૈકસ્ય તુ કૃત્સ્નશઃ વર્તમાને તુ સંઘર્ષે મધ્યે તસ્યાર્ણવસ્ય તુ

એ વચ્ચે, બંનેએ એકબીજાની સામે સંપૂર્ણ રીતે સ્પર્ધા કરતાં, એ મહાસાગરની વચ્ચે મોટો સંઘર્ષ શરૂ થયો.