લિઙ્ગપુરાણમ્

યુવાં પ્રસૂતૌ ગાત્રાભ્યાં મમ પૂર્વં મહાબલૌ અયં મે દક્ષિણે પાર્શ્વે બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ

તમેઓ બંને મહાબલવાન, પહેલાં મારા અંગમાંથી જન્મ્યા હતા; મારા જમણા બાજુએ બ્રહ્મા, જે જગતના પિતામહ છે, ઊભા છે.

વામે પાર્શ્વે ચ મે વિષ્ણુર્ વિશ્વાત્મા હૃદયોદ્ભવઃ પ્રીતો ઽહં યુવયોઃ સમ્યગ્ વરં દદ્મિ યથેપ્સિતમ્

મારા ડાબા બાજુએ વિશ્વના આત્મા અને મારા હૃદયમાંથી જન્મેલા વિષ્ણુ છે. હું તમારાથી ખૂબ પ્રસન્ન છું, તમે જે ઇચ્છો તે વરદાન આપું છું.

એવમુક્ત્વા તુ તં વિષ્ણું કરાભ્યાં પરમેશ્વરઃ પસ્પર્શ સુભગાભ્યાં તુ કૃપયા તુ કૃપાનિધિઃ

આ રીતે કહીને, પરમેશ્વરે કૃપાથી પોતાના શુભ હાથે વિષ્ણુને સ્પર્શ કર્યો.

તતઃ પ્રહૃષ્ટમનસા પ્રણિપત્ય મહેશ્વરમ્ પ્રાહ નારાયણો નાથં લિઙ્ગસ્થં લિઙ્ગવર્જિતમ્

પછી આનંદિત મનથી, નારાયણે મહેશ્વરને વંદન કર્યું અને જે લિંગમાં પણ છે અને લિંગથી પર છે એવા ભગવાનને સંબોધીને કહ્યું.

યદિ પ્રીતિઃ સમુત્પન્ના યદિ દેયો વરશ્ ચ નૌ ભક્તિર્ભવતુ નૌ નિત્યં ત્વયિ ચાવ્યભિચારિણી

જો તમે ખરેખર પ્રસન્ન છો અને અમને વરદાન આપવાનો ઈરાદો છે, તો અમને હંમેશા તમારી ઉપર અડગ ભક્તિ મળે.

દેવઃ પ્રદત્તવાન્ દેવાઃ સ્વાત્મન્યવ્યભિચારિણીમ્ બ્રહ્મણે વિષ્ણવે ચૈવ શ્રદ્ધાં શીતાંશુભૂષણઃ

શીતલ ચાંદ્રથી શોભતા ભગવાને બ્રહ્મા અને વિષ્ણુને પોતાના પર અડગ શ્રદ્ધા આપી.

જાનુભ્યામવનીં ગત્વા પુનર્નારાયણઃ સ્વયમ્ પ્રણિપત્ય ચ વિશ્વેશં પ્રાહ મન્દતરં વશી

પછી નારાયણે પોતે જ ઘૂંટણે જમીન પર જઈ, વિશ્વના સ્વામી ભગવાનને નમસ્કાર કરીને ધીરે અને સંયમથી કહ્યું.

આવયોર્દેવદેવેશ વિવાદમતિશોભનમ્ ઇહાગતો ભવાન્ યસ્માદ્ વિવાદશમનાય નૌ

દેવોના દેવ, ભગવાન, તમે અમારાં સુંદર વિવાદને શમાવવા અહીં પધાર્યા છો.

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા પુનઃ પ્રાહ હરો હરિમ્ પ્રણિપત્ય સ્થિતં મૂર્ધ્ના કૃતાઞ્જલિપુટં સ્મયન્

એ વચન સાંભળીને હરણે, નમ્રતાથી માથું ઝુકાવેલું અને હાથ જોડીને સ્મિત કરતા હરિને ફરી કહ્યું.

પ્રલયસ્થિતિસર્ગાણાં કર્તા ત્વં ધરણીપતે વત્સ વત્સ હરે વિષ્ણો પાલયૈતચ્ચરાચરમ્

પૃથ્વીના રાજા, તું સંહાર, પાલન અને સર્જનનો કર્તા છે. હે વત્સ, હે હરિ, હે વિષ્ણુ, આ ચાલતું અને અચળ બધું રક્ષ.

ત્રિધા ભિન્નો હ્યહં વિષ્ણો બ્રહ્મવિષ્ણુભવાખ્યયા સર્ગરક્ષાલયગુણૈર્ નિષ્કલઃ પરમેશ્વરઃ

હે વિષ્ણુ, હું ત્રણ રૂપે – બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને ભવ – સર્જન, પાલન અને સંહારના ગુણથી વિભાજિત છું, છતાં હું અખંડ, સર્વોચ્ચ ભગવાન છું.

સંમોહં ત્યજ ભો વિષ્ણો પાલયૈનં પિતામહમ્ પાદ્મે ભવિષ્યતિ સુતઃ કલ્પે તવ પિતામહઃ

મોહ છોડ, હે વિષ્ણુ, અને આ પિતામહની રક્ષા કર. પદ્મ કલ્પમાં એ તારો પુત્ર થશે અને તું એનો પિતામહ બનશે.

તદા દ્રક્ષ્યસિ માં ચૈવં સો ઽપિ દ્રક્ષ્યતિ પદ્મજઃ એવમુક્ત્વા સ ભગવાંસ્ તત્રૈવાન્તરધીયત

પછી તું પણ મને આવું જ જોશે અને પદ્મજ પણ મને આવું જ જોશે. એમ કહીને ભગવાન ત્યાં જ અદૃશ્ય થયા.

તદાપ્રભૃતિ લોકેષુ લિઙ્ગાર્ચા સુપ્રતિષ્ઠિતા લિઙ્ગવેદી મહાદેવી લિઙ્ગં સાક્ષાન્મહેશ્વરઃ

ત્યાંથી જગતમાં લિંગની પૂજા મજબૂત રીતે સ્થાપિત થઈ. લિંગની વેદી મહાદેવી છે અને લિંગ પોતે મહેશ્વર સ્વરૂપ છે.

લયનાલ્લિઙ્ગમિત્યુક્તં તત્રૈવ નિખિલં સુરાઃ યસ્તુ લૈઙ્ગં પઠેન્નિત્યમ્ આખ્યાનં લિઙ્ગસન્નિધૌ

લયથી તેને લિંગ કહેવાય છે; ત્યાં બધા દેવતાઓ વસે છે. જે લિંગની પાસે રોજ લિંગનું આ કથન વાંચે—

સ યાતિ શિવતાં વિપ્રો નાત્ર કાર્યા વિચારણા

એ બ્રાહ્મણ શિવપદને પામે છે; તેમાં કોઈ શંકા નથી.

કથં પાદ્મે પુરા કલ્પે બ્રહ્મા પદ્મોદ્ભવો ઽભવત્ ભવં ચ દૃષ્ટવાંસ્તેન બ્રહ્મણા પુરુષોત્તમઃ

પદ્મ કલ્પના પ્રાચીન સમયમાં બ્રહ્મા, જે કમળમાંથી જન્મ્યા, કેવી રીતે પ્રગટ્યા અને પુરુષોત્તમએ તેમના દ્વારા ભવનુ દર્શન કર્યું એ કેવી રીતે થયું?

એતત્સર્વં વિશેષેણ સાંપ્રતં વક્તુમર્હસિ આસીદેકાર્ણવં ઘોરમ્ અવિભાગં તમોમયમ્

આ બધું હવે તું વિગતે કહેજે: ત્યારે એક જ ભયાનક, અંધકારમય અને અવિભાજ્ય મહાસમુદ્ર હતો.

મધ્યે ચૈકાર્ણવે તસ્મિન્ શઙ્ખચક્રગદાધરઃ જીમૂતાભો ઽમ્બુજાક્ષશ્ ચ કિરીટી શ્રીપતિર્હરિઃ

એ એકમાત્ર મહાસાગરના મધ્યમાં શ્રીના પતિ હરિ, શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરીને, વાદળ જેવા રંગ અને કમળ જેવી આંખો સાથે, મસ્તક પર મુગટ પહેરીને હાજર હતા.

નારાયણમુખોદ્ગીર્ણસર્વાત્મા પુરુષોત્તમઃ અષ્ટબાહુર્મહાવક્ષા લોકાનાં યોનિરુચ્યતે

નારાયણ, સર્વવ્યાપી અને સર્વાત્મા, આઠ હાથવાળા અને વિશાળ છાતીવાળા, સર્વજનોના મૂળરૂપ, પોતાના મુખમાંથી પ્રગટ થયા.

કિમપ્યચિન્ત્યં યોગાત્મા યોગમાસ્થાય યોગવિત્ ફણાસહસ્રકલિતં તમપ્રતિમવર્ચસમ્

યોગમાં સ્થિત, યોગના સ્વામી અને અકલ્પનીય શક્તિ ધરાવતા, હજારો ફણાવાળા સાપથી શોભતા, અનન્ય તેજથી ઝગમગતા હતા.

મહાભોગપતેર્ભોગં સાધ્વાસ્તીર્ય મહોચ્છ્રયમ્ તસ્મિન્મહતિ પર્યઙ્કે શેતે ચૈકાર્ણવે પ્રભુઃ

મહાનાગના ફણાંને વિશાળ શય્યા તરીકે પાથરી, એ મહાન પ્રભુ એ વિશાળ પથારી પર મહાસાગરમાં શયન કરતા હતા.

એવં તત્ર શયાનેન વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના આત્મારામેણ ક્રીડાર્થં લીલયાક્લિષ્ટકર્મણા

એ રીતે, પોતાની અંદર આનંદ માણતા, મહાપ્રભુ વિષ્ણુ મહાસાગરમાં આરામથી શયન કરતા અને લિલાથી, સહેલાઈથી ક્રિયા કરતા.

શતયોજનવિસ્તીર્ણં તરુણાદિત્યસન્નિભમ્ વજ્રદણ્ડં મહોત્સેધં નાભ્યાં સૃષ્ટં તુ પુષ્કરમ્

તેમના નાભિમાંથી એક કમળ ઉત્પન્ન થયું, જે સો યોજન જેટલું પહોળું, ઉગતા સૂર્ય જેવું તેજસ્વી, મોટું ડાંગર અને અતિ ઊંચું હતું.

તસ્યૈવં ક્રીડમાનસ્ય સમીપં દેવમીઢુષઃ હેમગર્ભાણ્ડજો બ્રહ્મા રુક્મવર્ણો હ્યતીન્દ્રિયઃ

જ્યારે એ ભગવાન આનંદથી રમતા હતા, ત્યારે તેમનાં નજીક સુવર્ણકોષમાંથી જન્મેલા, સુવર્ણવર્ણ અને ઇન્દ્રિયોથી પર એવા કમળજ બ્રહ્મા પ્રગટ થયા.

ચતુર્વક્ત્રો વિશાલાક્ષઃ સમાગમ્ય યદૃચ્છયા શ્રિયા યુક્તેન દિવ્યેન સુશુભેન સુગન્ધિના

વિશાળ આંખો ધરાવતો ચતુર્મુખ, દિવ્ય અને સુગંધિત સૌંદર્યથી શોભાયમાન, યથાસંભવ ત્યાં આવી પહોંચ્યો.

ક્રીડમાનં ચ પદ્મેન દૃષ્ટ્વા બ્રહ્મા શુભેક્ષણમ્ સવિસ્મયમથાગમ્ય સૌમ્યસમ્પન્નયા ગિરા

પદ્મ સાથે રમતો બ્રહ્મા, જેના દર્શનથી શુભતા પ્રસરે છે, તેને જોઈ, આશ્ચર્યથી નજીક ગયો અને મૃદુ તથા સુખદ વાણીથી સંબોધન કર્યું.

પ્રોવાચ કો ભવાઞ્છેતે હ્ય્ આશ્રિતો મધ્યમમ્ભસામ્ અથ તસ્યાચ્યુતઃ શ્રુત્વા બ્રહ્મણસ્તુ શુભં વચઃ

તેને પૂછ્યું: 'તમે કોણ છો, જેઓ જળમધ્યે નિવાસ કરો છો?' પછી બ્રહ્માના શુભ વચનો સાંભળી અચ્યૂતએ ઉત્તર આપ્યો.

ઉદતિષ્ઠત પર્યઙ્કાદ્ વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનઃ પ્રત્યુવાચોત્તરં ચૈવ કલ્પે કલ્પે પ્રતિશ્રયઃ

પથારી પરથી ઊભો રહી, આશ્ચર્યથી આંખો ફાટેલી, તેણે કહ્યું: 'દરેક કલ્પમાં હું જ સર્વનો આશ્રય છું.'