લિઙ્ગપુરાણમ્

એકારમ્ ઓષ્ઠમૂર્દ્ધ્વશ્ ચ ઐકારસ્ત્વધરો વિભોઃ ઓકારશ્ ચ તથૌકારો દન્તપઙ્ક્તિદ્વયં ક્રમાત્

'એ' એમનો ઉપરનો હોઠ છે અને 'ઐ' એમનો નીચેનો હોઠ છે; 'ઓ' અને 'ઔ' ક્રમશઃ એમના બંને પાંદડા છે.

અમસ્તુ તાલુની તસ્ય દેવદેવસ્ય ધીમતઃ કાદિપઞ્ચાક્ષરાણ્યસ્ય પઞ્ચ હસ્તાનિ દક્ષિણે

'અં' એ ધીમાન દેવદેવતાના તાળુ છે; 'ક'થી શરૂ થતા પાંચ અક્ષરો એમના જમણા હાથ છે.

ચાદિપઞ્ચાક્ષરાણ્યેવં પઞ્ચ હસ્તાનિ વામતઃ ટાદિપઞ્ચાક્ષરં પાદસ્ તાદિપઞ્ચાક્ષરં તથા

એ જ રીતે, 'ચ'થી શરૂ થતા પાંચ અક્ષરો એમના ડાબા હાથ છે; 'ટ'થી શરૂ થતા પાંચ અક્ષરો એમના પગ છે અને 'ત'થી શરૂ થતા પણ એમના પગ છે.

પકારમુદરં તસ્ય ફકારઃ પાર્શ્વમુચ્યતે બકારો વામપાર્શ્વં વૈ ભકારં સ્કન્ધમસ્ય તત્

'પ' એમનું પેટ છે, 'ફ' એમનું બાજુ છે; 'બ' એમની ડાબી બાજુ છે અને 'ભ' એમનો ખભો છે.

મકારં હૃદયં શંભોર્ મહાદેવસ્ય યોગિનઃ યકારાદિસકારાન્તં વિભોર્વૈ સપ્ત ધાતવઃ

'મ' એ શંભુ મહાદેવ યોગીના હૃદય છે; 'ય'થી 'સ' સુધીના અક્ષરો ભગવાનના સાત ધાતુઓ છે.

હકાર આત્મરૂપં વૈ ક્ષકારઃ ક્રોધ ઉચ્યતે તં દૃષ્ટ્વા ઉમયા સાર્ધં ભગવન્તં મહેશ્વરમ્

'હ' એમનું આત્મરૂપ છે અને 'ક્ષ' એમનો ક્રોધ કહેવાય છે; એવી રીતે ઉમા સાથે મહેશ્વર ભગવાનને જોઈને,

પ્રણમ્ય ભગવાન્ વિષ્ણુઃ પુનશ્ચાપશ્યદૂર્દ્ધ્વતઃ ઓઙ્કારપ્રભવં મન્ત્રં કલાપઞ્ચકસંયુતમ્

વિષ્ણુએ નમસ્કાર કરીને, ફરીથી ઉપર જોયું, જ્યાં 'ઑમ્'માંથી ઉત્પન્ન થયેલો મંત્ર, પાંચ કલાઓથી યુક્ત દેખાયો.

શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશં સુભાષ્ટત્રિંશદક્ષરમ્ મેધાકરમ્ અભૂદ્ભૂયઃ સર્વધર્માર્થસાધકમ્

એ મંત્ર શુદ્ધ સ્ફટિક જેવો તેજસ્વી હતો, સુંદર બત્રીસ અક્ષરોવાળો, બુદ્ધિ આપનાર અને સર્વ ધર્મ અને અર્થ સિદ્ધિ કરાવનાર હતો.

ગાયત્રીપ્રભવં મન્ત્રં હરિતં વશ્યકારકમ્ ચતુર્વિંશતિવર્ણાઢ્યં ચતુષ્કલમનુત્તમમ્

પછી ગાયત્રીમાંથી ઉત્પન્ન થયેલો મંત્ર, લીલો રંગ ધરાવતો, બધાને વશ કરનાર, ચોવીસ અક્ષરો અને ચાર કલાઓથી યુક્ત, શ્રેષ્ઠ હતો.

અથર્વમસિતં મન્ત્રં કલાષ્ટકસમાયુતમ્ અભિચારિકમત્યર્થં ત્રયસ્ત્રિંશચ્છુભાક્ષરમ્

પછી અથર્વણ મંત્ર, કાળો રંગ ધરાવતો, આઠ કલાઓથી યુક્ત, અત્યંત અભિચારિક શક્તિ ધરાવતો અને ત્રેત્રીસ શુભ અક્ષરોવાળો હતો.

યજુર્વેદસમાયુક્તં પઞ્ચત્રિંશચ્છુભાક્ષરમ્ કલાષ્ટકસમાયુક્તં સુશ્વેતં શાન્તિકં તથા

પછી યજુરવેદ સાથે સંકળાયેલો મંત્ર, પાંત્રીસ શુભ અક્ષરોવાળો, આઠ કલાઓથી યુક્ત, શુદ્ધ સફેદ અને શાંતિદાયક હતો.

ત્રયોદશકલાયુક્તં બાલાદ્યૈઃ સહ લોહિતમ્ સામોદ્ભવં જગત્યાદ્યં વૃદ્ધિસંહારકારણમ્

પછી તે મંત્ર, તેર કલાઓથી યુક્ત, લાલ રંગ ધરાવતો, બાલા અને અન્ય દેવીઓ સાથે, સામમાંથી ઉત્પન્ન, જગતમાં પ્રથમ અને વૃદ્ધિ-વિનાશનું કારણ હતો.

વર્ણાઃ ષડધિકાઃ ષષ્ટિર્ અસ્ય મન્ત્રવરસ્ય તુ પઞ્ચ મન્ત્રાંસ્ તથા લબ્ધ્વા જજાપ ભગવાન્ હરિઃ

આ મંત્રના અક્ષરો છાસઠ છે; આ રીતે પાંચેય મંત્રો પ્રાપ્ત કરીને, ભગવાન હરિએ તેમનો જાપ કર્યો.

અથ દૃષ્ટ્વા કલાવર્ણમ્ ઋગ્યજુઃસામરૂપિણમ્ ઈશાનમીશમુકુટં પુરુષાસ્યં પુરાતનમ્

પછી, જ્યારે સમયના વિવિધ રૂપો, ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ અને સામવેદના સ્વરૂપ ધરાવતા, ઈશાનના મુકૂટથી શોભતા, પ્રાચીન માનવમુખ ધરાવતાં ભગવાનને જોયા—

અઘોરહૃદયં હૃદ્યં વામગુહ્યં સદાશિવમ્ સદ્યઃ પાદં મહાદેવં મહાભોગીન્દ્રભૂષણમ્

અઘોર હૃદય ધરાવતા, મનોહર, ડાબી બાજુ ગુપ્ત રાખનાર, સદા કલ્યાણમય સદાશિવ, મહાદેવના તાત્કાલિક પદ, મહાન સાપરાજા વડે શોભિત—

વિશ્વતઃ પાદવદનં વિશ્વતો ઽક્ષિકરં શિવમ્ બ્રહ્મણો ઽધિપતિં સર્ગસ્થિતિસંહારકારણમ્

જે ભગવાન શિવના ચહેરા અને પગ સર્વત્ર છે, આંખો અને હાથ સર્વત્ર છે, બ્રહ્માના સ્વામી છે, સર્જન, પાલન અને વિનાશના કારણ છે—

તુષ્ટાવ પુનરિષ્ટાભિર્ વાગ્ભિર્ વરદમીશ્વરમ્

પછી ફરીથી, ઇચ્છિત વાણીઓથી, વરદાન આપનારા ઈશ્વરની સ્તુતિ કરી.

એકાક્ષરાય રુદ્રાય અકારાયાત્મરૂપિણે ઉકારાયાદિદેવાય વિદ્યાદેહાય વૈ નમઃ

એક અક્ષરરૂપ, રુદ્ર, 'અ' સ્વરૂપ આત્મારૂપી, 'ઉ' સ્વરૂપ પ્રાચીન દેવ, જ્ઞાનમય શરીર ધરાવનારા, તમારે નમન.

તૃતીયાય મકારાય શિવાય પરમાત્મને સૂર્યાગ્નિસોમવર્ણાય યજમાનાય વૈ નમઃ

ત્રીજા, 'મ' સ્વરૂપ, શિવ, પરમાત્મા, સૂર્ય, અગ્નિ અને ચંદ્ર જેવી કાંતિ ધરાવનારા, પૂજ્ય, તમારે નમન.

અગ્નયે રુદ્રરૂપાય રુદ્રાણાં પતયે નમઃ શિવાય શિવમન્ત્રાય સદ્યોજાતાય વેધસે

અગ્નિરૂપ રુદ્ર, રુદ્રોના સ્વામી, શિવ, શિવમંત્ર સ્વરૂપ, સદ્યોજાત સર્જનહાર, તમારે નમન.

વામાય વામદેવાય વરદાયામૃતાય તે અઘોરાયાતિઘોરાય સદ્યોજાતાય રંહસે

વામ, વામદેવ, વરદાન આપનારા, અમર, અઘોર, અતિ ભયાનક, સદ્યોજાત, તીવ્ર ગતિવાળા, તમારે નમન.

ઈશાનાય શ્મશાનાય અતિવેગાય વેગિને નમો ઽસ્તુ શ્રુતિપાદાય ઊર્ધ્વલિઙ્ગાય લિઙ્ગિને

ઈશાન, સ્મશાનના સ્વામી, અતિ ઝડપી, ઝડપી, વેદોના આધાર, ઉપર દિશાવાળું લિંગ, લિંગધારી, તમારે નમન.

હેમલિઙ્ગાય હેમાય વારિલિઙ્ગાય ચાંભસે શિવાય શિવલિઙ્ગાય વ્યાપિને વ્યોમવ્યાપિને

સોનાની જેમ લિંગ, સોનાની જેમ તેજસ્વી, જળરૂપ લિંગ, જળમય, શિવ, શિવલિંગ, સર્વવ્યાપક, આકાશમાં વ્યાપક, તમારે નમન.

વાયવે વાયુવેગાય નમસ્તે વાયુવ્યાપિને તેજસે તેજસાં ભર્ત્રે નમસ્તેજો ઽધિવ્યાપિને

વાયુ, વાયુની ઝડપવાળા, સર્વત્ર વ્યાપક વાયુ, તેજસ્વી, તેજના સ્વામી, સર્વવ્યાપક તેજ, તમારે નમન.

જલાય જલભૂતાય નમસ્તે જલવ્યાપિને પૃથિવ્યૈ ચાન્તરિક્ષાય પૃથિવીવ્યાપિને નમઃ

જળ, જળરૂપ, સર્વત્ર વ્યાપક જળ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષ, પૃથ્વીમાં વ્યાપક, તમારે નમન.

શબ્દસ્પર્શસ્વરૂપાય રસગન્ધાય ગન્ધિને ગણાધિપતયે તુભ્યં ગુહ્યાદ્ગુહ્યતમાય તે

ધ્વનિ અને સ્પર્શરૂપ, રસ અને સુગંધવાળા, સુગંધિત, ગણોના સ્વામી, ગુપ્ત કરતાં પણ વધુ ગુપ્ત, તમારે નમન.

અનન્તાય વિરૂપાય અનન્તાનામયાય ચ શાશ્વતાય વરિષ્ઠાય વારિગર્ભાય યોગિને

અનંત, રૂપરહિત, અનંતોમાં અનંત, રોગરહિત, શાશ્વત, શ્રેષ્ઠ, જળમાં વસતા, યોગી, તમારે નમન.

સંસ્થિતાયામ્ભસાં મધ્યે આવયોર્મધ્યવર્ચસે ગોપ્ત્રે હર્ત્રે સદા કર્ત્રે નિધનાયેશ્વરાય ચ

જળના મધ્યમાં સ્થિત, અમારાં બન્ને વચ્ચે પ્રકાશરૂપ, રક્ષક, સંહારક, સદા સર્જનહાર, વિલયના સ્વામી, તમારે નમન.

અચેતનાય ચિન્ત્યાય ચેતનાયાસહારિણે અરૂપાય સુરૂપાય અનઙ્ગાયાઙ્ગહારિણે

જડ, વિચારનીય, ચેતનનો વિનાશક, રૂપરહિત, સુંદર રૂપવાળા, અંગરહિત, અંગનો વિનાશક, તમારે નમન.