લિઙ્ગપુરાણમ્

કર્તા નેતા ચ હર્તા ચ ન મયાસ્તિ સમો વિભુઃ અહમેવ પરં બ્રહ્મ પરં તત્ત્વં પિતામહ

"હું જ સર્જક, નેતા અને વિનાશક છું; મારા સમાન બીજું કોઈ નથી, મહાન પિતામહ. હું જ પરમ બ્રહ્મ, સર્વોચ્ચ તત્વ છું."

અહમેવ પરં જ્યોતિઃ પરમાત્મા ત્વહં વિભુઃ યદ્યદ્દૃષ્ટં શ્રુતં સર્વં જગત્યસ્મિંશ્ચરાચરમ્

"હું જ પરમ પ્રકાશ, પરમાત્મા અને સર્વવ્યાપી છું. આ જગતમાં જે કંઈ જોવામાં કે સાંભળવામાં આવે છે, ચર અને અચર, તે બધું મારી અંદર છે."

તત્તદ્વિદ્ધિ ચતુર્વક્ત્ર સર્વં મન્મયમિત્યથ મયા સૃષ્ટં પુરાવ્યક્તં ચતુર્વિંશતિકં સ્વયમ્

"ચતુરમુખ, જાણો કે આ બધું મારું સ્વરૂપ છે. પહેલાં મેં જ અવિદ્યા અને ચોવીસ તત્ત્વોનું સર્જન કર્યું હતું."

નિત્યાન્તા હ્યણવો બદ્ધાઃ સૃષ્ટાઃ ક્રોધોદ્ભવાદયઃ પ્રસાદાદ્ધિ ભવાનણ્ડાન્ય્ અનેકાનીહ લીલયા

"શાશ્વત પરમાણુઓ, ક્રોધ વગેરે ઉત્પન્ન કરીને, બંધાઈને સર્જાયા. તમારી કૃપાથી અહીં અનેક અંડો રમતમાં ઉત્પન્ન થાય છે."

સૃષ્ટા બુદ્ધિર્મયા તસ્યામ્ અહઙ્કારસ્ત્રિધા તતઃ તન્માત્રાપઞ્ચકં તસ્માન્ મનઃ ષષ્ઠેન્દ્રિયાણિ ચ

"બુદ્ધિનું સર્જન મેં કર્યું; તેમાંથી ત્રિવિધ અહંકાર ઉત્પન્ન થયો. ત્યારબાદ પાંચ તન્માત્રા, અને તેમાથી મન તથા છ ઇન્દ્રિયો ઉત્પન્ન થયા."

આકાશાદીનિ ભૂતાનિ ભૌતિકાનિ ચ લીલયા ઇત્યુક્તવતિ તસ્મિંશ્ ચ મયિ ચાપિ વચસ્ તથા

"આકાશથી શરૂ કરીને પાંચ ભૂતો અને તેમનાં સ્થૂલ સ્વરૂપો પણ મેં રમતમાં સર્જ્યા." એમ તેમણે કહ્યું અને મેં પણ તેમ જ કહ્યું.

આવયોશ્ચાભવદ્યુદ્ધં સુઘોરં રોમહર્ષણમ્ પ્રલયાર્ણવમધ્યે તુ રજસા બદ્ધવૈરયોઃ

પછી અમારા વચ્ચે પ્રલયના મહાસાગરમાં, રજોગુણ અને વૈરથી બંધાઈને, અત્યંત ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ થયું.

એતસ્મિન્નન્તરે લિઙ્ગમ્ અભવચ્ચાવયોઃ પુરઃ વિવાદશમનાર્થં હિ પ્રબોધાર્થં ચ ભાસ્વરમ્

એ સમયે, અમારા સામે, ઝગડો શમાવવા અને જ્ઞાન જાગૃત કરવા માટે તેજસ્વી લિંગ પ્રગટ થયું.

જ્વાલામાલાસહસ્રાઢ્યં કાલાનલશતોપમમ્ ક્ષયવૃદ્ધિવિનિર્મુક્તમ્ આદિમધ્યાન્તવર્જિતમ્

તે લિંગ હજારો જ્વાળાના હારોથી શોભિત હતું, પ્રલયના અગ્નિ જેવી જ્વાળાઓથી ભરેલું, જન્મ અને વિનાશથી રહિત, આરંભ, મધ્ય અને અંતથી પર હતું.

અનૌપમ્યમનિર્દેશ્યમ્ અવ્યક્તં વિશ્વસંભવમ્ તસ્ય જ્વાલાસહસ્રેણ મોહિતો ભગવાન્ હરિઃ

જે અતુલ્ય, વર્ણનથી પર, અદૃશ્ય અને સમગ્ર જગતનું મૂળ છે, તેની હજારો જ્વાળાઓથી ભગવાન હરિ મોહિત થઇ ગયા.

મોહિતં પ્રાહ મામત્ર પરીક્ષાવો ઽગ્નિસંભવમ્ અધોગમિષ્યામ્યનલસ્તંભસ્યાનુપમસ્ય ચ

મોહિત થયેલા હરિએ મને ત્યાં કહ્યું: 'ચાલો, આપણે આ અગ્નિથી ઉત્પન્ન થયેલા સ્તંભની પરીક્ષા કરીએ; હું નીચે જઈશ, આ અનન્ય અગ્નિરૂપ સ્તંભને શોધવા.'

ભવાનૂર્ધ્વં પ્રયત્નેન ગન્તુમર્હસિ સત્વરમ્ એવં વ્યાહૃત્ય વિશ્વાત્મા સ્વરૂપમકરોત્તદા

'તમે પ્રયત્નપૂર્વક ઝડપથી ઉપર જાવ.' આમ કહીને સર્વજ્ઞ આત્માએ પોતાનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું.

વારાહમહમપ્યાશુ હંસત્વં પ્રાપ્તવાન્સુરાઃ તદાપ્રભૃતિ મામાહુર્હ્ અંસં હંસો વિરાડિતિ

હું તરત જ વરાહનું રૂપ ધારણ કર્યું અને દેવોએ હરિને હંસના રૂપમાં જોયા; ત્યારથી મને 'હંસ', 'વિરાટ હંસ' કહેવામાં આવ્યો.

હંસહંસેતિ યો બ્રૂયાન્ માં હંસઃ સ ભવિષ્યતિ સુશ્વેતો હ્યનલાક્ષશ્ ચ વિશ્વતઃ પક્ષસંયુતઃ

જે કોઈ મને 'હંસ, હંસ' કહીને બોલાવશે, તે શુદ્ધ સફેદ, અગ્નિ જેવી આંખો ધરાવતો અને સર્વત્ર પાંખો ધરાવતો હંસ બની જશે.

મનો ઽનિલજવો ભૂત્વા ગતો ઽહં ચોર્ધ્વતઃ સુરાઃ નારાયણો ઽપિ વિશ્વાત્મા નીલાઞ્જનચયોપમમ્

હું મન અને પવન જેટલી ઝડપથી ઉપર ગયો, હે દેવો; અને નારાયણ, સર્વજ્ઞ આત્મા, કાજળ જેવી કાળી છાયાવાળો,

દશયોજનવિસ્તીર્ણં શતયોજનમાયતમ્ મેરુપર્વતવર્ષ્માણં ગૌરતીક્ષ્ણાગ્રદંષ્ટ્રિણમ્

તે વરાહનું રૂપ ધારણ કરીને, દસ યોજન પહોળું અને સો યોજન લંબાઈવાળું, મેરુ પર્વત જેટલું વિશાળ, ફિક્કું અને તીક્ષ્ણ દાંતવાળું બન્યો.

કાલાદિત્યસમાભાસં દીર્ઘઘોણં મહાસ્વરમ્ હ્રસ્વપાદં વિચિત્રાઙ્ગં જૈત્રં દૃઢમ્ અનૌપમમ્

કાળસૂર્ય જેવી તેજસ્વિતા ધરાવતો, લાંબી સુંડ, ગર્જનાવાળો, ટાંગો નાની, અંગો અદભુત, વિજયી, મજબૂત અને અતુલ્ય એવો હતો.

વારાહમસિતં રૂપમ્ આસ્થાય ગતવાનધઃ એવં વર્ષસહસ્રં તુ ત્વરન્વિષ્ણુરધોગતઃ

વરાહનું કાળું રૂપ ધારણ કરીને તે નીચે ગયો; અને એ રીતે વિષ્ણુ હજાર વર્ષ સુધી ઝડપથી નીચે જતો રહ્યો.

નાપશ્યદલ્પમપ્યસ્ય મૂલં લિઙ્ગસ્ય સૂકરઃ તાવત્કાલં ગતો હ્યૂર્ધ્વમ્ અહમપ્યરિસૂદનઃ

વરાહે લિંગનું મૂળ જરા પણ જોયું નહીં; એટલો જ સમય હું, શત્રુઓનો વિનાશક, ઉપર જતો રહ્યો.

સત્વરં સર્વયત્નેન તસ્યાન્તં જ્ઞાતુમિચ્છયા શ્રાન્તો હ્યદૃષ્ટ્વા તસ્યાન્તમ્ અહઙ્કારાદધોગતઃ

સર્વશક્તિ અને ઝડપથી, અંત શોધવાની ઇચ્છાથી, હું થાકી ગયો અને અંત ન જોઈ શક્યો, તો અહંકારવશતઃ નીચે આવી ગયો.

તથૈવ ભગવાન્ વિષ્ણુઃ શ્રાન્તઃ સંત્રસ્તલોચનઃ સર્વદેવભવસ્તૂર્ણમ્ ઉત્થિતઃ સઃ મહાવપુઃ

એ જ રીતે ભગવાન વિષ્ણુ પણ થાકી ગયા, તેમની આંખો થાકથી કંપી રહી હતી; સર્વ દેવતાઓ સમક્ષ તેઓ મોટું રૂપ ધારણ કરીને ઝડપથી ઉપર આવ્યા.

સમાગતો મયા સાર્ધં પ્રણિપત્ય મહામનાઃ માયયા મોહિતઃ શંભોસ્ તસ્થૌ સંવિગ્નમાનસઃ

તે મહાન મનવાળા વિષ્ણુ મારા સાથે મળ્યા, નમસ્કાર કર્યો અને શંભુની માયાથી મોહિત થઈ, ચિંતિત હૃદયથી ઊભા રહ્યા.

પૃષ્ઠતઃ પાર્શ્વતશ્ચૈવ ચાગ્રતઃ પરમેશ્વરમ્ પ્રણિપત્ય મયા સાર્ધં સસ્માર કિમિદં ત્વિતિ

પાછળ, બાજુ અને સામે, સર્વોચ્ચ ભગવાનને મારા સાથે નમસ્કાર કરીને, તેમણે વિચાર્યું: 'આ શું છે?'

તદા સમભવત્તત્ર નાદો વૈ શબ્દલક્ષણઃ ઓમોમિતિ સુરશ્રેષ્ઠાઃ સુવ્યક્તઃ પ્લુતલક્ષણઃ

ત્યારે ત્યાં એક અવાજ થયો, જે 'ઓમ, ઓમ' રૂપે સ્પષ્ટ અને લાંબા ઉચ્ચાર સાથે સંભળાયો, હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ.

કિમિદં ત્વિતિ સંચિન્ત્ય મયા તિષ્ઠન્મહાસ્વનમ્ લિઙ્ગસ્ય દક્ષિણે ભાગે તદાપશ્યત્સનાતનમ્

'આ શું છે?' એમ વિચારીને, હું એ મહાન અવાજ સાંભળતો ઊભો રહ્યો અને પછી લિંગના જમણા ભાગે સનાતનને જોયો.

આદ્યવર્ણમકારં તુ ઉકારં ચોત્તરે તતઃ મકારં મધ્યતશ્ચૈવ નાદાન્તં તસ્ય ચૌમિતિ

મેં જમણે 'અ' અક્ષર, ડાબે 'ઉ' અક્ષર અને વચ્ચે 'મ' અક્ષર તથા અંતે 'ઓમ'નો નાદ જોયો.

સૂર્યમણ્ડલવદ્દૃષ્ટ્વા વર્ણમાદ્યં તુ દક્ષિણે ઉત્તરે પાવકપ્રખ્યમ્ ઉકારં પુરુષર્ષભઃ

જમણે, સૂર્યમંડળ જેવી તેજસ્વી 'અ' અક્ષર અને ડાબે, અગ્નિ જેવી તેજવાળી 'ઉ' અક્ષર, હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, મેં જોયા.

શીતાંશુમણ્ડલપ્રખ્યં મકારં મધ્યમં તથા તસ્યોપરિ તદાપશ્યચ્ છુદ્ધસ્ફટિકવત્ પ્રભુમ્

તેણે ચાંદની જેવી તેજસ્વી 'મ' અક્ષરનું મધ્ય ભાગ જોયું અને તેના ઉપર શુદ્ધ સ્ફટિક જેવા ભગવાનને જોયા.

તુરીયાતીતમ્ અમૃતં નિષ્કલં નિરુપપ્લવમ્ નિર્દ્વન્દ્વં કેવલં શૂન્યં બાહ્યાભ્યન્તરવર્જિતમ્

એ પરમાત્મા ચોથા અવસ્થાથી પણ પર છે, અમર છે, અખંડ છે, કશુંયે ખોટ કે ગડબડ વગર છે, દ્વંદ્વથી મુક્ત છે, એકમાત્ર છે, શૂન્ય છે અને અંદર-બહાર બંનેથી રહિત છે.