લિઙ્ગપુરાણમ્

પ્રબુદ્ધો ઽહીયશયનાત્ સમાસીનઃ ક્ષણં વશી દદર્શ નિદ્રાવિક્લિન્નનીરજામલલોચનઃ

એ જાગી ઊઠ્યો અને પોતાના શયનમાંથી બેઠો; ક્ષણ માટે સ્થિર રહી, નિદ્રાથી અપ્રભાવિત, નિર્મળ ને સ્વચ્છ આંખોથી જોયું.

મામગ્રે સંસ્થિતં ભાસાધ્યાસિતો ભગવાન્ હરિઃ આહ ચોત્થાય ભગવાન્ હસન્માં મધુરં સકૃત્

મારા સામે તેજથી ઉજળા અને પ્રભાસભર શ્રી હરિ ઊભા હતા; તેઓ ઉઠીને એક મીઠી સ્મિત સાથે મને બોલ્યા.

સ્વાગતંસ્વાગતં વત્સ પિતામહ મહાદ્યુતે તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સ્મિતપૂર્વં સુરર્ષભાઃ

"આવકાર છે, આવકાર છે, વત્સ, મહાન તેજસ્વી પિતામહ!" એમ તેમણે કહ્યું. આ વચન સાંભળીને દેવોમાં શ્રેષ્ઠએ સ્મિત કર્યું.

રજસા બદ્ધવૈરશ્ ચ તમવોચં જનાર્દનમ્ ભાષસે વત્સ વત્સેતિ સર્ગસંહારકારણમ્

રજોગુણ અને વૈરભાવથી બંધાઈને મેં જનાર્દનને પૂછ્યું: "તમે મને વારંવાર 'વત્સ, વત્સ' કેમ બોલો છો, જ્યારે તમે જ સર્જન અને વિનાશના કારણ છો?"

મામ્ ઇહાન્તઃસ્મિતં કૃત્વા ગુરુઃ શિષ્યમિવાનઘ કર્તારં જગતાં સાક્ષાત્ પ્રકૃતેશ્ ચ પ્રવર્તકમ્

અહીં, હલ્કા સ્મિત સાથે, તમે મને એવા રીતે બોલો છો જેમ ગુરુ શિષ્યને બોલે, જયારે હું તો જગતનો સર્જક અને પ્રકૃતિને ચલાવનાર છું.

સનાતનમજં વિષ્ણું વિરિઞ્ચિં વિશ્વસંભવમ્ વિશ્વાત્માનં વિધાતારં ધાતારં પઙ્કજેક્ષણમ્

તમે મને શાશ્વત, અજન્મા વિષ્ણુ, સર્જનહાર, વિશ્વના ઉત્પન્ન કરનાર, સર્વાત્મા, આધાર, અને કમળની આંખો ધરાવનાર કહો છો.

કિમર્થં ભાષસે મોહાદ્ વક્તુમર્હસિ સત્વરમ્ સો ઽપિ મામાહ જગતાં કર્તાહમિતિ લોકય

તમે આવી રીતે મોહવશ શું માટે બોલો છો? સાચું વાત તરત કહો જોઈએ. ત્યારે તેમણે મને કહ્યું: "હું જ જગતનો સર્જક છું—જુઓ!"

ભર્તા હર્તા ભવાન્ અઙ્ગાદ્ અવતીર્ણો મમાવ્યયાત્ વિસ્મૃતો ઽસિ જગન્નાથં નારાયણમનામયમ્

"તમે પોષક અને વિનાશક છો, મારા અવિનાશી સ્વરૂપમાંથી ઉતર્યા છો. તમે વિશ્વના સ્વામી, નિર્દોષ નારાયણને ભૂલી ગયા છો."

પુરુષં પરમાત્માનં પુરુહૂતં પુરુષ્ટુતમ્ વિષ્ણુમચ્યુતમીશાનં વિશ્વસ્ય પ્રભવોદ્ભવમ્

"પારમાત્મા, સર્વોચ્ચ પુરુષ, બહુવાર પૂજાયેલ અને વખાણાયેલ, અચલ વિષ્ણુ, ઈશ્વર, સમગ્ર વિશ્વનો આધાર અને મૂળ હું જ છું."

તવાપરાધો નાસ્ત્યત્ર મમ માયાકૃતં ત્વિદમ્ શૃણુ સત્યં ચતુર્વક્ત્ર સર્વદેવેશ્વરો હ્યયમ્

"અહીં તમારો કોઈ દોષ નથી; આ બધું મારી માયાથી થયું છે. સાચું સાંભળો, ચતુરમુખ: આ સર્વ દેવોનો સ્વામી છે."

કર્તા નેતા ચ હર્તા ચ ન મયાસ્તિ સમો વિભુઃ અહમેવ પરં બ્રહ્મ પરં તત્ત્વં પિતામહ

"હું જ સર્જક, નેતા અને વિનાશક છું; મારા સમાન બીજું કોઈ નથી, મહાન પિતામહ. હું જ પરમ બ્રહ્મ, સર્વોચ્ચ તત્વ છું."

અહમેવ પરં જ્યોતિઃ પરમાત્મા ત્વહં વિભુઃ યદ્યદ્દૃષ્ટં શ્રુતં સર્વં જગત્યસ્મિંશ્ચરાચરમ્

"હું જ પરમ પ્રકાશ, પરમાત્મા અને સર્વવ્યાપી છું. આ જગતમાં જે કંઈ જોવામાં કે સાંભળવામાં આવે છે, ચર અને અચર, તે બધું મારી અંદર છે."

તત્તદ્વિદ્ધિ ચતુર્વક્ત્ર સર્વં મન્મયમિત્યથ મયા સૃષ્ટં પુરાવ્યક્તં ચતુર્વિંશતિકં સ્વયમ્

"ચતુરમુખ, જાણો કે આ બધું મારું સ્વરૂપ છે. પહેલાં મેં જ અવિદ્યા અને ચોવીસ તત્ત્વોનું સર્જન કર્યું હતું."

નિત્યાન્તા હ્યણવો બદ્ધાઃ સૃષ્ટાઃ ક્રોધોદ્ભવાદયઃ પ્રસાદાદ્ધિ ભવાનણ્ડાન્ય્ અનેકાનીહ લીલયા

"શાશ્વત પરમાણુઓ, ક્રોધ વગેરે ઉત્પન્ન કરીને, બંધાઈને સર્જાયા. તમારી કૃપાથી અહીં અનેક અંડો રમતમાં ઉત્પન્ન થાય છે."

સૃષ્ટા બુદ્ધિર્મયા તસ્યામ્ અહઙ્કારસ્ત્રિધા તતઃ તન્માત્રાપઞ્ચકં તસ્માન્ મનઃ ષષ્ઠેન્દ્રિયાણિ ચ

"બુદ્ધિનું સર્જન મેં કર્યું; તેમાંથી ત્રિવિધ અહંકાર ઉત્પન્ન થયો. ત્યારબાદ પાંચ તન્માત્રા, અને તેમાથી મન તથા છ ઇન્દ્રિયો ઉત્પન્ન થયા."

આકાશાદીનિ ભૂતાનિ ભૌતિકાનિ ચ લીલયા ઇત્યુક્તવતિ તસ્મિંશ્ ચ મયિ ચાપિ વચસ્ તથા

"આકાશથી શરૂ કરીને પાંચ ભૂતો અને તેમનાં સ્થૂલ સ્વરૂપો પણ મેં રમતમાં સર્જ્યા." એમ તેમણે કહ્યું અને મેં પણ તેમ જ કહ્યું.

આવયોશ્ચાભવદ્યુદ્ધં સુઘોરં રોમહર્ષણમ્ પ્રલયાર્ણવમધ્યે તુ રજસા બદ્ધવૈરયોઃ

પછી અમારા વચ્ચે પ્રલયના મહાસાગરમાં, રજોગુણ અને વૈરથી બંધાઈને, અત્યંત ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ થયું.

એતસ્મિન્નન્તરે લિઙ્ગમ્ અભવચ્ચાવયોઃ પુરઃ વિવાદશમનાર્થં હિ પ્રબોધાર્થં ચ ભાસ્વરમ્

એ સમયે, અમારા સામે, ઝગડો શમાવવા અને જ્ઞાન જાગૃત કરવા માટે તેજસ્વી લિંગ પ્રગટ થયું.

જ્વાલામાલાસહસ્રાઢ્યં કાલાનલશતોપમમ્ ક્ષયવૃદ્ધિવિનિર્મુક્તમ્ આદિમધ્યાન્તવર્જિતમ્

તે લિંગ હજારો જ્વાળાના હારોથી શોભિત હતું, પ્રલયના અગ્નિ જેવી જ્વાળાઓથી ભરેલું, જન્મ અને વિનાશથી રહિત, આરંભ, મધ્ય અને અંતથી પર હતું.

અનૌપમ્યમનિર્દેશ્યમ્ અવ્યક્તં વિશ્વસંભવમ્ તસ્ય જ્વાલાસહસ્રેણ મોહિતો ભગવાન્ હરિઃ

જે અતુલ્ય, વર્ણનથી પર, અદૃશ્ય અને સમગ્ર જગતનું મૂળ છે, તેની હજારો જ્વાળાઓથી ભગવાન હરિ મોહિત થઇ ગયા.

મોહિતં પ્રાહ મામત્ર પરીક્ષાવો ઽગ્નિસંભવમ્ અધોગમિષ્યામ્યનલસ્તંભસ્યાનુપમસ્ય ચ

મોહિત થયેલા હરિએ મને ત્યાં કહ્યું: 'ચાલો, આપણે આ અગ્નિથી ઉત્પન્ન થયેલા સ્તંભની પરીક્ષા કરીએ; હું નીચે જઈશ, આ અનન્ય અગ્નિરૂપ સ્તંભને શોધવા.'

ભવાનૂર્ધ્વં પ્રયત્નેન ગન્તુમર્હસિ સત્વરમ્ એવં વ્યાહૃત્ય વિશ્વાત્મા સ્વરૂપમકરોત્તદા

'તમે પ્રયત્નપૂર્વક ઝડપથી ઉપર જાવ.' આમ કહીને સર્વજ્ઞ આત્માએ પોતાનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું.

વારાહમહમપ્યાશુ હંસત્વં પ્રાપ્તવાન્સુરાઃ તદાપ્રભૃતિ મામાહુર્હ્ અંસં હંસો વિરાડિતિ

હું તરત જ વરાહનું રૂપ ધારણ કર્યું અને દેવોએ હરિને હંસના રૂપમાં જોયા; ત્યારથી મને 'હંસ', 'વિરાટ હંસ' કહેવામાં આવ્યો.

હંસહંસેતિ યો બ્રૂયાન્ માં હંસઃ સ ભવિષ્યતિ સુશ્વેતો હ્યનલાક્ષશ્ ચ વિશ્વતઃ પક્ષસંયુતઃ

જે કોઈ મને 'હંસ, હંસ' કહીને બોલાવશે, તે શુદ્ધ સફેદ, અગ્નિ જેવી આંખો ધરાવતો અને સર્વત્ર પાંખો ધરાવતો હંસ બની જશે.

મનો ઽનિલજવો ભૂત્વા ગતો ઽહં ચોર્ધ્વતઃ સુરાઃ નારાયણો ઽપિ વિશ્વાત્મા નીલાઞ્જનચયોપમમ્

હું મન અને પવન જેટલી ઝડપથી ઉપર ગયો, હે દેવો; અને નારાયણ, સર્વજ્ઞ આત્મા, કાજળ જેવી કાળી છાયાવાળો,

દશયોજનવિસ્તીર્ણં શતયોજનમાયતમ્ મેરુપર્વતવર્ષ્માણં ગૌરતીક્ષ્ણાગ્રદંષ્ટ્રિણમ્

તે વરાહનું રૂપ ધારણ કરીને, દસ યોજન પહોળું અને સો યોજન લંબાઈવાળું, મેરુ પર્વત જેટલું વિશાળ, ફિક્કું અને તીક્ષ્ણ દાંતવાળું બન્યો.

કાલાદિત્યસમાભાસં દીર્ઘઘોણં મહાસ્વરમ્ હ્રસ્વપાદં વિચિત્રાઙ્ગં જૈત્રં દૃઢમ્ અનૌપમમ્

કાળસૂર્ય જેવી તેજસ્વિતા ધરાવતો, લાંબી સુંડ, ગર્જનાવાળો, ટાંગો નાની, અંગો અદભુત, વિજયી, મજબૂત અને અતુલ્ય એવો હતો.

વારાહમસિતં રૂપમ્ આસ્થાય ગતવાનધઃ એવં વર્ષસહસ્રં તુ ત્વરન્વિષ્ણુરધોગતઃ

વરાહનું કાળું રૂપ ધારણ કરીને તે નીચે ગયો; અને એ રીતે વિષ્ણુ હજાર વર્ષ સુધી ઝડપથી નીચે જતો રહ્યો.

નાપશ્યદલ્પમપ્યસ્ય મૂલં લિઙ્ગસ્ય સૂકરઃ તાવત્કાલં ગતો હ્યૂર્ધ્વમ્ અહમપ્યરિસૂદનઃ

વરાહે લિંગનું મૂળ જરા પણ જોયું નહીં; એટલો જ સમય હું, શત્રુઓનો વિનાશક, ઉપર જતો રહ્યો.