લિઙ્ગપુરાણમ્

રક્ષાર્થમંબુધૌ મહ્યં વિષ્ણોસ્ત્વાસીત્ સુરોત્તમાઃ વૈમાનિકે ગતે સર્ગે જનલોકં સહર્ષિભિઃ

મારે રક્ષણ માટે સમુદ્રમાં, હે શ્રેષ્ઠ દેવો, વિષ્ણુ મારા માટે હતા; જ્યારે વૈમાનિક સર્જન ઋષિઓ સાથે જનલોકમાં ગયું,

સ્થિતિકાલે તદા પૂર્ણે તતઃ પ્રત્યાહૃતે તથા ચતુર્યુગસહસ્રાન્તે સત્યલોકં ગતે સુરાઃ

જ્યારે સંસારની સ્થિતિનો સમય પૂર્ણ થયો, ત્યારબાદ સર્વે પાછા ખેંચાયા, અને ચાર યુગના હજારો અંતે દેવતાઓ સત્યલોકમાં ગયા.

વિનાધિપત્યં સમતાં ગતે ઽન્તે બ્રહ્મણો મમ શુષ્કે ચ સ્થાવરે સર્વે ત્વ્ અનાવૃષ્ટ્યા ચ સર્વશઃ

જ્યારે બ્રહ્માના અંતે રાજકિયતા વિના સર્વેમાં સમાનતા આવી, અને સર્વે સ્થાવર વસ્તુઓ પૂરી રીતે અનાવૃષ્ટિથી સૂકી પડી,

પશવો માનુષા વૃક્ષાઃ પિશાચાઃ પિશિતાશનાઃ ગન્ધર્વાદ્યાઃ ક્રમેણૈવ નિર્દગ્ધા ભાનુભાનુભિઃ

પશુઓ, માનવો, વૃક્ષો, માંસખોર ભૂત, ગંધર્વ વગેરે સૌ, ક્રમશઃ, સૂર્યકિરણોથી દહન થયા.

એકાર્ણવે મહાઘોરે તમોભૂતે સમન્તતઃ સુષ્વાપાંભસિ યોગાત્મા નિર્મલો નિરુપપ્લવઃ

એક જ ભયાનક અને અંધકારમય મહાસાગરમાં, સર્વત્ર અંધકાર છવાયો હતો, અને યોગમય, નિર્મળ, નિર્વિકાર આત્માએ પાણી પર આરામ લીધો.

સહસ્રશીર્ષા વિશ્વાત્મા સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ સહસ્રબાહુઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વદેવભવોદ્ભવઃ

હજારો માથા, જગતના આત્મા, હજારો આંખો, હજારો પગ, હજારો હાથ, સર્વજ્ઞ, સર્વ દેવોના મૂળરૂપ એવા.

હિરણ્યગર્ભો રજસા તમસા શઙ્કરઃ સ્વયમ્ સત્ત્વેન સર્વગો વિષ્ણુઃ સર્વાત્મત્વે મહેશ્વરઃ

હિરણ્યગર્ભ રાજસ અને તમસથી શંકર સ્વયં છે; સત્ત્વથી વિષ્ણુ સર્વવ્યાપી છે; મહેશ્વર સર્વના આત્મા છે.

કાલાત્મા કાલનાભસ્તુ શુક્લઃ કૃષ્ણસ્તુ નિર્ગુણઃ નારાયણો મહાબાહુઃ સર્વાત્મા સદસન્મયઃ

કાળના આત્મા, જેના નાભિ કાળ છે, તે શ્વેત છે; કાળા તે ગુણરહિત છે; નારાયણ મહાબાહુ, સર્વના આત્મા અને સદસદમય છે.

તથાભૂતમહં દૃષ્ટ્વા શયાનં પઙ્કજેક્ષણમ્ માયયા મોહિતસ્તસ્ય તમવોચમમર્ષિતઃ

એમ પંકજનેત્રવાળા, શયન કરતા તેને જોઈને, હું તેની માયાથી મોહિત થયો અને ક્રોધથી તેને કહ્યું.

કસ્ત્વં વદેતિ હસ્તેન સમુત્થાપ્ય સનાતનમ્ તદા હસ્તપ્રહારેણ તીવ્રેણ સ દૃઢેન તુ

'તુ કોણ છે?' એમ કહીને, મેં તેને હાથથી ઊભા કર્યા; ત્યારે મજબૂત અને તીવ્ર હાથના આઘાતથી,

પ્રબુદ્ધો ઽહીયશયનાત્ સમાસીનઃ ક્ષણં વશી દદર્શ નિદ્રાવિક્લિન્નનીરજામલલોચનઃ

એ જાગી ઊઠ્યો અને પોતાના શયનમાંથી બેઠો; ક્ષણ માટે સ્થિર રહી, નિદ્રાથી અપ્રભાવિત, નિર્મળ ને સ્વચ્છ આંખોથી જોયું.

મામગ્રે સંસ્થિતં ભાસાધ્યાસિતો ભગવાન્ હરિઃ આહ ચોત્થાય ભગવાન્ હસન્માં મધુરં સકૃત્

મારા સામે તેજથી ઉજળા અને પ્રભાસભર શ્રી હરિ ઊભા હતા; તેઓ ઉઠીને એક મીઠી સ્મિત સાથે મને બોલ્યા.

સ્વાગતંસ્વાગતં વત્સ પિતામહ મહાદ્યુતે તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સ્મિતપૂર્વં સુરર્ષભાઃ

"આવકાર છે, આવકાર છે, વત્સ, મહાન તેજસ્વી પિતામહ!" એમ તેમણે કહ્યું. આ વચન સાંભળીને દેવોમાં શ્રેષ્ઠએ સ્મિત કર્યું.

રજસા બદ્ધવૈરશ્ ચ તમવોચં જનાર્દનમ્ ભાષસે વત્સ વત્સેતિ સર્ગસંહારકારણમ્

રજોગુણ અને વૈરભાવથી બંધાઈને મેં જનાર્દનને પૂછ્યું: "તમે મને વારંવાર 'વત્સ, વત્સ' કેમ બોલો છો, જ્યારે તમે જ સર્જન અને વિનાશના કારણ છો?"

મામ્ ઇહાન્તઃસ્મિતં કૃત્વા ગુરુઃ શિષ્યમિવાનઘ કર્તારં જગતાં સાક્ષાત્ પ્રકૃતેશ્ ચ પ્રવર્તકમ્

અહીં, હલ્કા સ્મિત સાથે, તમે મને એવા રીતે બોલો છો જેમ ગુરુ શિષ્યને બોલે, જયારે હું તો જગતનો સર્જક અને પ્રકૃતિને ચલાવનાર છું.

સનાતનમજં વિષ્ણું વિરિઞ્ચિં વિશ્વસંભવમ્ વિશ્વાત્માનં વિધાતારં ધાતારં પઙ્કજેક્ષણમ્

તમે મને શાશ્વત, અજન્મા વિષ્ણુ, સર્જનહાર, વિશ્વના ઉત્પન્ન કરનાર, સર્વાત્મા, આધાર, અને કમળની આંખો ધરાવનાર કહો છો.

કિમર્થં ભાષસે મોહાદ્ વક્તુમર્હસિ સત્વરમ્ સો ઽપિ મામાહ જગતાં કર્તાહમિતિ લોકય

તમે આવી રીતે મોહવશ શું માટે બોલો છો? સાચું વાત તરત કહો જોઈએ. ત્યારે તેમણે મને કહ્યું: "હું જ જગતનો સર્જક છું—જુઓ!"

ભર્તા હર્તા ભવાન્ અઙ્ગાદ્ અવતીર્ણો મમાવ્યયાત્ વિસ્મૃતો ઽસિ જગન્નાથં નારાયણમનામયમ્

"તમે પોષક અને વિનાશક છો, મારા અવિનાશી સ્વરૂપમાંથી ઉતર્યા છો. તમે વિશ્વના સ્વામી, નિર્દોષ નારાયણને ભૂલી ગયા છો."

પુરુષં પરમાત્માનં પુરુહૂતં પુરુષ્ટુતમ્ વિષ્ણુમચ્યુતમીશાનં વિશ્વસ્ય પ્રભવોદ્ભવમ્

"પારમાત્મા, સર્વોચ્ચ પુરુષ, બહુવાર પૂજાયેલ અને વખાણાયેલ, અચલ વિષ્ણુ, ઈશ્વર, સમગ્ર વિશ્વનો આધાર અને મૂળ હું જ છું."

તવાપરાધો નાસ્ત્યત્ર મમ માયાકૃતં ત્વિદમ્ શૃણુ સત્યં ચતુર્વક્ત્ર સર્વદેવેશ્વરો હ્યયમ્

"અહીં તમારો કોઈ દોષ નથી; આ બધું મારી માયાથી થયું છે. સાચું સાંભળો, ચતુરમુખ: આ સર્વ દેવોનો સ્વામી છે."

કર્તા નેતા ચ હર્તા ચ ન મયાસ્તિ સમો વિભુઃ અહમેવ પરં બ્રહ્મ પરં તત્ત્વં પિતામહ

"હું જ સર્જક, નેતા અને વિનાશક છું; મારા સમાન બીજું કોઈ નથી, મહાન પિતામહ. હું જ પરમ બ્રહ્મ, સર્વોચ્ચ તત્વ છું."

અહમેવ પરં જ્યોતિઃ પરમાત્મા ત્વહં વિભુઃ યદ્યદ્દૃષ્ટં શ્રુતં સર્વં જગત્યસ્મિંશ્ચરાચરમ્

"હું જ પરમ પ્રકાશ, પરમાત્મા અને સર્વવ્યાપી છું. આ જગતમાં જે કંઈ જોવામાં કે સાંભળવામાં આવે છે, ચર અને અચર, તે બધું મારી અંદર છે."

તત્તદ્વિદ્ધિ ચતુર્વક્ત્ર સર્વં મન્મયમિત્યથ મયા સૃષ્ટં પુરાવ્યક્તં ચતુર્વિંશતિકં સ્વયમ્

"ચતુરમુખ, જાણો કે આ બધું મારું સ્વરૂપ છે. પહેલાં મેં જ અવિદ્યા અને ચોવીસ તત્ત્વોનું સર્જન કર્યું હતું."

નિત્યાન્તા હ્યણવો બદ્ધાઃ સૃષ્ટાઃ ક્રોધોદ્ભવાદયઃ પ્રસાદાદ્ધિ ભવાનણ્ડાન્ય્ અનેકાનીહ લીલયા

"શાશ્વત પરમાણુઓ, ક્રોધ વગેરે ઉત્પન્ન કરીને, બંધાઈને સર્જાયા. તમારી કૃપાથી અહીં અનેક અંડો રમતમાં ઉત્પન્ન થાય છે."

સૃષ્ટા બુદ્ધિર્મયા તસ્યામ્ અહઙ્કારસ્ત્રિધા તતઃ તન્માત્રાપઞ્ચકં તસ્માન્ મનઃ ષષ્ઠેન્દ્રિયાણિ ચ

"બુદ્ધિનું સર્જન મેં કર્યું; તેમાંથી ત્રિવિધ અહંકાર ઉત્પન્ન થયો. ત્યારબાદ પાંચ તન્માત્રા, અને તેમાથી મન તથા છ ઇન્દ્રિયો ઉત્પન્ન થયા."

આકાશાદીનિ ભૂતાનિ ભૌતિકાનિ ચ લીલયા ઇત્યુક્તવતિ તસ્મિંશ્ ચ મયિ ચાપિ વચસ્ તથા

"આકાશથી શરૂ કરીને પાંચ ભૂતો અને તેમનાં સ્થૂલ સ્વરૂપો પણ મેં રમતમાં સર્જ્યા." એમ તેમણે કહ્યું અને મેં પણ તેમ જ કહ્યું.

આવયોશ્ચાભવદ્યુદ્ધં સુઘોરં રોમહર્ષણમ્ પ્રલયાર્ણવમધ્યે તુ રજસા બદ્ધવૈરયોઃ

પછી અમારા વચ્ચે પ્રલયના મહાસાગરમાં, રજોગુણ અને વૈરથી બંધાઈને, અત્યંત ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ થયું.

એતસ્મિન્નન્તરે લિઙ્ગમ્ અભવચ્ચાવયોઃ પુરઃ વિવાદશમનાર્થં હિ પ્રબોધાર્થં ચ ભાસ્વરમ્

એ સમયે, અમારા સામે, ઝગડો શમાવવા અને જ્ઞાન જાગૃત કરવા માટે તેજસ્વી લિંગ પ્રગટ થયું.

જ્વાલામાલાસહસ્રાઢ્યં કાલાનલશતોપમમ્ ક્ષયવૃદ્ધિવિનિર્મુક્તમ્ આદિમધ્યાન્તવર્જિતમ્

તે લિંગ હજારો જ્વાળાના હારોથી શોભિત હતું, પ્રલયના અગ્નિ જેવી જ્વાળાઓથી ભરેલું, જન્મ અને વિનાશથી રહિત, આરંભ, મધ્ય અને અંતથી પર હતું.