લિઙ્ગપુરાણમ્

અજામેકાં લોહિતાં શુક્લકૃષ્ણાં વિશ્વપ્રજાં સૃજમાનાં સરૂપામ્ અજો ઽહં માં વિદ્ધિ તાં વિશ્વરૂપં ગાયત્રીં ગાં વિશ્વરૂપાં હિ બુદ્ધ્યા

તે અજન્મા, એક, લાલ, સફેદ અને કાળી છે, સર્વ જીવોની સર્જક છે અને સર્વરૂપ છે; હું અજન્મા છું, મને એ સર્વરૂપ ગાયત્રી, ગૌરૂપ જાણ.

એવમુક્ત્વા મહાદેવઃ સસર્જ પરમેશ્વરઃ તતશ્ ચ પાર્શ્વગા દેવ્યાઃ સર્વરૂપકુમારકાઃ

આ રીતે કહ્યા પછી મહાદેવ પરમેશ્વરે સર્જન કર્યું; ત્યારબાદ દેવીના પાશ્વ ભાગમાંથી સર્વરૂપ કિશોરો પ્રગટ થયા.

જટી મુણ્ડી શિખણ્ડી ચ અર્ધમુણ્ડશ્ ચ જજ્ઞિરે તતસ્તેન યથોક્તેન યોગેન સુમહૌજસઃ

જટાવાળા, મુંડિત, શિખાવાળા અને અર્ધમુંડિત એવા મહાશક્તિશાળી પુત્રો જન્મ્યા; પછી યથાવિધિ યોગથી તેઓ પ્રગટ થયા.

દિવ્યવર્ષસહસ્રાન્તે ઉપાસિત્વા મહેશ્વરમ્ ધર્મોપદેશમખિલં કૃત્વા યોગમયં દૃઢમ્

હજારો દિવ્ય વર્ષના અંતે મહાદેવની ભક્તિ કરીને, ધર્મના તમામ ઉપદેશ અને યોગમય જીવનમાં દૃઢતાથી સ્થિર થયો.

શિષ્ટાશ્ ચ નિયતાત્માનઃ પ્રવિષ્ટા રુદ્રમીશ્વરમ્

અને શિષ્યો પણ મનને સંયમમાં રાખીને, રુદ્ર ભગવાનમાં લીન થઈ ગયા.

એવં સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તઃ સહ્યાદીનાં સમુદ્ભવઃ યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ શ્રાવયેદ્વા દ્વિજોત્તમાન્

આ રીતે સહ્યાદિ પહાડોનું ઉત્પત્તિનું વર્ણન સંક્ષિપ્તમાં થયું; જે કોઈ આ વાંચે, સાંભળે અથવા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને સાંભળાવે,

સ યાતિ બ્રહ્મસાયુજ્યં પ્રસાદાત્પરમેષ્ઠિનઃ કથં લિઙ્ગમભૂલ્લિઙ્ગે સમભ્યર્ચ્યઃ સ શઙ્કરઃ

તે પરમેશ્વરની કૃપાથી બ્રહ્મામાં એકરૂપતા પામે છે; લિંગમાંથી લિંગ કેવી રીતે ઉત્પન્ન થયું, શંકરજીની પૂજા કરીને?

કિં લિઙ્ગં કસ્ તથા લિઙ્ગી સૂત વક્તુમિહાર્હસિ એવં દેવાશ્ ચ ઋષયઃ પ્રણિપત્ય પિતામહમ્

લિંગ શું છે અને લિંગી કોણ છે? સુતજી, તું અહીં કહેજે; એમ કરીને દેવતાઓ અને ઋષિઓએ પિતામહને વંદન કરીને,

અપૃચ્છન્ ભગવંલ્લિઙ્ગં કથમાસીદિતિ સ્વયમ્ લિઙ્ગે મહેશ્વરો રુદ્રઃ સમભ્યર્ચ્યઃ કથં ત્વિતિ

પુછ્યું: 'ભગવાન, લિંગ કેવી રીતે પ્રગટ થયું?' લિંગમાં મહાદેવ રુદ્રની પૂજા કેવી રીતે કરવી?

કિં લિઙ્ગં કસ્ તથા લિઙ્ગી સો ઽપ્યાહ ચ પિતામહઃ પ્રધાનં લિઙ્ગમાખ્યાતં લિઙ્ગી ચ પરમેશ્વરઃ

લિંગ શું છે અને લિંગી કોણ છે? ત્યારે પિતામહે કહ્યું: મુખ્ય લિંગનું વર્ણન થયું છે અને લિંગી પરમેશ્વર છે.

રક્ષાર્થમંબુધૌ મહ્યં વિષ્ણોસ્ત્વાસીત્ સુરોત્તમાઃ વૈમાનિકે ગતે સર્ગે જનલોકં સહર્ષિભિઃ

મારે રક્ષણ માટે સમુદ્રમાં, હે શ્રેષ્ઠ દેવો, વિષ્ણુ મારા માટે હતા; જ્યારે વૈમાનિક સર્જન ઋષિઓ સાથે જનલોકમાં ગયું,

સ્થિતિકાલે તદા પૂર્ણે તતઃ પ્રત્યાહૃતે તથા ચતુર્યુગસહસ્રાન્તે સત્યલોકં ગતે સુરાઃ

જ્યારે સંસારની સ્થિતિનો સમય પૂર્ણ થયો, ત્યારબાદ સર્વે પાછા ખેંચાયા, અને ચાર યુગના હજારો અંતે દેવતાઓ સત્યલોકમાં ગયા.

વિનાધિપત્યં સમતાં ગતે ઽન્તે બ્રહ્મણો મમ શુષ્કે ચ સ્થાવરે સર્વે ત્વ્ અનાવૃષ્ટ્યા ચ સર્વશઃ

જ્યારે બ્રહ્માના અંતે રાજકિયતા વિના સર્વેમાં સમાનતા આવી, અને સર્વે સ્થાવર વસ્તુઓ પૂરી રીતે અનાવૃષ્ટિથી સૂકી પડી,

પશવો માનુષા વૃક્ષાઃ પિશાચાઃ પિશિતાશનાઃ ગન્ધર્વાદ્યાઃ ક્રમેણૈવ નિર્દગ્ધા ભાનુભાનુભિઃ

પશુઓ, માનવો, વૃક્ષો, માંસખોર ભૂત, ગંધર્વ વગેરે સૌ, ક્રમશઃ, સૂર્યકિરણોથી દહન થયા.

એકાર્ણવે મહાઘોરે તમોભૂતે સમન્તતઃ સુષ્વાપાંભસિ યોગાત્મા નિર્મલો નિરુપપ્લવઃ

એક જ ભયાનક અને અંધકારમય મહાસાગરમાં, સર્વત્ર અંધકાર છવાયો હતો, અને યોગમય, નિર્મળ, નિર્વિકાર આત્માએ પાણી પર આરામ લીધો.

સહસ્રશીર્ષા વિશ્વાત્મા સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ સહસ્રબાહુઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વદેવભવોદ્ભવઃ

હજારો માથા, જગતના આત્મા, હજારો આંખો, હજારો પગ, હજારો હાથ, સર્વજ્ઞ, સર્વ દેવોના મૂળરૂપ એવા.

હિરણ્યગર્ભો રજસા તમસા શઙ્કરઃ સ્વયમ્ સત્ત્વેન સર્વગો વિષ્ણુઃ સર્વાત્મત્વે મહેશ્વરઃ

હિરણ્યગર્ભ રાજસ અને તમસથી શંકર સ્વયં છે; સત્ત્વથી વિષ્ણુ સર્વવ્યાપી છે; મહેશ્વર સર્વના આત્મા છે.

કાલાત્મા કાલનાભસ્તુ શુક્લઃ કૃષ્ણસ્તુ નિર્ગુણઃ નારાયણો મહાબાહુઃ સર્વાત્મા સદસન્મયઃ

કાળના આત્મા, જેના નાભિ કાળ છે, તે શ્વેત છે; કાળા તે ગુણરહિત છે; નારાયણ મહાબાહુ, સર્વના આત્મા અને સદસદમય છે.

તથાભૂતમહં દૃષ્ટ્વા શયાનં પઙ્કજેક્ષણમ્ માયયા મોહિતસ્તસ્ય તમવોચમમર્ષિતઃ

એમ પંકજનેત્રવાળા, શયન કરતા તેને જોઈને, હું તેની માયાથી મોહિત થયો અને ક્રોધથી તેને કહ્યું.

કસ્ત્વં વદેતિ હસ્તેન સમુત્થાપ્ય સનાતનમ્ તદા હસ્તપ્રહારેણ તીવ્રેણ સ દૃઢેન તુ

'તુ કોણ છે?' એમ કહીને, મેં તેને હાથથી ઊભા કર્યા; ત્યારે મજબૂત અને તીવ્ર હાથના આઘાતથી,

પ્રબુદ્ધો ઽહીયશયનાત્ સમાસીનઃ ક્ષણં વશી દદર્શ નિદ્રાવિક્લિન્નનીરજામલલોચનઃ

એ જાગી ઊઠ્યો અને પોતાના શયનમાંથી બેઠો; ક્ષણ માટે સ્થિર રહી, નિદ્રાથી અપ્રભાવિત, નિર્મળ ને સ્વચ્છ આંખોથી જોયું.

મામગ્રે સંસ્થિતં ભાસાધ્યાસિતો ભગવાન્ હરિઃ આહ ચોત્થાય ભગવાન્ હસન્માં મધુરં સકૃત્

મારા સામે તેજથી ઉજળા અને પ્રભાસભર શ્રી હરિ ઊભા હતા; તેઓ ઉઠીને એક મીઠી સ્મિત સાથે મને બોલ્યા.

સ્વાગતંસ્વાગતં વત્સ પિતામહ મહાદ્યુતે તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સ્મિતપૂર્વં સુરર્ષભાઃ

"આવકાર છે, આવકાર છે, વત્સ, મહાન તેજસ્વી પિતામહ!" એમ તેમણે કહ્યું. આ વચન સાંભળીને દેવોમાં શ્રેષ્ઠએ સ્મિત કર્યું.

રજસા બદ્ધવૈરશ્ ચ તમવોચં જનાર્દનમ્ ભાષસે વત્સ વત્સેતિ સર્ગસંહારકારણમ્

રજોગુણ અને વૈરભાવથી બંધાઈને મેં જનાર્દનને પૂછ્યું: "તમે મને વારંવાર 'વત્સ, વત્સ' કેમ બોલો છો, જ્યારે તમે જ સર્જન અને વિનાશના કારણ છો?"

મામ્ ઇહાન્તઃસ્મિતં કૃત્વા ગુરુઃ શિષ્યમિવાનઘ કર્તારં જગતાં સાક્ષાત્ પ્રકૃતેશ્ ચ પ્રવર્તકમ્

અહીં, હલ્કા સ્મિત સાથે, તમે મને એવા રીતે બોલો છો જેમ ગુરુ શિષ્યને બોલે, જયારે હું તો જગતનો સર્જક અને પ્રકૃતિને ચલાવનાર છું.

સનાતનમજં વિષ્ણું વિરિઞ્ચિં વિશ્વસંભવમ્ વિશ્વાત્માનં વિધાતારં ધાતારં પઙ્કજેક્ષણમ્

તમે મને શાશ્વત, અજન્મા વિષ્ણુ, સર્જનહાર, વિશ્વના ઉત્પન્ન કરનાર, સર્વાત્મા, આધાર, અને કમળની આંખો ધરાવનાર કહો છો.

કિમર્થં ભાષસે મોહાદ્ વક્તુમર્હસિ સત્વરમ્ સો ઽપિ મામાહ જગતાં કર્તાહમિતિ લોકય

તમે આવી રીતે મોહવશ શું માટે બોલો છો? સાચું વાત તરત કહો જોઈએ. ત્યારે તેમણે મને કહ્યું: "હું જ જગતનો સર્જક છું—જુઓ!"

ભર્તા હર્તા ભવાન્ અઙ્ગાદ્ અવતીર્ણો મમાવ્યયાત્ વિસ્મૃતો ઽસિ જગન્નાથં નારાયણમનામયમ્

"તમે પોષક અને વિનાશક છો, મારા અવિનાશી સ્વરૂપમાંથી ઉતર્યા છો. તમે વિશ્વના સ્વામી, નિર્દોષ નારાયણને ભૂલી ગયા છો."

પુરુષં પરમાત્માનં પુરુહૂતં પુરુષ્ટુતમ્ વિષ્ણુમચ્યુતમીશાનં વિશ્વસ્ય પ્રભવોદ્ભવમ્

"પારમાત્મા, સર્વોચ્ચ પુરુષ, બહુવાર પૂજાયેલ અને વખાણાયેલ, અચલ વિષ્ણુ, ઈશ્વર, સમગ્ર વિશ્વનો આધાર અને મૂળ હું જ છું."