લિઙ્ગપુરાણમ્

તતો નિશમ્ય વચનં મુનેઃ કુપિતવત્પ્રભુઃ પ્રાહ સવ્યગ્રમીશાનઃ શક્રરૂપધરઃ સ્વયમ્

મુનિના વચન સાંભળી, પ્રભુ થોડા ક્રોધિત થયા અને શક્રરૂપે, થોડી બેચેનીથી પોતે બોલ્યા.

માં ન જાનાસિ દેવર્ષે દેવરાજાનમીશ્વરમ્ ત્રૈલોક્યાધિપતિં શક્રં સર્વદેવનમસ્કૃતમ્

'દેવર્ષિ, શું તું મને ઓળખતો નથી? હું દેવરાજ, ઈશ્વર, ત્રણેય લોકનો સ્વામી, સર્વે દેવો દ્વારા પૂજિત શક્ર છું.'

મદ્ભક્તો ભવ વિપ્રર્ષે મામેવાર્ચય સર્વદા દદામિ સર્વં ભદ્રં તે ત્યજ રુદ્રં ચ નિર્ગુણમ્

'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તું મારો ભક્ત બન, હંમેશા મારી પૂજા કર. હું તને સર્વે કલ્યાણ આપું છું; નિર્ગુણ રુદ્રને ત્યાગી દે.'

તતઃ શક્રસ્ય વચનં શ્રુત્વા શ્રોત્રવિદારણમ્ ઉપમન્યુરિદં પ્રાહ જપન્ પઞ્ચાક્ષરં શુભમ્

પછી, શક્રના કાન ચીરી નાખે એવા વચન સાંભળી, ઉપમન્યુએ શુભ પંચાક્ષરી જપતા આ રીતે કહ્યું.

મન્યે શક્રસ્ય રૂપેણ નૂનમ્ અત્રાગતઃ સ્વયમ્ કર્તું દૈત્યાધમઃ કશ્ચિદ્ ધર્મવિઘ્નં ચ નાન્યથા

'મને લાગે છે, અહીં ચોક્કસપણે કોઈ શક્રનું રૂપ ધારણ કરીને આવ્યો છે, કોઈ નીચ દૈત્ય, જે ધર્મમાં વિઘ્ન પાડવા આવ્યો છે; બીજું કંઈ હોઈ શકે નહીં.'

ત્વયૈવ કથિતં સર્વં ભવનિન્દારતેન વૈ પ્રસંગાદ્દેવદેવસ્ય નિર્ગુણત્વં મહાત્મનઃ

તમે જ, ભવનિંદા માટે, દેવોના દેવ મહાત્મા ભગવાનની નિર્ગુણતા અને મહિમા વિશે બધું કહ્યું હતું.

બહુનાત્ર કિમુક્તેન મયાદ્યાનુમિતં મહત્ ભવાન્તરકૃતં પાપં શ્રુતા નિન્દા ભવસ્ય તુ

હવે હું વધુ શું કહું? આજે મને સમજાયું કે બીજાએ ભવની નિંદા કરી એ મોટું પાપ છે.

શ્રુત્વા નિન્દાં ભવસ્યાથ તત્ક્ષણાદેવ સંત્યજેત્ સ્વદેહં તં નિહત્યાશુ શિવલોકં સ ગચ્છતિ

જે કોઈ ભવની નિંદા સાંભળે, તેણે તરત પોતાનું શરીર ત્યજી દેવું જોઈએ; આવું કરવાથી તે ઝડપથી શિવલોક પામે છે.

યો વાચોત્પાટયેજ્જિહ્વાં શિવનિન્દારતસ્ય તુ ત્રિઃ સપ્તકુલમુદ્ધૃત્ય શિવલોકં સ ગચ્છતિ

જે શિવની નિંદામાં આનંદ માણનારની જીભ કાપે છે, તે એકવીસ પેઢી ઉદ્ધાર કરીને શિવલોક પામે છે.

આસ્તાં તાવન્મમેચ્છાયાઃ ક્ષીરં પ્રતિ સુરાધમમ્ નિહત્ય ત્વાં શિવાસ્ત્રેણ ત્યજામ્યેતત્કલેવરમ્

હવે દૂધની ઇચ્છા હું છોડું છું; હે દેવોમાં સૌથી નીચા, હું તને શિવાસ્ત્રથી મારીને આ શરીર ત્યજી દઈશ.

પુરા માત્રા તુ કથિતં તથ્યમેવ ન સંશયઃ પૂર્વજન્મનિ ચાસ્માભિર્ અપૂજિત ઇતિ પ્રભુઃ

મારી માતાએ બહુ પહેલાં સાચું કહ્યું હતું કે, ગયા જન્મમાં આપણે ભગવાનની પૂજા નહોતી કરી.

એવમુક્ત્વા તુ તં દેવમ્ ઉપમન્યુરભીતવત્ શક્રં ચક્રે મતિં હન્તુમ્ અથર્વાસ્ત્રેણ મન્ત્રવિત્

આ રીતે દેવને કહીને, નિર્ભય ઉપમન્યુએ મંત્રજ્ઞાની બનીને અથર્વાસ્ત્રથી ઇન્દ્રને મારવાનો નિશ્ચય કર્યો.

ભસ્માધારાન્મહાતેજા ભસ્મમુષ્ટિં પ્રગૃહ્ય ચ અથર્વાસ્ત્રં તતસ્તસ્મૈ સસર્જ ચ નનાદ ચ

મહાતેજસ્વી, ભસ્મ ધારણ કરનાર, ભસ્મની મુઠી લઈને, અથર્વાસ્ત્રથી એ પર પ્રહાર કર્યો અને ગર્જના કરી.

દગ્ધું સ્વદેહમ્ આગ્નેયીં ધ્યાત્વા વૈ ધારણાં તદા અતિષ્ઠચ્ચ મહાતેજાઃ શુષ્કેન્ધનમિવાવ્યયઃ

પછી પોતાનું શરીર દાઝવા માટે, તેણે અગ્નિધ્યાન કર્યું અને મહાતેજસ્વીએ સુકા લાકડાની જેમ અડગ ઊભો રહ્યો.

એવં વ્યવસિતે વિપ્રે ભગવાન્ભગનેત્રહા વારયામાસ સૌમ્યેન ધારણાં તસ્ય યોગિનઃ

જ્યારે એ બ્રાહ્મણએ એવો નિશ્ચય કર્યો, ત્યારે ભગને આંખ ફોડી નાખનાર ભગવાને સૌમ્ય રીતે તેની ધ્યાનધારણા રોકી.

અથર્વાસ્ત્રં તદા તસ્ય સંહૃતં ચન્દ્રકેણ તુ કાલાગ્નિસદૃશં ચેદં નિયોગાન્નન્દિનસ્ તથા

પછી નંદીના આદેશથી અને ચંદ્રક દ્વારા, કાળાગ્નિ જેવું અથર્વાસ્ત્ર પાછું ખેંચાઈ ગયું.

સ્વરૂપમેવ ભગવાન્ આસ્થાય પરમેશ્વરઃ દર્શયામાસ વિપ્રાય બાલેન્દુકૃતશેખરમ્

પરમેશ્વર ભગવાને પોતાનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને, માથા પર અર્ધચંદ્ર ધારણ કરીને, બ્રાહ્મણને દર્શન આપ્યાં.

ક્ષીરધારાસહસ્રં ચ ક્ષીરોદાર્ણવમેવ ચ દધ્યાદેરર્ણવં ચૈવ ઘૃતોદાર્ણવમેવ ચ

ત્યાં આસપાસ દૂધની હજારો ધારો, દૂધનું મહાસાગર, દહીંનું મહાસાગર અને ઘીનું મહાસાગર હતું.

ફલાર્ણવં ચ બાલસ્ય ભક્ષ્યભોજ્યાર્ણવં તથા અપૂપગિરયશ્ચૈવ તથાતિષ્ઠન્ સમન્તતઃ

બાળક માટે ફળનો મહાસાગર, ખાવા-પીવાના વ્યંજનનો મહાસાગર અને લાડુ-પેડા જેવા પર્વતો પણ આસપાસ ઊભા હતા.

ઉપમન્યુમુવાચ સસ્મિતો ભગવાન્બન્ધુજનૈઃ સમાવૃતમ્ ગિરિજામ્ અવલોક્ય સસ્મિતાં સઘૃણં પ્રેક્ષ્યતુ તં તદા ઘૃણી

ભગવાને સ્મિત સાથે ઉપમન્યુને કહ્યું, જે પોતાના સગા-વહાલાઓથી ઘેરાયેલો હતો; અને ગિરિજાને દયાભાવથી હસતી જોઈ, તેણે પણ દયાથી તેને જોયો.

ભુઙ્ક્ષ્વ ભોગાન્યથાકામં બાન્ધવૈઃ પશ્ય વત્સ મે

મારા બાળક, તું તારા સગા-વહાલાઓ સાથે મનગમતા ભોગ ભોગવીશ અને આનંદથી બધું જોઈશ.

મયા પુત્રીકૃતો ઽસ્યદ્ય દત્તઃ ક્ષીરોદધિસ્ તથા મધુનશ્ચાર્ણવશ્ચૈવ દધ્નશ્ચાર્ણવ એવ ચ

આજે મેં તને મારું દત્તક પુત્ર બનાવ્યો છે; તને દૂધનો મહાસાગર, મધનો મહાસાગર અને દહીંનો મહાસાગર આપ્યો છે.

આજ્યોદનાર્ણવશ્ચૈવ ફલલેહ્યાર્ણવસ્ તથા અપૂપગિરયશ્ચૈવ ભક્ષ્યભોજ્યાર્ણવઃ પુનઃ

અને ઘીનો મહાસાગર, ફળ અને મીઠાઈઓનો મહાસાગર, લાડુ-પેડાના પર્વતો અને ફરીથી ખાવા-પીવાના વ્યંજનનો મહાસાગર પણ તને આપ્યો છે.

પિતા તવ મહાદેવઃ પિતા વૈ જગતાં મુને માતા તવ મહાભાગા જગન્માતા ન સંશયઃ

હે મુનિ, તારા પિતા મહાદેવ છે, જે સમગ્ર જગતના પિતા છે. અને હે ભાગ્યશાળી, તારી માતા જગતજનની છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

અમરત્વં મયા દત્તં ગાણપત્યં ચ શાશ્વતમ્ વરાન્વરય દાસ્યામિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

હું તને અમરત્વ અને ગાણપત્યનું શાશ્વત પદ આપી દીધું છે. તું બીજાં પણ જે ઇચ્છે એ વર માગી લે—અહીં વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

એવમુક્ત્વા મહાદેવઃ કરાભ્યામુપગૃહ્ય તમ્ આઘ્રાય મૂર્ધનિ વિભુર્ દદૌ દેવ્યાસ્તદા ભવઃ

આ રીતે કહી મહાદેવે પોતાના હાથથી તેને વળગી લીધો, માથું સુઘંધી લીધું અને પછી દેવીએ સાથે મળીને તેને આશીર્વાદ આપ્યા.

દેવી તનયમાલોક્ય દદૌ તસ્મૈ ગિરીન્દ્રજા યોગૈશ્વર્યં તદા તુષ્ટા બ્રહ્મવિદ્યાં દ્વિજોત્તમાઃ

દેવીએ પોતાના પુત્રને જોઈને પ્રસન્ન થઈ, તેને યોગશક્તિ અને પરમ બ્રહ્મવિદ્યાનું દાન આપ્યું, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.

સો ઽપિ લબ્ધ્વા વરં તસ્યાઃ કુમારત્વં ચ સર્વદા તુષ્ટાવ ચ મહાદેવં હર્ષગદ્ગદયા ગિરા

તેને દેવી પાસેથી વરદાન અને કુમારપણું મળતાં, આનંદથી ગદગદ થઈ, મહાદેવની સ્તુતિ કરી.

વરયામાસ ચ તદા વરેણ્યં વિરજેક્ષણમ્ કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા પ્રણિપત્ય પુનઃ પુનઃ

પછી તેણે હાથ જોડીને વારંવાર વંદન કરી, નિર્મળ દૃષ્ટિ ધરાવતા ભગવાન પાસે બીજું વરદાન માગ્યું.