લિઙ્ગપુરાણમ્

ક્ષીરાર્થમદહત્સર્વં તપસા તં નિવારય એતસ્મિન્નન્તરે દેવઃ પિનાકી પરમેશ્વરઃ શક્રરૂપં સમાસ્થાય ગન્તું ચક્રે મતિં તદા

'તે દૂધ માટે બધું ત્યાગી દીધું છે; તેને તપથી અટકાવો.' એ વચ્ચે, પિનાકધારી પરમેશ્વર દેવ, શક્રનું રૂપ ધારણ કરીને જવાની તૈયારી કરી.

અથ જગામ મુનેસ્તુ તપોવનં ગજવરેણ સિતેન સદાશિવઃ સહ સુરાસુરસિદ્ધમહોરગૈર્ અમરરાજતનું સ્વયમાસ્થિતઃ

પછી સદાશિવ, દેવો, અસુરો, સિદ્ધો અને મહાન સાપો સાથે, અમરરાજાનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને, વિશાળ સફેદ હાથી પર મુનિના તપવનમાં ગયા.

વામેન શચ્યા સહિતં સુરેન્દ્રં કરેણ ચાન્યેન સિતાતપત્રમ્

ડાબી બાજુએ શચી અને બીજા હાથમાં સફેદ છત્ર લઈને,

રરાજ ભગવાન્ સોમઃ શક્રરૂપી સદાશિવઃ સિતાતપત્રેણ યથા ચન્દ્રબિંબેન મન્દરઃ

ભગવાન સોમ, શક્રરૂપે સદાશિવ, સફેદ છત્ર સાથે એ રીતે તેજસ્વી લાગ્યા જેમ કે મન્દર પર ચંદ્રનું કિરણ.

આસ્થાયૈવં હિ શક્રસ્ય સ્વરૂપં પરમેશ્વરઃ જગામાનુગ્રહં કર્તુમ્ ઉપમન્યોસ્ તદાશ્રમમ્

એ રીતે શક્રનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને, પરમેશ્વરે ઉપમન્યુના આશ્રમમાં કૃપા કરવા ગયા.

તં દૃષ્ટ્વા પરમેશાનં શક્રરૂપધરં શિવમ્ પ્રણમ્ય શિરસા પ્રાહ મુનિર્મુનિવરાઃ સ્વયમ્

શિવ પરમેશાનને, શક્રરૂપે, જોઈને, મુનિએ પોતે, મુનિમાં શ્રેષ્ઠ, માથું નમાવીને કહ્યું.

પાવિતશ્ચાશ્રમશ્ચાયં મમ દેવેશ્વરઃ સ્વયમ્ પ્રાપ્તઃ શક્રો જગન્નાથો ભગવાન્ભાનુના પ્રભુઃ

'આ આશ્રમ પવિત્ર થયો, કેમ કે દેવોના સ્વામી પોતે આવ્યા છે; શક્ર, જગતના સ્વામી, ભગવાન, તેજસ્વી પ્રભુ.'

એવમુક્ત્વા સ્થિતં વીક્ષ્ય કૃતાઞ્જલિપુટં દ્વિજમ્ પ્રાહ ગંભીરયા વાચા શક્રરૂપધરો હરઃ

આ રીતે કહી, હાથ જોડીને ઊભેલા બ્રાહ્મણને જોઈ, શક્રરૂપ ધારણ કરનાર હરએ ગંભીર વાણીથી કહ્યું.

તુષ્ટો ઽસ્મિ તે વરં બ્રૂહિ તપસાનેન સુવ્રત દદામિ ચેપ્સિતાન્ સર્વાન્ ધૌમ્યાગ્રજ મહામતે

'હું તારી પર પ્રસન્ન છું; મનગમતી વર માંગ. આ તપથી, ધૌમ્યના મોટા ભાઈ, હું તને ઈચ્છિત બધું આપું છું.'

એવમુક્તસ્તદા તેન શક્રેણ મુનિસત્તમઃ વરયામિ શિવે ભક્તિમ્ ઇત્યુવાચ કૃતાઞ્જલિઃ

શક્રએ આમ કહેતાં, શ્રેષ્ઠ મુનિએ હાથ જોડીને કહ્યું: 'હું શિવભક્તિ જ વરરૂપે માંગું છું.'

તતો નિશમ્ય વચનં મુનેઃ કુપિતવત્પ્રભુઃ પ્રાહ સવ્યગ્રમીશાનઃ શક્રરૂપધરઃ સ્વયમ્

મુનિના વચન સાંભળી, પ્રભુ થોડા ક્રોધિત થયા અને શક્રરૂપે, થોડી બેચેનીથી પોતે બોલ્યા.

માં ન જાનાસિ દેવર્ષે દેવરાજાનમીશ્વરમ્ ત્રૈલોક્યાધિપતિં શક્રં સર્વદેવનમસ્કૃતમ્

'દેવર્ષિ, શું તું મને ઓળખતો નથી? હું દેવરાજ, ઈશ્વર, ત્રણેય લોકનો સ્વામી, સર્વે દેવો દ્વારા પૂજિત શક્ર છું.'

મદ્ભક્તો ભવ વિપ્રર્ષે મામેવાર્ચય સર્વદા દદામિ સર્વં ભદ્રં તે ત્યજ રુદ્રં ચ નિર્ગુણમ્

'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તું મારો ભક્ત બન, હંમેશા મારી પૂજા કર. હું તને સર્વે કલ્યાણ આપું છું; નિર્ગુણ રુદ્રને ત્યાગી દે.'

તતઃ શક્રસ્ય વચનં શ્રુત્વા શ્રોત્રવિદારણમ્ ઉપમન્યુરિદં પ્રાહ જપન્ પઞ્ચાક્ષરં શુભમ્

પછી, શક્રના કાન ચીરી નાખે એવા વચન સાંભળી, ઉપમન્યુએ શુભ પંચાક્ષરી જપતા આ રીતે કહ્યું.

મન્યે શક્રસ્ય રૂપેણ નૂનમ્ અત્રાગતઃ સ્વયમ્ કર્તું દૈત્યાધમઃ કશ્ચિદ્ ધર્મવિઘ્નં ચ નાન્યથા

'મને લાગે છે, અહીં ચોક્કસપણે કોઈ શક્રનું રૂપ ધારણ કરીને આવ્યો છે, કોઈ નીચ દૈત્ય, જે ધર્મમાં વિઘ્ન પાડવા આવ્યો છે; બીજું કંઈ હોઈ શકે નહીં.'

ત્વયૈવ કથિતં સર્વં ભવનિન્દારતેન વૈ પ્રસંગાદ્દેવદેવસ્ય નિર્ગુણત્વં મહાત્મનઃ

તમે જ, ભવનિંદા માટે, દેવોના દેવ મહાત્મા ભગવાનની નિર્ગુણતા અને મહિમા વિશે બધું કહ્યું હતું.

બહુનાત્ર કિમુક્તેન મયાદ્યાનુમિતં મહત્ ભવાન્તરકૃતં પાપં શ્રુતા નિન્દા ભવસ્ય તુ

હવે હું વધુ શું કહું? આજે મને સમજાયું કે બીજાએ ભવની નિંદા કરી એ મોટું પાપ છે.

શ્રુત્વા નિન્દાં ભવસ્યાથ તત્ક્ષણાદેવ સંત્યજેત્ સ્વદેહં તં નિહત્યાશુ શિવલોકં સ ગચ્છતિ

જે કોઈ ભવની નિંદા સાંભળે, તેણે તરત પોતાનું શરીર ત્યજી દેવું જોઈએ; આવું કરવાથી તે ઝડપથી શિવલોક પામે છે.

યો વાચોત્પાટયેજ્જિહ્વાં શિવનિન્દારતસ્ય તુ ત્રિઃ સપ્તકુલમુદ્ધૃત્ય શિવલોકં સ ગચ્છતિ

જે શિવની નિંદામાં આનંદ માણનારની જીભ કાપે છે, તે એકવીસ પેઢી ઉદ્ધાર કરીને શિવલોક પામે છે.

આસ્તાં તાવન્મમેચ્છાયાઃ ક્ષીરં પ્રતિ સુરાધમમ્ નિહત્ય ત્વાં શિવાસ્ત્રેણ ત્યજામ્યેતત્કલેવરમ્

હવે દૂધની ઇચ્છા હું છોડું છું; હે દેવોમાં સૌથી નીચા, હું તને શિવાસ્ત્રથી મારીને આ શરીર ત્યજી દઈશ.

પુરા માત્રા તુ કથિતં તથ્યમેવ ન સંશયઃ પૂર્વજન્મનિ ચાસ્માભિર્ અપૂજિત ઇતિ પ્રભુઃ

મારી માતાએ બહુ પહેલાં સાચું કહ્યું હતું કે, ગયા જન્મમાં આપણે ભગવાનની પૂજા નહોતી કરી.

એવમુક્ત્વા તુ તં દેવમ્ ઉપમન્યુરભીતવત્ શક્રં ચક્રે મતિં હન્તુમ્ અથર્વાસ્ત્રેણ મન્ત્રવિત્

આ રીતે દેવને કહીને, નિર્ભય ઉપમન્યુએ મંત્રજ્ઞાની બનીને અથર્વાસ્ત્રથી ઇન્દ્રને મારવાનો નિશ્ચય કર્યો.

ભસ્માધારાન્મહાતેજા ભસ્મમુષ્ટિં પ્રગૃહ્ય ચ અથર્વાસ્ત્રં તતસ્તસ્મૈ સસર્જ ચ નનાદ ચ

મહાતેજસ્વી, ભસ્મ ધારણ કરનાર, ભસ્મની મુઠી લઈને, અથર્વાસ્ત્રથી એ પર પ્રહાર કર્યો અને ગર્જના કરી.

દગ્ધું સ્વદેહમ્ આગ્નેયીં ધ્યાત્વા વૈ ધારણાં તદા અતિષ્ઠચ્ચ મહાતેજાઃ શુષ્કેન્ધનમિવાવ્યયઃ

પછી પોતાનું શરીર દાઝવા માટે, તેણે અગ્નિધ્યાન કર્યું અને મહાતેજસ્વીએ સુકા લાકડાની જેમ અડગ ઊભો રહ્યો.

એવં વ્યવસિતે વિપ્રે ભગવાન્ભગનેત્રહા વારયામાસ સૌમ્યેન ધારણાં તસ્ય યોગિનઃ

જ્યારે એ બ્રાહ્મણએ એવો નિશ્ચય કર્યો, ત્યારે ભગને આંખ ફોડી નાખનાર ભગવાને સૌમ્ય રીતે તેની ધ્યાનધારણા રોકી.

અથર્વાસ્ત્રં તદા તસ્ય સંહૃતં ચન્દ્રકેણ તુ કાલાગ્નિસદૃશં ચેદં નિયોગાન્નન્દિનસ્ તથા

પછી નંદીના આદેશથી અને ચંદ્રક દ્વારા, કાળાગ્નિ જેવું અથર્વાસ્ત્ર પાછું ખેંચાઈ ગયું.

સ્વરૂપમેવ ભગવાન્ આસ્થાય પરમેશ્વરઃ દર્શયામાસ વિપ્રાય બાલેન્દુકૃતશેખરમ્

પરમેશ્વર ભગવાને પોતાનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને, માથા પર અર્ધચંદ્ર ધારણ કરીને, બ્રાહ્મણને દર્શન આપ્યાં.

ક્ષીરધારાસહસ્રં ચ ક્ષીરોદાર્ણવમેવ ચ દધ્યાદેરર્ણવં ચૈવ ઘૃતોદાર્ણવમેવ ચ

ત્યાં આસપાસ દૂધની હજારો ધારો, દૂધનું મહાસાગર, દહીંનું મહાસાગર અને ઘીનું મહાસાગર હતું.

ફલાર્ણવં ચ બાલસ્ય ભક્ષ્યભોજ્યાર્ણવં તથા અપૂપગિરયશ્ચૈવ તથાતિષ્ઠન્ સમન્તતઃ

બાળક માટે ફળનો મહાસાગર, ખાવા-પીવાના વ્યંજનનો મહાસાગર અને લાડુ-પેડા જેવા પર્વતો પણ આસપાસ ઊભા હતા.