લિઙ્ગપુરાણમ્

બ્રહ્મસ્થાનમિદં ચાપિ યત્ર પ્રાપ્તં ત્વયા પ્રભો ત્વત્તઃ પરતરં દેવ વિષ્ણુના તત્પદં શુભમ્

હે પ્રભુ, આ બ્રહ્માનું સ્થાન છે, જે તું પ્રાપ્ત કર્યું છે; તારા ઉપર, હે દેવ, એ શુભ વિષ્ણુનું સ્થાન છે.

વૈકુણ્ઠેન વિશુદ્ધેન મમ વામાઙ્ગજેન વા તદાપ્રભૃતિ કલ્પશ્ ચ ત્રયસ્ત્રિંશત્તમો હ્યયમ્

મારા ડાબા ભાગમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા શુદ્ધ વૈકુંઠ અથવા વિષ્ણુ દ્વારા, ત્યારથી આ ત્રીસત્રીસમો કલ્પ શરૂ થયો છે.

શતં શતસહસ્રાણામ્ અતીતા યે સ્વયંભુવઃ પુરસ્તાત્તવ દેવેશ તચ્છૃણુષ્વ મહામતે

સ્વયંભૂના એક લાખમાં એકસો એવા અનેક કલ્પો વીતી ગયા છે; એ પહેલાંના, હે દેવેશ, એ સાંભળ, હે મહામતી.

આનન્દસ્તુ સ વિજ્ઞેય આનન્દત્વે વ્યવસ્થિતઃ માણ્ડવ્યગોત્રસ્તપસા મમ પુત્રત્વમાગતઃ

એ આનંદરૂપ છે, સુખમાં સ્થિત છે; માંડવ્ય વંશનો છે અને તપથી મારા પુત્રપદને પ્રાપ્ત થયો છે.

ત્વયિ યોગં ચ સાંખ્યં ચ તપોવિદ્યાવિધિક્રિયાઃ ઋતં સત્યં દયા બ્રહ્મ અહિંસા સન્મતિઃ ક્ષમા

તારા અંદર યોગ, સાંખ્ય, તપ, જ્ઞાન, વિધિ-કર્મ, સત્ય, દયા, બ્રહ્મ, અહિંસા, સદ્બુદ્ધિ અને ક્ષમા છે.

ધ્યાનં ધ્યેયં દમઃ શાન્તિર્ વિદ્યાવિદ્યા મતિર્ધૃતિઃ કાન્તિર્નીતિઃ પ્રથા મેધા લજ્જા દૃષ્ટિઃ સરસ્વતી

ધ્યાન, ધ્યાનનું વિષય, દમન, શાંતિ, જ્ઞાન-અજ્ઞાન, સમજ, ધીરજ, કાંતિ, નીતિ, પ્રતિષ્ઠા, બુદ્ધિ, લાજ, દૃષ્ટિ અને સરસ્વતી,

તુષ્ટિઃ પુષ્ટિઃ ક્રિયા ચૈવ પ્રસાદશ્ ચ પ્રતિષ્ઠિતાઃ દ્વાત્રિંશત્સુગુણા હ્યેષા દ્વાત્રિંશાક્ષરસંજ્ઞયા

તૃપ્તિ, પુષ્ટિ, ક્રિયા અને પ્રસાદ સ્થિર થયાં છે; આ બત્રીસ ગુણો બત્રીસ અક્ષર તરીકે ઓળખાય છે.

પ્રકૃતિર્વિહિતા બ્રહ્મંસ્ ત્વત્પ્રસૂતિર્મહેશ્વરી વિષ્ણોર્ભગવતશ્ચાપિ તથાન્યેષામપિ પ્રભો

હે બ્રહ્મા, પ્રકૃતિ નિર્ધારિત છે; મહેશ્વરી તારી, વિષ્ણુની અને બીજા દેવોની પણ સંતાન છે, હે પ્રભુ.

સૈષા ભગવતી દેવી મત્પ્રસૂતિઃ પ્રતિષ્ઠિતા ચતુર્મુખી જગદ્યોનિઃ પ્રકૃતિર્ ગૌઃ પ્રતિષ્ઠિતા

આ ભગવતી દેવી મારી ઉત્પન્ન, સ્થિર, ચાર ચહેરાવાળી, જગતની યોનિ, પ્રકૃતિ અને ગાય તરીકે સ્થિર છે.

ગૌરી માયા ચ વિદ્યા ચ કૃષ્ણા હૈમવતીતિ ચ પ્રધાનં પ્રકૃતિશ્ચૈવ યામાહુસ્તત્ત્વચિન્તકાઃ

તત્ત્વવિચારકોએ જેને ગૌરી, માયા, વિદ્યા, કૃષ્ણા, હૈમવતી, મુખ્ય અને પ્રકૃતિ એમ કહે છે.

અજામેકાં લોહિતાં શુક્લકૃષ્ણાં વિશ્વપ્રજાં સૃજમાનાં સરૂપામ્ અજો ઽહં માં વિદ્ધિ તાં વિશ્વરૂપં ગાયત્રીં ગાં વિશ્વરૂપાં હિ બુદ્ધ્યા

તે અજન્મા, એક, લાલ, સફેદ અને કાળી છે, સર્વ જીવોની સર્જક છે અને સર્વરૂપ છે; હું અજન્મા છું, મને એ સર્વરૂપ ગાયત્રી, ગૌરૂપ જાણ.

એવમુક્ત્વા મહાદેવઃ સસર્જ પરમેશ્વરઃ તતશ્ ચ પાર્શ્વગા દેવ્યાઃ સર્વરૂપકુમારકાઃ

આ રીતે કહ્યા પછી મહાદેવ પરમેશ્વરે સર્જન કર્યું; ત્યારબાદ દેવીના પાશ્વ ભાગમાંથી સર્વરૂપ કિશોરો પ્રગટ થયા.

જટી મુણ્ડી શિખણ્ડી ચ અર્ધમુણ્ડશ્ ચ જજ્ઞિરે તતસ્તેન યથોક્તેન યોગેન સુમહૌજસઃ

જટાવાળા, મુંડિત, શિખાવાળા અને અર્ધમુંડિત એવા મહાશક્તિશાળી પુત્રો જન્મ્યા; પછી યથાવિધિ યોગથી તેઓ પ્રગટ થયા.

દિવ્યવર્ષસહસ્રાન્તે ઉપાસિત્વા મહેશ્વરમ્ ધર્મોપદેશમખિલં કૃત્વા યોગમયં દૃઢમ્

હજારો દિવ્ય વર્ષના અંતે મહાદેવની ભક્તિ કરીને, ધર્મના તમામ ઉપદેશ અને યોગમય જીવનમાં દૃઢતાથી સ્થિર થયો.

શિષ્ટાશ્ ચ નિયતાત્માનઃ પ્રવિષ્ટા રુદ્રમીશ્વરમ્

અને શિષ્યો પણ મનને સંયમમાં રાખીને, રુદ્ર ભગવાનમાં લીન થઈ ગયા.

એવં સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તઃ સહ્યાદીનાં સમુદ્ભવઃ યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ શ્રાવયેદ્વા દ્વિજોત્તમાન્

આ રીતે સહ્યાદિ પહાડોનું ઉત્પત્તિનું વર્ણન સંક્ષિપ્તમાં થયું; જે કોઈ આ વાંચે, સાંભળે અથવા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને સાંભળાવે,

સ યાતિ બ્રહ્મસાયુજ્યં પ્રસાદાત્પરમેષ્ઠિનઃ કથં લિઙ્ગમભૂલ્લિઙ્ગે સમભ્યર્ચ્યઃ સ શઙ્કરઃ

તે પરમેશ્વરની કૃપાથી બ્રહ્મામાં એકરૂપતા પામે છે; લિંગમાંથી લિંગ કેવી રીતે ઉત્પન્ન થયું, શંકરજીની પૂજા કરીને?

કિં લિઙ્ગં કસ્ તથા લિઙ્ગી સૂત વક્તુમિહાર્હસિ એવં દેવાશ્ ચ ઋષયઃ પ્રણિપત્ય પિતામહમ્

લિંગ શું છે અને લિંગી કોણ છે? સુતજી, તું અહીં કહેજે; એમ કરીને દેવતાઓ અને ઋષિઓએ પિતામહને વંદન કરીને,

અપૃચ્છન્ ભગવંલ્લિઙ્ગં કથમાસીદિતિ સ્વયમ્ લિઙ્ગે મહેશ્વરો રુદ્રઃ સમભ્યર્ચ્યઃ કથં ત્વિતિ

પુછ્યું: 'ભગવાન, લિંગ કેવી રીતે પ્રગટ થયું?' લિંગમાં મહાદેવ રુદ્રની પૂજા કેવી રીતે કરવી?

કિં લિઙ્ગં કસ્ તથા લિઙ્ગી સો ઽપ્યાહ ચ પિતામહઃ પ્રધાનં લિઙ્ગમાખ્યાતં લિઙ્ગી ચ પરમેશ્વરઃ

લિંગ શું છે અને લિંગી કોણ છે? ત્યારે પિતામહે કહ્યું: મુખ્ય લિંગનું વર્ણન થયું છે અને લિંગી પરમેશ્વર છે.

રક્ષાર્થમંબુધૌ મહ્યં વિષ્ણોસ્ત્વાસીત્ સુરોત્તમાઃ વૈમાનિકે ગતે સર્ગે જનલોકં સહર્ષિભિઃ

મારે રક્ષણ માટે સમુદ્રમાં, હે શ્રેષ્ઠ દેવો, વિષ્ણુ મારા માટે હતા; જ્યારે વૈમાનિક સર્જન ઋષિઓ સાથે જનલોકમાં ગયું,

સ્થિતિકાલે તદા પૂર્ણે તતઃ પ્રત્યાહૃતે તથા ચતુર્યુગસહસ્રાન્તે સત્યલોકં ગતે સુરાઃ

જ્યારે સંસારની સ્થિતિનો સમય પૂર્ણ થયો, ત્યારબાદ સર્વે પાછા ખેંચાયા, અને ચાર યુગના હજારો અંતે દેવતાઓ સત્યલોકમાં ગયા.

વિનાધિપત્યં સમતાં ગતે ઽન્તે બ્રહ્મણો મમ શુષ્કે ચ સ્થાવરે સર્વે ત્વ્ અનાવૃષ્ટ્યા ચ સર્વશઃ

જ્યારે બ્રહ્માના અંતે રાજકિયતા વિના સર્વેમાં સમાનતા આવી, અને સર્વે સ્થાવર વસ્તુઓ પૂરી રીતે અનાવૃષ્ટિથી સૂકી પડી,

પશવો માનુષા વૃક્ષાઃ પિશાચાઃ પિશિતાશનાઃ ગન્ધર્વાદ્યાઃ ક્રમેણૈવ નિર્દગ્ધા ભાનુભાનુભિઃ

પશુઓ, માનવો, વૃક્ષો, માંસખોર ભૂત, ગંધર્વ વગેરે સૌ, ક્રમશઃ, સૂર્યકિરણોથી દહન થયા.

એકાર્ણવે મહાઘોરે તમોભૂતે સમન્તતઃ સુષ્વાપાંભસિ યોગાત્મા નિર્મલો નિરુપપ્લવઃ

એક જ ભયાનક અને અંધકારમય મહાસાગરમાં, સર્વત્ર અંધકાર છવાયો હતો, અને યોગમય, નિર્મળ, નિર્વિકાર આત્માએ પાણી પર આરામ લીધો.

સહસ્રશીર્ષા વિશ્વાત્મા સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ સહસ્રબાહુઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વદેવભવોદ્ભવઃ

હજારો માથા, જગતના આત્મા, હજારો આંખો, હજારો પગ, હજારો હાથ, સર્વજ્ઞ, સર્વ દેવોના મૂળરૂપ એવા.

હિરણ્યગર્ભો રજસા તમસા શઙ્કરઃ સ્વયમ્ સત્ત્વેન સર્વગો વિષ્ણુઃ સર્વાત્મત્વે મહેશ્વરઃ

હિરણ્યગર્ભ રાજસ અને તમસથી શંકર સ્વયં છે; સત્ત્વથી વિષ્ણુ સર્વવ્યાપી છે; મહેશ્વર સર્વના આત્મા છે.

કાલાત્મા કાલનાભસ્તુ શુક્લઃ કૃષ્ણસ્તુ નિર્ગુણઃ નારાયણો મહાબાહુઃ સર્વાત્મા સદસન્મયઃ

કાળના આત્મા, જેના નાભિ કાળ છે, તે શ્વેત છે; કાળા તે ગુણરહિત છે; નારાયણ મહાબાહુ, સર્વના આત્મા અને સદસદમય છે.

તથાભૂતમહં દૃષ્ટ્વા શયાનં પઙ્કજેક્ષણમ્ માયયા મોહિતસ્તસ્ય તમવોચમમર્ષિતઃ

એમ પંકજનેત્રવાળા, શયન કરતા તેને જોઈને, હું તેની માયાથી મોહિત થયો અને ક્રોધથી તેને કહ્યું.